II SA/BD 866/24

II SA/Bd 866/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-02-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jerzy Bortkiewicz
Joanna Janiszewska - Ziołek /przewodniczący sprawozdawca/
Renata Owczarzak
Symbol z opisem
6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne
Ochrona dóbr kultury
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 840
art. 22 ust. 5
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami  (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Gołda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2025 r. sprawy ze skargi [..] na czynność Wójta [...] z dnia [...] w przedmiocie włączenia karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z [...] września 2024r. (data wpływu do organu) W. B. (Skarżąca) wniosła skargę do sądu administracyjnego na czynność materialno-techniczną Wójta Gminy z [...] kwietnia 2017r. w postaci włączenia do gminnej ewidencji zabytków karty adresowej zabytku nieruchomego "Szkoły" – tj. budynku usytuowanego na działce o nr ewid.[...], obręb [...] [...]. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika (adwokata) wniosła o:
- stwierdzenie bezskuteczności ww. czynności materialno-technicznej organu,
- zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W skardze zarzucono:
- naruszenie art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t. Dz. U. z 2022r., poz. 840 ze zm. – dalej powoływanej jako "u.o.z.") w zw. z § 18 a ust. 1 i § 18 ust. 1 rozporządzenia w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 2023r. sygn. akt P 12/18 w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz w zw. z art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej poprzez nieproporcjonalne ograniczenie prawa własności Skarżącej do nieruchomości oraz środków ochrony tego prawa,
- naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 8 oraz art. 9 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, a w szczególności przyczyn uzasadniających uznanie budynku za zabytek i włączenie go do GEZ, poprzez bezpodstawne uznanie, że budynek przedstawia wartości zabytkowe oraz oparcie datowania powstania spornego budynku na materiałach dowodowych nie przesądzających o czasie powstania budynku, niezweryfikowanie przez Wójta Gminy materiałów archiwalnych,
- naruszenie art. 22 ust. 4 i 5 pkt 3 u.o.z. polegające na włączeniu do GEZ budynku bez dokonania wszechstronnej analizy posiadania wartości zabytkowych przez budynek, podczas gdy obowiązek ten wynika z przepisów prawa materialnego oraz z zasady demokratycznego państwa prawnego gwarantującej prawo obywateli do rzetelnego merytorycznego rozpatrzenia ich sprawy,
- naruszenie art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z. w zw. z § 18 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicą niezgodnie z prawem (Dz. U. z 2011r., nr 113, poz. 661 ze zm. – powoływanego dalej jako "rozporządzenie") poprzez włączenie karty adresowej zabytku bez weryfikacji stanu obiektu, podczas gdy wskazany przepis umożliwia włączenie karty adresowej zabytku nieruchomego do GEZ jedynie po uprzednim sprawdzeniu, czy dane w niej zawarte są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym,
- naruszenie art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z. w zw. z art. 3 pkt 1 u.o.z. poprzez przyjęcie, że budynek spełnia kryteria uznania za zabytek,
- naruszenia art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z. w zw. z art. 7, 8, 11 k.p.a. poprzez pominięcie współwłaścicieli nieruchomości w trakcie procedury wpisywania zabytku do GEZ.
W skardze został także zawarty wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów – w tym pm.in. przedwstępnej umowy sprzedaży z [...] kwietnia 2008r., aktu notarialnego – umowy sprzedaży nieruchomości wraz ze spornym budynkiem z [...] czerwca 2008r. (jako budynkiem mieszkalnym) oraz dokumentacji fotograficznej spornego budynku, wykorzystywanego obecnie na cele mieszkaniowe.
W uzasadnieniu skargi przedstawiony został wywód zmierzający do wykazania zasadności podniesionych zarzutów oraz wadliwości zaskarżonej czynności.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o jej oddalenie w całości. W uzasadnieniu organ przytoczył obszerne fragmenty z uzasadnień wyroków sądów administracyjnych wydanych na tle stosowania art. 22 u.o.z.
Postanowieniem z [...] lutego 2025r. Sąd oddalił wnioski dowodowe sformułowane w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi Sąd bada terminowość i dopuszczalność skargi.
Wynikająca ze skargi istota niniejszej sprawy sprowadza się do oceny legalności czynności włączenia do gminnej ewidencji zabytków, przez Wójta Gminy, karty adresowej zabytku nieruchomego.
Sąd stwierdził, że Skarżąca ma, zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a., interes prawny do wniesienia skargi, ponieważ jest współwłaścicielką nieruchomości, której kartę adresową włączono do GEZ ([...]). Niewątpliwie z chwilą włączenia zabytku do gminnej ewidencji zabytków powstają obowiązki obciążające zarówno jego właściciela, jak i posiadacza nieruchomości, takie jak wyszczególnione w art. 5 (opieka nad zabytkiem), czy też art. 28 ust. 1 (obowiązki informacyjne) ustawy o ochronie zabytków (u.o.z.). Dla inwestycji planowanych na obszarach lub w odniesieniu do budynków ujętych w gminnej ewidencji zabytków istnieje obowiązek uzgadniania z wojewódzkim konserwatorem zabytków decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji o warunkach zabudowy (art. 53 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym), a także decyzji o pozwoleniu na budowę lub rozbiórkę (art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane).
W kontekście terminowości wniesienia skargi rozważyć należy charakter zaskarżonego aktu. Czynność włączenia karty adresowej zabytku do GEZ na podstawie przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, jako działanie jednostronne będące elementem władczych działań administracji publicznej, podobnie jak włączenie karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków, kwalifikowane jest jako czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (zob. postanowienie z Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2021 r. II OZ 218/21, podobnie: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2021 r., VII SA/Wa 1766/19). Przepis ten wskazuję, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Mając na względzie powyższe okoliczności, zaskarżenie czynności polegającej na wciągnięciu karty ewidencyjnej wskazanego obiektu do GEZ musiało odbyć w trybie i na zasadach wynikających z przepisów art. 52 i art. 53 p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie z dniem 1 czerwca 2017 r. ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), która w przepisie przejściowym art. 17 ust. 2 stanowi, że przepisy art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej w art. 9 (p.p.s.a. - przypis Sądu), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz przepisy ustaw zmienianych w art. 2, art. 6, art. 7 i art. 11, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy.
Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a., w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (§ 2). W myśl art. 52 § 3 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.
Zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a., w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa.
Chronologia czynności podejmowanych w niniejszej sprawie przez Skarżącą potwierdza w pierwszej kolejności przyjęcie przez nią, adekwatnie do rzeczywistego stanu sprawy, że kwestionowaną czynność włączenia przedmiotowego budynku do GEZ podjęto przed [...] czerwca 2017 r., co determinowało jej zaskarżenie według przepisów art. 52 i art. 53 p.p.s.a. w brzmieniu sprzed tak datowanej nowelizacji. Skarżąca konsekwentnie, wystąpiła zatem do organu pismem z [...] lipca 2024r. (data wpływu do organu) z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa polegającego na włączeniu wskazanego obiektu do GEZ, a następnie z zachowaniem 60 - dniowego terminu od dnia wezwania organu (które pozostało bez odpowiedzi), wniosła 4 września 2024 r. skargę do sądu administracyjnego.
Podkreślić należy jednak, że z treści art. 52 § 3 p.p.s.a. wynika, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa po upływie czternastodniowego terminu jest niedopuszczalne. Z taką sytuacją mamy natomiast do czynienia w niniejszej sprawie. Akta sprawy potwierdzają, że o włączeniu budynku dawnej szkoły do gminnej ewidencji zabytków Skarżąca wiedziała już w dacie skierowania do organu wniosku o jego wykreślenie, tj. [...] sierpnia 2022 r. (akta adm. – nienumerowane). Literalna wykładnia art. 52 § 3 p.p.s.a. wymaga zachowania wskazanego terminu od dnia, w którym dowiedziano się lub można było się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności, a nie od daty wydania aktu lub daty podjęcia czynności. W tej sytuacji czternastodniowy termin na wniesienie wezwania do usunięcia naruszenia prawa upływał Skarżącej z dniem [...] września 2022r. Wezwanie faktycznie dokonane po upływie prawem przewidzianego terminu trzeba uznać za nieskuteczne. Takie wadliwe wezwanie do usunięcia naruszenia prawa należy traktować na równi z brakiem wezwania. Upływ tego terminu wyłącza bowiem możliwość skutecznego zaskarżenia do sądu czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa stanowi bowiem surogat środka odwoławczego, którego zastosowanie jest niezbędne do uruchomienia sądowej kontroli w tych przypadkach, gdy prawo nie przewiduje zwykłych środków odwoławczych.
Sąd w oparciu o art. 52 § 3 p.p.s.a. przystąpił do merytorycznego rozpoznania skargi, mając na względzie rozbieżności, jakie zachodzą w orzecznictwie sądów administracyjnych co do charakteru działań organu podjętych na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 1–3 u.o.z. Zgodnie z pierwszym poglądem, podzielanym przez WSA w Bydgoszczy, działania takie należy uznać za tzw. inne czynności organu administracji, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (m.in. ww. orzeczenia oraz orzeczenia NSA z: 14 lutego 2024 r., sygn. akt II OSK 1166/21; 10 stycznia 2024 r.). Zgodnie z drugim, działania organu podjęte na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 1–3 ustawy o ochronie zabytków należy uznać za akty jednostek samorządu terytorialnego, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. (m.in. orzeczenia NSA z: 13 września 2023 r., sygn. akt II OSK 2748/18; 25 marca 2020 r., sygn. akt II OZ 244/20; 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 2700/16; 14 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1950/12. W ocenie Sądu prezentowana w orzecznictwie rozbieżność stanowisk co do charakteru działań organu podjętych na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 1–3 u.o.z. mogła rodzić uzasadnione wątpliwości zarówno co do samego przedmiotu jak i trybu zaskarżenia włączenia karty adresowej spornego zabytku do gminnej ewidencji zabytków, o czym niezbicie świadczy wniesienie skargi "w oparciu o art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym".
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy na wstępie Sąd wskazuje, że podstawą prawną skarżonej czynności był art. 22 ust. 4 i 5 u.o.z. Zgodnie z art. 22 ust. 4 i ust. 5 u.o.z. Wobec argumentacji sformułowanej przez Skarżącą Sąd nadto wyjaśnia, że organ prowadzący ewidencję zabytków nie jest w świetle u.o.z. zobowiązany do przeprowadzenia jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego w przedmiocie włączenia karty danego obiektu do ewidencji i nie wydaje w tej sprawie decyzji. Jednakże należy zauważyć, że zgodnie ze stanowiskiem NSA z 25 lutego 2020 sygn. II OSK 395/20, brak przepisów określających tryb postępowania skutkuje tym, że kontrola legalności działania organu sprowadza się do badania zgodności tego działania jedynie z przepisami administracyjnego prawa materialnego (por. wyrok NSA z 21 stycznia 2015 r., sygn. II OSK 2189/13). Co więcej - przy ujęciu w gminnej ewidencji zabytków nie stosuje się reguł kodeksu postępowania administracyjnego, jakie mają zastosowanie w przypadku prowadzenia typowego postępowania administracyjnego. Brak jest sformalizowania reguł postępowania wiążącego się z włączeniem karty zabytku do gminnej ewidencji zabytków. Z tych też względów przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 8 oraz art. 9 k.p.a. nie miały zastosowania w tym postępowaniu.
Podstawę materialnoprawną sporządzenia karty adresowej spornego budynku oraz jej włączenia do GEZ stanowi przepis art. 22 ust. 5 u.o.z., zgodnie z którym w gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte:
1) zabytki nieruchome wpisane do rejestru;
2) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków;
3) inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.
Wskazać także należy na treść § 18 ust. 1 Rozporządzenia, zgodnie z którym wójt (burmistrz, prezydent miasta) włącza kartę adresową zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków lub znajdującego się w wojewódzkiej ewidencji zabytków do gminnej ewidencji zabytków po zweryfikowaniu, że dane zawarte w karcie adresowej są wyczerpujące i zgodne z danymi zawartymi odpowiednio w decyzji o wpisie zabytku do rejestru lub w karcie ewidencyjnej zabytku.
W realiach rozpoznawanej sprawy sporna karta adresowa została sporządzona [...] kwietnia 2017r. i została ujęta w wykazie kart adresowych pod poz. 48. Kluczowe znaczenie przypisać należy jednak temu, że włączenie do gminnej ewidencji zabytków spornej karty adresowej stanowiło następstwo sporządzenia i włączenia do Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków karty ewidencyjnej obiektu nieruchomego pod nazwą "Szkoła" w [...] (zlokalizowana na działce nr [...], w gminie B.) - co nastąpiło w październiku 2006r. Sporny budynek został nadto objęty ochroną na podstawie uchwały nr [...] Rady Gminy B. z [...] maja 2005r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla Gminy B. ([...] [...], poz. [...] – ujęty w załączniku nr [...] pod pozycją [...] w wykazie zabytków w [...]).
W konsekwencji powyższych okoliczności, zgodnie z art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z. w związku przywołanymi powyżej przepisami rozporządzenia (§ 15 ust. 5 oraz § 18 ust. 1), włączenie karty zabytku nieruchomego do wojewódzkiej ewidencji zabytków obligowało organ gminy do włączenia karty adresowej tego zabytku do gminnej ewidencji zabytków. W kontekście tego obowiązku Sąd w składzie orzekającym podziela i przyjmuje za własne stanowisko WSA w Gdańsku w wyroku z 22 grudnia 2020 r. sygn. II SA/Gd 634/20, wedle którego "ustawodawca nie pozostawił organowi gminy żadnej swobody w kwestii tego wpisu, a działanie organu gminy opiera się na swoistym automatyzmie. Tym samym organ gminy nie może nie wpisać do ewidencji gminnej zabytku, który jest wpisany do ewidencji wojewódzkiej. Ze względu na wskazany automatyzm w działaniu organu gminy, nie ma też podstaw do badania cech przedmiotu podlegającego wpisowi pod kątem spełniania ustawowych przesłanek uznania nieruchomości za zabytek". W tym miejscu należy też odnotować, że powyższe stanowisko znalazło akceptację Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z 14 lutego 2024r. w sprawie o sygn. akt II OSK 1166/21 wskazał: "stosownie do art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z. czynność włączenia do gminnej ewidencji karty adresowej zabytku uprzednio wpisanego do ewidencji wojewódzkiej, jest czynnością związaną, pochodną w stosunku do czynności włączenia karty zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków i niezależną od ocen wójta (burmistrza, prezydenta miasta) co do zabytkowego charakteru przedmiotu wpisu do ewidencji.(...). Tym samym organ gminy nie może nie wpisać do ewidencji gminnej zabytku, który jest wpisany do ewidencji wojewódzkiej (...). W myśl art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z. jedyną przesłanką do wpisania obiektu do gminnej ewidencji zabytków jest jego wcześniejsze włączenie do wojewódzkiej ewidencji zabytków".
Tak sformułowane stanowisko jest w pełni uzasadnione zwłaszcza gdy weźmie się pod uwagę to, że oceny w zakresie wartości zabytkowych obiektu dokonują służby konserwatorskie wojewódzkiego konserwatora zabytków. Organy ochrony zabytków posiadają szczególne uprawnienia w zakresie badania walorów i wartości artystycznych, historycznych lub zabytkowych obiektów podlegających wpisowi lub wpisanych do ewidencji zabytków czy rejestru zabytków. Są to organy posiadające szczególne uprawnienia w zakresie ustalania cech obiektów podlegających różnym formom ochrony przewidzianej w ustawie. Podejmowane w tej kwestii działania pozostają zatem w zakresie właściwości organów ochrony zabytków i organy gminy nie mogą samodzielnie usunąć danego obiektu z gminnej ewidencji zabytków.
Jednocześnie należy zauważyć, że w świetle § 18 ust. 1 rozporządzenia włączenie do GEZ karty adresową zabytku nieruchomego znajdującego się w wojewódzkiej ewidencji zabytków do gminnej ewidencji zabytków wymaga od organu gminy dokonującego takiego włączenia weryfikacji, czy dane zawarte w karcie adresowej są wyczerpujące i zgodne z danymi zawartymi odpowiednio w decyzji o wpisie zabytku do rejestru lub w karcie ewidencyjnej zabytku.
Weryfikacja czy dane zawarte w karcie adresowej są wyczerpujące powinna, w ocenie Sądu, odbywać się w oparciu o § 17 rozporządzenia, który zawiera wskazanie dotyczące treści poszczególnych rubryk karty adresowej (zob. wyrok NSA z 8 czerwca 2022 r. sygn. II OSK 1845/19). Zgodnie z treści tego przepisu karta adresowa zabytku nieruchomego zawiera następujące rubryki: nazwa; czas powstania; miejscowość; adres; przynależność administracyjna; formy ochrony; opracowanie karty adresowej; fotografia z opisem wskazującym orientację albo mapa z zaznaczonym stanowiskiem archeologicznym. Rozporządzenie określa wzór karty adresowej zabytku nieruchomego. W ocenie Sądu sporna karta adresowa spełnia wymagania statuowane przez ten przepis rozporządzenia. Drugim wynikającym z § 18 ust. 1 rozporządzenia kryterium weryfikacji karty adresowej jest zgodność zawartych w nim danych z danymi zawartymi odpowiednio w decyzji o wpisie zabytku do rejestru lub w karcie ewidencyjnej zabytku. W tym zakresie, zdaniem Sądu, stwierdzić należało zgodność danych w spornej karcie z danymi w znajdującej się w aktach sprawy karcie ewidencyjnej włączonej do wojewódzkiej ewidencji zabytków (akta adm. nienumerowane).
Jako błędny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 3 pkt 1 i 2 w zw. z art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z. Zarzut nie jest trafny nie tylko z przyczyn wyżej opisanych ale z powodu nietrafności powoływania się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 11 maja 2023 r. sygn. akt P 12/18. Zauważyć bowiem należy, że Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z. w zakresie, w jakim ogranicza prawo własności nieruchomości przez dopuszczenie ujęcia nieruchomości jako zabytku nieruchomego w gminnej ewidencji zabytków, bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej przed dokonaniem takiego ograniczenia, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2023 r. poz. 951). Trybunał Konstytucyjny dokonał zatem kontroli konstytucyjności przepisu art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z., który nie ma w sprawie zastosowania. Sporny obiekt, został ujęty w gminnej ewidencji zabytków jako inny zabytek nieruchomy znajdujący się w wojewódzkiej ewidencji zabytków (art. 22 ust. 5 pkt 2 ustawy).
W kwestii zarzutu naruszenia art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 20 marca 1952 r. oraz Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej poprzez ograniczenie prawa własności Skarżącej bez wnikliwej analizy i uwzględnienia zasady proporcjonalności, wyjaśnić trzeba, że objęcie zabytku ochroną bez wątpienia rzutuje na wykonywanie przez właściciela zabytku przysługującego mu prawa własności. Włączenie karty adresowej zabytku do GEZ nie stanowi jednak formy ochrony zabytku. Zgodnie z art. 7 u.o.z. formami ochrony zabytków są: wpis do rejestru zabytków, wpis na Listę Skarbów Dziedzictwa, uznanie za pomnik historii, utworzenie parku kulturowego oraz ustalenie ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Zarzut naruszenia zasady proporcjonalności, równości oraz ograniczania własności mógłby być zatem podnoszony w skardze skierowanej wobec uchwały Rady Gminy B. obejmującej ochroną sporny obiekt jako zabytek w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
W świetle dotychczasowych rozważań żaden z podnoszonych w skardze zarzutów nie mógł być uznany za uzasadniony. Ponadto Sąd, nie będąc związany podniesionymi zarzutami, nie stwierdził wadliwości kontrolowanego aktu, która pozwalałaby uwzględnić skargę. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzekł jak w sentencji wyroku.
Powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl