II SA/Bd 898/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2023-03-14
NSAinnewsa
fundusz alimentacyjnyumorzenie należnościdłużnik alimentacyjnyniepełnosprawnośćareszt śledczyalimentyświadczeniaprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę dłużnika alimentacyjnego, który wnioskował o umorzenie należności z funduszu alimentacyjnego, uznając, że jego sytuacja (pobyt w areszcie, niepełnosprawność) nie stanowi wystarczającej przesłanki do umorzenia w świetle przepisów prawa.

Skarga dotyczyła decyzji odmawiającej umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego. Dłużnik alimentacyjny, przebywający w areszcie śledczym i posiadający orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, wnioskował o umorzenie zaległości, powołując się na brak możliwości zarobkowania. Organy administracji oraz sąd uznały, że jego sytuacja, będąca w dużej mierze wynikiem zawinionych działań, nie spełnia kryteriów wyjątkowości wymaganych do umorzenia należności. Sąd podkreślił, że umorzenie jest instytucją wyjątkową, a sytuacja dłużnika nie wynika z nagłych i nieprzewidywalnych zdarzeń, lecz z zaniedbań.

Sprawa dotyczyła skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza o odmowie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Dłużnik alimentacyjny, przebywający w areszcie śledczym i posiadający orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, wnioskował o umorzenie zaległości, argumentując brak możliwości podjęcia pracy i uzyskania dochodów. Organy administracji obu instancji odmówiły umorzenia, wskazując, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a sytuacja dłużnika, będąca w dużej mierze wynikiem odbywania kary pozbawienia wolności (skutek zawinionych działań), nie ma charakteru wyjątkowego. Sąd administracyjny w Bydgoszczy podzielił to stanowisko. Sąd podkreślił, że umorzenie należności jest odstępstwem od zasady zwrotu i wymaga stwierdzenia obiektywnych okoliczności uniemożliwiających spłatę, takich jak zdarzenia nagłe i nieprzewidywalne. Pobyt w zakładzie karnym, będący konsekwencją naruszenia prawa, nie jest taką okolicznością. Sąd zaznaczył, że orzeczenie o niepełnosprawności jest czasowe, a po opuszczeniu zakładu karnego skarżący może podjąć zatrudnienie w warunkach chronionych lub ubiegać się o rentę. Wobec braku szczególnych okoliczności uzasadniających umorzenie, sąd oddalił skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, ponieważ pobyt w zakładzie karnym jest skutkiem zawinionych działań strony, a nie nagłym i nieprzewidywalnym zdarzeniem, a orzeczenie o niepełnosprawności jest czasowe i nie wyklucza całkowicie możliwości podjęcia pracy lub uzyskania renty.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że umorzenie należności z funduszu alimentacyjnego jest instytucją wyjątkową, wymagającą obiektywnych okoliczności niezależnych od dłużnika. Pobyt w areszcie jest konsekwencją działań dłużnika, a nieprzemijający charakter trudności finansowych nie jest wystarczającą przesłanką do umorzenia, jeśli nie wynika z czynników obiektywnych.

Przepisy (8)

Główne

u.p.o.u.a. art. 30 § ust. 1, ust. 2

Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

Pomocnicze

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 66 § § 1, § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.r.o. art. 133

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

P.u.s.a. art. 1 § § 1, § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 145 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skład orzekający

Grzegorz Saniewski

przewodniczący

Katarzyna Korycka

członek

Renata Owczarzak

sprawozdawca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 898/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grzegorz Saniewski /przewodniczący/
Katarzyna Korycka
Renata Owczarzak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1205
art. 30 ust. 2
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Korycka sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 marca 2023 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r., nr: MOPS.5313.58.2022.KK Burmistrz M. C., działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2021 r., poz. 735 z późn.zm), art. 2 pkt 9, art. 27 ust. 1, 1a, ust. 3, art. 30 ust. 1, ust. 2 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 1, pkt 2, pkt, 4 ustawy z dnia [...] września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2022 r., poz. 1205), po rozpatrzeniu wniosku A. W. z dnia [...] kwietnia 2022r. o umorzenie zaległych zobowiązań alimentacyjnych przyznanych na syna I. W., orzekł o odmowie umorzenia wnioskodawcy w całości należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej - I. W..
W uzasadnieniu decyzji orzekający organ podniósł, iż nie znalazł przesłanki do umorzenia należności w trybie art. 30 ust. 1 ustawy, ponieważ nie został spełniony warunek skuteczności egzekucji przez 3, 5, 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej, niż wysokość zasądzonych alimentów.
W dniu [...].05.2022 r. organ I instancji zwrócił się z pismem do [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. z zapytaniem, czy w okresie ostatnich 3, 5, 7 lat egzekucja była skuteczna w wysokości nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. W odpowiedzi na pismo uzyskano informację z dnia [...].05.2022 r., iż podczas trwania egzekucji wyegzekwowana została jedna kwota w dniu [...].08.2018 r. w wysokości [...] zł.
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w C., działając jako organ właściwy wierzyciela, wystąpił do Aresztu Śledczego w B. w celu przeprowadzenia przesłuchania z dłużnikiem i ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej, zawodowej a także stanu zdrowia dłużnika alimentacyjnego. Na podstawie protokołu przesłuchania z dnia [...].05.2022 r. ustalono, że ww. przebywa w Areszcie Śledczym w B., w którym nie wykonuje żadnej pracy z uwagi na fakt, iż posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ważnym do dnia [...].03.2023 r., porusza się za pomocą kul. W orzeczeniu widnieje wskazanie do pracy w warunkach chronionych, jednakże jak zainteresowany oświadczył - żaden zakład karny nie jest w stanie zapewnić pracy w warunkach chronionych. Strona nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada żadnych nieruchomości oraz ruchomości, nie posiada również żadnych zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych, nie korzysta ze świadczeń pieniężnych pomocy społecznej. Przebywając w Areszcie Śledczym nie żadnych dochodów, jednak przede wszystkim nie ponosi żadnych kosztów utrzymania, zatem nawet umorzenie należności w przedmiotowej sprawie nie miałoby wpływu na aktualną sytuację dochodową strony.
Organ I instancji przyjął stanowisko, że umorzenie należności dłużnika alimentacyjnego winno być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy okoliczności uniemożliwiające spłatę zobowiązań nie są przemijające i nie można rokować żadnych możliwości podjęcia pracy, gdy sytuacja dochodowa i zdrowotna nie pozwala na wywiązanie się z ciążącego na dłużniku obowiązku alimentacyjnego. Posiadanie orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, zdaniem orzekającego organu nie czyni sytuacji wyjątkowej oraz nie może stawiać strony w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do innych dłużników alimentacyjnych. Ustalony stopień niepełnosprawności nie wyklucza całkowicie możliwości podjęcia pracy; nie oznacza to jednak, że zainteresowany nie może pracować w ogóle i nie może postarać się o takie zarobkowanie, które jest adekwatne do jego możliwości i sytuacji zdrowotnej.
Fakt przebywania w Areszcie Śledczym w ocenie organu I instancji nie może zostać potraktowany jako okoliczność wyjątkowa, gdyż fakt odbywania kary pozbawienia wolności jest skutkiem zawinionych działań strony, a ponoszenie konsekwencji popełnienia zabronionych działań nie może stanowić przesłanki do umorzenia należności, ponadto jest to stan przemijający.
Wnioskodawca jest osobą w wieku aktywności zawodowej w związku z powyższym po zwolnieniu z Aresztu Śledczego, zdaniem organu I instancji, powinien podjąć zatrudnienie w warunkach pracy chronionej, a co za tym idzie dokonać próby spłaty zadłużenia alimentacyjnego. Powstanie zadłużenia i obowiązek jego uregulowania jest następstwem zaniechania strony, które polegało na niewywiązywaniu się z obowiązku alimentacyjnego wobec dziecka I. W.. Jeśli stan zdrowia nie rokuje na poprawę i będzie problem w znalezieniu zatrudnienia, należy rozważyć możliwość uzyskania świadczeń rentowych z tytułu niepełnosprawności, co także w pewnym stopniu pozwoliłoby na spłatę zadłużenia z funduszu alimentacyjnego.
W odwołaniu od powyższej decyzji A. W. wskazał, że zaskarża powyższe rozstrzygnięcie w całości, wnosząc o umorzenie odsetek - kwoty [...]zł. Jednocześnie skarżący zwrócił się o przyznanie świadczenia - renty w oparciu o posiadane orzeczenie o niepełnosprawności, którego przyznanie umożliwiłoby spłacanie zadłużenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] sierpnia 2022 r., znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W pierwszej kolejności, odnosząc się do zawartego w odwołaniu wniosku strony dotyczącego przyznania świadczenia - renty, ze względu na orzeczony stopień niepełnosprawności, Kolegium wyjaśniło, że nie jest organem właściwym w sprawach przyznawania świadczeń: rent socjalnych lub rent z tytułu niezdolności do pracy i wobec powyższego, skarżący, w celu ustalenia prawa do renty powinien złożyć odrębny wniosek do organu właściwego w sprawach rent socjalnych lub rent z tytułu niezdolności do pracy - tj. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W myśl art. 66 § 2 kpa, odrębne podanie złożone zgodnie z zawiadomieniem, o którym mowa w art. 66 § 1 kpa, w terminie czternastu dni od daty doręczenia zawiadomienia uważa się za złożone w dniu wniesienia pierwszego podania.
W ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie w związku z czym nie zachodzą przesłanki umożliwiające umorzenie należności zobowiązanego na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Wskazano, że zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.
W przedmiotowej sprawie bezsporne zdaniem Kolegium jest, że zobowiązany ponosi pełną odpowiedzialność za zaistniałe zaległości powstałe z tytułu wypłaconych przez Państwo zastępczo na rzecz jego dziecka alimentów i spoczywa na nim obowiązek pełnego zaangażowania i podjęcia starań w kierunku spłaty tych zaległości wraz z odsetkami. Zwrot należności jest zasadą, a instytucja umorzenia, rozłożenia na raty albo odroczenia terminu płatności odstępstwem, wyjątkiem od ogólnej zasady obowiązku zwrotu należności i może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych, nadzwyczajnych. Należy też mieć na względzie charakter zobowiązań alimentacyjnych, które zgodnie z art. 133 ustawy z 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy w przypadku rodziców w stosunku do dzieci, mają charakter obligatoryjny, a umorzenie należności z tytułu alimentów jest przy tym najdalej idącą formą ulgi w spłacie należności - dodatkowo stałą i nieodwracalną - dlatego stanowi instytucję o charakterze wyjątkowym i powinno mieć miejsce wówczas, gdy sytuacja dochodowa dłużnika nie pozwala na wywiązywanie się w najmniejszym nawet stopniu z ciążącego na nim obowiązku.
Skarżący w uzasadnieniu wniosku, wobec orzeczonego stopnia niepełnosprawności i zdolności wykonywania pracy wyłącznie w warunkach chronionych, wskazał na brak możliwości podjęcia takiego zatrudnienia w ramach jednostki penitencjarnej, co w konsekwencji powoduje, że nie ma on możliwości uzyskiwania dochodów.
Organ odwoławczy zwrócił więc uwagę, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym podkreślany jest fakt, że sytuacja dochodowa dłużnika w postępowaniu dotyczącym umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń powinna być analizowana przy uwzględnieniu faktu, że dłużnik alimentacyjny co do zasady jest osobą borykającą się z trudnościami finansowymi. Sytuacja rodzinna i dochodowa dłużnika ubiegającego się o umorzenie należności musi go więc wyróżniać spośród innych dłużników alimentacyjnych. Może mieć to miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa lub rodzinna nie pozwala dłużnikowi na wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego. Rzecz jednak w tym, że stan taki powinien być efektem wpływu czynników obiektywnych (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] lipca 2020 r., sygn. akt. I OSK 3074/19).
Kolegium nie kwestionowało faktu, że wobec orzeczonego stopnia niepełnosprawności i konieczności zapewnienia odpowiedniego zatrudnienia, strona może nie mieć możliwości wykonywania pracy i uzyskiwania przez to dochodów w ramach jednostki penitencjarnej, w której przebywa. [...] jednak ograniczenia te nie mają charakteru stałego, gdyż skarżący w przyszłości, po opuszczeniu zakładu karnego, będzie mógł podjąć zatrudnienie w warunkach chronionych.
Ponadto, samo orzeczenie o niepełnosprawności skarżącego zostało wydane na czas określony (do [...] marca 2023 r.), a zatem w ocenie Kolegium możliwym jest, że jego stan zdrowia ulegnie poprawie, co w konsekwencji umożliwi podjęcie zatrudnienia także w ramach zakładu karnego. Natomiast w przypadku gdy stan zdrowia wnoszącego odwołanie nie będzie rokował na poprawę, co uniemożliwi stronie podjęcie zatrudnienia - możliwym jest jak słusznie wskazał organ pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia - podjęcie starań o przyznanie świadczeń rentowych z tytułu niezdolności do pracy, co w przypadku ich uzyskania pozwoli chociażby na częściową spłatę powstałego zobowiązania.
W skardze do Sądu A. W. ponownie podniósł, iż jako osoba niepełnosprawna przebywająca w zakładzie karnym, nie może wykonywać żadnej pracy, ponieważ zakłady karne nie posiadają statusu zakładów pracy chronionej, dlatego wnosi o umorzenie należności w wysokości zaległych odsetek.
W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259) zwanej dalej P.p.s.a., Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W wyniku przeprowadzenia kontroli wydanych w sprawie decyzji w powyższym zakresie stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, o odmowie umorzenia skarżącemu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Podstawę prawną wymienionych decyzji stanowił art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1205 ze zm., zwanej dalej ustawą), według którego organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.
Z treści przytoczonego przepisu wynika, że decyzja w sprawie umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego jest podejmowana w ramach uznania administracyjnego.
Ponadto podkreślenia wymagało, że zasadą jest zwrot należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zaś umorzenie tych należności jest odstępstwem od tej zasady, a więc ma charakter wyjątkowy. W orzecznictwie podkreśla się, że przesłanki zastosowania umorzenia należności zachodzą jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego (por. WSA w Gliwicach w wyrokach z 8 września 2021 r., sygn. akt: II SA/Gl 471/21 oraz z dnia 27 października 2021 r., sygn. akt: II SA/Gl 651/21, WSA w Gdańsku w wyroku z 24 czerwca 2021 r., sygn. akt: III SA/Gd 109/21 i WSA w Krakowie w wyroku z 18 października 2021 r., sygn. akt: II SA/Kr 541/21). Co więcej, przy stosowaniu tego wyjątkowego instrumentu należy mieć także na uwadze fakt, że – jak wskazał NSA w wyroku z dnia 13 stycznia 2022 r. - wydanie pozytywnej dla dłużnika decyzji na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów może być odebrane jako forma zachęcenia innych osób do unikania partycypowania w kosztach utrzymania własnych dzieci w sytuacji, gdy sytuacja materialna i osobista dłużnika nie jest następstwem pojawienia się zdarzeń nagłych i nieprzewidywalnych, lecz wynika ona z zaniedbań, które miały miejsce przed kilku laty i obecnie dłużnik ponosi tego negatywne konsekwencje (por. wyrok NSA z 13 stycznia 2022 r., sygn. akt: I OSK 721/19).
Dla zastosowania art. 30 ust. 2 ustawy, konieczne jest stwierdzenie istnienia obiektywnych okoliczności po stronie dłużnika, które uniemożliwiają mu zwrot należności, są to w szczególności zdarzenia nagłe i nieprzewidywalne, czynniki na które zobowiązany nie ma wpływu.
W niniejszej sprawie - jako okoliczności uzasadniające wniosek – skarżący wskazał odbywanie kary pozbawienia wolności i wynikający z tego brak możliwości pracy, a także potencjalne trudności ze znalezieniem pracy po opuszczeniu zakładu karnego oraz zły stan zdrowia, potwierdzony orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...] marca 2022r., zgodnie z którym zaliczony on został do stopnia niepełnosprawności – umiarkowanego, przy czym orzeczenie to wydano do dnia [...] marca 2023 r.
W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie zasadnie stwierdziły, że okoliczności te nie uzasadniają skorzystania z przewidzianego w art. 30 ust. 2 ustawy wyjątku od zasady, jaką jest zwrot przez dłużnika należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Jak trafnie podkreślił organ odwoławczy, pobyt skarżącego w zakładzie karnym jest bezpośrednim następstwem naruszenia przez niego porządku prawnego. Nie jest to więc okoliczność kwalifikowana jako zdarzenie nagłe, nieprzewidywalne i niezależne od woli skarżącego. Wręcz przeciwnie, to działania skarżącego doprowadziły do zaistnienia tej sytuacji. W tym zakresie podzielić należało pogląd WSA w Gdańsku, zawarty w wyroku z 18 lutego 2021 r., sygn. akt: III SA/Gd 862/20, według którego odbywanie kary pozbawienia wolności nie może stanowić wystarczającej przesłanki do uwzględnienia wniosku w przedmiocie umorzenia przedmiotowych należności, ponieważ stanowi ona efekt zabronionych działań. Mając na uwadze wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności (...) podkreślić należy, że za wyjątkową nie może zostać uznana sytuacja będąca efektem zawinionych działań podmiotu zobowiązanego do alimentacji. Uznanie takiej sytuacji za wyjątkową prowadziłoby bowiem do tego, że naganne działanie dłużnika, sprzeczne z normami prawnymi, byłoby dodatkowo premiowane umarzaniem zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnych, uprzednio spełnianych na koszt podatnika.
Podobnie - nie uzasadnia umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wskazany przez skarżącego brak obecnie możliwości pracy, a także potencjalne trudności ze znalezieniem pracy po opuszczeniu zakładu karnego. W orzecznictwie podkreśla się, że zła sytuacja materialna nie stanowi okoliczności uzasadniających umorzenie przedmiotowych zaległości, albowiem jest cechą większości zobowiązanych, za których fundusz alimentacyjny wypłacał należności. Umarzanie należności tylko z powodu niskich bądź braku dochodów powodowałoby, że w ogóle nie możnaby zrealizować obowiązku zwrotu organowi równowartości wypłaconych z funduszu świadczeń. Instytucja zwrotu byłaby zatem instytucją martwą. (por. WSA w Białymstoku w wyroku z 26 sierpnia 2021 r., WSA w Krakowie w wyroku z 9 marca 2021 r., sygn. akt: III SA/Kr 1291/20).
Zasadnie wskazał zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 13.06.2017r., że nawet bardzo trudna sytuacja materialna, czy zdrowotna nie uzasadnia sama z siebie umorzenia należności. Zawsze bowiem podstawą do przejęcia (czasowego) przez Państwo obowiązku alimentacyjnego rodzica jest bezskuteczność egzekucji należnych alimentów, spowodowana z reguły bardzo trudną sytuacją materialną, rodzinną zobowiązanego. Dotyczy to zatem ex definitione osób w bardzo trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej. Dla zwolnienia się z tego obowiązku dłużnik winien wskazać na okoliczności szczególne, wykraczające poza przyczyny przejęcia obowiązku alimentacyjnego przez Państwo.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podzielił wyrażony w cytowanym wyroku pogląd, że sytuacją uzasadniającą umorzenie należności może być bardzo, ale to bardzo zły stan zdrowia, uniemożliwiający samodzielne funkcjonowanie, nie rokujący żadnej poprawy sytuacji finansowej dłużnika alimentacyjnego.
W powyższym zakresie – prawidłowo zatem organy administracji orzekające w sprawie podkreśliły, że skarżący jakkolwiek legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia [...] marca 2022 r., zgodnie z którym zaliczony on został do stopnia niepełnosprawności – umiarkowanego, co też wiąże się z koniecznością zapewnienia odpowiedniego zatrudnienia i strona może nie mieć możliwości wykonywania pracy, uzyskiwania przez to dochodów w ramach jednostki penitencjarnej, w której przebywa, lecz orzeczenie to wydano do dnia [...] marca 2023r. Ograniczenie to nie ma więc charakteru stałego, dlatego w przyszłości, po opuszczeniu zakładu karnego, skarżący będzie mógł podjąć zatrudnienie w warunkach chronionych.
Skoro orzeczenie o niepełnosprawności skarżącego zostało wydane na czas określony (do [...] marca 2023 r.), możliwym jest, że stan jego zdrowia ulegnie poprawie, co w konsekwencji umożliwi podjęcie zatrudnienia także w ramach zakładu karnego. Natomiast w przypadku, gdy stan zdrowia wnoszącego odwołanie nie będzie rokował na poprawę, co uniemożliwi stronie podjęcie zatrudnienia - możliwym jest - jak słusznie wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia - podjęcie starań o przyznanie świadczeń rentowych z tytułu niezdolności do pracy, co w przypadku ich uzyskania pozwoli chociażby na częściową spłatę powstałego zobowiązania.
Nie wystąpiły zatem szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie zadłużenia. Z uwagi zaś na odbywanie kary pozbawienia wolności - skarżący może wystąpić z wnioskiem o odroczenie terminu spłaty należności.
Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja, podobnie jak i decyzja organu I instancji, zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, przez co nie nastąpiło naruszenie granic przysługującego organom uznania administracyjnego, ani też nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.
W tych okolicznościach, brak było podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, które zostały wydane na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych w sposób kompletny dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych, zawartych w ich uzasadnieniu (art. 107 § 3 k.p.a.).
W związku z powyższym, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 p.p.s.a., wobec wniosku organu administracji i braku sprzeciwu skarżącej o rozpoznanie sprawy w tym trybie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI