II SA/Bd 866/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2019-12-04
NSAochrona środowiskaWysokawsa
prawo wodneopłaty za usługi wodneściekiwody kopalnianezakład górniczyochrona środowiskawody zasolonezwolnienie z opłatpostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w sprawie opłaty stałej za usługi wodne, uznając, że organ nie zbadał wystarczająco, czy odprowadzane wody z kopalni węgla brunatnego są ściekami i czy przysługuje zwolnienie z opłat.

Sprawa dotyczyła opłaty stałej za wprowadzanie wód z odwodnienia kopalni węgla brunatnego do wód lub ziemi. Skarżąca spółka kwestionowała naliczenie opłaty, argumentując, że wody te nie są ściekami w rozumieniu Prawa wodnego, a także że mogą przysługiwać od nich zwolnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na błędy organu w ustaleniu stanu faktycznego, brak analizy definicji ścieków oraz nieuwzględnienie przepisów dotyczących zwolnień z opłat za wody zasolone.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, która ustaliła dla spółki PAK Kopalnia Węgla Brunatnego K. S.A. opłatę stałą za wprowadzanie wód pochodzących z odwodnienia odkrywki. Spółka zarzuciła, że wody te, jako niezanieczyszczone wody z odwodnienia zakładu górniczego, nie spełniają definicji ścieków według Prawa wodnego, a co za tym idzie, nie powinny podlegać opłatom. Dodatkowo, skarżąca podnosiła argument o możliwości zwolnienia z opłat w przypadku wód zasolonych, które nie przekraczają określonych norm. Sąd podzielił stanowisko skarżącej, stwierdzając, że organ administracji nie przeprowadził wystarczającego postępowania dowodowego, nie zbadał kluczowych kwestii dotyczących charakteru odprowadzanych wód (czy są ściekami, czy są niezanieczyszczone) oraz nie ocenił zasadności zastosowania zwolnienia z opłat dla wód zasolonych. Sąd podkreślił, że opłaty za usługi wodne mają charakter danin publicznych, co wymaga ścisłego stosowania przepisów i rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony. W związku z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli są niezanieczyszczone, nie spełniają definicji ścieków w rozumieniu Prawa wodnego, a co za tym idzie, ich wprowadzanie do wód lub ziemi nie powinno podlegać opłatom za ścieki.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że definicja ścieków w Prawie wodnym wyłącza wody z odwodnienia zakładów górniczych, jeśli są niezanieczyszczone. Organ nie zbadał tej kwestii, opierając się jedynie na treści pozwolenia wodnoprawnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

Prawo wodne art. 16 § pkt 61 lit. e

Prawo wodne

Definicja ścieków wyłącza niezanieczyszczone wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, z wyjątkiem wód wtłaczanych do górotworu pod określonymi warunkami.

Prawo wodne art. 271 § ust. 1 pkt 4

Prawo wodne

Podstawa do ustalenia opłaty stałej za wprowadzanie ścieków.

Prawo wodne art. 271 § ust. 5

Prawo wodne

Przekazanie nowej informacji o opłacie w przypadku uwzględnienia reklamacji.

Prawo wodne art. 279 § pkt 3

Prawo wodne

Zwolnienie z opłat za usługi wodne dla wód zasolonych, jeśli suma chlorków i siarczanów nie przekracza 500 mg/l.

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organów administracji do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

K.p.a. art. 7a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony.

K.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Ocena dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

Dz.U. 2018 poz 2268

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne - tekst jednolity

Pomocnicze

Prawo wodne art. 273a

Prawo wodne

Prawo wodne art. 273 § ust. 6 i ust. 8

Prawo wodne

Prawo wodne art. 298 § pkt 1

Prawo wodne

Ordynacja podatkowa art. 47 § § 2

Ordynacja podatkowa

K.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz. U. z 2017 r. poz. 2502

rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne

Dz. U. z 2019 r. poz. 868

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wody z odwodnienia kopalni, jeśli są niezanieczyszczone, nie są ściekami w rozumieniu Prawa wodnego. Przysługuje zwolnienie z opłat za usługi wodne dla wód zasolonych, jeśli suma chlorków i siarczanów nie przekracza 500 mg/l, co wymaga indywidualnej oceny faktycznej. Organ nie przeprowadził wystarczającego postępowania dowodowego i nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego.

Godne uwagi sformułowania

wody pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego nie spełniają znamion ścieków organ poprzestał jedynie na stwierdzeniu, że skarżąca jest zakładem górniczym i że wprowadzanie takich wód, czyli w ocenie organu ścieków, podlega opłacie z uwagi na treść pozwolenia wodnoprawnego organ nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego w niniejszej sprawie, a tym samym stan faktyczny ustalony należy uznać za co najmniej niekompletny opłaty za usługi wodne należy zaliczyć do danin publicznych zasada rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony (art. 7a § 1 K.p.a.)

Skład orzekający

Leszek Tyliński

przewodniczący sprawozdawca

Elżbieta Piechowiak

sędzia

Jerzy Bortkiewicz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja definicji ścieków w Prawie wodnym, zasady ustalania opłat za usługi wodne, zwolnienia z opłat za wody zasolone, obowiązki organów w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odprowadzania wód z kopalni węgla brunatnego, ale zasady interpretacji przepisów są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii opłat za korzystanie ze środowiska i interpretacji przepisów Prawa wodnego, co jest istotne dla przedsiębiorców z branży wydobywczej i energetycznej. Pokazuje też, jak ważne jest prawidłowe prowadzenie postępowania administracyjnego.

Czy wody z kopalni to ścieki? Sąd administracyjny wyjaśnia zasady naliczania opłat wodnych.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 866/19 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2019-12-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-09-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grzegorz Saniewski
Jerzy Bortkiewicz
Leszek Tyliński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
III OSK 3020/21 - Wyrok NSA z 2024-02-13
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2268
art. 271 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Piechowiak sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Protokolant sekretarz sądowy Kamila Wesołowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2019 roku sprawy ze skargi [...] na decyzję Inne z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie opłaty stałej za usługi wodne 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Inne na rzecz skarżącej spółki kwotę 6938 (sześć tysięcy dziewięćset trzydzieści osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., znak sprawy: [...], Dyrektor Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w I. na podstawie art. 47 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900), art. 14 ust. 6 pkt 2, art. 16 pkt 61 lit. e, art. 271 ust. 1 i ust. 5, art. 273a, art. 273 ust. 6 i ust. 8, art. 298 pkt 1, art. 300 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r. poz. 2268, ze zm. powoływana jako "Prawo wodne" lub "ustawa"), § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2502) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm., dalej powoływana jako "K.p.a.") określił dla PAK Kopalnia Węgla Brunatnego K. S.A. w K. (dalej określana jako "spółka" lub "skarżąca") za okres od [...] stycznia 2019 r. do [...] grudnia 2019 r. opłatę stałą w wysokości [...] zł – za wprowadzanie ścieków – wód pochodzących z odwodnienia Odkrywki Tomisławice.
W uzasadnieniu organ wskazał, że [...] czerwca 2019 r. na podstawie art. 271 ust. 1 pkt 4 Prawa wodnego ustalił, w formie informacji rocznej, spółce za okres od [...] stycznia 2019 r. do [...] grudnia 2019 r. opłatę stałą w wysokości [...] zł. W złożonej reklamacji, spółka nie zgadzała się z wysokością ww. opłaty, podnosząc, że podstawa przyjęta do ustalenia wysokości opłaty stałej jest błędna, ponieważ zgodnie z art. 271 ust. 5 Prawa wodnego mowa jest w informacji o opłacie za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi oraz że niezanieczyszczone wody pochodzące z odwodnienia wgłębnego odkrywkowego zakładu górniczego nie spełniają znamion ścieków określonych przez ustawodawcę w art. 16 pkt 61 lit. e ustawy. Zdaniem organu treść pozwolenia wodnoprawnego i jego zakres wraz z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne są jedyną wiążącą i miarodajną podstawą do określenia wysokości opłaty stałej. Opłatę naliczono zgodnie z treścią pozwolenia wodnoprawnego. Jeżeli spółka uważa, że treść pozwolenia jest niezgodna ze stanem faktycznym opisanym w uzasadnieniu reklamacji i w innym zakresie korzysta z wód, to powinna dokonać zmian pozwolenia wodnoprawnego. Obowiązek ten spoczywa na uprawnionym, a nie na organie. Następnie organ wskazał na treść art. 273 ust. 6 ustawy. Spółka korzysta z usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego wydanego przez Marszałka Województwa W. decyzją z [...] września 2012 r. na szczególne korzystanie z wód, polegające na wprowadzaniu ścieków - wód z odwodnienia wgłębnego zakładu górniczego - Odkrywki Tomisławice do dopływu Z. (istniejący Rów) w km 4+210, działka o nr. ew. 56/2, ob. Z., gm. W..
a) Ilość ścieków z odwodnienia wgłębnego i powierzchniowego odkrywki:
Qmax godzinowe = 3000,00 mł/h
Ośr dobowe = 43 200,00 mł/d
Qmax roczne = 26 280 000,00 mł/rok,
co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 Prawa wodnego obowiązana jest ponosić opłatę za usługi wodne w powyższym zakresie.
Organ podał, że określenia wysokości opłaty stałej dokonał w oparciu o art. 271 ust. 5 Prawa wodnego oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne.
Skargę na powyższą decyzję złożyła skarżąca wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że wprowadzanie do wód lub do ziemi wód pochodzących z odwodnienia zakładu górniczego, zdefiniowanych przez ustawodawcę w art. 16 pkt 61 lit. e Prawa wodnego powinno być zwolnione z opłat za usługi wodne. Po pierwsze, zgodnie z art. 16 pkt 61 lit. e Prawa wodnego, ściekami nie są niezanieczyszczone wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych. Skoro zaś z postanowieniami przytoczonej normy prawnej wody czyste pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego nie są ściekami, to ich wprowadzanie do środowiska nie może być objęte opłatami za wprowadzanie ścieków, gdyż w świetle przytoczonych rozwiązań nie są one ściekami. W analizowanym przypadku nie budzi wątpliwości, że odprowadzane wody są wodami z odwodnienia zakładu górniczego. W związku z tym w sposób bezsporny (organ tego nie kwestionuje) została spełniona jedna przesłanka pozwalająca na uznanie, że odprowadzane wody nie są ściekami. Drugą przesłanką, która musi być spełniona kumulatywnie do uznania, że konkretne wody nie są ściekami, jest to, aby były one wtłaczane do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie, z wyłączeniem niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych. W analizowanym przypadku niewątpliwie nie mamy do czynienia z wtłaczaniem wód do górotworu, ale występuje odprowadzanie wód niezanieczyszczonych pochodzących z odwodnienia zakładu górniczego. Z punktu widzenia technologicznego wody pochodzące z odwodnienia wgłębnego (a za takie również została ustalona opłata) są wodami niezanieczyszczonymi, gdyż jedynym oddziaływaniem na nie jest ich przepompowywanie. Dlatego też w świetle art. 16 pkt 61 lit. e Prawa wodnego nie mogą być uznane za ścieki, a skoro tak, to ich odprowadzanie do środowiska nie powinno być objęte obowiązkiem ponoszenia opłat, gdyż te ponoszone są tylko za odprowadzanie ścieków. Stanu tego nie zmienia również fakt, na którym koncentruje się organ administracji, a mianowicie to, że w pozwoleniu wodnoprawnym z 2017 r. wskazano, iż upoważnia ono do odprowadzania ścieków. Decyzja ta była bowiem wydana przed wejściem w życie Prawa wodnego z 2017 r., a skoro tak, to w procesie interpretacji jego postanowień należy uwzględnić aktualne znaczenie poszczególnych pojęć, w którym się nim posłużono. Nawet bowiem, gdyby przyjąć założenie, że w poprzednim stanie prawnym wody pochodzące z odwodnienia były ściekami, to nie są już nimi świetle art. 16 pkt 61 lit. e Prawa wodnego, a skoro tak, to nie mogą być one kwalifikowane obecnie jako ścieki. Po drugie, art. 279 pkt 3 Prawa wodnego stanowi, że zwolnione z opłat za usługi wodne (bez zróżnicowania ich rodzaju) jest wprowadzanie do wód lub do ziemi ścieków będących wodami zasolonymi, jeżeli wartość sumy chlorków i siarczanów (CI+SO4) w tych wodach nie przekracza 500 mg/l. Zwolnienie to obejmuje wszystkie rodzaje opłat (stałe i zmienne) pod warunkiem, że wprowadzane ścieki spełniają warunki wskazane w tym przepisie. W analizowanym przypadku organ w ogóle nie przeprowadzał w tym zakresie postępowania wyjaśniającego. Tymczasem z wyników prowadzonych badań monitoringowych wynika, że poziomy te w praktyce nie są przekroczone, a wielkości znacząco są poniżej progów uprawniających organ do ustalenia opłaty. Mówiąc o opłatach za korzystanie ze środowiska, których rodzajem są opłaty stałe ustalane na podstawie Prawa wodnego, nie można, w ocenie skarżącej, także zapominać, że nie mają one typowego charakteru fiskalnego, ale ich rolą jest stymulowanie określonych zachowań zmierzających do ograniczenia oddziaływania na środowisko. Skarżąca zwróciła również uwagę na to, że 1 czerwca 2017 r. weszła w życie nowelizacja K.p.a. Z uzasadnienia kwestionowanej decyzji nie wynika, aby organ uwzględnił zasady przeprowadzenia postępowania wynikające z jego aktualnego brzmienia art. 7a § 1 K.p.a. Niewątpliwie ustalenie opłaty stałej jest taką okolicznością, przy ustalaniu której przytaczana dyrektywa powinna być brana pod uwagę. Organ tego nie zrobił, a zatem naruszył tę nową zasadę.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wnosząc o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga podlegała uwzględnieniu.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że przed tut. Sądem były rozpoznawane sprawy skarżącej dotyczące opłaty stałej za usługi wodne. Sąd w pełni podziela argumentację zawartą w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia [...] listopada 2019 r. o sygn. akt II SA/Bd 703-705/19 i przyjmuje ją jako swoją.
Zgodnie z art. 273 ust. 1 pkt 3 lit. b cyt. ustawy, wysokość opłaty stałej za odprowadzanie do wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast - ustalają Wody Polskie oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne w formie informacji rocznej, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty. Ustawodawca wskazuje zarazem w art. 273 ust. 1, że podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne, któremu przekazano informację, o której mowa w art. 271 ust. 1 ustawy oraz w art. 272 ust. 17 albo art. 272 ust. 22 ustawy, może złożyć reklamację, jeżeli nie zgadza się z wysokością opłaty. Jak wynika z art. 273 ust. 4 ustawy, Wody Polskie albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta rozpatrują reklamację w terminie 14 dni od dnia jej otrzymania. W razie uznania reklamacji Wody Polskie albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie art. 271 ust. 5 przekazują podmiotowi obowiązanemu do ponoszenia opłat za usługi wodne nową informację, zawierającą także sposób obliczenia opłaty za usługi wodne. Natomiast w przypadku nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta określają na mocy art. 271 ust. 6 wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji. Ustawodawca przewiduje ponadto w art. 271 ust. 6 ustawy, że od powyżej decyzji podmiotowi korzystającemu z usług wodnych przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
Wątpliwości, jakie powstały w niniejszej sprawie, dotyczą opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi. Jak wynika z art. 16 pkt 61 lit. e ustawy, sformułowanie "ścieki" oznacza wprowadzane do wód lub do ziemi wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, z wyjątkiem wód wtłaczanych do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie, z wyłączeniem niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych. Zakładem górniczym, w rozumieniu art. 6 pkt 18 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2019 r. poz. 868) jest wyodrębniony technicznie i organizacyjnie zespół środków służących bezpośrednio do wykonywania działalności regulowanej ustawą w zakresie wydobywania kopalin ze złóż, a w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny wraz z pozostającym w związku technologicznym z wydobyciem kopaliny przygotowaniem wydobytej kopaliny do sprzedaży, podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji, podziemnego składowania odpadów albo podziemnego składowania dwutlenku węgla, w tym wyrobiska górnicze, obiekty budowlane, urządzenia oraz instalacje. Przytoczona definicja obejmuje, co było w sprawie bezsporne, swoim zakresem skarżącą. Sąd podziela stanowisko skarżącej, że organ administracji publicznej nie rozważył dostatecznie wnikliwie, czy wody pochodzące z odwodnienia (wgłębnego i powierzchniowego) powinny być traktowane jako ścieki w rozumieniu art. 16 pkt 61 lit. e Prawa wodnego. Nie poddano w szczególności w ogóle analizie tego, czy stosownie do treści cyt. przepisu, są one "niezanieczyszczone". Okoliczność ta ma decydujące znaczenie w świetle cyt. przepisu. Tymczasem skarżąca wskazała, że w niniejszej sprawie występuje odprowadzanie wód niezanieczyszczonych, pochodzących z odwodnienia i podkreśliła, że jedynym oddziaływaniem na wspomniane wody jest ich przepompowywanie. Ocena tego, czy określone wody można uznać za ścieki wymaga zatem poczynienia odpowiednich ustaleń faktycznych. Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ poprzestał jedynie na stwierdzeniu, że skarżąca jest zakładem górniczym i że wprowadzanie takich wód, czyli w ocenie organu ścieków, podlega opłacie z uwagi na treść pozwolenia wodnoprawnego. Organ w żaden sposób nie wykazał, że wody w przedmiotowej sprawie mogą zostać uznane za ścieki, stwierdzając, że wystarczające jest w tym zakresie odniesienie się do treści pozwolenia wodnoprawnego. Ustalenia organu, kwestionowane przez stronę skarżącą, nie mają oparcia w zabranym materiale dowodowym, na który składa się tylko odpis decyzji Marszałka Województwa W. z [...] września 2012 r., informacja roczna ustalająca wysokość opłaty stałej z [...] czerwca 2019 r. oraz reklamacja skarżącej. Organ nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego w niniejszej sprawie, a tym samym stan faktyczny ustalony należy uznać za co najmniej niekompletny. Organ nie ustalił również, czy do górotworu są wtłaczane wody, a jeśli tak, to czy rodzaj i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie. Konieczność dokonania takich ustaleń wynika wprost z treści cyt. art. 16 pkt 61 lit. e Prawa wodnego.
Poza tym, organ nie rozważył i nie ocenił, czy w niniejszej sprawie możliwe jest zastosowanie zwolnienia określonego w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, według którego, zwolnione z opłat (zarówno stałych jak i zmiennych) za usługi wodne jest wprowadzanie do wód lub do ziemi - ścieków będących wodami zasolonymi, jeżeli wartość sumy chlorków i siarczanów (Cl+S04) w tych wodach nie przekracza 500 mg/I. W tym miejscu podkreślenia wymaga to, że ustawodawca nie odniósł się w cyt. przepisie do warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym (co uczynił w art. 279 pkt 4), dlatego należy uznać, że wolą ustawodawcy było każdorazowe ustalanie przez organ, czy wartość sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4) we wprowadzonych wodach nie przekracza 500 mg/l, w oderwaniu od warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Wadliwe natomiast jest opieranie się jedynie na wartościach chlorków i siarczanów określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Wartości te co prawda w wydanym dla skarżącej pozwoleniu z [...] września 2012 r. przekraczają wartość określoną w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, jednak w pozwoleniu tym wartości te określono jako najwyższe dopuszczalne wartości wskaźników zanieczyszczeń. Tym samym organ wydający owo pozwolenie dopuszczał możliwość występowania niższych wskaźników chlorków i siarczanów.
Natomiast w odniesieniu do stanowiska zawartego w odpowiedzi na skargę wskazać należy, że z treści art. 279 Prawa wodnego wynika, iż wszystkie wyszczególnione w pkt 1-5 rodzaje usług wodnych polegające na wprowadzaniu ścieków lub wód, do ziemi albo do wód lub do ziemi, obligatoryjnie zwolnione zostały z opłat, których obowiązek ponoszenia wynika z art. 268 ustawy. Już zatem sama wykładnia gramatyczna tego przepisu wskazuje, że zwolnienie w nim przewidziane znajduje zastosowanie do opłat za usługi wodne - bez rozróżnienia, czy chodzi o opłatę stałą czy opłatę zmienną. Skoro zaś z art. 270 ust. 8 Prawa wodnego wynika, że opłata stała i opłata zmienna są częściami składowymi opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków (z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie), to już literalne brzmienie przepisu wskazuje, że brak jest podstaw do ograniczenia tego zwolnienia tylko do opłaty zmiennej. Posłużenie się w przepisie art. 279 sformułowaniem "opłata za usługi wodne" powoduje, że pojęcie to należy odczytywać w znaczeniu, jakie nadane mu zostało w art. 270 ust. 8 Prawa wodnego, a więc opłaty za usługi wodne składające się z opłaty stałej i zmiennej. Lektura przepisów dotyczących opłat za usługi wodne wskazuje także, że w przypadku, gdy wolą ustawodawcy jest zastosowanie zwolnienia tylko do jednej ze składowych opłat za usługi wodne, to daje temu wyraz w sposób jednoznaczny, tak jak uczynił to w art. 270 ust. 2 ustawy, w którym to przepisie mowa jest o zwolnieniu z opłaty stałej. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że przedmiotowe okoliczności, wynikające z treści art. 279 pkt 3 Prawa wodnego pozostały poza rozważaniami organu, który w ogóle nie zbadał, czy, w pierwszej kolejności - miało miejsce odprowadzanie ścieków będących wodami zasolonymi, oraz w przypadku odpowiedzi twierdzącej - czy wartość sumy faktycznie wprowadzanych chlorków i siarczanów (Cl+SO4) w tych wodach nie przekracza 500 mg/l.
W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że organ administracji publicznej naruszył art. 7 K.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Uchybienie to doprowadziło z kolei do naruszenia art. 77 § 1 K.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, oraz art. 80 K.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Powyższe wady miały istotny wpływ na wynik postępowania, gdyż w ich wyniku nie można z całą stanowczością ustalić okoliczności faktycznych stanowiących podstawę ustalenia wysokości opłaty stałej. Ponadto wskazać należy, że interpretując przepis art. 279 Prawa wodnego należy mieć także na uwadze to, iż opłaty za usługi wodne należy zaliczyć do danin publicznych (por. wyroki WSA we Wrocławiu z 12.09.2018 r., II SA/Wr 505/18 i z 14.11.2018 r., II SA/Wr 506/18, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego za daniny publiczne uważa świadczenia powszechne, przymusowe, bezzwrotne, ustalane jednostronnie w drodze ustawy i pobierane na rzecz podmiotu prawa publicznego w celu realizacji zadań publicznych. Na taki charakter opłat wskazuje art. 300 Prawa wodnego, zgodnie z którym do ponoszenia opłat za usługi wodne zastosowanie znajdują przepisy działku III Ordynacji podatkowej, z tym, że uprawnienia organów podatkowych przysługują Wodom Polskim, właściwym organom Inspekcji Ochrony Środowiska oraz gminom. Charakter opłat za usługi wodne, jako danin publicznych, wymaga uwzględnienia w procesie wykładni charakteru przepisów określających obowiązek ich uiszczenia (zatem także zwolnień). Sąd podziela stanowisko, że przepisy regulujące problematykę danin publicznych i ich stosowanie muszą być zgodne z całokształtem obowiązujących norm i zasad konstytucyjnych. Stosowanie przepisów zobowiązujących do uiszczania opłat za usługi wodne nie może zatem prowadzić do naruszenia wartości objętych ochroną konstytucyjną, a w szczególności nie może prowadzić do tego, aby opłaty te stały się instrumentem nadmiernego fiskalizmu. Władczość państwa jako źródło obowiązku opłat za usługi wodne oraz minimalny lub żaden wpływ jednostki na treść tego stosunku prawnego wymagają ścisłego, zgodnego z zakładanym celem ustawy, stosowania przepisów określających ten obowiązek. Charakter opłat za usługi wodne jako daniny publicznej wymaga od organu stosowania wykładni prawa zawężającej ingerencję w uprawnienia jednostki i stosowania zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony (art. 7a § 1 K.p.a.). Podkreślić bowiem należy, że decyzje organów władzy publicznej, w których wątpliwości interpretacyjne rozstrzygnięto na niekorzyść strony, istotnie obniżają zaufanie do państwa i stanowionego przez nie prawa. W procesie analizy art. 279 pkt 3 Prawa wodnego prowadzonej przy uwzględnieniu okoliczności niniejszej sprawy nie można pominąć też argumentów związanych z wykładnią celowościową. W przypadku usługi wodnej polegającej na poborze wód podziemnych lub powierzchniowych przedmiotem ochrony jest bowiem dostępność ich zasobów, natomiast w przypadku wprowadzania wód lub ścieków do ziemi lub do wód można mówić o ochronie środowiska przed odprowadzeniem wód lub ścieków złej jakości lub o możliwościach absorpcji określonej ilości wody. Podmiot odprowadzający ścieki ma wpływ na ich ilość i jakość przez ograniczenie ilości wprowadzanych ścieków i zastosowanie rozwiązań umożliwiających uzyskanie ich odpowiedniej, bezpiecznej dla środowiska jakości. Przewidziane przez ustawodawcę zwolnienia uzależnione od poziomu zasolenia wprowadzanych do wód ścieków wiązać należy zatem z takimi działaniami (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 14.11.2018 r., II SA/Wr 506/18, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/ query).
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej "P.p.s.a.") uchylił zaskarżoną decyzję z uwagi na naruszenie prawa materialnego, tj. art. 271 ust. 1 pkt 3 lit. b oraz ust. 3 i 5 oraz art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, co miało wpływ na wynik postępowania, oraz z uwagi na naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7, art. 7a § 1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania.
Zdaniem Sądu, istota sporu, jaka powstała między stronami, wymagała oceny, czy w okolicznościach niniejszej sprawy można uznać wprowadzane przez skarżącą wody do wód lub do ziemi za ścieki w myśl art. 16 pkt 61 lit. e, a także, czy w ogóle zaistniały podstawy do naliczenia opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód w sytuacji, gdy ścieki te są wodami zasolonymi i wartość sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4) w tych wodach nie przekracza 500 mg/I. Rozpatrując ponownie sprawę, organ administracji publicznej weźmie pod uwagę powyższe rozważania Sądu.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 P.p.s.a. z uwzględnieniem uiszczonego przez skarżącą wpisu w kwocie [...]zł (§ 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193), opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie [...]zł oraz wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej w kwocie [...]zł (§ 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI