II SA/Bd 88/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku A. J. o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego, który był potrącany z jej emerytury z uwagi na równoczesne pobieranie dodatku pielęgnacyjnego. Prezydent Miasta Bydgoszczy odmówił wszczęcia postępowania, argumentując, że przepisy dotyczące potrąceń z emerytury (art. 16 ust. 7 i 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych) wyłączają możliwość zastosowania przepisów o umorzeniu (art. 30 ust. 9 ustawy). Rzecznik Praw Obywatelskich zaskarżył tę decyzję, podnosząc, że organ powinien rozpatrzyć wniosek o umorzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy przychylił się do stanowiska RPO, uchylając postanowienie Prezydenta. Sąd uznał, że przepisy o potrąceniach nie wyłączają możliwości rozpatrzenia wniosku o umorzenie przez organ właściwy do świadczeń rodzinnych. Podkreślono, że organ emerytalno-rentowy nie jest właściwy do rozstrzygania o umorzeniu zasiłku pielęgnacyjnego, a organ właściwy do świadczeń rodzinnych zachowuje właściwość do rozpatrzenia wniosku o umorzenie, nawet jeśli nie wydano formalnej decyzji o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane. Sąd wskazał, że organ powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w przedmiocie umorzenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w sytuacji, gdy ich zwrot następuje w drodze potrąceń z emerytury/renty, oraz właściwość organów w takich sprawach.
Dotyczy specyficznej sytuacji kolizji zasiłku pielęgnacyjnego z dodatkiem pielęgnacyjnym i zastosowania art. 16 ust. 7 i 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepisy dotyczące potrącenia nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego z emerytury (art. 16 ust. 7 i 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych) wyłączają możliwość wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia tej należności na podstawie art. 30 ust. 9 tej ustawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te nie wyłączają możliwości wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia. Organ właściwy do świadczeń rodzinnych jest właściwy do rozpatrzenia wniosku o umorzenie, nawet jeśli nie wydano formalnej decyzji o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy o potrąceniach z emerytury mają na celu usprawnienie egzekucji, ale nie pozbawiają strony prawa do ubiegania się o umorzenie należności. Organ właściwy do świadczeń rodzinnych zachowuje właściwość do rozpatrzenia wniosku o umorzenie, a organ emerytalno-rentowy nie jest właściwy do rozstrzygania o umorzeniu zasiłku pielęgnacyjnego.
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., gdy strona wnioskuje o umorzenie należności, która jest potrącana z jej świadczenia na mocy przepisów prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli wniosek strony nie jest oczywiście bezzasadny i organ ma kompetencje do jego rozpatrzenia. W tym przypadku organ powinien był wszcząć postępowanie i zbadać przesłanki umorzenia.
Uzasadnienie
Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest dopuszczalna, gdy postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn. W tej sprawie, wniosek o umorzenie należności był zasadny i organ miał kompetencje do jego rozpatrzenia, dlatego odmowa wszczęcia była nieprawidłowa.
Przepisy (6)
Główne
u.ś.r. art. 16 § ust. 6-8
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. W przypadku równoczesnego pobierania obu świadczeń, ZUS potrąca kwotę zasiłku z emerytury/renty i przekazuje ją organowi właściwemu, co jest traktowane jako zwrot nienależnie pobranego świadczenia.
u.ś.r. art. 30 § ust. 9
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Organ właściwy może umorzyć, odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.
Pomocnicze
k.p.a. art. 61a § par. 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.
u.e.r. art. 138 § ust. 6
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dotyczy kompetencji organu emerytalno-rentowego w zakresie świadczeń emerytalno-rentowych.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia w przypadku naruszenia przepisów prawa mającego istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy o potrąceniu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego z emerytury nie wyłączają możliwości rozpatrzenia wniosku o umorzenie tej należności przez organ właściwy do świadczeń rodzinnych. • Organ właściwy do świadczeń rodzinnych jest właściwy do rozstrzygania o umorzeniu zasiłku pielęgnacyjnego, nawet jeśli nie wydano formalnej decyzji o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane. • Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. była nieprawidłowa, gdyż organ powinien był zbadać przesłanki umorzenia.
Odrzucone argumenty
Organ I instancji argumentował, że przepisy art. 16 ust. 7 i 8 u.ś.r. wyłączają możliwość zastosowania art. 30 ust. 9 u.ś.r., ponieważ nie wydano decyzji o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane, a zwrot następuje z mocy prawa poprzez potrącenie z emerytury.
Godne uwagi sformułowania
brak jest możliwości wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie świadczeń nienależnie pobranych i ich zwrotu • wyłączona jest możliwość wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie świadczeń nienależnie pobranych i ich zwrotu • organ przyznający zasiłek pielęgnacyjny władny jest rozstrzygać w oparciu o art. 30 ust. 9 u.ś.r., w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego • wprowadzenie rozwiązania zawartego w dodawanych art. 16 ust. 7 i 8 u.ś.r. miało pozwolić w efektywny sposób wyegzekwować kwotę nadpłaconego zasiłku pielęgnacyjnego
Skład orzekający
Joanna Janiszewska - Ziołek
przewodniczący
Joanna Brzezińska
sprawozdawca
Grzegorz Saniewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w sytuacji, gdy ich zwrot następuje w drodze potrąceń z emerytury/renty, oraz właściwość organów w takich sprawach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji kolizji zasiłku pielęgnacyjnego z dodatkiem pielęgnacyjnym i zastosowania art. 16 ust. 7 i 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla wielu osób pobierających świadczenia, a rozstrzygnięcie sądu jest korzystne dla beneficjentów, którzy mogą ubiegać się o umorzenie należności.
“Czy można umorzyć nienależnie pobrany zasiłek pielęgnacyjny potrącany z emerytury? WSA odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.