II SA/Bd 92/07

II SA/Bd 92/07 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2007-05-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-01-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grzegorz Saniewski /sprawozdawca/
Jerzy Bortkiewicz /przewodniczący/
Krzysztof Gruszecki
Symbol z opisem
6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne
Służba więzienna
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1996 nr 135 poz 634
par. 2  ust. 1,  par. 3  ust. 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 1996 r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Asesor WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant: Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 maja 2007 r. sprawy ze skargi Juliana B. na orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w B. z dnia [...] 2006 r., - bez numeru w przedmiocie wydalenia ze służby 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Dyrektora Aresztu Śledczego w I. z dnia [...] 2006 r., znak [...], 2. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w B. na rzecz adwokat Marii K. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
Orzeczeniem z dnia [...] 2006 r. Dyrektor Aresztu Śledczego
w I. uznał Juliana B. – strażnika działu ochrony, obwinionego o stawienie się w dniu [...] 2006 r. do służby w stanie wskazującym na spożycie alkoholu, tj. naruszenie przepisu art. 125 ust. 2 i 3 pkt 7 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 207, poz. 1761; z późn. zm.), za winnego zarzucanego mu czynu i na postawie art. 126 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy wymierzył mu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby.
W zażaleniu skarżący zwrócił się o wymierzenie mu innej kary lub zezwolenie na odejście ze służby na własną prośbę.
Wskazał, iż w dniu 3 listopada nie podejmował żadnych czynności służbowych. Przed podjęciem służby, o godzinie 7:10 miał zamiar poinformować przełożonego o zaistniałej sytuacji i poprosić o zwolnienie z obowiązków służbowych, argumentując to problemami zdrowotnymi. Pomimo tego został poddany badaniu na obecność alkoholu. Pierwsze badanie w gabinecie przełożonego wykazało 1,1 ‰, natomiast po godzinie, podczas takiego samego badania w Komendzie Policji w I. - 0,24 ‰, a następnie 0,22 ‰. Dowodzi to błędności pierwszego badania.
Ponadto zarzucił, iż Dyrektor odrzucił jego raport o zwolnienie ze służby na własną prośbę, który został przedłożony w dniu 3 listopada 2006 r.
Skarżący opisał także swoją trudną sytuację rodzinną, wskazując, iż ma 13 – to miesięczną córkę, jego żona jest w ciąży, spłaca kredyt hipoteczny zaciągnięty na zakup mieszkania, a jednoczesnym nie ma możliwości podjęcia innej pracy.
Po rozpatrzeniu zażalenia Sąd Dyscyplinarny przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w B., orzeczeniem z dnia [...] 2006 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
Sąd Dyscyplinarny ustalił, że skarżący był funkcjonariuszem Służby Więziennej od dnia [...] 2006 r. i pełnił służbę w Areszcie Śledczym w I. na stanowisku strażnika działu ochrony. W dniu [...] 2006 r., zgodnie z książką rozkładu służby, był wyznaczony do wykonywania obowiązków w godzinach 7:30 – 15:30. Około godziny 7:10 wychodził z pokoju gościnnego, mieszczącego się w budynku administracji aresztu, gdzie zamieszkiwał. Na korytarzu spotkał zastępcę kierownika działu ochrony. Funkcjonariusz ten zwrócił uwagę na niechlujny wygląd obwinionego oraz wyraźną woń alkoholu. Poprosił zatem obwinionego, aby ten wszedł do jego gabinetu, a następnie – za jego zgodą – poddał go badaniu na zawartość alkoholu przy użyciu testera. Urządzenie to nie posiada stosownej homologacji, a wynik badania jedynie wstępnie określa zawartość alkoholu we krwi, na podstawie analizy wydychanego powietrza. W przypadku obwinionego urządzenie wykazało 1,1 ‰. Po wyświetleniu wyniku obwiniony stwierdził, że poprzedniego dnia wypił trzy piwa o pojemności 0,5 litra, gdy uzyskał telefoniczną informację od swojej żony, że zostanie ojcem. Jak wyjaśnił, skończył pić pomiędzy godziną 21 a 22.
Obaj funkcjonariusze pozostali w gabinecie do czasu przybycia kierownika działu ochrony. Również on wyczuł od obwinionego woń alkoholu. Następnie kierownik działu ochrony wraz z obwinionym udał się do Komendy Powiatowej Policji w I., gdzie skarżący został poddany badaniu przy użyciu atestowanego urządzenia kontrolno – pomiarowego do oznaczani alkoholu w wydychanym powietrzu. Kolejne pomiary wykazały: o godzinie 8:46 - 0,24 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, a o godzinie 8:48 – 0,22 mg/l. Trzecie badanie, przeprowadzone na żądanie obwinionego o godzinie 9:07 wykazało również 0,22 mg/l. Po wykonaniu badań obwiniony nie został dopuszczony do służby.
Organ odwoławczy nie dał wiary wyjaśnieniom obwinionego, że zamierzał poinformować przełożonego o niezdolności do rozpoczęcia służby. W dniu [...] 2006 r. obwiniony kierował się bowiem do służby w umundurowaniu, z zamiarem podjęcia swoich obowiązków i miał możliwość bezpośredniego zgłoszenia wszelkich uwag w tym zakresie zastępcy kierownika działu ochrony. Zdaniem organu trudno uznać za wiarygodne twierdzenia obwinionego, że byłoby to naruszenie drogi służbowej.
Sąd dyscyplinarny wskazał, iż kwestia odmowy przyjęcia raportu obwinionego
o wystąpienie ze służby nie była przedmiotem jego rozważań, albowiem pozostaje ona w kompetencji dyrektora aresztu śledczego i nie wchodzi w zakres postępowania dyscyplinarnego.
W skardze do sądu administracyjnego Julian B. ponownie podniósł, że był skierowany na badaniu na zawartość alkoholu o godz. 7:10 tj. przed podjęciem służby. Badanie przeprowadzone było przy użyciu alkomatu bez homologacji.
Poprzedniego dnia tj. [...] 2006 r. z radości po otrzymaniu informacji, że żona jest w ciąży, wypił trzy piwa. Zdając sobie sprawę, iż wyczuwa się od niego woń alkoholu, zamierzał prosić o zwolnienie ze służby ze względów zdrowotnych dowódcę zmiany. Podkreślił, że wyraził skruchę.
Zdaniem skarżącego, zważywszy na okoliczności, kara jest niewspółmiernie wysoka do popełnionego czynu. Wobec tego wniósł o przywrócenie do służby w Areszcie Śledczym.
W odpowiedzi na skargę Sąd Dyscyplinarny wniósł o jej oddalenie.
Organ odwoławczy podniósł, iż wbrew twierdzeniom skarżącego w dniu
3 listopada 2006 r. miał on ewidentny zamiar podjęcia obowiązków służbowych, skoro szedł w pełnym umundurowananiu. Miał też możliwość bezpośredniego zgłoszenia zastępcy kierownika działu ochrony wszelkich uwag odnośnie swojego stanu psychofizycznego i nie było to, wbrew twierdzeniom skarżącego, naruszenie drogi służbowej.
Zdaniem organu kwestionowanie wymiaru kary świadczy o tym, że skarżący ma świadomość popełnionego przewinienia. Argumentacji przyjęta przez skarżącego sprowadza się do bagatelizowania wagi czynu. Opisuje on swoją sytuację osobistą jako okoliczność przemawiającą za złagodzeniem kary. Twierdzi, że jest dumny
z wykonywanej pracy. Nie zdaje sobie jednak sprawy, jakie konsekwencje mogło wywołać pełnienie przez niego służby pod wpływem alkoholu. Specyfika pracy funkcjonariusza Służby Więziennej, realizującego zdania w bezpośrednim kontakcie
z osobami osadzonymi, nie pozwala na tak rażące przejawy nieodpowiedzialności. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że przewinienie zostało popełnione oraz na przypisanie winy skarżącemu. Kara wydalenia ze służby była adekwatna do wagi czynu. Okoliczności osobiste skarżącego nie stanowią wystarczającej przesłanki do wymarzenia kary łagodniejszej, tym bardziej, że wyrażona przez skarżącego duma z wykonywanej pracy oraz troska o zatrudnieni i rodzinę nie znajdują potwierdzenia w jego nieodpowiedzialnej postawie.
W piśmie procesowym z dnia [...] 2007 r., działający w imieniu skarżącego pełnomocnik z urzędu wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem prawa materialnego oraz proceduralnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego strona skarżąca zwróciła uwagę, że organy dyscyplinarne błędnie przyjęły, iż stosownie do art. 125 ust. 1 pkt 7 ustawy o służbie więziennej przesłanką odpowiedzialności dyscyplinarnej jest samo stawienie się do służby pod wpływem alkoholu. Przepis ten nakazuje tymczasem badać, czy okoliczność ta ogranicza zdolność wykonywania zadania służbowego oraz istnienie zawinienia po stronie skarżącego - czego organy dyscyplinarne zaniechały. Zamiast tego przyjęły niedopuszczalne domniemanie, iż nawet niewielka ilość alkoholu we krwi skarżącego powodowała skutek w postaci niezdolności do wykonywania zadania służbowego, jak również domniemanie winy.
Naruszenie przepisów postępowania polegało natomiast na braku udokumentowania, iż alkomat, którym zbadano skarżącego, posiadał świadectwo legalizacji - stosownie do § 10 ust. 10 pkt b rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 20 lutego 2003 r. w sprawie przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej oraz rodzajów przyrządów pomiarowych, które są legalizowane bez zatwierdzania typu. Badanie alkomatem nie posiadającym legalizacji może prowadzić do wadliwego, zafałszowanego, być może zawyżonego wyniku.
Z ostrożności procesowej strona skarżąca podniosła także, iż wymierzona kara dyscyplinarna razi surowością. Tymczasem skarżący nie był wcześniej karany dyscyplinarnie, ewentualne stężenie alkoholu we krwi było nieznaczne i zapewne nie miało wpływu na zdolność skarżącego do wykonywania zadań służbowych, a było wynikiem spożycia alkoholu w dniu poprzednim. W zachowaniu skarżącego brak premedytacji – przyczyną spożycia alkoholu była radosna wiadomość, iż zostanie on ponownie ojcem. Okoliczność, że żona skarżącego spodziewa się dziecka, a decyzja
o wydaleniu ze służby stawia rodzinę w trudnej sytuacji finansowej, także powinna przemawiać za wymierzeniem łagodniejszej kary.
Do pisma procesowego dołączono kartę przebiegu ciąży.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 125 ust. 2 ustawy o służbie więziennej funkcjonariusz tej służby podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie dyscypliny służbowej, nieprzestrzeganie etyki zawodowej, a zwłaszcza honoru, godności i dobrego imienia służby, oraz w innych przypadkach określonych w ustawie. Naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności wprowadzenie się w stan ograniczający zdolność wykonywania zadania służbowego lub uniemożliwiający jego wykonanie (art. 125 ust. 3 pkt 7 ustawy). Biorąc pod uwagę brzmienie powyższych przepisów słuszna jest uwaga strony skarżącej, iż przesłanką odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariusza służby więziennej jest nie tyle sam fakt pozostawania pod wpływem alkoholu, ile okoliczność wprowadzenia się w stan ograniczający zdolność wykonywania zadań służbowych. W orzeczeniu Sądu Dyscyplinarnego brak jest jednak rozważań odnośnie wystąpienia powyższej przesłanki. Odwoławczy organ dyscyplinarny poprzestał jedynie na ustaleniu, że zaistniał fakt, który w ocenie Sądu administracyjnego może być podstawą oceny, iż powyższa przesłanka została spełniona.
Zasady i tryb przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych oraz wymierzania kar dyscyplinarnych zostały unormowane w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości
z dnia 14 listopada 1996 r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. Nr 135, poz. 634; z późn. zm.). Stosownie do § 2 ust. 1 rozporządzenia za przewinienia wymierza się funkcjonariuszom kary dyscyplinarne, jeżeli wcześniej stosowane inne środki dyscyplinujące okazały się nieskuteczne lub ze względu na wagę przewinienia stosowanie tych środków byłoby niewystarczające. Przepis ten, w zestawieniu z rosnącym pod względem dolegliwości katalogiem kar określonym w art. 126 ust. 1 ustawy o służbie więziennej, wskazuje na zasadę miarkowania wymierzanej kary. Wymierzając karę organ jest zobowiązany wziąć pod uwagę w szczególności: rodzaj i wagę przewinienia, okoliczności, w jakich zostało popełnione, pobudki czynu, stopień winy, zachowanie się obwinionego przed i po popełnieniu przewinienia, okres pozostawania w służbie i opinię służbową (§ 3 ust. 1 rozporządzenia). Wymiar kary dyscyplinarnej powinien ponadto uwzględniać: skutki przewinienia, czy popełnione było pod wpływem alkoholu lub innego środka odurzającego oraz czy w stosunku do funkcjonariusza jest już orzeczona kara dyscyplinarna (§ 3 ust. 2 rozporządzenia). Organ dyscyplinarny powinien zatem przed wydaniem orzeczenia wszelkie powyższe okoliczności rozważyć i następnie przedstawić w uzasadnieniu orzeczenia. Tylko bowiem pisemne utrwalenie motywów orzeczenia pozwala na kontrolę zapadłego orzeczenia – zarówno w toku instancji, jak też przez sąd administracyjny. W przedmiotowej sprawie wbrew wyżej wskazanemu obowiązkowi organy nie wyartykułowały w uzasadnieniach orzeczeń rozważań okoliczności przedstawionych przez skarżącego tj. wypicia alkoholu w przededniu służby, braku premedytacji (co najwyżej zaniedbania) w doprowadzeniu się do stanu ograniczonej zdolności do pełnienia służby, wyrażonej skruchy, okoliczności osobistych (wiadomości o ciąży żony), przebiegu dotychczasowej służby. Częściowo tego typu rozważania pojawiły się dopiero w odpowiedzi na skargę, a więc w sposób spóźniony.
Istotny dla rozpoznania sprawy "stan ograniczonej zdolności do wykonywania służby" (a nie jak sugeruje strona skarżąca – całkowitej niezdolności), może wywołać nawet stosunkowo niewielka ilość alkoholu. Zasadnie są zatem dociekania organów dyscyplinarnych odnośnie zawartości alkoholu we krwi skarżącego. W toku postępowania obwiniony nie kwestionował wskazań alkomatu użytego w Komendzie Policji, ale jedynie użytego w gabinecie swojego przełożonego. Ponieważ organy oparły się na wskazaniach nie kwestionowanych ówcześnie przez obwinionego, powyższy zarzut nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Argument odnośnie braku stosownej legalizacji alkomatu użytego w Komendzie Policji pojawił się dopiero na etapie postępowania przed sądem. Wobec uchylenia orzeczeń obu instancji konieczne stanie się nie tylko rozważenie przesłanek odpowiedzialności dyscyplinarnej i wymierzenia kary – w sposób wyżej wskazany przez Sąd, ale również zbadanie podniesionej przez skarżącego okoliczności właściwej legalizacji wymienionego urządzenia. Obowiązek takiej legalizacji wynika obecnie nie z wskazanego przez stronę skarżącą rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 20 lutego 2003 r. (przy czym skarżąca mylnie wskazała jednostkę redakcyjną – był to § 1 pkt 10 lit b)), ale z § 1 pkt 32 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 30 marca 2005 r. w sprawie rodzajów przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej oraz zakresu tej kontroli (Dz. U. Nr 74, poz. 653). W toku ponownego postępowania organ pierwszej instancji powinien także włączyć do akt dowód, iż obwinionemu umożliwiono złożenie ustnych lub pisemnych wyjaśnień (§ 3 ust. 2 ww. rozporządzenia).
Ze względu na powyższe, na podstawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.)należało orzec jak w pkt 1 sentencji.
Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152
ww. ustawy.
O kosztach (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 250 Prawa
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 19 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit c) i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348; z późn. zm.).