II SA/BD 874/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2025-03-11
NSAAdministracyjneWysokawsa
kanalizacja sanitarnaprzyłączenie nieruchomościustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminachobowiązek właścicielamożliwość technicznakoszty przyłączeniaprawo administracyjnepostępowanie administracyjneWSA Bydgoszcz

WSA uchylił decyzję nakazującą przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej z powodu niewystarczającego wyjaśnienia możliwości technicznych i ekonomicznych przyłączenia.

Skarżący K.P. kwestionował decyzję nakazującą przyłączenie jego nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, podnosząc argumenty dotyczące odległości sieci, konieczności zastosowania systemu wymuszonego, zajęcia pasa drogowego i wysokich kosztów. Organy administracji utrzymały decyzję w mocy, uznając obowiązek przyłączenia za bezwzględny. WSA uchylił obie decyzje, wskazując na brak wystarczającego wyjaśnienia kluczowej przesłanki realnej możliwości przyłączenia, w szczególności kwestii istnienia studzienki kanalizacyjnej na nieruchomości oraz odległości sieci od granicy działki.

Sprawa dotyczyła skargi K.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. nakazującą przyłączenie nieruchomości skarżącego do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej. Skarżący podnosił liczne argumenty przeciwko wykonaniu obowiązku, w tym dotyczące braku końcówki sieci od granicy nieruchomości, dużej odległości od studni, konieczności zastosowania systemu wymuszonego (pompy), zajęcia pasa drogowego i wysokich kosztów inwestycji. Organy administracji uznały, że nieruchomość posiada techniczne możliwości przyłączenia, a obowiązek wynikający z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ma charakter bezwzględny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd uznał, że w sprawie nie została w sposób dostateczny i niebudzący wątpliwości wyjaśniona kwestia istotnej przesłanki uzasadniającej nałożenie obowiązku, jaką jest istnienie realnej możliwości przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Wskazano, że kluczowe jest ustalenie, czy na nieruchomości znajduje się studzienka kanalizacyjna oraz jaka jest odległość istniejącej sieci od granicy nieruchomości, co determinuje zakres obowiązku właściciela i gminy. Sąd podkreślił, że względy ekonomiczne i koszty wykonania przyłącza nie mogą podważać obowiązku, ale muszą istnieć realne warunki techniczne do jego wykonania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie wyjaśnił tej kwestii w sposób dostateczny i niebudzący wątpliwości, co skutkuje uchyleniem decyzji.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że kluczowe dla nałożenia obowiązku przyłączenia jest istnienie realnej możliwości technicznej. W przypadku braku studzienki na nieruchomości i niedochodzenia sieci do granicy działki, konieczne jest wybudowanie części sieci, co należy do zadań gminy. Brak jednoznacznych ustaleń w tym zakresie uniemożliwia prawidłowe rozstrzygnięcie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

u.u.c.p.g. art. 5 § 1 pkt 2

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, gdy budowa sieci jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy lub przydomową oczyszczalnię. Przyłączenie nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię.

u.u.c.p.g. art. 5 § ust. 7

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

W przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków z ust. 1-4, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stosuje środki przewidziane w ustawie dla przypadku, gdy zaskarżona czynność została uzależniona od wydania aktu lub czynność została wydana z naruszeniem przepisów.

Pomocnicze

u.z.z.w.i.z.o.ś. art. 2 § pkt 5

Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

Przyłącze kanalizacyjne to odcinek przewodu łączący wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości.

u.z.z.w.i.z.o.ś. art. 2 § pkt 14

Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

Przez urządzenia kanalizacyjne rozumie się sieci kanalizacyjne, wyloty, urządzenia podczyszczające i oczyszczające ścieki oraz przepompownie ścieków.

u.z.z.w.i.z.o.ś. art. 15 § ust. 1

Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne ma obowiązek budowy urządzeń kanalizacyjnych.

u.z.z.w.i.z.o.ś. art. 15 § ust. 2

Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

Osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci zapewnia na własny koszt budowę przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej.

u.s.g. art. 7 § ust. 1 pkt 3

Ustawa o samorządzie gminnym

Wykonanie urządzeń kanalizacyjnych należy do zadań gminy.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy okoliczności faktyczne uzasadniają nałożenie obowiązku.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie decyzji powinno zawierać wskazanie podstaw prawnych i faktycznych rozstrzygnięcia.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych.

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest do wyjaśnienia stronom przesłanek rozstrzygnięcia.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję, jeżeli nie ma podstaw do jej uchylenia lub zmiany.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot kosztów postępowania następuje m.in. w przypadku uwzględnienia skargi.

p.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku uwzględnienia skargi, sąd zasądza od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wystarczającego wyjaśnienia realnej możliwości technicznej przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Niejasność co do istnienia studzienki kanalizacyjnej na nieruchomości i odległości sieci od granicy działki. Potencjalna konieczność budowy części sieci kanalizacyjnej na działce drogowej, co stanowi zadanie gminy.

Odrzucone argumenty

Organy administracji uznały obowiązek przyłączenia za bezwzględny, nie uwzględniając w wystarczającym stopniu argumentów skarżącego dotyczących technicznych i ekonomicznych przeszkód.

Godne uwagi sformułowania

obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej powstaje w sytuacji, gdy faktycznie istnieje wybudowana sieć kanalizacyjna i istnieje możliwość przyłączenia do niej nieruchomości w sprawie nie została w sposób dostateczny i niebudzący wątpliwości wyjaśniona kwestia istotnej przesłanki uzasadniającej nałożenie na skarżącego obowiązku przyłączania nieruchomości do sieci kanalizacyjnej jaką jest istnienie realnej możliwości przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej każda decyzja nakładająca obowiązek musi być wykonalna w świetle przepisów prawa i istniejących obiektywnie okoliczności faktycznych w przypadku braku studzienki na nieruchomości właściciela i jednocześnie braku sieci kanalizacyjnej czy jej odgałęzienia na granicy tej nieruchomości, zachodzi sytuacja, w której nie ma realnych warunków do przyłączania nieruchomości do sieci.

Skład orzekający

Grzegorz Saniewski

przewodniczący

Katarzyna Korycka

sprawozdawca

Mariusz Pawełczak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'realnej możliwości przyłączenia' do sieci kanalizacyjnej w kontekście ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, a także rozgraniczenie obowiązków gminy i właściciela nieruchomości w zakresie budowy przyłączy i sieci."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z odległością sieci od nieruchomości i brakiem studzienki. Może wymagać dostosowania do innych stanów faktycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego przez organy administracji, nawet w przypadku pozornie prostych obowiązków prawnych. Pokazuje praktyczne problemy związane z infrastrukturą komunalną.

Czy obowiązek przyłączenia do kanalizacji zawsze jest wykonalny? WSA wyjaśnia, kiedy gmina musi stworzyć warunki.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 874/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-03-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grzegorz Saniewski /przewodniczący/
Katarzyna Korycka /sprawozdawca/
Mariusz Pawełczak
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne
Czystość i porządek
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 399
art. 5ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: sędzia WSA Katarzyna Korycka (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak Protokolant: sekretarz sądowy Kamila Wesołowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2025 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie nakazu przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta M. B. z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego K. P. kwotę [...](dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] nakazał skarżącemu K. P. właścicielowi nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], na działce oznaczonej nr [...] w obrębie geodezyjnym oznaczonym nr [...], wykonanie obowiązku przyłączenia ww. nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że ww. nieruchomość posiada techniczne możliwości przyłączenia do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej – co stwierdzono na podstawie pisma Miejskich Wodociągów i Kanalizacji w B. sp. z o.o. ("MWiK") z dnia [...] kwietnia 2024 r. oraz mapy – jednak w dalszym ciągu pozostaje nieprzyłączona do ww. sieci. Wobec powyższego wszczęto z urzędu przedmiotowe postępowanie, w toku którego skarżący stawił się w Urzędzie M. i oświadczył, że wykonanie przyłącza kanalizacji sanitarnej jest obciążone wadami, takimi jak: brak końcówki sieci od granicy nieruchomości; duża odległość od studni na sieci w ulicy do budynku, zlokalizowanego w głębi nieruchomości (ok. 40 m); konieczność wykonania przyłącza w systemie wymuszonym (pompa) z uwagi na dużą odległość sieci kanalizacji sanitarnej w ulicy Z. do wewnętrznej instalacji kanalizacji; konieczność wystąpienia do Zarządu Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w B. o zgodę na zajęcie pasa drogowego, usunięcie nawierzchni asfaltowej oraz jej odtworzenie po zakończeniu prac; wysoki koszt szacunkowych kosztów realizacji inwestycji – wynoszący [...] zł w 2021 r. zgodnie z wyceną MWiK. Ponadto, jak wskazał organ, w toku postępowania przeprowadzono także oględziny oraz rozprawę, na której to skarżący ponownie podniósł powołane powyżej wady obowiązku wykonania przyłącza oraz podkreślił, że przyłączenie przedmiotowej nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej nastąpi po wykonaniu odcinka sieci (chwytacza) do granicy nieruchomości. Organ oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie znalazł jednak okoliczności na udowodnienie braku możliwości przyłączenia do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej. Jak wskazał, z zebranych dokumentów wynika, że nieruchomość skarżącego posiada techniczne możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji sanitarnej zlokalizowanej w ul. Z. . Wobec tego brak jest przeszkód zarówno faktycznych jak i prawnych do przyłączenia działki skarżącego do ww. sieci. Podkreślił przy tym, że obowiązek, o którym mowa w art. 5 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 399, dalej jako "ucpg") ma charakter bezwzględny, a organ w sytuacji gdy zachodzą przesłanki z art. 5 ust. 1 pkt 2 ucpg, tj. sieć kanalizacyjna istnieje, możliwe jest przyłączenie nieruchomości, nieruchomość nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymogi określone w przepisach odrębnych oraz nieruchomość nie jest przyłączona do istni4ejącej sieci kanalizacyjnej, zobligowany jest wydać przedmiotową decyzję.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, w którym zarzucił, że wydane rozstrzygnięcie jest nieuzasadnione, ponieważ w przypadku jego nieruchomości sieć kanalizacji sanitarnej co prawda istnieje, jednak przebiega w odległości 2,5 m od granicy działki, w związku z czym realizując inwestycję musiałby on przeprowadzić przewód sieci kanalizacyjnej, nie będący przyłączem, na działce która stanowi drogę publiczną. Podkreślił, że Gmina B. budując sieć kanalizacyjną nie przeprowadziła końcówki sieci (chwytacza) do granicy jego nieruchomości, ani nie została wybudowana studnia na sieci, do której można przyłączyć nieruchomość. Studnia na terenie nieruchomości oddalona jest zaś od miejsca wpięcia około 40 m. Ponownie wskazał również na konieczność zastosowania systemu wymuszonego (pompy) z uwagi na odległość sieci kanalizacyjnej od wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej oraz na konieczność wystąpienia o zezwolenie na zajęcia pasa drogowego i wysokie koszty realizacji inwestycji.
Po rozpoznaniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze ("SKO") decyzją z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że Prezydent - na podstawie prawidłowo zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego - zbadał w sprawie zaistnienie wszystkich przesłanek, od których ustawodawca uzależnia dopuszczalność i obowiązek wydania decyzji nakazującej przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Podniósł ponadto, że decyzja wydana w trybie art. 5 ust. 1 pkt 2 ucpg nie określa szczegółowych warunków przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, a kwestie te nie stanowią przedmiotu zaskarżonej decyzji i są realizowane na zasadach określonych w ustawie z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (dalej "ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r.").
Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagając się uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji i zarzucając naruszenie:
- art. 5 ust. 7 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 ucpg poprzez nieuwzględnienie: że nieruchomość skarżącego wyposażona jest w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych spełniający wymagania określone w przepisach odrębnych; że na właścicielu nie ciąży obowiązek partycypacji finansowej w realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie sieci kanalizacyjnych na odcinkach zlokalizowanych poza granicą przyłączanej nieruchomości ; Prezydent w przypadku utrzymania zaskarżonej decyzji w mocy, uzyskałby nieuzasadnioną korzyść przenosząc znaczną cześć robót niestanowiących co do zakresu prac związanych z budową przyłącza na skarżącego;
- art. 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. poprzez brak uznania, że przyłączem kanalizacyjnym jest odcinek przewodu łączący wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości z siecią kanalizacyjną, już za pierwszą studzienką, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości; z jednoczesnym powołaniem się na uchwałę Sądu Najwyższego o sygn. III CZP/79/07, zgodnie z którą odcinek sieci od granicy nieruchomości do miejsca wykonania włączenia nie jest już przyłączem, lecz fragmentem sieci, a odbiorca usług wykonując odcinek sieci od granicy nieruchomości do miejsca włączenia de facto inwestuje w cudzą nieruchomość, do czego nie może zostać przymuszony;
- art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: "kpa") poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i nieuwzględnienie w konsekwencji braku możliwości obciążania skarżącego kosztami wykonania fragmentu sieci kanalizacyjnej stanowiącej własność innego podmiotu i na nieruchomości nienależącej do skarżącego;
- art. 8 i art. 107 § 3 kpa poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji i zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń oraz nieodniesienie się w sposób należyty do argumentacji odwołania;
- art. 9 i art. 11 kpa poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji organu I instancji oraz nienależyte informowanie skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na jej prawa, w trakcie postępowania jak i w uzasadnieniu decyzji;
- art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji mimo, że istniały wszelkie podstawy faktyczne i prawne do jej uchylenia.
W uzasadnieniu skargi, skarżący na poparcie swojego stanowiska, powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż wydane w sprawie decyzje nie odpowiadają prawu.
Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 2 ucpg właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. W myśl zaś ust. 7 tego artykułu, w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1-4, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku.
Z przytoczonego przepisu art. 5 ust. 1 pkt 2 ucpg wynika, że w przypadku, gdy istnieje sieć kanalizacyjna zasadą jest, że nieruchomość ma być podłączona do tej sieci, a jedyny wyjątek dotyczy sytuacji, kiedy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych; wtedy jedynie przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe (por. wyrok NSA z dnia 3 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2367/16 - dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Tym samym nawet jeśli nieruchomość jest wyposażona w zbiornik bezodpływowy spełniający wszystkie wymagania, a gmina wybudowała sieć kanalizacyjną, to właściciel winien się do tej sieci kanalizacyjnej przyłączyć. Jednocześnie należy podkreślić, że obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej powstaje w sytuacji, gdy faktycznie istnieje wybudowana sieć kanalizacyjna i istnieje możliwość przyłączenia do niej nieruchomości, która nie posiada przydomowej oczyszczalni ścieków, a pomimo tego właściciel nie przyłączył nieruchomości do sieci kanalizacyjnej (zob. wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2020 r., sygn. akt II OSK 101/20; wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2021 r., sygn. akt III OSK 4485/21 - dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Przesłanki te muszą zaistnieć kumulatywnie, aby właściwy organ mógł na podstawie art. 5 ust. 7 ucpg wydać decyzję nakazującą podłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. O ile w niniejszej sprawie bezspornym jest, że nieruchomość stanowiąca własność skarżącego nie jest podłączona do sieci kanalizacyjnej, że na działce drogowej tj. ul. Z. (przy której położona jest nieruchomość skrzącego) wykonana została sieć kanalizacyjna oraz, że nieruchomość skarżącego nie została wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków, o tyle w sprawie nie została w sposób dostateczny i niebudzący wątpliwości wyjaśniona kwestia istotnej przesłanki uzasadniającej nałożenie na skarżącego obowiązku przyłączania nieruchomości do sieci kanalizacyjnej jaką jest istnienie realnej możliwości przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Każda decyzja nakładająca obowiązek musi być wykonalna w świetle przepisów prawa i istniejących obiektywnie okoliczności faktycznych.
Należy podnieść, że stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 609 ze zm.) wykonanie sieci kanalizacyjnej należy do zadań gminy i to gmina ma stworzyć warunki do podłączenia danej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Regulacje prawne dotyczące realizacji urządzeń kanalizacyjnych zawarte są w ustawie z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 757). Ustawa ta w art. 15 ust. 1 nakłada na przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne obowiązek budowy m.in. urządzeń kanalizacyjnych. Pod tym pojęciem rozumieć należy sieci kanalizacyjne, wyloty urządzeń kanalizacyjnych służących do wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi oraz urządzenia podczyszczające i oczyszczające ścieki oraz przepompownie ścieków (art. 2 pkt 14 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r.). Budowa sieci, w tym i tej części która pozwala na instalacje przyłącza, należy do przedsiębiorstwa wodociągowego. Natomiast na odbiorcy usługi spoczywa obowiązek wybudowania przyłącza kanalizacyjnego, a więc odcinka przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej (art. 2 pkt. 5 ww. ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r.). Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. realizację budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci. Przyłączem kanalizacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. jest przewód łączący wewnętrzną instalację kanalizacyjną zakończoną studzienką w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, na odcinku od studzienki do sieci kanalizacyjnej (uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2017 r., sygn. akt III SZP 2/16 - Lex nr 2308312). Jeżeli na nieruchomości brak jest studzienki, to przyłączem jest odcinek przewodu pomiędzy wewnętrzną instalacją a granicą nieruchomości, dalsza część tego przewodu prowadząca do sieci stanowi element tejże sieci (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Wr 619/20; wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1822/19 - dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). W orzecznictwie wskazuje się, że wydany na podstawie art. 5 ust. 7 ucpg nakaz przyłączenia nieruchomości do sieci oznacza w istocie nakaz wybudowania przyłącza kanalizacyjnego spełniającego wymogi wynikające z ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu ludności w wodę (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 października 2022 r., sygn. akt II SA/Go 355/22 i przywołane w nim orzeczenia sądów administracyjnych - dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query).
Zdaniem Sądu w sprawie nie zostało w sposób prawidłowy wyjaśnione czy istnieje rzeczywista i realna możliwość podłączenia nieruchomości skarżącego do sieci kanalizacyjnej, co ma miejsce gdy na nieruchomości skarżącego znajduje się studzienka kanalizacyjna którą poprzez przyłącze łączy się z istniejącą siecią albo w sytuacji braku studzienki gdy istniejąca sieć sięga do granicy nieruchomości. Wyjaśnić należy, że gdy na nieruchomości znajduje się studzienka to, jak podkreślono, przyłączem kanalizacyjnym jest przewód łączący wewnętrzną instalację kanalizacyjną zakończoną studzienką w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, na odcinku od studzienki do sieci kanalizacyjnej. W tym wypadku koniec przyłącza wyznacza sieć, a nie granica nieruchomości, w związku z czym obowiązkiem właściciela jest wykonanie przyłącza od studzienki do sieci kanalizacyjnej, nawet gdy istniejącą sieć nie sięga do granicy nieruchomości (sieć kanalizacyjna występuje w okolicy nieruchomości). Jednakże w przypadku, gdy na nieruchomości nie ma studzienki kanalizacyjnej, to przyłączem kanalizacyjnym jest odcinek przewodu pomiędzy wewnętrzną instalacją a granicą nieruchomości, zaś dalsza część tego przewodu prowadząca do sieci stanowi element tejże sieci. Jeżeli więc w takiej sytuacji (tj. braku studzienki) na granicy nieruchomości nie znajduje się ani sieć kanalizacyjna, ani odgałęzienie do tej sieci (doprowadzone do granicy nieruchomości), to celem przyłączenia nieruchomości do sieci koniecznym byłoby wybudowanie także przewodu od granicy nieruchomości do sieci znajdującej się w okolicy (na działce drogowej), ale nie doprowadzonej do granicy nieruchomości. Oznaczałoby to w istocie rozbudowę sieci kanalizacyjnej, co należy do zadań gminy i to gmina ma stworzyć warunki do podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. W wypadku więc braku studzienki na nieruchomości właściciela i jednocześnie braku sieci kanalizacyjnej czy jej odgałęzienia na granicy tej nieruchomości, zachodzi sytuacja, w której nie ma realnych warunków do przyłączania nieruchomości do sieci.
W przedmiotowej sprawie skarżący konsekwentnie podnosił w toku postępowania, że zrealizowana sieć kanalizacyjna przebiega od granicy nieruchomości skarżącego w odległości 2,5m i nie jest doprowadzone jej odgałęzienie do nieruchomości skarżącego, co wiązałoby się z koniecznością realizacji przewodu sieci nie będącego przyłączem także na działce drogowej. Jednocześnie w sprawie nie zostało jednoznacznie wyjaśnione czy na nieruchomości skarżącego znajduje się studzienka kanalizacyjna (jak też czy możliwa jest realizacja przyłącza bez studzienki na nieruchomości skarżącego). Ustalenie w tym przedmiocie nie wynika z protokołu rozprawy i przeprowadzonych oględzin nieruchomości. Nie można też poczynić jednoznacznego ustalenia odnośnie tej kwestii na podstawie wyjaśnień skarżącego i przedłożonej przez niego wyceny realizacji przyłącza przez MWiK sp. z.o.o. w B.. Tymczasem jak wykazano kwestia ta ma istotne znacznie w sprawie, gdyż determinuje ona to czy istnieje realna możliwość przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Gdy na nieruchomości skarżącego znajduje się studzienka kanalizacyjna to taka możliwości istnieje, gdyż przyłącze do którego wykonania obowiązany jest właściciel nieruchomości sięga od studzienki do sieci, a zatem kryterium granicy nieruchomości nie ma w takim wypadku znaczenia. Natomiast w sytuacji braku studzienki kanalizacyjnej na nieruchomości, realna możliwość przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej istniej w sytuacji, gdy istniejąca sieć (jej odgałęzienie) sięga do granicy nieruchomości. W sprawie skarżący podnosił (do czego organy się nie odniosły), że wykonana sieć oddalona jest od granicy nieruchomości i znajduje się ww. odległości 2,5m.
Stwierdzając więc, że w sprawie istnieją uzasadnione wątpliwości odnośnie faktycznej (realnej) możliwości przyłączania nieruchomości skarżących do sieci kanalizacyjnej, z uwagi na braku poczynienia jednoznacznego ustalenia co do kwestii istnienia studzienki na nieruchomości skarżącego i usytuowania (odległości) sieci w stosunku do granicy nieruchomości skarżącego, Sąd orzekł o uchyleniu wydanych w sprawie decyzji w związku z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 140 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku i sprowadzają się do ponownego rozpoznania sprawy na podstawie wyczerpująco zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego. Rzeczą organów będzie dokonanie ustaleń co do istnienia rzeczywistej możliwości wykonania przez skarżącego obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, a następnie podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie nakazu wykonania tego obowiązku. Sąd podkreśla przy tym, biorąc pod uwagę cześć argumentacji skarżącego, że względy ekonomiczne i wysokość kosztów wykonania przyłącza z uwagi na jego długość nie stanowią okoliczności które mogłyby podważyć obowiązek z art. 5 ust. 1 pkt 2 ucpg.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) orzekł w pkt 1 wyroku o uchyleniu decyzji organów obu instancji. O kosztach postępowania, obejmujących uiszczony wpis, orzeczono w pkt 2 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ww. ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI