II SA/Bd 867/08

II SA/Bd 867/08 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2008-12-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-11-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grzegorz Saniewski
Krzysztof Gruszecki /przewodniczący sprawozdawca/
Wiesław Czerwiński
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 1982 nr 14 poz 113
art. 169
Ustawa z dnia 4 maja 1982 r. o szkolnictwie wyższym.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki ( spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Ewa Majchrzak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 grudnia 2008r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Rektora Uniwersytetu K. W. w [...] z dnia [...] września 2008 r. bez numeru w przedmiocie nieprzyjęcia na studia 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej z dnia [...] lipca 2008r. bez numeru, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Rektora Uniwersytetu K. W. w [...] na rzecz skarżącej [...] zł. ([...] ) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 4. zwrócić skarżącej od Skarbu Państwa – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy [...] zł. ( [...]) tytułem nadpłaconego wpisu sądowego.
Uzasadnienie
II SA/Bd 867/08
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna Uniwersytetu K. W. w B. orzekła o nie przyjęciu E. S. na I rok studiów Wydziału Pedagogiki i Psychologii – kierunek Psychologia w roku akademickim 2008/2009 z powodu braku miejsc. W uzasadnieniu wyjaśniono, że w wyniku przeprowadzonego postępowania kwalifikacyjnego na wskazany wyżej kierunek przyjęto kandydatów, którzy uzyskali nie mniej niż 5 punktów za średnią na świadectwie niższą niż 72.33. Tego kryterium w ocenie Komisji kandydatka nie spełniła.
Na powyższe rozstrzygniecie E. S. złożyła odwołanie kwestionując sposób obliczania punktacji jakiego dokonała Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna, w wyniku którego uzyskała średnią ze świadectwa 71,27 pkt. Wywiodła, iż bezzasadnie przy obliczaniu ilości punktów doliczono jej punkty za przedmiot nieobowiązkowy – wiedzę o społeczeństwie, co w sposób znaczący wpłynęło na obniżenie wyniku. Zdaniem Ewy Stępki w ten sposób faworyzowano osoby z minimalną ilością punktów, a ona została ukarana za zdawanie przedmiotu dodatkowego. Za nieprawidłowe uznała porównywanie średnich ocen z różną ilością składników wpływającą na jej końcową wartość wskazując, że obliczanie średniej winno być dokonywane wyłącznie w oparciu o przedmioty obowiązkowe. Sposób przeprowadzenia rekrutacji zastosowany przez Komisję określiła jako sprzeczny z zasadą "równości szans w konkursie", a także z konstytucyjnymi zapisami dotyczącymi równego dostępu do nauki.
Decyzją z dnia [...] września 2008 r. Rektor Uniwersytetu K. W. w B. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygniecie. Wskazał, że przyczyną odmowy przyjęcia E. S.i na kierunek – Psychologia było uzyskanie przez kandydatkę niewystarczającej liczby punktów z wartością poniżej wymaganego kryterium warunkującego pozytywny wynik rekrutacji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy jak i jej uzupełnieniu w piśmie procesowym z dnia 1 grudnia 2008 r. E. S. i jej pełnomocnik wnieśli o uchylenie powyższej decyzji, zarzucając skarżonemu orzeczeniu naruszenie zarówno przepisów postępowania jak i prawa materialnego przez - błędną interpretację przepisów uchwały Nr ...] Uniwersytetu K. W. z dnia [...] maja 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu rekrutacji na studia w roku akademickim 2008/2009., - niezastosowanie przepisu art. 169 ust. 7 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.), dalej p.s.w. w związku z § 6 ust. 5 uchwały Nr [...] Uniwersytetu K. W. z dnia [...] maja 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu rekrutacji na studia w roku akademickim 2008/2009. Nadto, naruszenie prawa procesowego przez nie zastosowanie przepisu art. 7, 77 § 1, 81, 107 § 3, art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Uzasadniając swoje stanowisko pełnomocnik skarżącej wskazał na rażące naruszenie prawa jakim był brak podpisów członków Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej pod decyzją z dnia [...] lipca 2008. Rozwijając ten zarzut podniósł, że podpis jedynie przewodniczącej Komisji świadczy o niezgodnym z prawem przejęciem przez jedną osobę uprawnień całej komisji, co jest niedopuszczalną praktyką. Nadto, wysunęła zarzut braku podjęcia przez organ orzekający wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, a tym samym naruszenie zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 K.p.a. Ponadto, zdaniem pełnomocnika skarżącej uzasadnienie decyzji nie spełniało wymogów zawartych w art. 107 K.p.a , gdyż organ nie ustosunkował się do jej zarzutów zawartych w odwołaniu, a jedynie ograniczył się do lakonicznego stwierdzenia, że uzyskana przez nią liczba punktów jest niewystarczająca.
W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu K. W. w B. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze nie podzielił stanowiska skarżącej jakoby Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna popełniła błąd porównując " średnią ze świadectwa z różną ilością składników do jej wyciągnięcia ". Powołując się na pkt 5 str. 20 załącznika nr 4 w związku z § 10 Uchwały Senatu Nr [...] Uniwersytetu K. W. z dnia [...] maja 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu rekrutacji na studia w roku akademickim 2008/2009 organ administracji wyjaśnił, że Komisja winna uwzględnić w kwalifikacji wszystkie wyniki jakie kandydat uzyskał na egzaminie maturalnym, co oznacza konieczność uwzględnienia zarówno przedmiotów obowiązkowych jak i dodatkowych. Wskazał również, że Uchwała Senatu podana została do publicznej wiadomości w maju 2007r., a zatem kandydatka poprzez zarejestrowanie się w internetowym systemie rekrutacji Uniwersytetu wyraziła akceptację na wynikający z Uchwały tryb i warunki rekrutacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Legalność decyzji administracyjnej wymaga jej zgodności nie tylko z prawem materialnym, lecz także z przepisami postępowania administracyjnego. Wydanie decyzji administracyjnej z naruszeniem wymogów procesowych powoduje różne skutki w zależności od rodzaju tych naruszeń. Sąd administracyjny sprawuje funkcje kontrolne i w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych decyzji z prawem.
Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie, Sąd stwierdził rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa dające podstawę do stwierdzenia jej nieważności w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Naruszenie prawa ma charakter rażący, gdy jest oczywiste, dotyczy przepisu nie pozostawiającego wątpliwości co do jego wykładni oraz wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia zasad praworządności.
W rozpatrywanym przypadku Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna jak słusznie wskazuje skarżąca, jest statutowym organem kolegialnym powołanym przez kierownika jednostki organizacyjnej lub inny uprawniony do tego organ określony w statucie w celu przeprowadzenia postępowania rekrutacyjnego, co wynika z art. 169 ust. ustawy z dnia z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.). Zakres czynności Komisji określa Uchwała Senatu Uczelni z dnia [...] maja 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu rekrutacji na studia w roku akademickim 2008/2009, która przewiduje, że Komisja uprawniona jest do wydawania decyzji w sprawie przyjęcia na studia w ramach planowanej liczby miejsc.
W ocenie Sądu rozstrzygnięcia tego organu podlegają reżimowi prawnemu jaki przewidziany jest w Kodeksie postępowania administracyjnego dla decyzji administracyjnych. Możliwość dokonania oceny legalności takiej decyzji warunkowana jest zatem spełnieniem wymogów formalnych określonych w art. 107 § 1 kpa. Zgodnie z jego treścią powinna ona zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Nie ulega przy tym wątpliwości, że podpis jest istotnym (obligatoryjnym) elementem decyzji, gdyż stanowi gwarancję, że decyzja pochodzi od określonego w niej organu i jest wyrazem jego woli. Decyzja wydawana przez organ kolegialny jest wyrazem woli członków składu orzekającego, którzy są nie tylko uprawnieni, ale i zobowiązani do jej podpisania. Brak podpisu członków składu orzekającego w przypadku organu kolegialnego stanowi poważne naruszenie prawa, gdyż oznacza, że decyzja mogła zostać została wydana w innym składzie niż wymagany regulacjami, którym dany organ podlega. Oznacza to, iż podpisanie decyzji z dnia [...] lipca 2008 r. jedynie przez przewodniczącą Komisji istotnie świadczy o przejęciu przez jedną osobę uprawnień organu kolegialnego, co jest sprzeczne z prawem. Powyższe uchybienie z uwagi na doniosłość podpisania decyzji, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze dotyczących wadliwego uzasadnienia decyzji podkreślenia wymaga fakt, że przepisy zawarte w art. 107 Kpa określają również wymogi jakie winno spełniać takie uzasadnienie. Wskazują, iż ma ono na celu wykazanie procesu myślowego, który doprowadził do ustalenia treści rozstrzygnięcia. Pamiętać należy, że uzasadnienie (faktyczne i prawne) stanowi integralną część decyzji. A zatem ocenie Sądu nie podlega jedynie jej osnowa, ale decyzja jako całość, łącznie z uzasadnieniem. Tym samym, więc uzasadnienie, którego treść nie pozwala na poznanie motywów, którymi organ kierował się przy załatwianiu sprawy skutkuje jej wadliwością z tego powodu, że nie poddaje się kontroli i ocena legalności nie jest możliwa (por. wyrok NSA z 28 października 1998 r., sygn. akt I SA/Gd 1651/96; wyrok NSA z 14 grudnia 1998 r., sygn. akt II SA 1756/99). Taki stan rzeczy zachodzi w rozpoznawanej sprawie.
Niewątpliwie decyzje wydawane w postępowaniu administracyjnym przez organy wyższych uczelni charakteryzują się dużą autonomicznością. Jej granicą zdaniem Sądu są jednak zasady ogólne postępowania administracyjnego, których żadnemu organowi nie wolno naruszać.
Jedna z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej. Została ona wyrażona w art. 7 kpa. Wynika z niej obowiązek organu administracji publicznej dokonania wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego. (v. wyrok NSA z 17 października 2001 r., sygn. I SA 1110/01, Lex nr 75516). Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, a więc podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i następnie go rozpatrzyć. Dokładne ustalenie stanu faktycznego możliwe jest tylko na podstawie wszystkich istotnych dowodów i poprzez wyjaśnienie wszystkich nasuwających się w sprawie wątpliwości. Ponadto w ocenie Sądu spełnienie normy wynikającej z przepisu art. 8 Kpa, zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, wymaga prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody. Powyższych kryteriów wydana decyzja nie spełniała.
Organ orzekający nie przedstawił interpretacji Uchwały Senatu Nr [...] Uniwersytetu K. W. z dnia [...] maja 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu rekrutacji na studia w roku akademickim 2008/2009, którą kierował się podejmując decyzję o odmowie przyjęcia E. S. na studia. W uzasadnieniu pominął wyjaśnienie zasad przeliczania na punkty ocen z egzaminu maturalnego w celu stworzenia listy rankingowej osób zakwalifikowanych na kierunek Psychologia. Oznacza to, iż nie odzwierciedlił procesu decyzyjnego jaki legł u podstaw rozstrzygnięcia w konsekwencji nie ustosunkował się w żaden sposób do zarzutów skarżącej zawartych w odwołaniu. Organ wskazując na motywy decyzji o odmowie przyjęcia E. S. na I rok studiów ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że w postępowaniu kwalifikacyjnym nie uzyskała ona wymaganej liczby punktów. Sąd podzielił zatem argumentację pełnomocnika skarżącej, iż osoba której odmówiono przyjęcia na studia powinna mieć jasność zarówno co do kryteriów przyjęcia, jak i zasad obliczania punktacji, która decyduje o możliwości przyjęcia na dany kierunek, a czego zaskarżone rozstrzygnięcie nie zawierało.
Nadto, pominięcie w uzasadnieniu decyzji analizy i sposobu wskazanego wyliczenia punktacji spowodowało niemożność dokonania jego oceny w toku postępowania administracyjnego. Z całą mocą należy podkreślić, iż tego rodzaju błąd nie może być naprawiony próbą oceny wskazanej okoliczności na etapie odpowiedzi na skargę, co tym przypadku uczynił organ orzekający. Taka ocena dokonana w odpowiedzi na skargę nie może bowiem konwalidować braków postępowania w tym zakresie. Poza tym Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podzielił pogląd reprezentowany w przez WSA w Warszawie w wyroku z dnia 5 kwietnia 2006 r. VSA/Wa 2905/05 (lex 209713), w którym Sąd ten stwierdził, że próba uzasadnienia wydanej decyzji w piśmie procesowym, jakim jest odpowiedź na skargę, złożonym po zakończeniu postępowania administracyjnego, nie może zastąpić uzasadnienia rozstrzygnięcia określonego w art. 107 § 3 k.p.a. Pismo procesowe nie może "uzupełniać" zaskarżonej decyzji przez zamieszczenie w nim rozważań i ocen, które winny zostać zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym tej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ orzekający winien odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że w sprawie zaistniały podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji powinien usunąć nieprawidłowości w przebiegu postępowania zasygnalizowane wyżej i od ich dokładnych ustaleń uzależnić wynik postępowania.
Natomiast brak możliwości wykonania unieważnionej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postanowiono na podstawie art. 200 p.p.s.a.