II SA/Bd 932/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2023-05-10
NSAochrona środowiskaWysokawsa
ochrona środowiskaśrodowiskowe uwarunkowaniaocena oddziaływania na środowiskoferma drobiuuciążliwość zapachowazdrowie publicznezasada zrównoważonego rozwojuprawo administracyjnepostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy fermy drobiu, wskazując na niewystarczającą analizę ryzyka sanitarnego i naruszenie zasady zrównoważonego rozwoju.

Sąd administracyjny uchylił decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy czterech budynków inwentarskich dla kur rodzicielskich. Skarga została uwzględniona z uwagi na to, że organy administracji nie rozważyły wystarczająco negatywnej opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, która wskazywała na zagrożenia sanitarne i epidemiczne. Sąd podkreślił, że interes ekonomiczny inwestora nie może mieć prymatu nad zdrowiem i życiem mieszkańców, a zasada zrównoważonego rozwoju wymaga wyważenia tych wartości.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy C. o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie czterech budynków inwentarskich dla kur rodzicielskich. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił obie decyzje, uznając, że organy administracji naruszyły przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Kluczowym zarzutem było nieuwzględnienie przez organy negatywnej opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, który wskazywał na potencjalne zagrożenia sanitarne, epidemiczne oraz uciążliwości zapachowe związane z planowaną inwestycją. Sąd podkreślił, że organy nie rozważyły wystarczająco zasady zrównoważonego rozwoju, która wymaga wyważenia interesu ekonomicznego inwestora z prawem mieszkańców do zdrowego środowiska. Sąd zwrócił uwagę, że interes ekonomiczny nie może mieć prymatu nad zdrowiem i życiem ludzi, a organy powinny były wnikliwiej ocenić skalę potencjalnych uciążliwości, w tym emisję drobnoustrojów chorobotwórczych i zagrożenia związane z usuwaniem ściółki. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organy nie rozważyły wystarczająco negatywnej opinii Inspektora Sanitarnego, która wskazywała na zagrożenia sanitarne i epidemiczne, naruszając tym samym zasadę zrównoważonego rozwoju.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy administracji nie uwzględniły w wystarczającym stopniu negatywnej opinii Inspektora Sanitarnego, która wskazywała na potencjalne zagrożenia dla zdrowia mieszkańców i środowiska. Podkreślono, że interes ekonomiczny inwestora nie może mieć prymatu nad zdrowiem publicznym, a zasada zrównoważonego rozwoju wymaga wyważenia tych wartości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

u.i.ś. art. 66 § ust. 1 pkt 5

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Raport powinien zawierać opis analizowanych co najmniej trzech wariantów, które różnią się pod względem sposobu oddziaływania na środowisko.

u.i.ś. art. 77 § ust. 1

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Organ przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zobowiązany jest do uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska oraz zasięgnięcia opinii Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

u.i.ś. art. 80 § ust. 1

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach bierze pod uwagę wyniki uzgodnień i opinii, ustalenia zawarte w raporcie, wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa oraz wyniki postępowania transgranicznego.

Pomocnicze

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko art. 3 § ust. 1 pkt 37 i pkt 103 lit. b

Określa, że planowana inwestycja kwalifikuje się jako przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie zasady praworządności, która wymaga uwzględnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych.

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie zasady prawdy obiektywnej, która wymaga wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie zasady przekonywania, która wymaga uzasadnienia rozstrzygnięcia w sposób jasny i zrozumiały dla strony.

Konstytucja RP art. 5

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada zrównoważonego rozwoju, która wymaga ochrony środowiska i zdrowia ludzi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewystarczająca analiza negatywnej opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Naruszenie zasady zrównoważonego rozwoju poprzez priorytetyzację interesu ekonomicznego inwestora nad zdrowiem mieszkańców. Potencjalne zagrożenia sanitarne i epidemiczne związane z inwestycją.

Odrzucone argumenty

Raport o oddziaływaniu na środowisko zawierał analizę konfliktów społecznych i wariantów alternatywnych. Zapewniono udział społeczeństwa w postępowaniu.

Godne uwagi sformułowania

interes ekonomiczny inwestora nie ma prymatu nad wartościami w postaci zdrowia i życia ludzi zasada zrównoważonego rozwoju służy do rozwiązywania konfliktów między wartościami konkurującymi ze sobą brak jest uregulowań określających minimalną odległość ferm zwierzęcych od siedzib w ludzkich, w zakresie dopuszczalnych norm substancji odorotwórzych w powietrzu

Skład orzekający

Elżbieta Piechowiak

przewodniczący sprawozdawca

Grzegorz Saniewski

sędzia

Mariusz Pawełczak

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ważność zasady zrównoważonego rozwoju w kontekście inwestycji mogących oddziaływać na środowisko i zdrowie publiczne, a także konieczność uwzględniania opinii organów sanitarnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji budowy fermy drobiu, ale jego zasady mogą być stosowane do innych inwestycji o potencjalnie negatywnym wpływie na środowisko i zdrowie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy konfliktu między rozwojem gospodarczym a ochroną zdrowia i środowiska, co jest tematem aktualnym i budzącym zainteresowanie.

Farma drobiu kontra zdrowie mieszkańców: sąd uchyla decyzję środowiskową.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 932/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-05-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Elżbieta Piechowiak /przewodniczący sprawozdawca/
Grzegorz Saniewski
Mariusz Pawełczak
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1405
art. 66 ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 maja 2023 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta [...] C. z dnia [...] listopada 2021r. nr [...].
Uzasadnienie
II SA/Bd 932/22
UZASADNIENIE
Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2019 r. S. N. oraz M. N. działający wspólnie w formie spółki cywilnej pod firmą A. s.c. S. N., M. N. z siedzibą w L. wystąpili o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie czterech budynków inwentarskich dla kur rodzicielskich ras mięsnych (9800 stanowisk w każdym obiekcie) wraz z niezbędną infrastrukturą zlokalizowanych na działce nr [...] w miejscowości S..
Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], Wójt Gminy C. odmówił ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji ww. przedsięwzięcia. W wyniku odwołania wniesionego od tego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., znak: [...], uchyliło w całości zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na to, że przed wydaniem decyzji organ I instancji nie poinformował strony o niekompletności raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, wobec czego pozbawił stronę możliwości jego uzupełnienia.
Wójt Gminy C. uzupełniając postępowanie dowodowe wezwał stronę do przedłożenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko sporządzonego zgodnie z art. 66 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1029 z późn. zm. – dalej "u.i.ś."). W dniu [...] kwietnia 2021 r. strona przedłożyła ww. raport.
Decyzją z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...], Wójt Gminy C. ustalił dla A. s.c. S. N., M. N. z siedzibą w L. środowiskowe uwarunkowania dla ww. inwestycji w racjonalnym wariancie najkorzystniejszym dla środowiska polegającym na odsunięciu kurników o 40 m w kierunku południowo-wschodnim oraz zainstalowaniu w budynkach wentylatorów szczytowych charakteryzujących się obniżoną wydajnością, na podstawie raportu o oddziaływaniu na środowisko. Na podstawie art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b u.i.ś. organ określił istotne warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich. Ponadto na podstawie art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. c u.i.ś. organ określił wymagania ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji o których mowa w art. 72 ust. 1, w tym przypadku w art. 72 ust. 1 pkt 1, tj. decyzji o pozwoleniu na budowę, decyzji o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego oraz decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych - wydawanych na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 oraz z 2022 r. poz. 88).
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że na podstawie art. 77 ust. 1 pkt 1 i 2 u.i.ś. wystąpił do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] o opinię i do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Bydgoszczy o uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia. Jednocześnie wskazał, że nie wystąpił o uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia do Dyrektora Regionalnego Zarządu Zlewni w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z uwagi na wcześniejszą opinię, w której stwierdził, że nie zachodzi potrzeba przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia. Natomiast Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] utrzymał w mocy negatywną opinię z dnia [...] sierpnia 2020 r. ponieważ lokalizacja inwestycji jest niewłaściwa z punktu widzenia sanitarnego i nie będzie obojętna dla zdrowia i życia mieszkańców. Jednocześnie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Bydgoszczy uzgodnił realizację przedsięwzięcia i określił warunki realizacji przedsięwzięcia.
Następnie organ I instancji na podstawie art. 33 ust. 1 w zw. z art. 79 ust. 1 u.i.ś. w drodze obwieszczenia poinformował o rozpoczęciu procedury z udziałem społeczeństwa, trwającej od 22 września do 21 października 2021 r., w trakcie której trwania nie wpłynęły żadne uwagi i wnioski.
Po dokonaniu analizy materiału dowodowego organ wyjaśnił, że Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Bydgoszczy stwierdził, że realizacja przedsięwzięcia nie wpłynie negatywnie na środowisko. W odniesieniu do negatywnej opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] organ uznał, że brak jest uregulowań określających minimalną odległość ferm zwierzęcych od siedzib w ludzkich, w zakresie dopuszczalnych norm substancji odorotwórzych w powietrzu. Organ wyjaśnił, że inwestor zobligowany jest do przestrzegania obowiązujących standardów jakości powietrza, zaś z przedstawionego raportu wynika, że będą one zachowane.
Na powyższą decyzję odwołanie wniósł M. W. zarzucając przyjęcie raportu o oddziaływaniu na środowisko, który jest wadliwy z uwagi na brak wyczerpującej analizy możliwych konfliktów społecznych oraz brak wariantów alternatywnych pozwalających na porównanie możliwych opcji zrealizowania inwestycji. Ponadto wskazał na możliwe uciążliwości zapachowe, emisję zanieczyszczeń i brak kompensacji.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2022 r., znak: [...], utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy wyjaśnił, że planowana inwestycja kwalifikuje się jako przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 37 i pkt 103 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r. poz. 71) w zw. z § 4 aktualnie obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839). Dalej organ wskazał, że w myśl art. 59 ust. 1 pkt 2 u.i.ś. w przypadku tego typu przedsięwzięć może być wymagane przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, jeśli taki obowiązek został stwierdzony postanowieniem na podstawie art. 63 ust. 1 u.i.ś., zaś w postanowieniu tym organ określa jednocześnie zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (art. 63 ust. 4 u.i.ś.). Z kolei zgodnie z art. 77 u.i.ś. organ przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach musi uzgodnić warunki realizacji przedsięwzięcia i uzyskać opinię odpowiednich do danego stanu faktycznego sprawy organów. Występując o uzgodnienie lub opinię organ przedkłada m.in. raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (art. 77 ust. 2 u.i.ś.).
Organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest decyzją uznaniową. Przesłanki wydania negatywnej decyzji, tj. decyzji o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia muszą wynikać z konkretnie wskazanych uregulowań:
- niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (art. 80 ust. 2 u.i.ś.),
- odmowy uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ współdziałający (art. 80 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 77 ust. 1 u.i.ś.),
- braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w innym wariancie proponowanym przez wnioskodawcę, w sytuacji gdy organ skorzysta z możliwości określonej w art. 81 ust. 1 u.i.ś.,
- wykazania znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000 przy jednoczesnym braku spełnienia przesłanek z art. 34 ustawy o ochronie przyrody (art. 81 ust. 2 u.i.ś.),
- wykazania że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza przy jednoczesnym braku spełnienia przesłanek z art. 38j ustawy Prawo wodne (art. 81 ust. 3 u.i.ś.).
Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 745/18, organ wskazał, że postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia obejmuje: weryfikację raportu, uzyskanie opinii i uzgodnień oraz zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa. Wskazując na treść art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.ś. organ wyjaśnił, że raport powinien zawierać opis analizowanych co najmniej trzech wariantów, które różnią się pod względem sposobu oddziaływania na środowisko, ale nie mogą zmieniać przedsięwzięcia w ten sposób, że proponowałyby realizację kilku różnych przedsięwzięć tego samego rodzaju. Organ musi sprawdzić czy raport spełnia wymogi formalne i merytoryczne, czy zawiera komplet niezbędnych informacji pozwalających na ocenę przedsięwzięcia. Organ musi także zweryfikować materiały stanowiące podstawę raportu. Wskazał jednak, że organ nie jest związany treścią raportu, zaś warianty powinny być jedynie źródłem wiedzy specjalistycznej.
Odnosząc się do zarzutów skargi organ II instancji wskazał, że w raporcie znajdują się wszystkie trzy warianty, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.ś., a wariant najkorzystniejszy dla środowiska zakłada m.in. zastosowanie technologii, która zapewni mniejszą uciążliwość dla środowiska. Ponadto organ wskazał, że w raporcie zamieszczono analizę konfliktów społecznych. Z raportu wynika, że ferma nie będzie oddziaływać ponadnormatywnie na tereny sąsiednie, zaś obniżenie ryzyka konfliktu możliwe jest poprzez prowadzenie akcji informacyjnej o przedsięwzięciu. Organ podkreślił, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 2032/13, podważenie ustaleń raportu może nastąpić jedynie poprzez zestawienie równie kompletnej analizy sporządzonej przez specjalistę (tzw. kontrraport).
Na powyższe rozstrzygnięcie M. W., E. R., M. K. i M. K. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W toku postępowania skarga została odrzucona w stosunku do M. W., E. R. i M. K. z uwagi na nieuiszczenie wpisu sądowego od skargi. M. K. (dalej: skarżąca) podtrzymała w całości argumentację prawną i faktyczną wyrażoną w treści odwołania od decyzji organu I instancji. Ponadto skarżąca zarzuciła, że organ odwoławczy w swoim rozstrzygnięciu nie odniósł się do kwestii negatywnej opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...]. Skarżąca zarzuciła także nieuwzględnienie przez organ II instancji protestu mieszkańców i nieprzeprowadzenie przez organ I instancji konsultacji społecznych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ponadto organ podkreślił, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko spełnia ustawowe wymagania, sporządzone zostały wymagane przepisami opinie i uzgodnienia, a także został zapewniony udział społeczeństwa w postępowaniu. Jednocześnie organ wskazał, że organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest związany postanowieniami uzgadniającymi, a jednie bierze je pod uwagę przy wydaniu swojego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje:
Na wstępie wymaga wskazania, że niniejsza sprawa, na podstawie art. 15 zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 – dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa.
Kontrolując zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego zgodnie z wyżej wskazanymi kryteriami, należało uznać, że skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem postępowania w sprawie jest ocena prawidłowości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławcze z dnia [...] lutego 2022 r. utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy C. z dnia [...] listopada 2021 r., którą ustalił dla A. s.c. S. N., M. N. z siedzibą w L. środowiskowe uwarunkowania dla ww. inwestycji w racjonalnym wariancie najkorzystniejszym dla środowiska polegającym na odsunięciu kurników o 40 m w kierunku południowo-wschodnim oraz zainstalowaniu w budynkach wentylatorów szczytowych charakteryzujących się obniżoną wydajnością, na podstawie raportu o oddziaływaniu na środowisko.
W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że zgodnie z § 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. poz. 1839 z późn. zm.) do przedsięwzięć, w przypadku których przed dniem wejścia w życie rozporządzenia wszczęto i nie zakończono przynajmniej jednego z postępowań w sprawie decyzji, zgłoszeń lub uchwał, o których mowa w art. 71 ust. 1 oraz art. 72 ust. 1-1b ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, stosuje się przepisy dotychczasowe. Niniejsze postępowanie zostało wszczęte przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, zatem zastosować należało przepisy dotychczas obowiązującego rozporządzenia. Stosownie do § 3 ust. 1 pkt 37 (instalacje do naziemnego magazynowania ropy naftowej, produktów naftowych, substancji lub mieszanin, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach, niebędących produktami spożywczymi, gazów łatwopalnych oraz innych kopalnych surowców energetycznych, inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 22, z wyłączeniem instalacji do magazynowania paliw wykorzystywanych na potrzeby gospodarstw domowych, zbiorników na gaz płynny o łącznej pojemności nie większej niż 10 m3 oraz zbiorników na olej o łącznej pojemności nie większej niż 3 m3, a także niezwiązanych z dystrybucją instalacji do magazynowania stałych surowców energetycznych) oraz pkt 103 lit. a (chów lub hodowla zwierząt, inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 51, w liczbie nie mniejszej niż 40 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP), jeżeli działalność ta prowadzona będzie: a) w odległości mniejszej niż 100 m od następujących terenów w rozumieniu przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, nie uwzględniając nieruchomości gospodarstwa, na którego terenie chów lub hodowla będą prowadzone: mieszkaniowych, innych zabudowanych z wyłączeniem cmentarzy i grzebowisk dla zwierząt, zurbanizowanych niezabudowanych, rekreacyjno-wypoczynkowych z wyłączeniem kurhanów, pomników przyrody oraz terenów zieleni nieurządzonej niezaliczonej do lasów oraz gruntów zadrzewionych i zakrzewionych) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 71) – planowana inwestycja kwalifikuje się jako przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
Skoro przedmiotowa inwestycja kwalifikuje się jako przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, to zgodnie z art. 63 ust. 1 u.i.ś. przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do jej wydania ma obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia tego rodzaju w drodze postanowienia. Stosownie do art. 63 ust. 4 u.i.ś. w postanowieniu, o którym mowa w ust. 1, organ określa jednocześnie zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.
Stosownie do art. 77 ust. 1 u.i.ś. przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do wydania decyzji w niniejszej sprawie zobowiązany był do:
- uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska,
- zasięgnięcia opinii organu, o którym mowa w art. 78, w przypadku przedsięwzięć wymagających decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1-3a, 10-19 i 21-28, oraz uchwały, o której mowa w art. 72 ust. 1b, chyba że - w przypadku przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko - organ ten wyraził wcześniej opinię, że nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko (tj. organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej).
W tym miejscu wymaga podkreślenia, iż organ II instancji prawidłowo wskazał, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest decyzją uznaniową i w razie spełnienia ustawowych przesłanek lub niespełnienia przesłanek negatywnych organ nie może odmówić ustalenia uwarunkowań środowiskowych.
Wydając decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, stosownie do treści przepisu art. 80 ust. 1 u.i.ś., właściwy organ bierze pod uwagę:
1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1;
2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko;
3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa;
4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do pkt. 4 ww. przepisu podkreślenia wymaga, że przedsięwzięcie będące przedmiotem niniejszego postępowania nie oddziałuje transgranicznie na środowisko, zatem nie zaistniał obowiązek przeprowadzenia postępowania wskazanego w tym punkcie.
W niniejszej sprawie, zgodnie z pkt. 1 ww. przepisu, zostały wydane: negatywna opinia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] oraz uzgodnienie realizacji przedsięwzięcia przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Bydgoszczy. Zgodnie z pkt. 2 sporządzony został raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zgodnie z art. 66 u.i.ś. i spełnia on wszystkie wymagania wskazane w tym przepisie. W kwestii pkt. 3 ww. przepisu wskazać należy, iż organ I instancji na podstawie art. 33 ust. 1 w zw. z art. 79 ust. 1 u.i.ś. w drodze obwieszczenia poinformował o rozpoczęciu procedury z udziałem społeczeństwa, trwającej od 22 września 2021 r. do 21 października 2021 r., zapewniając tym samym 30-dniowy termin do składania uwag i wniosków, zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 7 u.i.ś.
W ocenie skarżącej raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest wadliwy, gdyż nie posiada analizy możliwych konfliktów społecznych oraz wariantów alternatywnych pozwalających na porównanie możliwych opcji zrealizowania inwestycji. Ponadto skarżąca zarzuciła nieuwzględnienie przez organ odwoławczy protestu mieszkańców i nieprzeprowadzenie przez organ I instancji konsultacji społecznych. W tym miejscu wskazać należy, że organ II instancji wyraźnie wskazał, że powyższy raport na stronach 133-135 zawiera analizę konfliktów społecznych, natomiast warianty alternatywne inwestycji zostały opisane na stronach 86-114, zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.ś. Sąd zatem zgadza się ze stanowiskiem organu odwoławczego, iż nie można było uznać raportu za sporządzony wadliwie.
Ponadto jak wynika z akt sprawy administracyjnej, organ I instancji zapewnił w drodze obwieszczenia udział społeczeństwa w sprawie, zaś w wyniku obwieszczenia o rozpoczęciu procedury z udziałem społeczeństwa do sprawy nie wpłynęły żadne uwagi i wnioski. Także po zebraniu dowodów niezbędnych do wydania decyzji i udzieleniu stronom terminu do wypowiedzenia się co do dowodów i materiałów nie zgłoszono żadnych wniosków i uwag. Niesłuszny jest zatem zarzut skarżącej, że organ nie przeprowadził konsultacji społecznych, ponieważ umożliwił on zainteresowanym składanie wniosków i uwag, a także że nie uwzględnił protestu mieszkańców, ponieważ zainteresowani nie zgłosili w wyznaczonym terminie żadnych uwag dotyczących postępowania.
Skarżąca wskazała także, że organ odwoławczy w swoim rozstrzygnięciu pominął negatywną opinię Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...]. Wyjaśnienia wymaga, że organ zobowiązany do zasięgnięcia opinii nie jest prawnie związany stanowiskiem organu opiniującego. Współdziałanie, którego istotą jest wyrażenie opinii, zbliżone jest do konsultacji czy też doradztwa (por. uchwała NSA w Warszawie z dnia 15 lutego 1999 r., sygn. akt OPK 14/98; wyrok WSA w Kielcach z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Ke 842/16; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Wr 631/22). Zatem organ wydający decyzję w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia zobowiązany jest do zasięgnięcia opinii ww. organu, jednak nie jest związany jej treścią. Należy jednak zwrócić uwagę na to, że brak wiążącego charakteru tej opinii nie dyskwalifikuje treści w niej zawartych, a organ powinien przenalizować materiał w niej zawarty.
W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy bezkrytycznie przyjął stanowisko organu I instancji dotyczące negatywnej opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...]. Natomiast organ I instancji nie rozważył w wystarczającym stopniu, czy wydanie pozytywnej decyzji dla inwestora nie będzie stanowić naruszenia zasady zrównoważonego rozwoju wynikającej z art. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, która pełni rolę podobną do zasad współżycia społecznego czy społeczno-gospodarczego przeznaczenia w prawie cywilnym i zasadę tę zdefiniowaną w art. 3 pkt 50 ustawy z dnia [...] kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2556 z późn. zm.). Co prawda organ I instancji w motywach swojego rozstrzygnięcia wskazał, że brak jest uregulowań prawnych wskazujących minimalną odległość ferm zwierzęcych od siedzib ludzkich w zakresie dopuszczalnych norm substancji odorotwórczych w powietrzu, jednak stan faktyczny sprawy wymaga rozważenia i wyważenia rozwiązań konstytucyjnych, stosując zasadę zrównoważonego rozwoju, tym bardziej, gdy weźmie się pod uwagę, że w sąsiedztwie terenu objętego wnioskiem istnieje zabudowa mieszkalna, a budowa spornych kurników może przyczynić się do emisji uciążliwych i niebezpiecznych substancji, nie tylko odorowych, ale również drobnoustrojów chorobotwórczych, stwarzających zagrożenie środowiskowe i epidemiczne, na co wskazuje w swojej opinii Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...], a co nie było przedmiotem oceny organów orzekających. O ile więc występują wskazane uciążliwości niewystarczające jest ustalenie, że nieprzekroczenie w otoczeniu substancji szkodliwych pozwala na wydanie pozytywnej decyzji. Organy nie rozważyły także dostatecznie wnikliwie skali wyżej opisanego zjawiska i powstawania tych uciążliwości w toku całego procesu produkcji, w tym także na etapie usuwania ściółki z terenu planowanej inwestycji, co Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wyeksponował w swojej opinii jako źródło zagrożenia epidemiologicznego, a co pominęły organy orzekające w niniejszej sprawie.
Podkreślić należy także, że interes ekonomiczny inwestora nie ma prymatu nad wartościami w postaci zdrowia i życia ludzi mieszkających na stałe w pobliżu planowanego przedsięwzięcia (por. wyroki WSA w Bydgoszczy z dnia 5 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 1166/18; WSA w Warszawie z dnia 13 września 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 265/18).
Tym samym w ocenie Sądu organ naruszył przepisy art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.), co ma wpływ na prawidłowość oceny możliwości realizacji inwestycji w określonym przez inwestora miejscu. W sytuacji, gdy inwestor planuje inwestycje, której efektem będą uciążliwości zapachowe, hałasy, wydzielanie się innych uciążliwości i zanieczyszczeń chemicznych i biologicznych, zasadnym wydaje się chronić życie i zdrowie mieszkańców, na których jakość życia planowana inwestycja będzie miała bezpośredni i negatywny wpływ. Zasada zrównoważonego rozwoju służy do rozwiązywania konfliktów między wartościami konkurującymi ze sobą, przy czym jedną z tych wartości jest ochrona środowiska, w tym zdrowia ludzi, a drugą wolność gospodarcza oparta na własności prywatnej, o której mowa w art. 20 Konstytucji RP.
Reasumując, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącą zarzutów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujące koniecznością jej uchylenia. Wobec powyższego, rzeczą organów ponownie rozpoznających sprawę będzie uwzględnienie przedstawionej przez Sąd oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania w tej sprawie. W konsekwencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI