II SA/Bd 849/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2022-11-16
NSAnieruchomościWysokawsa
planowanie przestrzennenieruchomościzabudowa zagrodowapodział nieruchomościustawa o gospodarce nieruchomościamiustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennymuchwała rady gminynadzór wojewodysamorząd terytorialny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził nieważność części uchwały Rady Miejskiej w Kruszwicy dotyczącej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uznając ustalenia dotyczące minimalnej powierzchni działek budowlanych za sprzeczne z ustawą o gospodarce nieruchomościami.

Wojewoda Kujawsko-Pomorski zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Kruszwicy dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, kwestionując zapisy § 5 pkt 13, § 12 pkt 13, § 21 pkt 13 i § 30 pkt 13, które ustalały minimalną powierzchnię nowo wydzielanej działki budowlanej na 2000 m² dla terenów zabudowy zagrodowej (symbol 51 RM). Wojewoda argumentował, że jest to sprzeczne z art. 93 ust. 2a ustawy o gospodarce nieruchomościami, który dopuszcza podział nieruchomości rolnych na mniejsze działki tylko pod określonymi warunkami. Sąd podzielił stanowisko Wojewody, stwierdzając istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego i tym samym nieważność zaskarżonej uchwały w części.

Sprawa dotyczyła skargi Wojewody Kujawsko-Pomorskiego na uchwałę Rady Miejskiej w Kruszwicy z dnia 28 kwietnia 2022 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wojewoda zaskarżył uchwałę w części obejmującej § 5 pkt 13, § 12 pkt 13, § 21 pkt 13 i § 30 pkt 13, które ustalały minimalną powierzchnię nowo wydzielanej działki budowlanej na 2000 m² dla terenów zabudowy zagrodowej (symbol 51 RM). Zdaniem Wojewody, takie ustalenia naruszały art. 15 ust. 2 pkt 10 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w związku z art. 93 ust. 2a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewoda wskazał, że ustawa o gospodarce nieruchomościami dopuszcza podział nieruchomości rolnych na działki mniejsze niż 0,3 ha tylko pod warunkiem ich przeznaczenia na powiększenie sąsiedniej nieruchomości lub regulację granic. Sąd administracyjny w Bydgoszczy podzielił argumentację Wojewody. Stwierdził, że tereny przeznaczone pod zabudowę zagrodową należy traktować jako grunty rolne, a ustalenia planu miejscowego dotyczące minimalnej powierzchni działek budowlanych w tym przypadku są sprzeczne z ustawą o gospodarce nieruchomościami, która w art. 101 ust. 2 stanowi, że przepisy dotyczące podziału nieruchomości stosuje się do terenów przeznaczonych na cele inne niż rolne i leśne. Sąd uznał, że naruszenie to ma charakter istotny i uzasadnia stwierdzenie nieważności uchwały w zaskarżonej części. Rozstrzygnięcie zapadło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z przepisami ustawy covidowej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, ustalenie minimalnej powierzchni nowo wydzielanej działki budowlanej na terenach przeznaczonych pod zabudowę zagrodową, które jest sprzeczne z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 93 ust. 2a i art. 101 ust. 2), stanowi istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że tereny przeznaczone pod zabudowę zagrodową należy traktować jako grunty rolne. Ustalenia planu miejscowego dotyczące minimalnej powierzchni działek budowlanych w tym przypadku są sprzeczne z ustawą o gospodarce nieruchomościami, która w art. 101 ust. 2 stanowi, że przepisy dotyczące podziału nieruchomości stosuje się do terenów przeznaczonych na cele inne niż rolne i leśne. Naruszenie to ma charakter istotny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (8)

Główne

u.g.n. art. 93 § ust. 2a

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Podział nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne, powodujący wydzielenie działki gruntu o powierzchni mniejszej niż 0,3000 ha, jest dopuszczalny tylko pod określonymi warunkami.

u.g.n. art. 101 § ust. 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Przepisy rozdziału dotyczącego podziału i scalania nieruchomości stosuje się do nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele inne niż rolne i leśne.

u.p.z.p. art. 28 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Nieważność aktu powoduje również naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego lub istotne naruszenie trybu jego sporządzania, a także naruszenie właściwości organów.

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 15 § ust. 2 pkt 10

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Rada gminy może określić w planie granice obszarów wymagających przeprowadzenia scaleń i podziałów nieruchomości.

u.s.g. art. 91 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Organ nadzoru orzeka o braku legalności uchwały w terminie 30 dni od jej doręczenia.

u.s.g. art. 93 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Organ nadzoru może wnieść skargę do sądu administracyjnego, jeśli nie stwierdził nieważności uchwały we własnym zakresie.

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę na akt prawa miejscowego, stwierdza nieważność aktu w całości lub w części albo stwierdza, że został wydany z naruszeniem prawa.

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ustalenia planu miejscowego dotyczące minimalnej powierzchni działek budowlanych na terenach zabudowy zagrodowej są sprzeczne z art. 93 ust. 2a i art. 101 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tereny przeznaczone pod zabudowę zagrodową należy traktować jako grunty rolne, a ustawa o gospodarce nieruchomościami w sposób wyczerpujący reguluje podział takich nieruchomości.

Odrzucone argumenty

Przepisy planistyczne mają pierwszeństwo przed ustawą o gospodarce nieruchomościami ze względu na późniejsze wejście w życie (zasada lex posteriori derogat legi priori). Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (art. 15 ust. 3 pkt 10) upoważnia radę gminy do określenia minimalnych powierzchni działek budowlanych.

Godne uwagi sformułowania

Naruszenie to ma charakter istotny, czyli takie, które prowadzi do skutków nieakceptowalnych w demokratycznym państwie prawa. Niedopuszczalne jest bowiem zawarcie w planie ustaleń modyfikujących przepisy aktów wyższego rzędu i ustaleń sprzecznych z przepisami rangi ustawowej.

Skład orzekający

Joanna Janiszewska - Ziołek

przewodniczący sprawozdawca

Grzegorz Saniewski

sędzia

Mariusz Pawełczak

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących podziału nieruchomości rolnych i zagrodowych w kontekście miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz relacji między ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym a ustawą o gospodarce nieruchomościami."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podziału nieruchomości rolnych/zagrodowych i ustalania minimalnej powierzchni działek budowlanych w planach miejscowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu planowania przestrzennego i podziału nieruchomości, który ma bezpośrednie przełożenie na praktykę prawną i deweloperską. Pokazuje konflikt między przepisami ustawowymi a lokalnymi planami.

Plan zagospodarowania przestrzennego sprzeczny z ustawą – sąd unieważnia uchwałę rady gminy.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 849/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2022-11-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grzegorz Saniewski
Joanna Janiszewska - Ziołek /przewodniczący sprawozdawca/
Mariusz Pawełczak
Symbol z opisem
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
stwierdzono nieważność uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 503
art. 15 ust. 2 pkt 10 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 93 ust. 2a ustawy o gospodarce nieruchomościami
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Janiszewska – Ziołek (spr.) Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 listopada 2022 r. sprawy ze skargi Wojewody Kujawsko - Pomorskiego na uchwałę Rady Miejskiej w Kruszwicy z dnia 28 kwietnia 2022 r. nr uchwała XLI/536/2022 w przedmiocie miejscowego plan zagospodarowania przestrzennego stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej: § 5 pkt 13, § 12 pkt 13, § 21 pkt 13 i § 30 pkt 13.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 8 sierpnia 2022 r. Wojewoda Kujawsko-Pomorski wniósł skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Kruszwicy z dnia 28 kwietnia 2022r. Nr XLI/536/2022 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszarów położonych w miejscowościach Morgi, Chełmiczki, Witowiczki, Witowice i Kobylinica, gmina Kruszwica. Przedmiotową uchwałę zaskarżono w części tj w zakresie § 5 pkt 13, § 12 pkt 13, § 21 pkt 13 i § 30 pkt 13.
W ocenie Wojewody doszło do istotnego naruszenia przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2022 r. poz. 503, dalej: u.p.z.p.), czyli art. 15 ust. 2 pkt 10 ustawy w zw. z art. 93 ust. 2a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021r., poz. 1889 ze zm. – dalej: "u.g.n.").
Skarżący zauważył, że w § 5 pkt 13, § 12 pkt 13, § 21 pkt 13 i § 30 pkt 13 przedmiotowej uchwały ustalono zasady scalenia i podziału nieruchomości dla terenów zabudowy zagrodowej oznaczonych symbolem 1 – 51 RM tj. określono minimalną powierzchnie nowo wydzielanej działki budowlanej na 2000m˛. Wojewoda wskazał na art. 93 ust. 2a u.g.n., z którego wynika, że podział nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne, a w przypadku braku planu miejscowego wykorzystywanych na cele rolne i leśne, powodujący wydzielenie działki gruntu o powierzchni mniejszej niż 0,3000 ha, jest dopuszczalny, pod warunkiem że działka ta zostanie przeznaczona na powiększenie sąsiedniej nieruchomości lub dokonana zostanie regulacja granic między sąsiadującymi nieruchomościami. Zatem w ocenie Skarżącego ustalenie ww. § 5 pkt 13, § 12 pkt 13, § 21 pkt 13 i § 30 pkt 13 przedmiotowej uchwały dla terenów przewidzianych pod zabudowę zagrodową minimalnej powierzchni nowo wydzielanych działek budowlanych bez wskazania, że stanowią one wyjątek określony w ustawie o gospodarce nieruchomościami, jest niezgodne z przepisami tej ustawy – czyli aktu wyższego rzędu.
Z uwagi na upływ terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, organ nadzoru wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części, tj. w zakresie: § 5 pkt 13, § 12 pkt 13, § 21 pkt 13 i § 30 pkt 13.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Burmistrz Kruszwicy nie zgodził się ze stanowiskiem Wojewody, zgodnie z którym ustawa o gospodarce nieruchomościami miałaby stanowić ograniczenie dla przepisów "ustawy planistycznej". Nadto zauważył, że przepis art. 15 ust. 3 pkt 10 u.p.z.p. wszedł w życie później niż powołany w skardze art. 93 ust. 2a u.g.n. i stosując zasady derogacyjne należało przyjąć dopuszczalność określenia rzez organy gminy minimalne powierzchnie działek budowlanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że zarządzeniem z 11 października 2022 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 - ustawa covidowa). W związku ze zmianą art. 15 zzs4 tej ustawy wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 wskazanej ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Jednocześnie należy wskazać, że na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego" (zob. uchwała NSA z 30 listopada 2020 r., II OPS 6/19).
W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu z 30 września 2022r. i informacji o możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Rozprawy takiej nie można było jednak przeprowadzić z uwagi na fakt, że strony postępowania nie potwierdziły posiadania możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie - co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione. Nie ulega przy tym wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego standard ochrony praw stron i uczestników w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji.
W dalszej części wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5, stwierdza nieważność aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Z punktu widzenia powyższego stwierdzić należy, że skarga okazała się być zasadna.
Na wstępie tej części rozważań powiedzieć należy, że zasady funkcjonowania samorządu terytorialnego, jego zadania, uprawnienia, a także nadzór nad samorządem zostały ujęte w Konstytucji RP, która nadaje jednostkom samorządu terytorialnego( w zakresie przyznanych im uprawnień) samodzielność i zapewnia na mocy art. 165 ochronę sądową. Jednocześnie w art. 171 Konstytucja RP poddaje działalność samorządu terytorialnego z punktu widzenia legalności nadzorowi, wykonywanemu przez Prezesa Rady Ministrów i wojewodów, a w zakresie spraw finansowych przez regionalne izby obrachunkowe. Kryterium nadzoru stanowi zgodność działalności samorządu z Konstytucją i ustawami. Przesłanki sprawowania nadzoru i wydawania rozstrzygnięć nadzorczych określone zostały nadto w ustawie o samorządzie gminnym, w rozdziale 10, zatytułowanym "nadzór nad działalnością gminną" która w art. 85 stanowi, że nadzór nad wykonywaniem zadań gminy sprawowany jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. Ponadto, jak określa art. 87 ustawy o samorządzie gminnym, organy nadzoru mogą wkraczać w działalność gminy tylko w przypadkach określonych ustawami. Brzmienie przytoczonych przepisów wskazuje, że ocena działalności jednostki samorządu terytorialnego (tu: gminy) została przekazana wojewodzie wyłącznie z punktu widzenia kryterium zgodności z prawem, czyli kryterium legalności. Organ nadzoru może wkraczać w działalność gminy tylko w przypadkach określonych w ustawie. Jak dalej wskazał ustawodawca w art. 91 ust. 1 ustawy, o braku legalności uchwały orzeka organ nadzoru, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia jej doręczenia. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4).
Wojewoda Kujawsko-Pomorski wywiódł skargę na uchwałę w trybie art. art. 93 ust. 1 u.s.g. Przewidziane powołanym przepisem prawo organu nadzoru do wniesienia skargi do sądu administracyjnego przysługuje wówczas, gdy organ ten przed upływem 30 dni od daty doręczenia mu uchwały organu gminy nie skorzystał ze środka nadzoru określonego w art. 91 ustawy, tj. nie stwierdził nieważności tej uchwały we własnym zakresie. Po upływie tego terminu organ nadzoru, chcąc spowodować wyeliminowanie z obrotu prawnego wadliwej, w jego ocenie, uchwały (w całości czy też części) musi ją zaskarżyć do sądu administracyjnego – co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Ze względu na przedmiot zaskarżenia, Sąd zobligowany był w niniejszej sprawie uwzględnić również regulację szczególną zawartą w art. 28 ust. 1 u.p.z.p., zgodnie z którą nieważność aktu powoduje również naruszanie zasad sporządzania planu miejscowego lub istotne naruszenie trybu jego sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie. Zauważyć należy, że zarówno istotne naruszenie "zasad sporządzania", jak i "trybu sporządzania" miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego pozwala na stwierdzenie nieważności takiej uchwały w całości lub części. Do zasad sporządzania planu zalicza się wartości i merytoryczne, wymogi kształtowania polityki przestrzennej przez kompetentne organy, dotyczące ustaleń zawartych w akcie planistycznym. Natomiast tryb postępowania odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego.
Należy nadto zauważyć, że redakcja omawianego art. 28 ust. 1 u.p.z.p. posługuje się skalą oceny zakresu wadliwości uchwały rady gminy - co oznacza, że w przypadku naruszenia zasad sporządzania planu oraz trybu jego sporządzania ustawodawca wymaga, aby owo naruszenie miało charakter istotny. Do kategorii "istotnych" naruszeń prawa należy zaliczyć naruszenia znaczące, wpływające na treść uchwały, dotyczące meritum sprawy. Chodzi tu zatem o takie naruszenie prawa, które prowadzi do skutków nieakceptowalnych w demokratycznym państwie prawa. (vide: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 sierpnia 2019 r., o sygn. IV SA/Po 183/19 – dostępny na stronie internetowej od adresem: www. orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle art. 28 ust. 1 u.p.z.p. nie każde więc naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego lub trybu jego sporządzania skutkuje stwierdzeniem nieważności uchwały rady gminy w całości lub w części. Naruszenie takie musi zostać ocenione jako istotne, czyli takie, które prowadzi w konsekwencji do sytuacji, gdy przyjęte ustalenia planistyczne są jednoznacznie odmienne od tych, które zostałyby podjęte, gdyby nie naruszono zasad lub trybu sporządzania planu miejscowego (vide: wyrok NSA z 26.06.2019r. o sygn. II OSK 1649/18 – dostępny w bazie LEX nr 2703320).
Przenosząc dotychczasowe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podkreślić, że Wojewoda Kujawsko-Pomorski w skardze zawarł zarzuty dotyczące zawartości aktu. Po przeanalizowaniu akt sprawy Sąd stwierdza, że w całości podziela zarzuty skargi, a także argumentację przedstawioną w celu ich poparcia, uznając je za trafne. Sąd uznał, iż zaskarżona uchwała narusza zasady sporządzania planu miejscowego w stopniu i w zakresie uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności w zaskarżonej części.
Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie jest ocena zgodności z prawem uchwały Rady Miejskiej w Kruszwicy z dnia 28 kwietnia 2022r. Nr XLI/536/2022 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszarów położonych w miejscowościach Morgi, Chełmiczki, Witowiczki, Witowice i Kobylinica. Przedmiotowa uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego z dnia 5 maja 2022 r. pod pozycją 2507.
Przypomnieć należy, że kwestionowane przepisy uchwały dotyczą terenów oznaczonych symbolami od 1RM do 51 RM, których podstawowe (i jedyne) przeznaczenie to zabudowa zagrodowa. Kwestionowane zapisy dotyczą minimalnej powierzchni nowo wydzielonych działek budowlanych, które określono na 2000 m2. To zaś jest sprzeczne, wedle Wojewody, z przepisem art. 93 ust. 2a u.g.n., który brzmi: "2a. Podział nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne, a w przypadku braku planu miejscowego wykorzystywanych na cele rolne i leśne, powodujący wydzielenie działki gruntu o powierzchni mniejszej niż 0,3000 ha, jest dopuszczalny, pod warunkiem że działka ta zostanie przeznaczona na powiększenie sąsiedniej nieruchomości lub dokonana zostanie regulacja granic między sąsiadującymi nieruchomościami. W decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości określa się termin na przeniesienie praw do wydzielonych działek gruntu, który nie może być dłuższy niż 6 miesięcy od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna. Przepisu nie stosuje się w przypadku podziałów nieruchomości, o których mowa w art. 95".
Zdaniem Wojewody, wyżej wymieniony przepis ma zastosowanie także w odniesieniu do zabudowy zagrodowej. Sąd stanowisko to w pełni podziela.
Pojęcie zabudowy zagrodowej nie posiada legalnej definicji, jednakże w orzecznictwie jest rozumiane, jako zespół budynków, z których przynajmniej jeden musi mieć charakter mieszkalny w obrębie jednego podwórza, przy czym gospodarstwo rolne i zabudowa zagrodowa muszą być ze sobą funkcjonalnie powiązane, stanowiąc jedną całość vide: m.in. wyroki NSA z dnia 19 września 2017 r., II OSK 2267/16; z dnia 27 lutego 2014 r., II OSK 2333/12 - dostępne na stronie jw.). Zgodnie zaś z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1326), gruntami rolnymi są grunty pod wchodzącymi w skład gospodarstw rolnych budynkami mieszkalnymi oraz innymi budynkami i urządzeniami służącymi wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu. Ponadto, jak wskazuje załącznik Nr 1 do rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021r., poz. 1390), do gruntów rolnych zalicza się miedzy innymi grunty rolne zabudowane:
1) zajęte pod budynki przeznaczone do produkcji rolniczej, nie wyłączając produkcji rybnej (...);
2) zajęte pod budynki przeznaczone do przetwórstwa rolno-spożywczego (...);
3) zajęte pod budynki mieszkalne oraz inne budynki i urządzenia, w szczególności: komórki, garaże, szopy, kotłownie, podwórza, płace składowe, płace postojowe i manewrowe, śmietniki, składowiska odpadów itp., jeżeli tworzą z gruntami rolnymi i budynkami, o których mowa w pkt 1 i 2, zorganizowaną całość gospodarczą;
Do gruntów rolnych zabudowanych zalicza się także:
1) grunty położone między budynkami i urządzeniami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3, lub w bezpośrednim sąsiedztwie tych budynków i urządzeń, i niewykorzystywane na inny cel, który uzasadniałby zaliczenie ich do innej grupy użytków gruntowych, w tym zajęte pod rabaty, kwietniki, warzywniki;
2) grunty zajęte pod budynki, budowle i urządzenia, o których mowa w ust. 1, niewykorzystywane obecnie do produkcji rolniczej, jeżeli grunty te nie zostały wyłączone z produkcji rolnej w rozumieniu ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1326).
W przypadku gdy w skład siedliska usytuowanego na gruncie rolnym wchodzi wyłącznie budynek mieszkalny i urządzenia, o których mowa w ust. 1 pkt 3, to grunt w granicach tego siedliska zalicza się do gruntów rolnych zabudowanych, jeżeli z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo z decyzji o warunkach zabudowy wydanej w związku z budową tego budynku wynika, że przeznaczony jest tylko pod zabudowę zagrodową, albo też z projektu budowlanego stanowiącego załącznik do ważnego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia budowy upoważniającego do rozpoczęcia budowy wynika, że na gruncie tym mogą być budowane budynki i urządzenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2.
W związku z powyższymi uregulowaniami zasadne jest uznanie, że przeznaczenie terenu w planie miejscowym pod zabudowę zagrodową jest przeznaczeniem na cele rolne, a jego zabudowa zgodnie z przeznaczeniem planistycznym nie zmienia statusu jako gruntów rolnych, tyle że zabudowanych. Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone w tej kwestii przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 3 października 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 779/19 (dostępny na stronie jw.). WSA w Krakowie wyjaśnił, że przeznaczenie terenu w planie miejscowym pod zabudowę zagrodową jest przeznaczeniem na cele rolne i - nawet jeśli teren ten zostanie zabudowany - nadal będzie miał status gruntów rolnych.
Słusznie zatem podniesiono w skardze, że omawiane regulacje uchwały pozostają w sprzeczności z przepisami u.g.n. Stosownie bowiem do treści art. 92 u.g.n. przepisów rozdziału dotyczącego podziału nieruchomości nie stosuje się do nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne, a w przypadku braku planu miejscowego do nieruchomości wykorzystywanych na cele rolne i leśne, chyba że dokonanie podziału spowodowałoby konieczność wydzielenia nowych dróg niebędących niezbędnymi drogami dojazdowymi do nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych albo spowodowałoby wydzielenie działek gruntu o powierzchni mniejszej niż 0,3000 ha (ust. 1). Za nieruchomości wykorzystywane na cele rolne i leśne uznaje się nieruchomości wykazane w katastrze nieruchomości jako użytki rolne albo grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzewione, a także wchodzące w skład nieruchomości rolnych użytki kopalne, nieużytki i drogi, jeżeli nie ustalono dla nich warunków zabudowy i zagospodarowania terenu (ust. 2).
Z kolei w myśl art. 101 ust. 2 u.g.n. przepisy rozdziału dotyczącego podziału i scalania nieruchomości stosuje się do nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele inne niż rolne i leśne.
Sąd wskazuje na ww. przepisy albowiem powołany w skardze przepis art. 15 ust. 3 pkt 10 u.p.z.p. (uprawniający radę gminy do określenia minimalnej powierzchni nowo wydzielonych działek budowlanych) trzeba wiązać głównie z pkt 1 tej części przepisu, zgodnie z którym rada może określić w planie, też w zależności od potrzeb, granice obszarów wymagających przeprowadzenia scaleń i podziałów nieruchomości.
Odnosząc się zaś do stanowiska organu, który uznaje przepisy planistyczne za szczególne w odniesieniu do ustawy o gospodarce nieruchomościami, to wyjaśnić należy, że przy określeniu w planie miejscowym zasad i warunków scalania i podziału nieruchomości, organ gminy (wbrew przekonaniu organu) musi mieć na uwadze regulacje zawarte w obu tych aktach prawnych. Scalenie i podział nieruchomości jest bowiem środkiem prawnym, który służyć ma realizacji zapisów planu miejscowego. W sprawie nie ma też zatem zastosowania reguła derogacyjna powołana w odpowiedzi na skargę - lex posteriori derogat legi priori. W kwestii warunków podziału nieruchomości rolnych nie zachodzi kolizja między uregulowaniami zawartymi w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz w ustawie o gospodarce nieruchmościami.
Umieszczenie zatem w ustaleniach planu miejscowego postanowień dotyczących zasad i warunków scalania i podziału nieruchomości (w tym wydzielania działek budowlanych) położonych na terenach przeznaczonych na cele rolne stanowi naruszenie ww. art. 101 ust. 2 u.g.n. w zw. z art. 15 ust. 3 pkt 10 u.p.z.p. Kwestia parametrów działek powstających w wyniku podziału albo scalenia i podziału nieruchomości przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne nie wymaga unormowania. Omawiane zagadnienie został bowiem w niezbędnym zakresie unormowane w ustawach (w tym w ustawie o gospodarce nieruchomościami) - co oznacza, że uchwałodawca lokalny nie posiada już w tym zakresie kompetencji normodawczej. W szczególności nie jest on więc upoważniony do regulowania w planach miejscowych parametrów działek o przeznaczeniu rolnym lub leśnym, powstających w wyniku podziałów albo scaleń i podziałów. Takiemu wnioskowi nie stoją na przeszkodzie ogólne sformułowania powołanego art. 15 ust. 3 pkt 10 u.p.z.p. Przepis ten nie może być bowiem interpretowany w taki sposób, iżby upoważniał radę gminy do normowania w uchwalanym na jego podstawie planie wskazanych w nich kwestii z zakresu zagospodarowania terenów (tj. warunków dokonywania podziałów), które zostały już unormowane przez ustawodawcę w sposób zupełny, tj. nie przewidujący potrzeby dalszej regulacji, w innych ustawach - w odniesieniu do nieruchomości rolnych i leśnych.
Tak opisane naruszenie prawa ma, w ocenie Sądu, charakter istotny, Niedopuszczalne jest bowiem zawarcie w planie ustaleń modyfikujących przepisy aktów wyższego rzędu i ustaleń sprzecznych z przepisami rangi ustawowej (w przypadku zaskarżonej uchwały z art. 93 ust. 2a u.g.n.).
Wobec powyższego Sąd przychylił się do stanowiska Skarżącego, że zachodzi podstawa z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. do stwierdzenia nieważności § 5 pkt 13, § 12 pkt 13, § 21 pkt 13 i § 30 pkt 13 zaskarżonej uchwały - z racji na wystąpienie istotnych wad przy jego sporządzeniu. W ocenie Sądu stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w zakresie kwestionowanym przez organ nadzoru nie dezintegruje całej zaskarżonej uchwały.
Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku stwierdzając nieważność przedmiotowej uchwały w zaskarżonej części.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI