II SA/Bd 909/05

II SA/Bd 909/05 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2005-12-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Elżbieta Piechowiak /sprawozdawca/
Grażyna Malinowska-Wasik
Wiesław Czerwiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6332 Należności  przedemerytalne
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 58 poz 514
art. 37k ust. 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
Dz.U. 2003 nr 58 poz 514
art. 6 pkt 6 lit. b
Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
Tezy
1. Skoro okres za który przyznano pracownikom odszkodowanie z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia (art. 36[1]  par. 1 Kp) jest okresem "zaliczalnym", doliczalnym do stażu zatrudnienia w zakładzie zobowiązanym do wypłaty odszkodowania, to podlega on doliczeniu do stażu pracy w tym zakładzie w momencie rozwiązania stosunku pracy, a nie w chwili, w której miał się skończyć bieg okresu wypowiedzenia.
2. Okres niewykonania pracy po ustaniu zatrudnienia, za który przysługuje odszkodowanie w związku ze skróceniem okresu wypowiedzenia na mocy art. 36[1] par. 1 Kp, podlega wliczeniu do stażu pracy uprawniającego do emerytury. W konsekwencji przyjąć należy, że przy ustalaniu, jakim okresem uprawniającym do emerytury na dzień rozwiązania stosunku pracy legitymuje się osoba ubiegająca się o świadczenie przedemerytalne przysługujące z mocy art. 37k ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. Dz.U. 2003 nr 58 poz. 514 ze zm./, do stażu pracy tej osoby należy doliczyć okres, za jaki wypłacone zostało odszkodowanie z tytułu wcześniejszego rozwiązania umowy o pracę.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia WSA Grażyna Malinowska - Wasik Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Protokolant Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi W. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2005r. nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z [...] 2005r., nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] 2005 r. nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta B. - Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w B. orzekł o odmowie przyznania W. P. prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia 3 października 2001 r.
W podstawie prawnej organ I instancji powołał art.30 ust.1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz.U. Nr 120, poz.1252), art. 37 k ust. 1 i art.6 pkt6 lit. "b" ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.), art.11 ust.2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwianiu zatrudnienia absolwentów szkół (Dz.U. Nr154, poz.1793).
W uzasadnieniu podano, iż W. P. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu 02.10. 2001r. spełniając warunki niezbędne do uzyskania statusu osoby bezrobotnej uprawnionej do zasiłku dla bezrobotnych. Rozważając przesłanki nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego organ I instancji wskazał na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] 2005 r. nr [...] ustalającą, iż W. P. legitymuje się okresem uprawniającym do emerytury, wynoszącym 40 lat i 18 dni z adnotacją, że do 40 letniego okresu uprawniającego do emerytury zaliczony został okres od 1 września 2001 r. do 30 września 2001 r. przypadający po ustaniu zatrudnienia, za który wypłacono stronie odszkodowanie z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia. Zdaniem organu I instancji, przedstawiony stan faktyczny pozwala przyjąć, że do dnia ustania stosunku pracy wnioskodawcy, tj. do 31 sierpnia 2001 r., jego okres uprawniający do emerytury wynosi 39 lat, 11 miesięcy i 18 dni, odliczając jednocześnie okres od 1 września 2001 r. do 30 września 2001 r. jako przypadający po ustaniu zatrudnienia. Taka interpretacja pozwoliła organowi stwierdzić, iż nie została spełniona żadna z przesłanek określonych art. 37 k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, powodując bezpodstawność wniosku o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego.
Odwołując się od tej decyzji do Wojewody [...] W. P. wniósł o jej uchylenie i przyznanie spornego świadczenia. Podniósł, iż spełnia warunki do przyznania mu świadczenia przedemerytalnego, a nie uwzględnienie okresu, za który przysługiwało odszkodowanie do okresu uprawniającego do emerytury sprzeczne jest z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku – III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 26 stycznia 2005 r. (sygn.akt IIIAUa 3258/04) wydanym w jego sprawie, z którego wynika, że legitymuje się on 40 letnim okresem zatrudnienia uprawniającym do emerytury.
Wojewoda [...] decyzją nr [...] wydaną w dniu [...] 2005 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję uznając, że nie narusza ona prawa.
Podzielając stanowisko organu I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda [...] stwierdził, iż w przypadku odwołującego się zaliczeniu do okresu uprawniającego do emerytury nie może podlegać okres od 1 września 2001 r. do 30 września 2001 r., bowiem przypadał on już po ustaniu zatrudnienia. Na potwierdzenie tego stanowiska organ powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z 9 lipca 1992 r. (sygn. I PZP 20/92), zgodnie którym skrócenie przez zakład pracy okresu wypowiedzenia umowy o pracę powoduje rozwiązanie tej umowy z upływem skróconego okresu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy W. P. zakwestionował orzeczenie organu odwoławczego, zarzucając nieuzasadnione zmniejszenie jego stażu pracy wymaganego dla celów ustalenia prawa do świadczenia przedemerytalnego, poprzez nie zaliczenie okresu niewykonywania pracy po ustaniu zatrudnienia, za który na podstawie przepisów Kodeksu pracy zostało wypłacone odszkodowanie. Ponownie też skarżący poparł swoje stanowisko wydanym w jego sprawie wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 26 stycznia 2005 r. Ponadto skarżący wniósł o przyznanie mu przedmiotowego świadczenia.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Odnosząc się do żądania skarżącego zawartego w skardze, na wstępie należy wyjaśnić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Nie może zatem wkraczać w uprawnienia organów administracji orzekając bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym ma charakter kasacyjny, co wyłącza dokonywanie przez ten Sąd ustaleń prowadzących do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Jest to zadanie organów orzekających i winno być oparte na zebranym w sprawie materiale dowodowym.
Skarga jest uzasadniona, albowiem zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo materialne wadliwą interpretacją art.37 k ust.1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity:Dz.U.z2003r. Nr 58, poz.514 ze zm.)- zwanej dalej ustawą o zatrudnieniu. Jakkolwiek nie zostało to wyraźnie sprecyzowane w decyzji Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w B. z [...] 2005 r., jak i zaskarżonej decyzji, kwestia przyznania W. P. prawa do świadczenia przedemerytalnego mogła być jedynie – z uwagi na jego wiek w chwili rejestracji w urzędzie pracy i rozwiązanie stosunku pracy z powodu redukcji zatrudnienia przez pracodawcę - i była rozpatrywana na gruncie art. 37 k ust. 1 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w myśl którego świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn.
Nie budzi wątpliwości, że skarżący spełniał warunki do uzyskania statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku. Jednak w celu przyznania skarżącemu prawa do świadczenia przedemerytalnego niezbędne jest, stosownie do art. 37 k ust.1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stwierdzenie, iż obok kryterium wieku przyczyn rozwiązania stosunku pracy – skarżący posiada odpowiedni okres pracy uprawniający do emerytury. W niniejszej sprawie istota sporu sprowadzała się do ustalenia, jakim stażem pracy legitymował się skarżący do dnia ustania zatrudnienia, bowiem o ile bezsporny jest łączny okres 39 lat, 11 miesięcy i 14 dni, to spór toczył się o uwzględnienie okresu od 1 września 2001 r. do 30 września 2001 r., tj. okresu, za który W. P. wypłacono odszkodowanie w związku ze skróceniem okresu wypowiedzenia umowy o pracę przez dotychczasowego pracodawcę na mocy art. 361 Ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy(tekst jedn. Dz.U. z 1998r. Nr 21, poz.98 ze zm.)- zwanej dalej K.p. W ocenie organów orzekających w sprawie okres, za który skarżący otrzymał odszkodowanie z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę nie może zostać zaliczony do okresu uprawniającego do emerytury, określanego na dzień rozwiązania stosunku pracy, gdyż przypadał on już po ustaniu zatrudnienia. Pogląd ten nie znajduje jednak uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa.
Dla dokonania właściwej interpretacji przepisu art.37k ust.1 pkt3 ustawy o zatrudnieniu mającego zastosowanie w sprawie należy dokonać wykładni przepisu art. 361 K.p. W myśl § 1tego przepisu, jeżeli wypowiedzenie pracownikowi umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony następuje z powodu ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy albo z innych przyczyn niedotyczących pracowników, pracodawca może, w celu wcześniejszego rozwiązania umowy o pracę, skrócić okres trzymiesięcznego wypowiedzenia, najwyżej jednak do 1 miesiąca. W takim przypadku pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za pozostałą część okresu wypowiedzenia. Na podstawie § 2 w/w przepisu okres, za który przysługuje odszkodowanie, wlicza się pracownikowi pozostającemu w tym okresie bez pracy do okresu zatrudnienia. Skrócenie przez pracodawcę okresu wypowiedzenia umowy o pracę na podstawie art. 361 § 1 K.p. powoduje zatem rozwiązanie tej umowy z upływem skróconego okresu. Okres, za który przysługuje odszkodowanie, w myśl art. 361 § 2 K.p. nie jest okresem zatrudnienia. Przypada on bowiem już po rozwiązaniu stosunku pracy. Z mocy art. 361 § 2 K.p. uznaje się go jednak za okres "zaliczalny" do okresu zatrudnienia, od którego zależy nabycie uprawnień pracowniczych (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 9 lipca 1992 r., I PZP 20/92, OSNCP 1993, z. 1 - 2, poz. 2). Oznacza to, że do upływu ustawowego terminu rozwiązania umowy pracownikowi przysługuje odszkodowanie, a okres ten wlicza się do jego stażu pracy.
Skoro okres, za który przyznano pracownikowi odszkodowanie z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia (art. 361 § 1 K.p.) jest okresem "zaliczalnym", doliczanym do stażu zatrudnienia w zakładzie zobowiązanym do wypłaty odszkodowania, to podlega on doliczeniu do stażu pracy w tym zakładzie w momencie rozwiązania stosunku pracy, a nie w chwili, w której miał się skończyć bieg okresu wypowiedzenia.
Ratio legis omawianego przepisu jest oczywista i odnosi się do poszanowania ustawowych praw pracowniczych w przypadku skorzystania przez pracodawcę z możliwości rozwiązania umowy o pracę ze skróceniem okresu wypowiedzenia. Celem tego przepisu jest zatem wyeliminowanie niekorzystnych skutków, które powstawałyby w sferze nabycia przez pracownika uprawnień pracowniczych uzależnionych od określonego stażu pracy, w przypadku wcześniejszego rozwiązania przez pracodawcę umowy o pracę.
Takiej interpretacji wymaga też konstytucyjna zasada równości obywateli wobec prawa, bowiem przeciwne stanowisko prowadziłoby do różnicowania sytuacji prawnej osób znajdujących się w określonym, tym samym stanie faktycznym, ze względu na swobodę pracodawcy przy określaniu długości okresu wypowiedzenia skróconego w trybie art. 36¹ K.p. Należy bowiem mieć na uwadze, że możliwość zastosowania skróconego okresu wypowiedzenia zależna jest wyłącznie od woli pracodawcy. Zgoda pracownika na skrócenie okresu wypowiedzenia nie ma znaczenia prawnego. Taka supremacja jednej ze stron stosunku zatrudnienia w zakresie skrócenia ustawowego okresu wypowiedzenia nie może jednak skutkować pogorszeniem sytuacji pracownika w sferze możliwości nabycia uprawnień powstających w wyniku osiągnięcia określonego stażu zatrudnienia. Pogląd przeciwny prowadziłby do niemożliwego do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności wniosku, iż wola pracodawcy pośrednio determinowałaby nabycie prawa do świadczenia przedemerytalnego przez pracownika, z którym zakład pracy rozwiązał umowę o pracę z zastosowaniem art. 36¹ K.p.
Reasumując, okres niewykonywania pracy po ustaniu zatrudnienia, za który przysługuje odszkodowanie w związku ze skróceniem okresu wypowiedzenia na mocy art. 36¹ § 1 K.p., podlega wliczeniu do stażu pracy uprawniającego do emerytury. W konsekwencji przyjąć należy, że przy ustalaniu, jakim okresem uprawniającym do emerytury na dzień rozwiązania stosunku pracy legitymuje się osoba ubiegająca się o świadczenie przedemerytalne przysługujące z mocy art. 37 k ust. 1 pkt 3 ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu(tekst jednolity:Dz.U.z2003r. Nr 58, poz.514 ze zm.), do stażu pracy tej osoby należy doliczyć okres, za jaki wypłacone zostało odszkodowanie z tytułu wcześniejszego rozwiązania umowy o pracę.
Z tego względu, uznając, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, tj art. 37 k ust. 1 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.