II OSK 2075/21

II OSK 2075/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-12-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący/
Marta Laskowska - Pietrzak /sprawozdawca/
Robert Sawuła
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Sygn. powiązane
II SA/Bd 91/21 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2021-02-17
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1397
art. 35
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Marta Laskowska-Pietrzak /spr./ po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Bd 91/21 w sprawie ze skargi M.M. na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...]2020 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody Kujawsko-Pomorskiego na rzecz M.M. kwotę 1037 (jeden tysiąc trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 17 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Bd 91/21 oddalił skargę M.M. na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...]2020 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Burmistrz Miasta i Gminy w N., działając na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1397 ze zm., zwanej w skrócie "u.e.l.") decyzją z dnia [...] 2020 r. wymeldował Ł.M. ("uczestnik postępowania", "strona") z pobytu stałego w miejscowości P., ul. Sz. [...].
Organ I instancji uznał, że w sprawie nie jest sporne to, że uczestnik postępowania od pierwszej połowy grudnia 2019 r. nie mieszka w opisanym powyżej lokalu i nie realizuje w nim swoich życiowych interesów. Wyjaśnienia stron postępowania jak i zeznania świadków wskazują, że obecnie pod adresem pobytu stałego nie ma on swoich rzeczy osobistych, nie posiada również kluczy do mieszkania oraz nie uczestniczy w kosztach utrzymania lokalu. Biorąc powyższe pod uwagę, organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 25 ust. 1 u.e.l. pobytem stałym określa się zamieszkiwanie osoby w określonej miejscowości, pod oznaczonym adresem, z zamiarem stałego przebywania. Z definicji wynika zatem, miejsce pobytu stałego danej osoby to miejsce, w którym realizuje ona swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami.
Zdaniem Burmistrza wszystkie powyżej wskazane funkcje życiowe, nie są realizowane przez uczestnika we wskazanym lokalu. Mieszka on obecnie w innym miejscu. Organ I instancji zwrócił uwagę, że w toku prowadzonego postępowania, świadkowie podnosili, że opuszczenie lokalu przy ul. Sz. [...] w P. przez uczestnika nie było dobrowolne; tak samo twierdzi zainteresowany, lecz wbrew twierdzeniom, że nie opuścił miejsca stałego pobytu dobrowolnie, nie podjął żadnych działań prawnych na rzecz powrotu.
Burmistrz wyjaśnił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok NSA
z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1113/08) powszechnie przyjmuje się, że
o opuszczeniu lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności
i dowodów osobistych, jak i w obecnym przepisie art. 35 u.e.l., można mówić także wówczas, gdy dana osoba, która opuściła lokal, lub nie została do niego dopuszczona, wskutek przeszkód stawianych przez właściciela lub innego dysponenta tego lokalu, czyli wbrew własnej woli, nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (np. powództwo o ochronę naruszonego posiadania, powództwo o eksmisję, zgłoszenie organom ścigania) zmierzających do odzyskania utraconego posiadania. W orzecznictwie NSA przyjmuje się również, że osoba, która rezygnuje z podjęcia środków prawnych w tym przedmiocie, w istocie godzi się na przebywanie poza miejscem pobytu stałego, wypełnia przesłanki wymeldowania z art. 35 u.e.l. (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 16 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 1477/10). Konieczność przedsięwzięcia środków prawnych zmierzających do odzyskania utraconego posiadania, w stosownym czasie, a więc krótko po naruszeniu posiadania, dlatego jest tak istotna, że chodzi o odzyskanie posiadania rzeczy szczególnej, jaką jest lokal, który ma stanowić centrum życiowe, w którym koncentrują się najważniejsze zdarzenia życia, związane z realizacją potrzeb materialnych, w tym bytowych, jak i pozamaterialnych.
Tymczasem - jak podkreślił organ I instancji - uczestnik postępowania nie przedstawił do akt sprawy dowodu potwierdzającego fakt złożenia we właściwym sądzie pozwu posesoryjnego, czy dowodu w postaci zgłoszenia organom ścigania stosowania wobec wymienionego przymusu polegającego na uniemożliwianiu mu zamieszkania.
W odwołaniu od powyższej decyzji Ł.M. wskazał, że w toku prowadzonego postępowania adresat decyzji nie został powiadomiony
o przesłuchaniu świadków. Wskazał ponadto, że w najbliższym czasie do właściwego sądu cywilnego wpłynie jego pozew o przywrócenie naruszonego posiadania.
Pismem z [...] 2020 r. odwołujący powiadomił organ odwoławczy o tym, że do Sądu Rejonowego w N. wniósł pozew o przywrócenie prawa posiadania nieruchomości poprzez wydanie kluczy i umożliwienie mu zamieszkiwania i jednocześnie pozew ten w postaci kserokopii dołączył do swojego pisma.
Wojewoda Kujawsko – Pomorski po rozpatrzeniu odwołania, zaskarżoną do Sądu decyzją uchylił decyzję Burmistrza z [...] 2020 r. i jednocześnie odmówił wymeldowania Ł.M. z dotychczasowego pobytu stałego.
W ocenie organu odwoławczego, dla wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie konieczne było ustalenie, czy w świetle powołanego art. 35 u.e.l., adresat decyzji – Ł.M. opuścił dom w sposób dobrowolny i trwały, bez zamiaru powrotu i dalszego zamieszkiwania w nim.
Organ odwoławczy wskazał, że z wyjaśnień samego zainteresowanego oraz treści pozwu z dnia [...] 2020 r. o przywrócenie naruszonego posiadania, wniesionego do Sądu Rejonowego w N., wynika że nie opuścił on dobrowolnie domu, a jego próba powrotu w kwietniu 2020 r. była niemożliwa
z powodu wymiany zamków w drzwiach wejściowych. W toku postępowania odwołujący dwukrotnie zgłosił organowi (protokół rozprawy z 26 sierpnia 2020 r.; protokół z 16 września 2020 r.) o swoim zamiarze powrotu do domu i zamieszkania
w nim. Dwukrotnie zgłosił również, że oczekiwał od Policji pomocy, aby ta zapewniła mu powrót do domu w celu zamieszkania, lecz Policja zaniechała jakichkolwiek działań w tym zakresie. Dodatkowo na rozprawie stwierdził, że nie chce wymeldować się z dotychczasowego adresu.
Podsumowując Wojewoda wskazał, że zebrany w rozpatrywanej sprawie materiał dowodowy, który w postępowaniu odwoławczym nie wymagał uzupełnienia, w sposób jasny, przekonujący i logiczny wykazuje - choć odmiennie, niż uczynił to organ I instancji - że w grudniu 2019 r. adresat decyzji opuścił dom w P.
w wyniku usunięcia go stamtąd wbrew własnej woli, a następnie w kwietniu 2020 roku uniemożliwiono mu dostęp do tego domu poprzez zamianę zamków w drzwiach. Podkreślił, że uczestnik nie pogodził się z podjętymi wobec niego przez wnioskodawczynię działaniami mającymi na celu wymuszenie opuszczenia tego domu.
Zdaniem organu odwoławczego, ustalenie charakteru i przyczyn opuszczenia lokalu nie jest wyłączone z właściwości organu orzekającego w sprawie meldunkowej, który - w ramach administracyjnego postępowania dowodowego - uprawniony jest do samodzielnych ustaleń i ocen w tym zakresie. Ponadto, instytucja wymeldowania nie może być wykorzystywana do wyprowadzenia osoby z miejsca stałego pobytu. Wymeldowanie nie jest bowiem tożsame z wykonywaniem eksmisji
i nie może być drogą zmuszającą osobę do opuszczenia lokalu, wcześniej przez nią zajmowanego. Co istotne, także kwestie majątkowe, w tym ewentualne wzajemne rozliczenia stron i okoliczności związane z zaniechaniem partycypowania przez jedną z nich w kosztach utrzymania przedmiotowego domu - które dotyczą wyłącznie kwestii prawnych - pozostają poza sferą postępowania o wymeldowanie.
Zdaniem Wojewody stwierdzić należy, że wydając zaskarżoną decyzję [...] 2020 r. organ I instancji nie wiedział, że Ł.M. wystąpi do sądu powszechnego ze stosownym pozwem (pozew został wniesiony [...] 2020 r.), choć mógł taką sytuację przewidzieć w toku prowadzonego przez siebie postępowania w okresie od [...]2020 r. (data wszczęcia postępowania) do [...] 2020 r., kiedy to zawiadomił strony o treści art. 10 § 1 in fine k.p.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M.M. zarzuciła decyzji organu odwoławczego naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1. naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez brak ustalenia okoliczności przemawiających za tym, że uczestnik postępowania od roku czasu nie mieszka
w miejscowości P., ustalił kontakty z dziećmi mieszkającymi w P., zabrał wszystkie rzeczy i drogocenne przedmioty z domu, zaś sąsiedzi nie widzieli uczestnika w domu pod ww. adresem od około roku,
2. naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i dokonanie błędniej oceny zabranego materiał dowodowy
w sprawie, bowiem żaden ze świadków nie widział, aby Ł.M. chciał wrócić do poprzedniego miejsca zamieszkania, uczestnik posługuje się innym adresem, co świadczy o tym, iż uczestnik nie ma woli powrotu do lokalu mieszkalnego w miejscowości P.,
3. naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i dokonanie błędniej oceny zabranego materiał dowodowy
w sprawie, bowiem uczestnik postępowania podczas przesłuchania na rozprawie wskazał, że ma klucze do domu, zaś w odwołaniu od decyzji Burmistrza i kolejnym piśmie procesowym podniósł, że od kwietnia 2020 r. nie posiada kluczy, co świadczy o tym, iż Ł.M. mija się z prawdą w zakresie woli zamieszkania
w nieruchomości w miejscowości P.,
4. naruszenie art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu
z dokumentu niebieskiej karty założonej uczestnikowi jako sprawcy przemocy, wyroku rozwodowego stron ustalającego m.in. kontakty ojca z dziećmi, pomimo że przedmiotem dowodu była okoliczność mająca znaczenie dla sprawy,
5. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie na postawie całokształtu materiału dowodowego oceny, że uczestnik postępowania nie ma zamiaru mieszkać w ww. nieruchomości, zaś jego centrum życiowe jest w M., gdzie przebywa ze swoją partnerką, odbywa kontakty z dziećmi, uiszcza opłaty,
6. naruszenie art. 75 k.p.a. poprzez uznanie przez organ II instancji, iż przedłożone przez uczestnika pismo z [...]2020 r. (data prezentaty [...].2020 r.) wraz z załączoną pierwszą i ostatnią stroną pozwu jest dokumentem, podczas gdy przedłożenie kopii pozwu w tej formie nie należy uznać za dokument.
Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 35 u.e.l. poprzez niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy zostały spełnione przesłanki do wymeldowania uczestnika postępowania z pobytu stałego w miejscowości P..
Wobec powyższych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego.
Powołanym we wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę. W uzasadnieniu wskazując, że w orzecznictwie akcentuje się, że jako równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać również sytuację, w której osoba w nim zameldowana została usunięta przez dysponenta lokalu, bądź przymuszona do jego opuszczenia, ale nie skorzystała we właściwym czasie
z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne.
W tym zakresie wymienił powództwo cywilne o przywrócenie naruszonego posiadania, czy o eksmisję, bądź też zawiadomienie właściwych organów (np. Policji) o okoliczności uniemożliwiania dostępu czy powrotu do lokalu - które to działanie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu czy osób trzecich za bezprawne (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 346/14, LEX nr 1476445 oraz wyrok WSA w Olsztynie z dnia 31 stycznia 2012 r., II SA/Ol 674/11, LEX nr 1109021, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 5 czerwca 2013 r. o sygn. akt I SA/Bd 351/13, LEX nr 1351507). Sąd stwierdził, że wniesienie we właściwym czasie ww. środków prawnych - w tym powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania - przez osobę wnioskowaną do wymeldowania, stanowi przeszkodę do rozstrzygnięcia o wymeldowaniu na podstawie art. 35 u.e.l.
Zatem w sytuacji, gdy sprawa o przywrócenie posiadania nie została zakończona przed wydaniem decyzji w sprawie o wymeldowanie, samo żądanie przez daną osobę udzielenia jej przez sąd cywilny ochrony posesoryjnej danego lokalu może mieć wpływ na ocenę przez organ meldunkowy przesłanki dobrowolności opuszczenia przez nią tego lokalu. Wytoczenie powództwa posesoryjnego (art. 344 § 1 k.c.) może bowiem wskazywać na fakt, że dana osoba, korzystając z tego środka prawnego, stara się powrócić do lokalu, z którego wbrew swojej woli została usunięta. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że nieskorzystanie we właściwym czasie z tego środka prawnego świadczyć może - w zależności od okoliczności konkretnej sprawy - o dobrowolnej zmianie miejsca pobytu przez daną osobę (wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., V SA 3078/00, Lex nr 78937, wyrok NSA z dnia 26 października 2006 r., II OSK 1244/05, niepubl.).
Jak wynika z akt sprawy Ł.M. opuścił dom w P.
w wyniku usunięcia go stamtąd wbrew własnej woli, a następnie w kwietniu 2020 r. uniemożliwiono mu dostęp do tego domu poprzez zamianę zamków w drzwiach. Ostatecznie złożył pozew o ochronę naruszonego posiadania (pozew został wniesiony w [...]2020 r.).
Zdaniem Sądu powyższa okoliczność została trafnie dostrzeżona przez organ odwoławczy i w konsekwencji uwzględniona w stanie faktycznym sprawy oraz oceniona z punktu widzenia spełnienia przesłanki dobrowolności wynikającej z art. 35 u.e.l. Obowiązkiem organu drugiej instancji była nie tylko ocena prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji, ale ponowne rozpoznanie sprawy w jej całokształcie i wymogowi temu Wojewoda sprostał. Sygnalizowana przez odwołującego okoliczność, iż wniósł do Sądu Rejonowego w N. pozew przeciwko wnioskodawczyni o przywrócenie prawa posiadania nieruchomości poprzez wydanie kluczy i umożliwienie mu zamieszkiwania i jednocześnie dołączenie kserokopii tego pozwu do swojego pisma, została przez organ odwoławczy zbadana
i uwzględniona w stanie faktycznym sprawy w związku z czym nie doszło do naruszenia przepisów postępowania - art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.
Sąd zatem stwierdził, że nie można uznać za dobrowolne opuszczenia lokalu w sytuacji, kiedy osoba zainteresowana podjęła prawem przewidziane środki do ochrony swoich praw do przebywania w nim, np. złożyła pozew o przywrócenie naruszonego posiadania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła M.M..
Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi:
1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 35 i art. 25 ust. 1-2 w zw. z 28 ust. 4 u.e.l. poprzez niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy zostały spełnione przesłanki do wymeldowania Ł.M. z pobytu stałego w miejscowości P.,
2) naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez Wojewodę Kujawsko - Pomorskiego przepisów art. 7 i 77 § 1 i 107 § 3 oraz art. 80 k.p.a., naruszenia zasady prawdy obiektywnej
i dokonanie błędniej oceny zabranego materiał dowodowy w sprawie, co prowadzi do błędnego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, żaden ze świadków nie widział, aby uczestnik postępowania chciał wrócić do poprzedniego miejsca zamieszkania
i posługuje się innym adresem, jako adresem do doręczeń i aktualnym miejscem zamieszkania, co świadczy o tym, iż ww. nie ma woli powrotu do lokalu mieszkalnego w miejscowości P., a jednocześnie zainteresowany miał możliwość powrotu do nieruchomości, której dotychczas mieszkał,
3) naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw.
z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak całościowej oceny materiału zebranego w sprawie, okoliczności przemawiających za tym, że Ł.M. od dwóch lat nie mieszka w miejscowości P., zabrał wszystkie rzeczy i drogocenne przedmioty
z domu, zaś sąsiedzi nie widzieli uczestnika w domu pod ww. adresem, co świadczy o dobrowolnym opuszczeniu lokalu przez ww.
4) art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z Sądu Okręgowego X Wydział Cywilny Rodziny z dnia 15.09.2020 r., sygn. akt: X C 120/20, dokumentacji medycznej z dnia [...].2019 r. oraz dowodu z oględzin akt sprawy znajdujących się w Komendzie Policji w N. o sygn. akt: Ldz. [...], co ma istotne znaczenie przy zamiaru
i trwałości opuszczenia przez uczestnika lokalu mieszkalnego w P..
Wskazując na powyższe skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody Kujawsko - Pomorskiego oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z dyspozycją art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
W realiach rozpoznawanej sprawy stanowiska Sądu I instancji wyrażonego
w zaskarżonym wyroku nie sposób podzielić, uznając za usprawiedliwione zarzuty skargi kasacyjnej.
Zgodnie z art. 35 u.e.l. organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje
z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Stosownie do art. 25 ust. 1 u.e.l., pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Dla wystąpienia określonej w art. 35 u.e.l. przesłanki wymeldowania, którą jest "opuszczenie miejsca pobytu stałego" konieczne jest aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar związania się z tym innym miejscem i urządzenia w nim trwałego centrum życiowego. Postępowanie w sprawie wymeldowania wymaga zatem ustalenia tego, czy nastąpiło faktyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego i zbadania trwałości oraz dobrowolności zamiaru jego opuszczenia. Ustalając "trwałość i dobrowolność opuszczenia lokalu" nie można wyłącznie poprzestawać na twierdzeniach (oświadczeniach) osoby zainteresowanej rozpatrzeniem sprawy. Trzeba zbadać, czy argumentacja strony znajduje potwierdzenie w ustalonych okolicznościach faktycznych. W tym celu nieodzowne jest zbadanie m.in. tego, czy po stronie adresata decyzji o wymeldowaniu, istnieje obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w danym miejscu (lokalu). W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest także jednolity pogląd, że na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu należy traktować sytuację, w której opuszczenie lokalu takiego charakteru wprawdzie nie miało, ale strona nie podjęła żadnych kroków
w celu przywrócenia stanu zgodnego z ewidencją ludności. Nawet jeśli samo opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i zachodziły okoliczności przymusu, to następnie trwałe związanie swojego centrum życiowego z innym miejscem zamieszkania, bez podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej w celu odzyskania możliwości zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, stwarza sytuację zobowiązującą organ administracji do wymeldowania takiej osoby z poprzednio zajmowanego lokalu, skoro czynności tej sama nie dopełniła (zob. wyroki NSA: z dnia 28 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 251/17; z dnia 8 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 380/18; z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 3702/18).
Jak wynika z niepodważonych skutecznie ustaleń, uczestnik postępowania nie mieszka pod adresem stałego zameldowania co najmniej od połowy grudnia 2019 roku. Próby wykazania naruszenia praw uczestnika postępowania do lokalu należy łączyć z pozwem o naruszenie posiadania, który został złożony w dniu [...]2020 r., a więc na długo po tym jak opuścił nieruchomość. Pozew został wniesiony, w czasie kiedy uczestnik postępowania złożył odwołanie od decyzji organu I instancji. Odpis pozwu, na którym widnieje prezentata Sądu Rejonowego
w N., został dołączony do odwołania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wadliwe było uznanie organu odwoławczego – zaakceptowane przez Sąd – że okoliczność złożenia pozwu
o ochronę naruszonego posiadania uznana została za przesądzający argument
z punktu widzenia niespełnienia przesłanki dobrowolności wynikającej z art. 35 u.e.l. Uznać należy działanie organu odwoławczego, za co najmniej przedwczesne bowiem organ nie wezwał odwołującego do wyjaśnienia czy pozew został przyjęty do rozpoznania przez Sąd Rejonowy, czy skarżący wpłacił wpis od pozwu lub czy został zwolniony z kosztów sądowych. Z akt sprawy wynika, że organowi odwoławczemu nieznana była nawet sygnatura sprawy. Tym bardziej, że – jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie – nawet uzyskanie prawomocnego wyroku przywracającego posiadanie, bez jednoczesnego podjęcia działań mających na celu przywrócenia zamieszkania w lokalu, nie jest przeszkodą do wymeldowania.
Wytoczenie powództwa posesoryjnego może wskazywać, że skoro strona inicjuje taki proces to nie opuściła lokalu dobrowolnie i chce do niego wrócić, ale wnioskowanie to nie może pomijać całokształtu okoliczności sprawy. Okoliczność toczącego się przed sądem powszechnym sporu posesoryjnego podlega każdorazowo ocenie organów w toku postępowania o wymeldowanie i stanowi element stanu faktycznego, który organ powinien wziąć pod uwagę przy ocenie zaistnienia przesłanek z art. 35 u.e.l., nie zaś traktować takiej okoliczności jako przesądzającej w sprawie. Wytoczenie powództwa posesoryjnego może wskazywać jedynie na taką wolę, nie oznacza, że każdorazowo fakt wystąpienia z takim pozwem należy interpretować jako wskazujący na brak uprzedniej woli opuszczenia lokalu (wyrok NSA z dnia 10 stycznie 2019 r., sygn. akt II OSK 297/17).
Wobec uchylenia zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzji, organ odwoławczy ponownie rozpatrzy odwołanie zgodnie z opisanym powyżej wskazaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę, którą należało uwzględnić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.