II SA/Bd 560/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2020-07-20
NSAAdministracyjneWysokawsa
ochrona środowiskadecyzja o środowiskowych uwarunkowaniachfarma fotowoltaicznaprawo administracyjnepostępowanie administracyjnelegitymacja procesowaprawo do odwołanianowelizacja przepisówSKORDOŚ

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie SKO o niedopuszczalności odwołania, uznając, że Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska miał prawo je wnieść.

Sprawa dotyczyła postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) o niedopuszczalności odwołania wniesionego przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ) od decyzji Burmistrza w sprawie braku potrzeby oceny oddziaływania na środowisko dla farmy fotowoltaicznej. WSA uchylił postanowienie SKO, stwierdzając, że RDOŚ miał legitymację do wniesienia odwołania na podstawie znowelizowanych przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, a samo odwołanie można uznać za formę 'wystąpienia' przewidzianą w przepisach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał skargę Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), które stwierdziło niedopuszczalność odwołania RDOŚ od decyzji Burmistrza w sprawie braku potrzeby oceny oddziaływania na środowisko dla budowy farmy fotowoltaicznej. SKO uznało, że RDOŚ nie był stroną postępowania i nie miał prawa wnieść odwołania, powołując się na przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku w poprzednim brzmieniu. Sąd administracyjny uznał jednak, że RDOŚ miał legitymację do zaskarżenia decyzji. Kluczowe znaczenie miały przepisy przejściowe ustawy nowelizującej ustawę o udostępnianiu informacji o środowisku, które przyznały RDOŚ uprawnienia strony w sprawach, gdzie postępowanie zostało wszczęte przed nowelizacją, a decyzja nie została jeszcze wydana. Sąd podkreślił, że samo odwołanie wniesione przez RDOŚ można traktować jako formę 'wystąpienia' przewidzianego w art. 76 ust. 1 ustawy, które nie musi być odrębną czynnością procesową, a może przyjąć postać środka zaskarżenia, takiego jak odwołanie. Tym samym, postanowienie SKO o niedopuszczalności odwołania zostało uchylone.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska posiadał legitymację do wniesienia odwołania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zgodnie z przepisami przejściowymi ustawy nowelizującej, RDOŚ nabył uprawnienia strony w sprawach wszczętych przed nowelizacją, a samo odwołanie można traktować jako formę 'wystąpienia' przewidzianego w art. 76 ust. 1 ustawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

u.u.i.o.ś. art. 76 § ust. 1

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

k.p.a. art. 127 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 134

Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa zmieniająca art. 4 § ust. 1

Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw

ustawa zmieniająca art. 5 § ust. 1

Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.u.i.o.ś. art. 74 § ust. 3a

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

u.u.i.o.ś. art. 76 § ust. 8

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska posiadał legitymację procesową do wniesienia odwołania na podstawie przepisów przejściowych ustawy nowelizującej. Odwołanie wniesione przez RDOŚ może być uznane za formę 'wystąpienia' w rozumieniu art. 76 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku.

Odrzucone argumenty

Argumentacja SKO, że RDOŚ nie był stroną postępowania i nie miał prawa wnieść odwołania. Argumentacja SKO, że 'wystąpienie' musi być odrębną czynnością procesową i nie może być tożsame z odwołaniem.

Godne uwagi sformułowania

Wystąpienie, którego treścią może być w szczególności wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Pojęcie wystąpienia jest szersze niż wniosku o stwierdzenie nieważności. Ustawodawca posługuje się pojęciem 'wystąpienie'. Polska procedura administracyjna nie zna takiego instrumentu jak wystąpienie.

Skład orzekający

Jarosław Wichrowski

przewodniczący sprawozdawca

Grzegorz Saniewski

sędzia

Joanna Brzezińska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych ustawy nowelizującej prawo ochrony środowiska, status RDOŚ jako strony postępowania, dopuszczalność odwołania jako formy 'wystąpienia'."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej nowelizacji ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jej ochrony.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii legitymacji procesowej organów ochrony środowiska oraz interpretacji przepisów przejściowych, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Czy RDOŚ może zaskarżyć decyzję? WSA wyjaśnia kluczowe przepisy!

Sektor

nieruchomości

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II SA/Bd 560/20 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2020-07-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-06-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grzegorz Saniewski
Jarosław Wichrowski /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Brzezińska
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III OSK 3751/21 - Wyrok NSA z 2024-05-21
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 283
art. 74 ust. 3a, 76 ust. 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 134, art. 127 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski sędzia WSA Joanna Brzezińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 lipca 2020 r. sprawy ze skargi (...) na postanowienie SKO z dnia (...)(...) w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...], na podstawie art. 134 w zw. z art. 127 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej powoływana jako kpa) w zw. z art. 74 ust. 3a oraz 76 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 283 ze zm., dalej powoływana jako ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku) stwierdziło niedopuszczalność odwołania.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją z [...] lutego 2020 r. wydaną w sprawie [...] Burmistrz P. po zasięgnięciu m.in. opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na "budowie w W., gm. P. elektrowni fotowoltaicznej o mocy 17 MW, składającej się z wolnostojących paneli fotowoltaicznych wraz z infrastrukturą towarzyszącą w tym przyłączami energetycznymi i stacjami transformatorowymi na działkach nr [...] oraz [...] , ob. W., gm. P. oraz w oparciu o treść art. 84 ust. 1a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku określił warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji, eksploatacji i likwidacji przedsięwzięcia.
Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożył Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w B.
W myśl art. 127 § 1 kpa, od decyzji wydanej w pierwszej instancji stronie służy odwołanie. Prawo do wniesienia odwołania służy więc tylko stronie postępowania. Zgodnie z art. 74 ust. 3 lit. a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, stroną postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1. Biorąc pod uwagę treść powyższego przepisu należy uznać, że RDOŚ w B. nie jest i nie był stroną postępowania dotyczącego środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy fotowoltaicznej.
Podstawy złożenia odwołania nie stanowi też wskazany w odwołaniu art. 76 ust. 8 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Brzmienie art. 76 zostało zmodyfikowane ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1712, dalej powoływana jako ustawa zmieniająca). Zgodnie z obowiązującym od 24 września 2019 r. brzmieniem art. art. 76 ust. 8 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, w sprawach, o których mowa w ust. 1, 3 albo 4, właściwemu regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska oraz Generalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska przysługują prawa strony w postępowaniu administracyjnym lub postępowaniu przed sądem administracyjnym. W myśl zaś art. 76 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w sprawach dotyczących wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przez organy, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 2-4, lub organy wyższego stopnia w stosunku do tych organów, właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska kieruje wystąpienie, którego treścią może być w szczególności wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Ust. 3 i 4 art. 76 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku dotyczą wydania decyzji bez uprzedniego uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz niewniesienia w określonych sprzeciwu do zgłoszenia budowy przez właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej, gdy nie została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach. W poprzednim stanie prawnym organem uprawnionym do podejmowania działań w oparciu o treść art. 76 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku był Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska. Zgodnie z ugruntowanym dotychczas orzecznictwem sądów administracyjnych, popartym w doktrynie, które z uwagi na rozciągnięcie uprawnień przysługujących wcześniej wyłącznie Generalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska także na regionalnych dyrektorów ochrony środowiska, można odnieść także do aktualnie obowiązującego stanu prawnego, warunkiem wstąpienia w prawa strony w toczących się postępowaniach jest uprzednie skierowanie, jeszcze w toku postępowania, wystąpienia, którego treścią może być w szczególności wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji (m.in. postanowienie NSA z 12.03.2013 r. sygn. akt II OSK 470/13, postanowienie NSA z 10.01.2012 r., sygn. akt II OSK 2613/11). Tym samym warunkiem wstąpienia w prawa strony, które daje możliwość zaskarżenia decyzji, jest skierowanie wystąpienia do właściwego organu wydającego decyzję środowiskową w toku postępowania. W wyroku NSA z 30.08.2011 r., sygn. akt II OSK 523/11, fakt, że dotyczącym wtedy jeszcze tylko Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska wskazano, że "(...) omawiane wystąpienie jest więc pierwszą czynnością, jaka musi zostać podjęta przez wskazany organ w konkretnej sprawie, na etapie postępowania administracyjnego. Oznacza to, iż GDOŚ, aby uzyskać uprawnienie analogiczne z uprawnieniami strony, musi przede wszystkim skierować wystąpienie w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego (środowiskowego). Niewątpliwie instytucja wystąpienia, o której mowa w art. 76 ust. 1 u.u.i.o.ś jest przejawem nadzorczej roli GDOŚ względem postępowań środowiskowych. W tym też kontekście pozycja tego organu jest zbliżona do pozycji prokuratora (Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka), będącego rzecznikiem interesu publicznego. Kompetencje "sądowe" GDOŚ są jednak inaczej ukształtowane od tożsamych kompetencji prokuratora (RPO, RPD). Ten ostatni ma bowiem samoistne i wyraźne uprawnienie (art. 50 § 1 p.p.s.a.) do inicjowania postępowania sądowoadministracyjnego (wystąpienia ze skargą) nawet w sytuacji, gdy nie brał udziału w danym postępowaniu administracyjnym. W razie zaś uczestniczenia w takim postępowaniu na prawach strony, prokurator może wnieść skargę dopiero po wyczerpaniu przysługujących mu środków odwoławczych (tak uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 6/05). Biorąc po uwagę fakt, iż udział Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, a po nowelizacji regionalnego dyrektora ochrony środowiska w postępowaniach środowiskowych jest wyjątkiem od reguły wyrażonej w art. 74 ust. 3 lit. a u.u.i.o.ś., określającej strony postępowania, zgodnie z regułami wykładni jako wyjątek nie może być interpretowany rozszerzająco. Należy także wskazać, że dopiero znowelizowana treść art. 76 ust. 1 u.u.i.o.ś. zezwala na kierowanie wystąpień w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości organów wyższej instancji, przy czym takiego wystąpienia nie może stanowić złożenie przez organ odwołania. Ponadto należy wskazać, że instytucja wystąpienia przewidziana w art. 76 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku zakłada jej wykorzystanie w sytuacjach nadzwyczajnych, a nie uznania za rażące naruszenie prawa faktu nieuwzględnienia przez organ I instancji wydanej w toku postępowania przez odwołującego opinii, do której to sprowadzają się w istocie zarzuty odwołania. Należy wskazać, że organ prowadzący postępowanie w sprawie wydania środowiskowych uwarunkowań ma w oparciu o treść art. 64 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku obowiązek uzyskania stosownych opinii, przy czym przedmiotowe opinie nie mają dla organu charakteru wiążącego i Burmistrz nie był nimi związany. Zajmując odmienne stanowisko, organ powinien uzasadnić motywy swojego działania, co też zostało uczynione szczegółowo w uzasadnieniu decyzji. To do organu właściwego do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należy ostateczna ocena w oparciu o uzyskane opinie oraz wskazane w art. 63 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku kryteria, co do obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, a w oparciu o treść art. 84 ust. 1a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku możliwość określenia warunków lub wymagań, o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b lub c, lub nałożenia obowiązków działań, o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 2 lit. b lub c. Biorąc pod uwagę powyższe przepisy, aby regionalny dyrektor ochrony środowiska uzyskał uprawnienia analogiczne z uprawnieniami strony, winien najpierw skierować wystąpienie do organu, przed którym prowadzone jest postępowanie administracyjne. W stanie faktycznym niniejszej sprawy Skarżący tego jednak nie uczynił, a wniesienie odwołania za pośrednictwem organu pierwszej instancji, nie oznacza, że jest on adresatem tego odwołania (wyrok NSA z 30.08.2011 r., sygn.. akt II OSK 523/11).
Tym samym z uwagi na fakt, że odwołanie nie zostało wniesione przez stronę postępowania i jako takie zgodnie z treścią art. 127 § 1 kpa jest niedopuszczalne, w oparciu o art. 134kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, orzeczono jak w sentencji.
Skargę na powyższe postanowienie złożył Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w B. (dalej powoływany jako Skarżący), zarzucając mu:
naruszenie prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej poprzez błędne przyjęcie, że przepis ten w przedmiotowej sprawie znajdzie zastosowanie pomimo, że z art. 5 tejże ustawy wynika co innego;
naruszenie prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 zmieniającej poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie, że Skarżący nie był organem uprawnionym do wystąpienia - wniesienia odwołania, z uwagi na to, że zdaniem organu wystąpienia mógł dokonać jedynie Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, gdyby uprzednio skierował do Wójta Gminy Ś. wystąpienie;
naruszenie prawa materialnego, tj. art. 76 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku poprzez:
błędne przyjęcie, że wystąpienie wymaga jakiejś samodzielnej czynności procesowej i nie może być tożsame z wniesieniem odwołania;
błędne przyjęcie, że odwołanie nie może być jednocześnie wystąpieniem;
błędne przyjęcie, że Skarżący nie dokonał wystąpienia, które uprawniałoby go do późniejszego złożenia odwołania;
naruszenie art. 6 kpa w zw. z art. 7 i art. 87 ust. 1 Konstytucji poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w przyjęciu, że tezy z orzeczeń sądów i uzasadnienie projektu ustawy nowelizującej, niebędące źródłem prawa - nie zaś przepisy prawa - mogą być podstawą orzekania, w konsekwencji brak poczynienia przez organ samodzielnych rozważań w zakresie legitymacji skarżącego do skierowania wystąpienia - złożenia odwołania.
Skarżący wskazał, że organ w uzasadnieniu swojego postanowienia ocenił wniesione odwołanie jedynie przez pryzmat art. 4 ustawy zmieniającej. Rzeczywiście przepis ten wprowadza zasadę stosowania dotychczasowych przepisów do postępowań wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie tejże ustawy nowelizującej. Prawidłowa analiza art. 4 i art. 5 cyt. ustawy powinna rozpocząć się od ustalenia, w jakich relacjach pozostają te przepisy. Reguła ogólna nakazuje stosować do postępowań wszczętych przed nowelizacją przepisy dotychczasowe, ale wyjątkiem od tej zasady jest art. 4 ust. 2 i właśnie art. 5 ustawy zmieniającej. Niestety organ całkowicie pominął okoliczność, że w art. 5 ust. 1 ustawy zmieniającej wprowadzono rozwiązanie szczególne, z którego jednoznacznie wynika, że organem wskazanym w art. 76 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku w brzmieniu sprzed nowelizacji jest nie Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, jakby wynikało to z literalnego brzmienia tego przepisu, ale właśnie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska. Nie ulega żadnej wątpliwości, że art. 5 ust. 1 jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 4, a wobec powyższego Skarżący w dniu wniesienia odwołania był podmiotem uprawnionym do jego złożenia.
Organ naruszył też art. 76 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. U podstaw błędów, które organ popełnił, leży całkowity brak wykładni pojęcia "wystąpienie, którego treścią może być w szczególności wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji". Organ ograniczył się jedynie do przytoczenia treści przepisu, nie dokonując jakiejkolwiek wykładni tego pojęcia, czym w konsekwencji zaniechał ustalenia, czy wniesienie odwołania jest równoznaczne z wystąpieniem, o którym mowa w tym przepisie. W ww. przepisie zostało sformułowane: "prawo do kierowania wystąpienia", jednak nie zostało skonkretyzowane, jakie środki zaskarżenia należy przez to rozumieć. Tymczasem norma prawna posługuje się pojęciem "w szczególności", co oznacza, że ustawodawca wprowadził tym samym katalog otwarty środków prawnych, a wskazany wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ma jedynie charakter przykładowy. Organ błędnie przyjął, że powyższy przepis ma zastosowanie jedynie w sytuacjach nadzwyczajnych, kiedy mamy do czynienia z rażącym, oczywistym naruszeniem prawa. Gdyby przyjąć takie wnioskowanie za organem, to po pierwsze - wypaczałoby to sens tej instytucji, bowiem wykładnia celowościowa przepisu nakazuje objęcie jego dyspozycją każdego rodzaju naruszenia prawa przez organ wydający decyzję, a po drugie - jedynie złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności zdaniem organu mogłoby w pełni wyczerpywać "wystąpienie", o którym mowa w tym przepisie.
Brzmienie art. 76 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku prowadzi niewątpliwie do wniosku, że wystąpienie nie jest samodzielną czynnością procesową i może być dokonane przez samo wniesienie odwołania. Ustawodawca utożsamia wystąpienie z dokonaniem jakiejkolwiek czynności procesowej, można wręcz podnieść, że dokonanie jakiejkolwiek czynności procesowej przez Skarżącego jest jego wystąpieniem. Art. 76 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku wprost bowiem wskazuje, że treścią wystąpienia może być wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji (postanowienia). Takie sformułowanie jednoznacznie świadczy o tym, że zaskarżenie postanowienia nie jest samodzielne i następuje poprzez dokonanie określonej czynności procesowej, w ustawie ustawodawca wskazał na wniosek o stwierdzenie nieważności jako wniosek stanowiący treść wystąpienia. Skoro treścią wystąpienia może być wniosek o stwierdzenia nieważności decyzji, który powoduje wszczęcie postępowania nadzwyczajnego, to tym bardziej treścią wystąpienia może być zwykły środek kwestionowania aktu administracyjnego, jakim jest odwołanie, co wynika z wykładni a maiori ad minus.
Sąd zważył, co następuje:
Skarga podlegała uwzględnieniu, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty były zasadne.
W przedmiotowej sprawie sporna była okoliczność, czy Skarżący Regionalny Dyrektora Ochrony Środowiska w B. posiadał legitymację do zaskarżenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach Nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. wydanej przez Wójta Gminy Ś., stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla inwestycji polegającej na budowie farmy fotowoltaicznej. W ocenie Sądu na tak zadane pytanie należało udzielić twierdzącej odpowiedzi. Ww. decyzja została wydana w dacie obowiązywania ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku po zmianie dokonanej ustawą zmieniającą (weszła ona w życie 24.09.2019 r.), natomiast postępowanie zostało wszczęte przed ww. zmianami, tj. wnioskiem inwestora z [...] .05.2019 r. Zatem do kwestii związanych z dopuszczalnością odwołania winny mieć zastosowanie nowe przepisy, z uwzględnieniem treści przepisów przejściowych. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej, do spraw wszczętych na podstawie ustaw zmienianych w art. 1 oraz w art. 3 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku w wersji obowiązującej przed zmianami dokonanymi ustawą zmieniającą, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przez organy, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 2-4, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska kieruje wystąpienie, którego treścią może być w szczególności wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Z kolei stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy zmieniającej, organem właściwym w sprawach dotyczących wystąpień, o których mowa w art. 76 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, w przypadku gdy wystąpienia takie nie zostały skierowane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, jest organ właściwy na podstawie art. 76 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska (vide aktualna treść art. 76 ust. 1 cyt. ustawy).
W świetle treści cyt. przepisów nie ulega wątpliwości to, że co do zasady Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska posiadał w niniejszej sprawie prawo skierowania wystąpienia w rozumieniu art. 76 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku.
Kolejny problem w analizowanej sprawie stanowiło, co należy rozumieć przez ww. wystąpienie i na jakim etapie postępowania administracyjnego i do kogo może ono zostać złożone. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyraziło niesłuszny pogląd, że wystąpienie mogło być skierowane jedynie do organu pierwszej instancji, czyli Wójta Gminy Ś. Pogląd ten nie znajduje żadnego uzasadnienia w treści obowiązujących przepisów, w szczególności art. 76 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, i Sąd w pełni podziela w tym zakresie stanowisko zawarte w skardze. Jak wskazuje się w doktrynie: "Ustawodawca posługuje się pojęciem "wystąpienie". Polska procedura administracyjna nie zna takiego instrumentu jak wystąpienie, a i sam prawodawca w komentowanym przepisie nie daje żadnych podstaw do bliższego ustalenia, co to jest za instrument procesowy. W wystąpieniu upatrywać można dwóch elementów - skargi i wniosku (podania) zmierzającego do wyeliminowania wadliwej decyzji, w szczególności do stwierdzenia jej nieważności. Pojęcie wystąpienia jest szersze niż wniosku o stwierdzenie nieważności. Ustawodawca bowiem wyraźnie wskazał, że w szczególności wystąpienie może zawierać wniosek o stwierdzenie nieważności. Nie jest zatem możliwe utożsamianie pojęcia wystąpienie z wnioskiem o stwierdzenie nieważności. Celem wystąpienia jest nie tylko wyeliminowanie wadliwej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ale także zapobieżenie wydawaniu takich decyzji na przyszłość oraz wskazanie uchybień organowi, który wydał wadliwą decyzję. Widoczny zatem jest element skargowości. (...) Wystąpienie może, ale nie musi, zawierać wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Może też zawierać inne elementy, jak chociażby wniosek o wznowienie postępowania, a nawet wniosek o uchylenie lub zmianę decyzji, oczywiście, pod warunkiem spełnienia wszystkich przesłanek z Kodeksu postępowania administracyjnego." (vide B. Rakoczy, Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Komentarz. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, 2010).
Jak wynika z powyższego, i który to pogląd Sąd w pełni podziela, wystąpienie może przyjąć również postać odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, co właśnie miało miejsce w niniejszej sprawie. Skoro ustawodawca użył sformułowania "w szczególności", to niewątpliwie wystąpienie może przyjąć postać inną niż wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji. Dodatkowo można wskazać, że wystąpienie w postaci złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji kierowane jest właśnie do organu drugiej instancji (vide art. 157 § 1 kpa), tym samym argumentacja SKO co do konieczności jego składania zawsze do organu pierwszej instancji jest tym bardziej nieprawidłowa. Jak słusznie stwierdził NSA w wyroku z 7.12.2016 r., sygn. II OSK 618/15: "Wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, aby uzyskać status strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza (...) nie musiał skierować wystąpienia w postępowaniu zwykłym zakończonym decyzją Burmistrza (...). Przepis art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 353) przyznaje Generalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach - wydanych przez organy, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 2-4 tej ustawy - niezależnie od tego, czy skierował wystąpienie w postępowaniu zakończonym wydaniem tej decyzji".
Na marginesie jedynie należy wskazać, że orzecznictwo sądów administracyjnych cytowane przez SKO odnosiło się do zupełnie innej kwestii, tj. możliwości złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego przez organ ochrony środowiska bez wcześniejszego skierowania wystąpienia w toku postępowania administracyjnego. Taka sytuacja nie miała miejsca w analizowanej sprawie.
Mając na uwadze powyższe zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu stosownie do art. 145 § 1 pk1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325).
Nie był natomiast zasadny zarzut skargi naruszenia art. 6 kpa oraz art. 7 i art. 87 Konstytucji. Organ ma prawo odwoływania się do poglądów wyrażonych w orzecznictwie i w przedmiotowej sprawie to uczynił, jednakże zawarł również własne, choć niezbyt rozbudowane, stanowisko w sprawie. Jak wskazano wyżej, orzecznictwo, do którego odwoływało się SKO, nie dotyczyło problemów, które były istotne w niniejszej sprawie, ponieważ dotyczyło ono głównie kwestii związanych z możliwością złożenia przez Generalnego Inspektora Ochrony Środowiska skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, a kwestia ta nie była w żaden sposób przedmiotem sprawy.
Sprawa niniejsza podlegała rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę