II SA/Go 28/23

II SA/Go 28/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2023-04-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski /przewodniczący/
Grażyna Staniszewska
Kamila Karwatowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2268
art.8, art.39
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2021 poz 735
art.7, art.77, art.80,art.107§3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 1991 nr 121 poz 529
art.145§1 pkt 1 lit.c, art.250
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 grudnia 1991 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka – Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...] r., nr [...], II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz adwokata A. G-P. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2022 r. M.M. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej o udzielenie pomocy w formie finansowej lub opłacenia rachunków za gaz oraz zasiłku celowego na dożywianie. Wnioskowi organ nadał numer [...].
Burmistrz decyzją z dnia [...] sierpnia 2022 r., nr [...] – na podstawie art. 3 ust. 4, art. 7 pkt 4 i 9, art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3, art. 9, art. 18 ust. 1 pkt 6, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 1 i 4, art. 109, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm.; dalej u.p.s.), § 1 pkt 1a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r., poz. 1296; dalej rozporządzenie) w zw. z uchwałą Rady Miejskiej z dnia 18 grudnia 2018 r., nr 0007.18.2018 w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania pomocy w zakresie dożywiania (Dz. Urz. Woj. z dnia 21 grudnia 2018 r., poz. 3049), uchwałą Rady Miejskiej z dnia 18 grudnia 2018 r., nr 0007.19.2018
w sprawie zasad zwrotu wydatków przeznaczonych na świadczenia w zakresie dożywiania (Dz. Urz. Woj. z dnia 21 grudnia 2018 r. poz. 3050) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej k.p.a.) – z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego odmówił przyznania M.M. pomocy w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności.
W uzasadnieniu decyzji organ w pierwszej kolejności wskazał, że M.M. zamieszkuje w lokalu socjalnym, gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, utrzymuje się z renty w wysokości 1066,30 zł, zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 215,84 zł, otrzymuje także dodatek mieszkaniowy w kwocie 34,12 zł miesięcznie. Oznacza to, że łączny dochód strony wynosi 1316,26 zł i jest wyższy od kryterium dochodowego kwalifikującego do świadczeń z pomocy społecznej określonego na podstawie art. 8 ust. 1 u.p.s. na kwotę 776 zł oraz od podwyższonego o 150% kryterium dochodowego w kwocie 1164 zł miesięcznie. Dalej organ podał, iż stałe koszty utrzymania mieszkania strony i mediów wynoszą 214,73 zł miesięcznie (czynsz, woda, energia elektryczna, gaz, internet). Z renty dokonywane są też potrącenia w kwocie 183,21 zł, gdyż w okresie od lipca do września 2021 r. strona pobierała zasiłek stały w kwocie 485,16 zł (potrącenie dokonywane jest na podstawie przepisów dotyczących zbiegu świadczeń - art. 99 ust. 1 u.p.s.). Jednak okoliczność ta nie ma znaczenia w kontekście kryterium dochodowego (art. 8 ust. 3 u.p.s.).
Następnie organ wskazał, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje po spełnieniu ustawowego kryterium dochodowego przez osoby o nią się ubiegające. Kryterium to wynosi 776,00 zł w przypadku osoby samotnie gospodarującej oraz 600 zł w przypadku osoby w rodzinie (art. 8 ust. 1 u.p.s.). W art. 8 ust. 2 u.p.s. ustawodawca przewidział możliwość podwyższenia w drodze uchwały rady gminy kwot uprawniających do zasiłków okresowego i celowego. Uchwała Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r., nr 140 w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023 przewiduje, że ze środków przekazywanych w ramach programu gminy udzielają wsparcia w postaci posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w u.p.s. oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 u.p.s., osobom i rodzinom znajdującym, się w sytuacjach wymienionych w art. 7 u.p.s., w szczególności osobom starszym, chorym i niepełnosprawnym. Program zakłada więc przyznawanie świadczeń pomocowych wobec osób spełniających warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 u.p.s. Przyznanie zasiłku celowego przewidzianego programem nie jest możliwe bez wdrożenia jego postanowień w tym zakresie. Stosownie do powyższego Rada Miejska w dniu 18 grudnia 2018 r. podjęła uchwałę nr 0007.18.2018 w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania pomocy w zakresie dożywiania (Dz. Urz. Woj. z dnia 21 grudnia 2018 r., poz. 3049), podwyższając jego wysokość do 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 u.p.s.
Mając to wszystko na względzie organ I instancji wskazał, iż M.M. nie spełnia kryterium dochodowego z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. podwyższonego do 150% jego wysokości, tj. 776 zł x 150% = 1164 zł, gdyż dochód strony wynosi 1316,26 zł miesięcznie i w związku tym brak jest możliwości przyznania wnioskowanego zasiłku.
Nie zgadzając się z treścią ww. decyzji M.M. wniósł odwołanie, w którym podał, iż wnioskował o pomoc w formie zasiłku specjalnego celowego. Wskazał, iż wbrew temu co wskazał organ w decyzji, nie otrzymuje on dotacji mieszkaniowej. Podkreślił, iż jego sytuacja życiowa jest trudna, ciężka i jest on człowiekiem ubogim.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2022 r., nr [...] – na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1-4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 36 pkt 1 lit. c, art. 39 ust. 1 u.p.s. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W ocenie Kolegium w sprawie prawidłowo zakwalifikowano wniosek skarżącego jako żądanie przyznania zasiłku celowego. Zgodnie bowiem z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wobec tego Kolegium wskazało, iż zasiłek celowy jest świadczeniem pieniężnym zależnym od spełnienia kryterium dochodowego. W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2 - 15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r., poz. 1296), w § 1 pkt 1a określono kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej - w wysokości 776 zł. Dodatkowo Kolegium wyjaśniło, iż na podstawie art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s., za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Wobec tego Kolegium stwierdziło, że rozważając przyznanie zasiłku celowego, organ I instancji powinien był ustalić dochód osoby lub rodziny i porównać go odpowiednio z kryteriami wymienionymi w art. 8 ust. 1 oraz sprawdzić spełnienie pozostałych przesłanek przyznania pomocy w szczególności wystąpienie trudnej sytuacji życiowej i niemożliwości jej samodzielnego przezwyciężenia – co w niniejszej sprawie uczynił. Wziął on również pod uwagę postanowienia uchwały Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r., nr 140 w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023. Program przewiduje wsparcie finansowe gmin w udzieleniu pomocy w formie posiłku, świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności oraz świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Rada Miejska uchwałą z dnia 18 grudnia 2018 r., nr 0007.18.2018 w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania pomocy w zakresie dożywiania (w celu realizacji ww. programu) w § 1 pkt 1 podwyższyła do 150% kryteria dochodowe, o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.s.
Dalej Kolegium uznało, iż organ I instancji prawidłowo ustalił sytuację materialną strony, które to ustalenia Kolegium w pełni podzieliło. W związku z tym w sprawie bezspornym pozostaje to, że dochód strony przekracza kryterium dochodowe określone przepisami u.p.s., uzasadniające przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego. Strona nie spełnia również kryterium dochodowego (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.) podwyższonego powołaną uchwałą Rady Miejskiej do 150% zgodnie z wymogami Programu, tj. 776 zł x 150% = 1164 zł w przypadku osoby samotnie gospodarującej. Dochód strony wynosi bowiem 1316,26 zł miesięcznie, dlatego brak było możliwości przyznania stronie pomocy w formie zasiłku celowego.
Kolegium zauważyło również, że M.M. w odwołaniu wskazał, iż wnioskował o specjalny zasiłek celowy. W ocenie organu odwoławczego takie stwierdzenie strony nie znajduje jednak oparcia w aktach sprawy. Z wniosku M.M. z dnia [...] stycznia 2022 r. wynika bowiem, iż żądanie dotyczyło udzielenia pomocy w formie finansowej lub opłacenia rachunków na gaz oraz zasiłku celowego na dożywianie. Niemniej z akt administracyjnych sprawy wynika, iż organ I instancji rozpatrzył przedmiotowy wniosek również pod kątem przyznania specjalnego zasiłku celowego. Zgodnie z treścią art. 41 pkt 1 u.p.s. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Przy czym szczególnie uzasadniony przypadek to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani do zdarzeń nadzwyczajnych. Musi być to przypadek na tyle charakterystyczny i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy z uwagi na nadzwyczajność zdarzenia, które wystąpiło i jest na tyle dotkliwe w skutkach, że dana osoba sobie z nim nie poradzi, nawet przy uwzględnieniu możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności.
W ocenie Kolegium z akt sprawy nie wynika, by sytuacja M.M. była nagła lub niecodzienna, to znaczy taka, która pozwoliłaby na uzasadnienie udzielenia mu pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego. Ponadto Kolegium podkreśliło, że przyznanie specjalnego zasiłku celowego oparte jest na uznaniu administracyjnym. Zatem organ administracji, mając na względzie zasady udzielania pomocy społecznej, ma swobodę w podjęciu decyzji co do przyznania takiej pomocy i jej wysokości. Nawet spełnienie przez ubiegającego się o specjalny zasiłek celowy warunków koniecznych do jego uzyskania nie stwarza po stronie organu obowiązku jego przyznania w wysokości żądanej przez stronę. Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia, uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Jednocześnie organ musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z przepisów art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.
Kolegium stanęło na stanowisku, iż pomoc społeczna, zarówno ta świadczona w formie zasiłku celowego, jak i specjalnego zasiłku celowego, ma charakter uzupełniający i nie zaspokaja całkowicie potrzeb jej beneficjentów. Powinni oni również wykorzystywać własne środki i możliwości. Z uwagi na ograniczoność środków, którymi dysponują organy pomocy społecznej, a także z uwagi na wielość potrzebujących, takie całkowite zaspokojenie potrzeb jest niemożliwe. Zdaniem Kolegium sytuacja życiowa strony została oceniona przez organ I instancji w sposób obiektywny oraz zgodny z przepisami. Wobec powyższego Kolegium uznało, że organ I instancji wydał prawidłową decyzję, nie przekroczył granic uznania administracyjnego i ustalił wszystkie okoliczności, od jakich w świetle u.p.s. uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego.
Nie zgadzając się z treścią ww. decyzji, pismem z dnia [...] grudnia 2022 r. M.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę, domagając się ich uchylenia. W jej treści zarzucił organom niewłaściwe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, niewłaściwą ocenę dowodów, błędne wyliczenie dochodów oraz błędną ocenę sytuacji życiowej, która była ciężka, oddziaływała na funkcjonowanie skarżącego w społeczeństwie i jego zdrowie jako osoby chorej psychicznie, która wymaga opieki osoby drugiej w samodzielnej egzystencji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty i stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2023 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego celem oceny prawidłowości obliczeń finansowych organu, a także oceny wpływu zachowania organu na zdrowie skarżącego. Jednocześnie skarżący wniósł o przyznanie zadośćuczynienia z odsetkami wskazując na doznaną krzywdę.
Na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2023 .r pełnomocnik skarżącego podtrzymał zarzuty zawarte w skardze i zwrócił się o zwrot kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały pokryte ani w całości ani w części. Jednocześnie Sąd postanowił na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej jako p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiot tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] sierpnia 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności powodu przekroczenia kryterium dochodowego.
Wniosek strony dotyczący przyznania pomocy w formie zakupu posiłku lub żywności rozpoznawany był przez organy w ramach Programu wieloletniego ,,Posiłek w szkole i w domu", który uregulowany został w formie załącznika do uchwały nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. W części III.2.1 Moduł dla dorosłych zakłada on, że ze środków przekazanych w ramach programu, gminy udzielają wsparcia w postaci posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150 % kryterium, o którym mowa w art. 8 u.p.s., osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 u.p.s., w szczególności osobom starszym, chorym i niepełnosprawnym. Powyższe oznacza, iż do udzielenia opisanego powyżej świadczenia, w formach przewidzianych w cyt. uchwale i z zastosowaniem określonych tam kryteriów, stosować należy przepisy ustawy z pomocy społecznej.
Zatem podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy cytowanej uchwały Nr 140 i ustawy o pomocy społecznej. Należy wyjaśnić, iż świadczenie pieniężne za zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego ,,Posiłek w szkole i w domu" realizowane jest przez organy w trybie przewidzianym w przepisach u.p.s. dotyczących przyznania zasiłku celowego. W świetle art. 39 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Treść tego przepisu pozostaje w związku z treścią przepisów powołanej uchwały nr 140 (IV.1.1.), według którego m.in. program na szczeblu gminy realizują samorządowe jednostki organizacyjne pomocy społecznej przy udziale właściwych jednostek organizacyjnych gminy, zaś do zadań gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) należy przyznawanie wynikającej z Programu pomocy za pośrednictwem kierowników ośrodków pomocy społecznej.
Podstawowe znaczenie w zakresie przyznawania opisanej powyżej pomocy ma spełnienie przez wnioskodawcę kryterium dochodowego. Kryterium dochodowe w zakresie świadczeń pomocy społecznej określa art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., zgodnie z którym prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kryterium wynoszącego 776 zł. Przy czym w myśl art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszona o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Dodać należy, że w ramach programu wieloletniego ,,Posiłek w szkole i w domu" kryterium, o którym mowa może zostać podwyższone do 150% (według stanu prawnego w jakim wydana została zaskarżona decyzja). Dlatego dodatkowo zastosowanie w przedmiotowej sprawie znalazły przepisy uchwały Rady Miejskiej z dnia 18 grudnia 2018 r. Nr 0007.18.2018, w której podwyższono kryterium dochodowe uprawniające do korzystania z pomocy społecznej przez osoby objęte rządowym programem "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023 odpowiednio do wysokości 150% kwot kryteriów dochodowych, o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.s. Oznacza to, że próg kryterium dochodowego podniesiony został do kwoty 1164 zł.
Na gruncie przedmiotowej sprawy organy odmawiając skarżącemu przyznania wnioskowanej pomocy wskazały na przekroczenie przez niego dopuszczalnego kryterium dochodowego w kwocie 1164 zł, bowiem łączny dochód strony wynosi 1316,26 zł, na który składa się renta socjalna (1066,30 zł), zasiłek pielęgnacyjny (215,64 zł) i dodatek mieszkaniowy (34,12 zł).
Odnośnie ustalonego przez organy dochodu strony, który jak wskazano powyżej ma zasadnicze znaczenie na gruncie przedmiotowej sprawy, Sąd stwierdził, iż organy dopuściły się naruszenia w zakresie jego prawidłowego ustalenia. Biorąc pod uwagę, że wniosek skarżący złożył w styczniu 2022 r., a zatem w świetle art. 8 ust. 3 u.p.s. podstawą do oceny czy strona spełniła kryterium dochodowe, powinno być ustalenie jego dochodu za grudzień 2021 r., chyba że doszło do utraty dochodu to wówczas za styczeń 2022 r. Organy co prawda w uzasadnieniu decyzji prawidłowo wskazały na obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa tj. art. 8 ust. 1 i ust. 3 u.p.s. oraz zapisy uchwały Rady Ministrów ustanawiającej w/w program i uchwały Rady Miejskiej w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania tej pomocy. Mimo to jednak analiza treści zaskarżonych decyzji oraz akt administracyjnych sprawy nie wskazuje, aby organy ustaliły dochód skarżącego w sposób zgodny z art. 8 ust. 3 u.p.s. W treści decyzji organy nie podały w jaki sposób ustaliły dochód tj. za jaki miesiąc i rok przyjęły przychody skarżącego, jednocześnie nie wskazując w tym zakresie na dokumenty potwierdzające sposób ustalenia dochodu. W uzasadnieniu decyzji organy nie podały jaki dochód skarżący uzyskał w miesiącu grudniu 2021 r., jako miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku z [...] stycznia 2022 r. Organy jedynie ogólnie podały jaki skarżący osiąga łącznie miesięcznie dochód, nie podając do jakiego miesiąca i roku to odnoszą. Dalej zaś organy wymieniły wysokość łącznie ponoszonych przez skarżącego stałych kosztów (opłaty za media, mieszkanie itd.). Dodatkowo jedynie organy wskazały, że według zaświadczenia ZUS z dnia [...] kwietnia 2022 r., z renty skarżącego dokonywane jest potrącenie w kwocie 183,21 zł, przy czym nie odnosząc tego do kwestii ustalenia dochodu strony. Jednocześnie w aktach sprawy brak jest dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu jaki osiągnął skarżący w grudniu 2021 r. Zaświadczenia z ZUS (załączone do akt przez skarżącego jedynie w formie kserokopii wraz z pismem z [...] września 2022 r.) z dnia [...] kwietnia i [...] września 2022 r. dotyczą świadczeń w postaci renty socjalnej za okres: luty-kwiecień 2022 r. i lipiec - wrzesień 2022 r. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż organy nie ustaliły w sposób prawidłowy istotnej dla sprawy okoliczności, nie zebrały i nie załączyły do akt sprawy materiału dowodowego, który odzwierciedlałby te ustalenia i nie wyjaśniły powyższego w sposób prawidłowy w uzasadnieniu decyzji. Powyższe stanowiło naruszenie przez organy art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania.
Dodatkowo odnośnie decyzji organu II instancji Sąd zwrócił uwagę, iż SKO w sposób nieprawidłowy dopuściło się rozbieżności pomiędzy sentencją decyzji a treścią jej uzasadnienia. Mianowicie z sentencji decyzji i przywołanej podstawy prawnej decyzji wynika, iż decyzja dotyczy utrzymania w mocy decyzji organu I instancji o odmowie przyznania zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego ,,Posiłek w szkole i w domu", podczas gdy w uzasadnieniu decyzji Kolegium odniosło się nie tylko do przesłanek odmowy przyznania w/w zasiłku celowego, ale także co do braku podstaw do przyznania skarżącemu na gruncie przedmiotowej sprawy specjalnego zasiłku celowego uregulowanego w art. 41 u.p.s. Wbrew twierdzeniom SKO, z akt sprawy nie wynika, aby organ I instancji rozpatrzył wniosek z [...] stycznia 2022 r. w tym postępowaniu również pod kątem przyznania specjalnego zasiłku celowego. Brak takiego rozstrzygnięcia w treści decyzji Burmistrza z [...] sierpnia 2022 r. i brak wskazania w podstawie prawnej art. 41 u.p.s. W ten sposób organ odwoławczy w istocie nie rozpoznał tej samej sprawy w II instancji, gdyż wyszedł poza jej granice i objął rozstrzygnięciem element, który nie był rozpoznawany w postępowaniu przez organem I instancji w ramach decyzji Burmistrza z dnia [...] sierpnia 2022 r., nr [...]. Takie zaś działanie uznać należało za niedopuszczalne z punktu widzenia wymogów procedury administracyjnej.
Dodatkowo Sąd zwraca też uwagę, iż z akt sprawy nie wynika czy organ rozpoznał w całości wniosek skarżącego z [...] stycznia 2022 r., gdyż orzekł tylko w zakresie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności, nie odnosząc się do kwestii o pomocy finansowej w zakresie pokrycia opłat za gaz. Z akt sprawy ani też z uzasadnienia decyzji nie wynika, czy drugi element wniosku został wyodrębniony do innego postępowania i objęty odrębnym rozstrzygnięciem.
Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zatem zobowiązany usunąć opisane uchybienia tj. uzupełnić materiał dowodowy w sprawie i prawidłowo go ocenić, a przede wszystkim prawidłowo ustalić dochód skarżącego zgodnie z treścią art. 8 u.p.s. i ponownie orzec w granicach sprawy.
Odnosząc się do stanowiska skarżącego zawartego w piśmie z dnia [...] stycznia 2023 r., Sąd wskazuje, iż zawarte w nim wnioski dowodowe zostały oddalone na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2023 r. Zgodnie z treścią art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Należy wyjaśnić, w postępowaniu przed sądem administracyjnym postępowanie dowodowe może być prowadzone tylko jako postępowanie uzupełniające, ograniczone do dowodów z dokumentów. Przeprowadzenie jakichkolwiek innych dowodów poza dowodami z dokumentów (tj. dowodu z zeznań świadka, przesłuchania stron, opinii biegłego czy też oględzin) jest niedopuszczalne. Z powyższych względów Sąd oddalił wnioski dowodowe skarżącego.
Jednocześnie Sąd uznał, iż brak jest podstaw do uwzględnienia roszczeń i żądań zgłoszonych przez skarżącego w piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2023 r. dotyczących zadośćuczynienia wraz z odsetkami, które nie podlegają rozpoznaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a stanowią roszczenia o charakterze cywilnym.
Mając zatem na uwadze powyższe Sąd orzekł w zakresie pkt I wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Z kolei podstawą do orzeczenia w pkt II instancji wyroku o wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu był art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 18).
-----------------------
#
2