II SA/BD 845/22

II SA/Bd 845/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2022-10-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Agnieszka Olesińska /przewodniczący/
Leszek Kleczkowski
Urszula Wiśniewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6049 Inne o symbolu podstawowym 604
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
II GSK 369/23 - Wyrok NSA z 2024-01-24
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1132
art. 58, art. 59, art. 195
Ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15zzzzzn(2) ust. 1-2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Olesińska Sędziowie sędzia WSA Leszek Kleczkowski sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Natalia Nowak po rozpoznaniu na rozprawie zdalnej w dniu 24 października 2022 r. sprawy ze skargi "A." G. T., J. P.sp. j. w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 27 czerwca 2022 r. nr 0401-CKB.4040.83.2022 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 10 maja 2022 r. nr 0401-CKB.4040.83.2022 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz "A." G.T., J. P. sp. j. w K. kwotę 2217 zł (dwa tysiące dwieście siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
II SA/Bd 845/22
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej nałożył na "A. " G. T., J. P. S. Jawna (dalej: "Spółka", "Skarżąca", "Strona") karę pieniężną w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w wyniku dokonanej weryfikacji w Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych (CRBR) ustalono, iż Spółka nie dopełniła ciążącego na niej, na podstawie art. 58 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.U. z 2022 r., poz. 593, dalej: "ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy"), obowiązku zgłoszenia do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych informacji, o których mowa w art. 59 ww. ustawy.
Pismem z dnia [...] r. Spółka wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy
i uchylenie nałożonej kary pieniężnej, ewentualnie o jej zmniejszenie. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 189f k.p.a. w zw. z art. 153 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy.
Decyzją z dnia [...]. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ podał, że w toku prowadzonego postępowania ustalono, że Spółka [...] r. dokonała zgłoszenia informacji, o których mowa w art. 59 ustawy do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych (tj. w dniu otrzymania zawiadomienia o wszczęciu postępowania). Organ wyjaśnił, że w myśl art. 58 ustawy, podmioty wymienione w tym przepisie zobowiązane są do zgłaszania informacji o beneficjentach rzeczywistych oraz ich aktualizacji. Informacje te w myśl art. 60 ustawy są zgłaszane do Rejestru w terminie 7 dni od dnia wpisu podmiotów wymienionych w art. 58 ustawy do Krajowego Rejestru Sądowego lub ich aktualizacji. Przy czym, do biegu terminów nie wlicza się sobót i dni ustawowo wolnych od pracy. Natomiast w przypadku spółek, które zostały wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego przed dniem wejścia w życie przepisów dotyczących Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych, tj. przed [...] r. - obowiązek zgłaszania informacji do CRBR, zgodnie z art. 195 ustawy, upłynął [...] r. Jednak z uwagi na występujące zakłócenia systemu, ostateczny termin zgłoszenia danych do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych dla spółek zarejestrowanych w KRS przed [...] r. upłynął [...] r.
Organ podał, że z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że Spółka została wpisana do Rejestru Przedsiębiorców w dniu [...] r., a zatem ustawowy termin do dokonania zgłoszenia do CRBR dla Spółki upłynął [...] roku.
W związku z niedopełnieniem ciążącego obowiązku w postaci zgłoszenia
do CRBR, w ustawowo przewidzianym terminie, zaistniały podstawy do nałożenia
kary pieniężnej, wynikającej z art. 153 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy. Dyrektor przed nałożeniem kary administracyjnej w pierwszej kolejności rozważył, czy nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary określone w art. 189f k.p.a. wykluczając wystąpienie negatywnych przesłanek wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.
Organ stanął na stanowisku, że wbrew twierdzeniom Spółki, w przedmiotowej sprawie nie można przyjąć, że waga naruszenia jest znikoma. Wyjaśnił, że badając,
czy mamy do czynienia ze znikomą wagą naruszenia należy badać rodzaj i charakter naruszenia, rozmiar szkody, sposób popełnienia czynu oraz jego intensywność. Uwzględnić należy także czas trwania naruszenia, który w przypadku Spółki trwał
21 miesięcy. Długotrwałe pozostawanie w stanie zaniechania może wpływać na uznanie, iż w danym przypadku nie może być mowy o znikomej wadze naruszenia w kontekście istoty uchybionego obowiązku odczytanego przez pryzmat wykładni celowościowej, która go nałożyła. Ponadto znikomość wagi naruszenia należy postrzegać także przez pryzmat skutków jakie owo naruszenie wywołało lub wywołuje w przestrzeni publicznej, społecznej lub prywatnej. Dyrektor zwrócił uwagę na znaczenie i rangę przepisów dotyczących Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych, jak również cel regulacji ustawy.
Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie znajduje również zastosowania przesłanka wymieniona w art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. dotycząca uprzedniego prawomocnego ukarania Spółki.
Dyrektor zauważył także, że zgodnie do art. 189f § 2 k.p.a. w przypadku przewidzianych w przepisie warunków organ może wyznaczyć stronie termin
do usunięcia naruszenia prawa, jednak decyzja w tym względzie zależy od uznania organu. Z przywołanego przepisu nie wynika zatem obowiązek każdorazowego wyznaczania przez organ terminu, nawet w przypadku spełnienia warunków przewidzianych w ww. przepisie. W ocenie organu, dotyczy to przypadków, gdy odstąpienie od nałożenia kary pozwoliłoby na spełnienie celów kary. Administracyjne
kary pieniężne mają na celu mobilizowanie podmiotów do terminowego i prawidłowego wykonywania obowiązków na rzecz państwa, mają bowiem przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Organ zauważył, że wymierzenie kary w tej sprawie, jest również niezbędne dla ochrony ważnego interesu publicznego.
Mając na uwadze powyższe, Dyrektor uznał, że przeciwnie do oceny Spółki,
z uwagi na tak zdefiniowane cele administracyjnej kary pieniężnej nie znalazł podstaw do wdrożenia procedury określonej w art. 189f § 2 i 3 k.p.a, ponieważ nie pozwoliłoby
to na spełnienie celów, dla których kara ta miałaby być nałożona. Podkreślił,
że odstąpienie od nałożenia kary jest wyjątkiem i powinno być uzasadnione szczególnymi okolicznościami, które w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły.
Natomiast w odniesieniu do twierdzenia Spółki, że brak terminowej rejestracji jest zwykłym przeoczeniem, organ podkreślił, że Spółka jest osoba prawną i ma status czynnego podmiotu i czynnego podatnika VAT, co powinno być jednoznaczne
z posiadaniem wiedzy i świadomości w zakresie obowiązujących przepisów i regulacji związanych z jej funkcjonowaniem, w tym przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, normujących obowiązek dokonywania zgłoszeń do CRBR. Organ wskazał, że Spółka dotychczas terminowo wywiązywała się z innych nałożonych zobowiązań, jednak w opinii organu czas, jaki był wyznaczony do dokonania zgłoszenia do CRBR był wystarczający, by umożliwić Spółce realizację także obowiązku zgłoszenia do Rejestru w przewidzianym ustawowo terminie. Podkreślił również, iż stan pandemii nie zwalniał spółki z tego obowiązku.
Natomiast odnosząc się do wysokości nałożonej kary, która w ocenie Spółki jest dolegliwa i niewspółmiernie wysoka, organ wskazał, że wziął pod uwagę wszelkie okoliczności sprawy, co spowodowało, iż wysokość kary jest adekwatna do popełnionego czynu i stanowi jedynie 1,0% maksymalnej kwoty wymiaru kary. Przy wymierzaniu kary organ wziął pod uwagę wszystkie przesłanki wymienione w art. 189d k.p.a.
Organ dodał również, że zarzuty Spółki zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczące braku jakichkolwiek korzyści dla Spółki wynikających
z braku zgłoszenia do CRBR, nie znajdują uzasadnienia, bowiem te okoliczności zostały uwzględnione przy określeniu wymiaru kary. Zgodnie natomiast z art. 189 d pkt 7 k.p.a warunki osobiste są uwzględniane tylko w przypadku osoby fizycznej. Dyrektor wyjaśnił, iż spółka jawna jest osobową spółką handlową, a zatem w tym przypadku, brak było ustawowego wymogu, aby sytuacja finansowa Spółki była brana pod uwagę przy ustalaniu wysokości nakładanej kary pieniężnej. Organ podkreślił ponownie, że nałożona na Spółkę kara jest adekwatna do popełnionego naruszenia i podczas jej wymierzania wziął pod uwagę okoliczności łagodzące mające wpływ na jej obniżenie tj. trwający
w okresie naruszenia prawa stan pandemii oraz ostateczne dokonanie rejestracji w CRBR przed wydaniem zaskarżonej decyzji o nałożeniu nary pieniężnej, a dokładnie zgłoszenie do Rejestru niezwłocznie po wszczęciu postępowania w sprawie.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Spółka złożyła skargę
do tutejszego Sądu. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 153 ust. 1 i 3ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy w związku z art. 189d, 189f, 7 i 8 k.p.a. przez nieuzasadnione ukaranie Spółki w sytuacji gdy zachodziły przesłanki do odstąpienia od jej wymierzenia. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zarzuciła, że organ nie zastosował prawidłowo dyrektyw wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, przez wymierzenie jej w wysokości niewspółmiernie dolegliwej w stosunku do naruszonego obowiązku i okoliczności jego naruszenia oraz nie odstąpił od wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., mimo, że zachodziły przesłanki powołane w tym przepisie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na wstępie należy podać, że skarga została rozpoznana na rozprawie odmiejscowionej (zdalnej) w rozumieniu art. 15zzs(4) ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm., dalej jako: "ustawa o COVID"). Zgodnie z tym przepisem w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Oceniając wydane w sprawie decyzje z punktu widzenia ich zgodności z prawem stwierdzić należy, że naruszają one prawo.
Z akt sprawy wynika, że Skarżąca nie dopełniła obowiązku zgłoszenia do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych informacji, o których mowa w art. 59 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy. Termin na zgłoszenie tych informacji upłynął w dniu [...] r., natomiast Strona dokonała zgłoszenia w dniu [...]. W związku z tym organ wymierzył Spółce, na podstawie art. 153 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy karę pieniężna w wysokości [...] zł.
Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie wymierzył Spółce karę pieniężną we wskazanej wysokości.
Materialnoprawną podstawę nałożenia kary stanowiły przepisy ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Jak wynika z treści art. 58 pkt 1 tej ustawy spółki akcyjne zobowiązane są do zgłaszania informacji o beneficjentach rzeczywistych oraz ich aktualizacji. W art. 59 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy wskazano szczegółowo rodzaj informacji podlegających zgłoszeniu. W myśl art. 60 ust. 1 pkt 1 ustawy informacje te powinny być zgłoszone do Rejestru w terminie 7 dni od dnia wpisu podmiotów do Krajowego Rejestru Sądowego. Natomiast w przypadku spółek, które zostały wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego przed dniem wejścia w życie przepisów dotyczących Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych, tj. przed [...] r. – zgodnie z art. 195 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy – obowiązek zgłoszenia informacji do Rejestru upłynął w dniu [...] r. W myśl art. 195 ustawy (w brzmieniu obowiązującym od dnia [...] r.) spółki, o których mowa w art. 58, wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego przed dniem wejścia w życie rozdziału 6 zgłaszają do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych informacje o beneficjentach rzeczywistych w terminie 9 miesięcy od dnia wejścia w życie tego rozdziału. Organ przyjął jednak, że z uwagi na występujące zakłócenia systemu, ostateczny termin zgłoszenia danych do Rejestru upłynął w dniu [...] r.
Z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że Spółka została wpisana do Rejestru Przedsiębiorców w dniu [...]., a zatem ustawowy termin do dokonania zgłoszenia upłynął właśnie w dniu [...]. Wprawdzie Skarżąca dokonała stosownego zgłoszenia, lecz po upływie 21 miesięcy od wskazanego terminu.
W myśl natomiast art. 153 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy podmioty wymienione w art. 58 pkt 1-5 i 7-13, które nie dopełniły obowiązku zgłoszenia informacji, o których mowa w art. 59, w terminie wskazanym w ustawie, podlegają karze pieniężnej do wysokości [...] zł.
Nie zgadzając się z podjętym przez organ rozstrzygnięciem Skarżąca wskazała na naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących nakładania administracyjnych kar pieniężnych
Nie mniej w ocenie Sądu w pierwszej kolejności należy wskazać na treść art. 15zzzzzn(2) ust. 1 ustawy o COVID . Zgodnie z tym przepisem, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju – organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3). Natomiast w myśl art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
Podkreślić należy, że art. 15zzzzzn(2) obowiązywał w czasie, w którym Skarżąca powinna dokonać zgłoszenia stosownych informacji do Rejestru. Przepis ten modyfikuje regulację zawartą w art. 195 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy umożliwiając przewrócenie terminu przewidzianego w tym przepisie. Należy zauważyć, że w związku ze stanem epidemii ustawodawca wprowadził szereg przepisów szczególnych mających na celu zminimalizowanie negatywnych skutków prawnych związanych z nadzwyczajną sytuacją, w tym dotyczących biegu terminów prawa materialnego i procesowego. Na tle poprzednio obowiązującej regulacji zawartej w art. 15zzr ustawy o COVID zawierającej podobne przepisy co art. 15zzzzzn2 ust. 1 (w tym pkt 6), NSA w wyroku z dnia 09 grudnia 2021 r., sygn. akt III FSK 4485/21 wyraził pogląd, że wykładni zawartego w art.15zzr ustawy COVID-19 (obecnie w art. 15zzzzzn2 ust. 1) pojęcia "prawo administracyjne" należy nadać szerokie rozumienie, " (...) a więc, że przepis ten reguluje bieg terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki oraz zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony przewidzianych w regulacjach prawnych, które zaliczyć można do szeroko rozumianego prawa administracyjnego - w tym i prawa podatkowego (...)". Sąd w składzie orzekającym ten podgląd w pełni podziela , uznając że przepis ten modyfikuje regulację zawartą w art. 195 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy, umożliwiając przewrócenie terminu przewidzianego w tym przepisie. Termin wynikający z art. 195 cyt. ustawy jest terminem materialnoprawnym wynikającemu z prawa administracyjnego. Wydłużenie przez ustawodawcę terminu do zgłoszenia informacji o beneficjentach rzeczywistych, nie oznacza, że termin ten nie może być przywrócony.
Od przewidzianego w art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 6 ustawy COVID-19 obowiązku nie przewidziano żadnych wyjątków. Oznacza to, że w każdym przypadku niezachowania przez stronę terminu przewidzianego przepisami prawa administracyjnego, od zachowania którego jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej w okresie stanu epidemii, organ powinien zastosować się do treści powyższego przepisu i wynikającego z niego obowiązku zawiadomienia (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 14 września 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 923/21). W niniejszej sprawie brak jest dowodów na to, że organ dopełnił powyższy obowiązek. W rezultacie organ naruszył art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 6 i ust. 2 ustawy COVID-19 oraz art. 6 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji państwowej działają na podstawie przepisów prawa. Wymierzenie Spółce kary pieniężnej było przedwczesne, stąd przedwczesne byłoby też odnoszenie się do pozostałych zarzutów zawartych w skardze.
Ponownie rozpatrując sprawę organ poinformuje Skarżącą o przekroczeniu terminu do zgłoszenia informacji do Rejestru i wyznaczy jej 30-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie tego terminu, czyli zastosuje regulacje wynikające z art. 15zzzzzn(2) ust. 1 i ust. 2 ustawy o COVID.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. O kosztach sądowych postanowiono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. Na koszty te złożył się uiszczony wpis od skargi w kwocie [...]zł, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie [...]zł oraz uiszczona opłata od pełnomocnictwa w wysokości [...] zł.