II SA/Bd 862/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2018-10-02
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo jazdyzatrzymanie prawa jazdyprzekroczenie prędkościwykroczeniepostępowanie administracyjnezagadnienie wstępnesąd administracyjnyruch drogowy

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, uznając, że organ administracji nie powinien był rozstrzygać sprawy przed prawomocnym zakończeniem postępowania karnego dotyczącego zarzucanego wykroczenia.

Skarżący M.J. kwestionował decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, argumentując, że nie przyjął mandatu za przekroczenie prędkości i sprawa trafiła do sądu powszechnego. Organy administracji utrzymały decyzję w mocy, opierając się na informacji od policji. WSA uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organ administracji powinien był zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd karny, a nie opierać się wyłącznie na niezweryfikowanej informacji o popełnieniu wykroczenia.

Sprawa dotyczyła skargi M.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Starosty o zatrzymaniu prawa jazdy. Podstawą zatrzymania była informacja Policji o przekroczeniu przez M.J. dopuszczalnej prędkości o ponad 50 km/h na obszarze zabudowanym. Skarżący odmówił przyjęcia mandatu, kwestionując prawidłowość pomiaru prędkości i domagał się zawieszenia postępowania administracyjnego do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd powszechny. Organy administracji obu instancji uznały, że informacja Policji jest wystarczającą podstawą do zatrzymania prawa jazdy, powołując się na art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty. Sąd uznał, że organy administracji popełniły błąd procesowy, opierając się wyłącznie na zawiadomieniu Policji bez weryfikacji, czy doszło do wiążącego ustalenia popełnienia wykroczenia. W sytuacji, gdy skarżący kwestionował zarzuty i sprawa trafiła do sądu karnego, organ administracji powinien był zawiesić postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Sąd podkreślił, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy musi być oparta na faktycznym ustaleniu popełnienia wykroczenia, a nie jedynie na informacji Policji, zwłaszcza gdy skarżący kwestionuje jej prawidłowość. Sąd powołał się na orzecznictwo NSA oraz stanowisko Trybunału Konstytucyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ administracji powinien zawiesić postępowanie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd karny.

Uzasadnienie

Decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy musi być oparta na wiążącym ustaleniu popełnienia wykroczenia. W sytuacji kwestionowania przez kierowcę informacji Policji i toczącego się postępowania karnego, organ administracji nie może samodzielnie ustalać faktu popełnienia wykroczenia i powinien poczekać na rozstrzygnięcie sądu karnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

u.k.p. art. 102 § 1

Ustawa o kierujących pojazdami

Starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku, gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Podstawą jest informacja o ujawnieniu popełnienia naruszenia.

k.p.a. art. 97 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji ma obowiązek zawiesić postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględnia skargę i uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w przypadku naruszenia prawa materialnego, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

p.r.d. art. 135 § 1

Ustawa Prawo o ruchu drogowym

Policjant jest uprawniony do fizycznego zatrzymania prawa jazdy w przypadku ujawnienia czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym.

Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw art. 7 § 1

W brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przez organ I instancji, podstawą wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy przez starostę była informacja o ujawnieniu popełnienia naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy zobowiązane są do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i działania na straży praworządności.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ administracji powinien zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd karny. Informacja Policji o przekroczeniu prędkości, jeśli nie przyjęto mandatu, nie jest wystarczającą podstawą do zatrzymania prawa jazdy bez weryfikacji przez organ administracji. Zatrzymanie prawa jazdy musi być oparte na wiążącym ustaleniu popełnienia wykroczenia.

Godne uwagi sformułowania

organ administracji nie miał podstaw do orzekania w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy na okres [...] miesięcy przed rozstrzygnięciem sprawy w postępowaniu sądowym decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. odnosi się tylko do takich przypadków, kiedy tego rodzaju wykroczenie miało faktycznie miejsce. organ powinien w takiej sytuacji zawiesić postępowanie administracyjne w oparciu o przepis art. 97 ust. 1 pkt 4 k.p.a. do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny.

Skład orzekający

Renata Owczarzak

przewodniczący

Joanna Janiszewska-Ziołek

sprawozdawca

Katarzyna Korycka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ważne orzeczenie dotyczące procedury zatrzymania prawa jazdy w przypadku kwestionowania przez kierowcę informacji o przekroczeniu prędkości i toczącego się postępowania karnego. Podkreśla prymat rozstrzygnięcia sądu karnego w takich sytuacjach."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy kierowca kwestionuje popełnienie wykroczenia i sprawa trafia do sądu karnego. Nie dotyczy przypadków przyjęcia mandatu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie procedur administracyjnych i jakie konsekwencje może mieć dla obywatela brak zawieszenia postępowania przez organ administracji do czasu rozstrzygnięcia sprawy karnej. Jest to istotne dla każdego kierowcy.

Czy można stracić prawo jazdy, zanim sąd zdecyduje o winie?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 862/18 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2018-10-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-08-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Janiszewska-Ziołek /sprawozdawca/
Katarzyna Korycka
Renata Owczarzak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
I OSK 1244/19 - Wyrok NSA z 2020-05-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 978
art. 102 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Dz.U. 2015 poz 541
art. 7 ust. 1
Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2018 r. sprawy ze skargi M.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz M.J. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 978 ze zm.) w zw. z art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1260 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z [...] 2018 r. w przedmiocie zatrzymania M. J. prawa jazdy.
Wydanie zaskarżonej decyzji miało miejsce w toku postępowania administracyjnego o następującym przebiegu.
Zawiadomieniem z [...] 2018 r. Komenda Miejska Policji we [...] przekazała Staroście [...] informacje o tym, że M. J. w dniu [...] 2018 r. we [...] popełnił czyn, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym – przekraczając prędkość o [...] km/h.
W oparciu o powyższą informację Starosta wszczął postępowanie administracyjne. W dniu [...] 2018 r. M. J. złożył pismo wyjaśniające, że nie przyjął on mandatu karnego w związku zakwestionowaniem prawidłowości pomiaru prędkości. Wskutek czego sprawę skierowano do Sądu wraz z wnioskiem o ukaranie, a w sprawie nie zapadło jeszcze prawomocne rozstrzygnięcie. Jednocześnie wskazał on, że wezwał Komendę Miejską Policji do usunięcia naruszenia polegającego na potwierdzeniu nieprawdy w zawiadomieniu skierowanym do Starosty. M. J. domagał się zawieszenia postępowania administracyjnego.
Postanowieniem z [...] 2018 r. Starosta [...] odmówił zawieszenia postępowania nie znajdując podstaw do zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Decyzją z [...] 2018 r. Starosta [...] orzekł o zatrzymaniu M. J. prawa jazdy kategorii: [...] na okres [...] miesięcy od [...] 2018 r. do [...] 2018 r., jednocześnie organ nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu tej decyzji Starosta opisał dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego oraz zaprezentował stanowisko, zgodnie z którym organ wydając decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy nie prowadzi własnych ustaleń dotyczących faktu rażącego przekroczenia prędkości, gdyż jest to domeną postępowania w sprawie o wykroczenie. Organ z woli ustawodawcy (art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami) opiera swoje rozstrzygnięcie na przekazanej informacji, która ma charakter dokumentu urzędowego stanowiącego dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.
W odwołaniu od powyższej decyzji M. J. domagał się jej uchylenia oraz umorzenia postępowania administracyjnego, alternatywnie: uchylenia zaskarżonej decyzji i zawieszenia postępowania administracyjnego. M. J. zarzucił naruszenie:
- art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez uznanie, iż przekroczył on dozwoloną prędkość o [...] km/h w terenie zabudowanym,
- art. 76 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, iż informacja uzyskana od Policji jest dokumentem urzędowym,
- art. 7a §1 i art. 97 §1 pkt 4k.p.a. poprzez uznanie, iż toczące się postępowanie przed sądem powszechnym w przedmiocie popełnienia wykroczenia nie jest zagadnieniem wstępnym obligującym do zawieszenie postępowania,
- art. 78 § 1 (uwaga Sądu nie wskazano aktu prawnego) poprzez nie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie dowodów postępowania.
Zaskarżoną, powołaną na wstępie, decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy decyzję Starosty [...]. Organ II instancji wyjaśnił, że ustalony w toku postępowania stan faktyczny sprawy uzasadniał zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy, a przepis art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami wiąże organ wydający decyzję w sposób bezwzględny – co oznacza, że sytuacje określające warunki zatrzymania prawa jazdy nie mogą być przez organ wyłączone ani zmieniane. Organ wskazał również na przepis art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 541) jako na podstawę rozstrzygnięcia. Wyjaśnił przy tym, że informacja o naruszeniu, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym nie podlega weryfikacji przez organ (co oznacza, że organ nie może powoływać dowodów w celu weryfikacji informacji). Organ II instancji przywołał ponadto brzmienie art. 102 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami – prezentując stanowisko, że przepis ten przesądza o tym, że w okresie prowadzenia postępowania wykroczeniowego na organie ciąży obowiązek zatrzymania prawa jazdy. Wskazał też, że wydanie takiego rozstrzygnięcia ma charakter swego rodzaju środka zabezpieczającego mającego na celu wyeliminowanie z ruchu drogowego kierowców w sposób istotny naruszających przepisy ruchu drogowego.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 97 § 1 k.p.a. organ II instancji podniósł, że toczące się postępowanie wykroczeniowe nie może zostać uznane za zagadnienie wstępne, w sytuacji zaś jego zakończenia stronie przysługiwać będzie prawo żądania wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
W skardze do Sądu na powyższą decyzję M. J. wniósł o jej uchylenie oraz poprzedzającej ja decyzji Starosty [...]. Wniósł on również o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący decyzji zarzucił naruszenie:
- art. 13 EKPCz w zw. z art. 77 ust. 2 Konstytucji w z. z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, w zw. z art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami – poprzez błędne przyjęcie, że jedyną przesłanką do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest informacja uzyskana od Policji, a nie fakt rzeczywistego przekroczenia prędkości o więcej niż 50 km/h,
- art. 6 ust. 2 EKPCz w zw. z art. 42 ust. 3 Konstytucji w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, w zw. z art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1c ustawy o kierujących pojazdami – poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i uznanie, iż skarżący przekroczył dozwoloną prędkość o więcej niż 50 km/h podczas, gdy brak było prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie winy – w związku z odmową przyjęcia mandatu karnego,
- art. 7, art. 75 § 1 , art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z powołanymi powyżej przepisami poprzez błędne przyjęcie, że powołane w uzasadnieniu zaskarżonego przepisy prawa wyłączają zgromadzenie przez organ w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz rozpatrzenia całokształtu tego materiału w celu ustalenia podstawy faktycznej wydania decyzji administracyjnej, a ponadto poprzez ich nie zastosowanie i w konsekwencji błędne przyjęcie, że skarżący został ukarany prawomocnym mandatem karnym,
- art. 97§ 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego nie zastosowanie w sytuacji istnienia zagadnienia wstępnego w postaci toczącego się postępowania przed sądem karnym.
W uzasadnieniu skargi M. J. wskazał na zakończenie postępowania przed Sądem Rejonowym we [...] w przedmiocie wniosku o jego ukaranie. Załączył on do skargi kopię postanowienia tego Sądu z [...] 2018 r. umarzające postępowanie z powodu oczywistego braku podstaw obwinienia. Skarżący powołał się ponadto na stanowisko zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 kwietnia 2018 r. w sprawie I OSK 2809/17, zgodnie z którym strona postępowania prowadzonego w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy powinna mieć możliwość weryfikacji informacji przekazanej przez Policje, a jeśli taka weryfikacja jest możliwa tylko przed sądem powszechnym to organ administracji powinien zawiesić postępowanie administracyjne do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego (w przeciwnym przypadku może się okazać, że rozstrzygnięcie o zatrzymaniu prawa jazdy wydane zostało w oparciu o arbitralnie ustaloną przesłankę wynikającą z art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami).
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) i art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W rozumieniu powyższych przepisów, sąd administracyjny bada legalność, czyli innymi słowy zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron, oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd orzekając w sprawie nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W sprawie niesporne było to, że w dniu [...] 2018 r. funkcjonariusz Policji na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym zatrzymał za pokwitowaniem należące do skarżącego prawo jazdy kat. [...]. Powodem zatrzymania było ujawnienie za pomocą urządzeń rejestrujących, że skarżący poruszając się motocyklem w obszarze zabudowanym, przekroczył dozwoloną prędkość o [...] km/h. Jak wynika z akt administracyjnych, skarżący odmówił przyjęcia mandatu karnego, w związku z tym skierowano sprawę do Sądu Rejonowego we [...]. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, do organu wpłynęło zawiadomienie z [...] 2018 r. z Komendy Miejskiej Policji we [...] o "popełnieniu przez skarżącego czynu, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym.
Zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r., poz. 978 – zwana dalej "u.k.p.".), starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku, gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 541), w jej brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2016 r. podstawą wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. była informacja o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym. W wyniku nowelizacji powyższej ustawy, która weszła w życie od 1 stycznia 2018 r., zmieniono brzmienie art. 7 ust. 1 pkt 2. W nowym stanie prawnym (obowiązującym w dacie wydania decyzji przez organ I instancji) podstawą wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy przez starostę jest informacja o ujawnieniu popełnienia naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1 a ustawy Prawo o ruchu drogowym (tj. ujawnieniu popełnienia czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym).
W rozpoznawanej sprawie podkreślenia wymaga to, że skarżący od momentu zawiadomienia go o wszczęciu postępowania administracyjnego konsekwentnie podnosił zarzut błędnego ustalenia, że przekroczył on dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Powyższa okoliczność znana była organowi I instancji. Skarżący w toku postępowania (w piśmie z [...] 2018 r.) wskazywał bowiem na nieprawidłowość zawiadomienia przekazanego przez Komendę Miejską Policji z [...] 2018 r. (stanowiącego podstawę wszczęcia postępowania administracyjnego). Skarżący odmówił bowiem przyjęcia mandatu karnego – kwestionując informację zawartą w tym zawiadomieniu, iż dopuścił się on przekroczenia dozwolonej prędkości. Skarżący domagał się również zawieszenia postępowania administracyjnego do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy we [...], do którego skierowano wniosek o ukaranie w związku ze zdarzeniem drogowym z [...] 2018 r. (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.).
Mimo tych okoliczności organy obu instancji przyjęły, że w oparciu o regulację art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. wystarczającą podstawą do wydania decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy jest wskazane powyżej zawiadomienie Komendy Miejskiej Policji we [...].
Kwestią istotną dla wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy było zatem rozstrzygnięcie zarzutu skarżącego dotyczącego prawidłowego ustalenia, czy przekroczył on dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h w obszarze zabudowanym. W sytuacji bowiem, gdy skarżący zakwestionował ustalenia policji co do popełnienia wykroczenia, właściwym do rozstrzygnięcia sformułowanych wobec niego zarzutów był sąd karny. Z tego względu niniejsze postępowanie, po uzyskaniu zawiadomienia Komendanta Miejskiego Policji we [...], organ I instancji powinien był w pierwszej kolejności ustalić, czy postępowanie mandatowe zostało zakończone (zweryfikować informację o odmowie przyjęcia mandatu), a następnie zawiesić postępowanie do czasu zakończenia postępowania w sprawie o wykroczenie. W konsekwencji uznać należy, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy w tym wypadku od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie można było bowiem przyjąć, że na podstawie zawiadomienia Policji doszło do ustalenia w sposób wiążący, iż skarżący przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Skoro skarżący nie przyjął mandatu, a sprawa została skierowana do Sądu Rejonowego we [...], kwestia przekroczenia prędkości była na dzień wydania zaskarżonej decyzji otwarta. Z akt administracyjnych nie wynika, aby organy obu instancji podejmowały kroki w celu weryfikacji zawiadomienia stanowiącego podstawę wszczęcia postępowania. W ocenie Sądu organ administracji nie miał podstaw do orzekania w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy na okres [...] miesięcy przed rozstrzygnięciem sprawy w postępowaniu sądowym – przed zweryfikowaniem informacji o popełnieniu wykroczenia zawartej w zawiadomieniu Policji. Zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji zostały zatem wydane przedwcześnie.
Organy popełniły błąd procesowy opierając się wyłącznie na treści zawiadomienia od Policji, nie dokonując jego analizy, ani nie podejmując żadnych kroków w celu wyjaśnienia, czy doszło do ustalenia w sposób wiążący kwestii przekroczenia przez skarżącego dopuszczalnej prędkości. Taki obowiązek ciążył na organach wobec ujawnienia wątpliwości co do informacji przedstawionej w zawiadomieniu z [...] 2018 r. W zawiadomieniu informowano Starostę o "popełnieniu czynu", gdy tymczasem organ w toku postępowania administracyjnego dysponował informacją o prowadzeniu postępowania karnego przed Sądem Rejonowym we [...]. Organy naruszyły tym samym art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Jednocześnie wadliwie zastosowały przepis prawa materialnego – art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p., bowiem w sytuacji, kiedy kwestia przekroczenia prędkości była otwarta z uwagi na postępowanie przed sądem powszechnym, nie można było zastosować tego przepisu. Decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. odnosi się tylko do takich przypadków, kiedy tego rodzaju wykroczenie miało faktycznie miejsce. Zgodnie bowiem z brzmieniem tego przepisu decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy wydaje się w przypadku, gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Przesłankę wydania decyzji stanowi okoliczność popełnienia wykroczenia, a nie okoliczność faktycznego zatrzymania prawa jazdy przez funkcjonariusza Policji.
W tym miejscu warto zwrócić uwagę na przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, które przewidują dwie formy zatrzymania prawa jazdy: zatrzymanie fizyczne, polegające na faktycznym odebraniu prawa jazdy przez funkcjonariusza Policji oraz zatrzymanie prawne, sprowadzające się do wydania postanowienia lub decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. W myśl ustawy Prawo o ruchu drogowym Policjant jest uprawniony do fizycznego zatrzymania prawa jazdy (za pokwitowaniem) w przypadku ujawnienia czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/ha na obszarze zabudowanym (art. 135 ust. 1 pkt 1 ppkt 1a lit. a). W myśl zaś przepisu art. 136 tej ustawy zatrzymane prawo jazdy (z wyjątkiem przypadku podejrzenia podrobienia lub przerobienia prawa jazdy) Policja przekazuje niezwłocznie, nie później niż w ciągu 7 dni, według właściwości, sądowi uprawnionemu do rozpoznania sprawy o wykroczenie, prokuratorowi lub staroście – tj. organom uprawnionym do zatrzymania prawa jazdy w aspekcie prawnym. Funkcjonariusz Policji jest bowiem uprawniony do zatrzymania prawa jazdy (w znaczeniu faktycznym) w sytuacji "ujawnienia czynu", jednakże (jak to wynika z brzmienia art. 7 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy) do zatrzymania prawa jazdy w jego prawnym znaczeniu może dojść wyłącznie na podstawie informacji "o ujawnieniu popełnienia" czynu. W świetle powyższych uregulowań należy dojść do wniosku, że wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie informacji przekazanej przez Policję jest uprawnione w sytuacji zakończenia postępowania mandatowego (poprzez przyjęcie mandatu karnego), wówczas bowiem uprawnione jest przekazanie organom administracji informacji o popełnieniu wykroczenia. Podstawą do wszczęcia postępowania o zatrzymaniu prawa jazdy przez organy administracyjne – co jeszcze raz należy podkreślić – jest wyłącznie fakt popełnienia naruszenia i to bez względu na to, czy dojdzie do faktycznego zatrzymania prawa jazdy na drodze przez Policję. Organy administracji nie posiadają kompetencji w zakresie dokonywania samodzielnych ustaleń w tym zakresie. Działają bowiem w oparciu o przepisy procedury administracyjnej, mogą zatem jedynie bazować na ustaleniach Policji lub sądu karnego – jako podmiotów kompetentnych do stwierdzania popełnienia wykroczeń.
Przypomnieć też warto, iż do kwestii tej nawiązał bezpośrednio Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 11 października 2016 r. (K 24/15, OTK-A 2016/77 - Dz. U. z 2016 r., poz. 2197), powołanym w skardze, a dotyczącym kontroli konstytucyjności art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia, odnosząc się do kwestii ewentualnych błędów pomiaru prędkości i tym samym ryzyka zastosowania sankcji zatrzymania prawa jazdy mimo tego, że prędkość w rzeczywistości nie została przekroczona, stwierdził, że pomiar prędkości może być nieprawidłowy z uwagi na wady techniczne sprzętu oraz uchybienia i nieprawidłowości ze strony osób, które sprzęt ten obsługują. Wskazał przy tym, że takie okoliczności mogą, a nawet powinny być podnoszone i uwzględnione w ramach postępowania administracyjnego. Trybunał zwrócił uwagę, że w toku tego postępowania organy zobowiązane są bowiem do stania na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmowania czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Wskazując na obowiązki organu Trybunał powołał się także na regulację art. 77 ust. 1 i art. 78 ust. 1 oraz art. 80 k.p.a. Z treści tych przepisów wywiódł zaś, że zarówno na etapie wydawania decyzji przez starostę, jak i na etapie kontroli tej decyzji przez kolegium, mógłby zostać podniesiony, zweryfikowany i ewentualnie uwzględniony zarzut błędu pomiaru prędkości. Zdaniem Trybunału odmowa przeprowadzenia dowodu na tę okoliczność mogłaby stanowić zarzut odwołania, a wydanie przez starostę decyzji z naruszeniem przepisów postępowania obligowałoby kolegium do jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, bowiem ustalenie prędkości, z jaką poruszał się pojazd ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie tego rodzaju sprawy (art. 138 § 2 k.p.a.).
Stanowisko Trybunału wspiera wyrażony wyżej pogląd, że podstawą zatrzymania prawa jazdy musi być ustalenie w sposób wiążący kwestii przekroczenia dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h. Należy przyjąć, że przesądza o tym uznanie popełnienia wykroczenia przez jego sprawcę w postępowaniu mandatowym, albo ustalenie jego popełnienia w postępowaniu sądowym - w sytuacji kwestionowania przez kierującego faktu popełnienia tego rodzaju wykroczenia. W tym zakresie Sąd w pełni podziela stanowisko zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 kwietnia 2018 r. (sygn. akt I OSK 2809/17 dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov. pl). Wobec przytoczenia powyższego rozstrzygnięcia w całości w uzasadnieniu skargi (załączenia do skargi kopii wyroku wraz uzasadnieniem) można się ograniczyć jedynie do spostrzeżenia, że Sąd rozpoznający sprawę, nie podziela stanowiska zaprezentowanego we wcześniejszym orzeczeniu NSA z dnia 29 maja 2018 r. w sprawie I OSK 2190/16 (LEX nr 2502250). Nie podziela również podobnego stanowiska prezentowanego w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych (wyroki: WSA w Gliwicach II SA/Gl 215/16; WSA w Warszawie VIII SA/Wa 1052/15; WSA w Bydgoszczy II SA/Bd 1025/15; WSA w Krakowie III SA/Kr 74/16 – dostępne na stronie jak wyżej), zgodnie z którym przepis art. 102 ust. 3 u.k.p. wskazuje na związany charakter decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy niezależnie od okoliczności prowadzenia postępowania w sprawie o wykroczenie przed sądem karnym. Stanowisko to nie da się bowiem pogodzić z prawem do sprawiedliwej procedury chronionym normą zawartą w art. 45 ust.1 Konstytucji RP oraz z zasadą zaufania obywateli do państwa. W przypadku, gdy toczy się przed sądem karnym postępowanie pozwalające na zweryfikowanie informacji przedstawionej organowi administracji przez Policję to organ ten nie ma podstaw faktycznych do dokonywania ustaleń w kwestii popełnienia wykroczenia w oparciu o taką informację i niejako z automatyzmu rozstrzygać o zatrzymani prawa jazdy. Organ powinien w takiej sytuacji zawiesić postępowanie administracyjne w oparciu o przepis art. 97 ust. 1 pkt 4 k.p.a. do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku (pkt 1 wyroku).
Ponownie rozpoznając sprawę organ winien uwzględnić dokonaną wyżej wykładnię przepisów prawa, jak również poczynić ustalenia co do ewentualnego prawomocnego zakończenia postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym we [...] w sprawie prowadzonej przeciwko skarżącemu o wykroczenie z art. 92a k.w.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. w punkcie 2 sentencji wyroku. Zasądzona kwota obejmuje zwrot kosztów sądowych (wpis).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI