II SA/BD 845/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2006-12-14
NSAAdministracyjneŚredniawsa
prawo samorządoweutrzymanie czystościporządek w gminieuchwały rady gminyrozstrzygnięcia nadzorczekompetencje gminyprawo administracyjnekontrola sądowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę Gminy Miasta Toruń na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Kujawsko-Pomorskiego, uznając, że uchwała rady miasta w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku zawierała przepisy wykraczające poza ustawowe upoważnienie.

Gmina Miasta Toruń zaskarżyła rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Kujawsko-Pomorskiego, które stwierdziło nieważność części uchwały rady miasta dotyczącej regulaminu utrzymania czystości i porządku. Wojewoda uznał, że przepisy dotyczące ilości szaletów przenośnych, wskazania miejsc wywozu odpadów, obowiązku rejestracji psów oraz publikacji wykazu przedsiębiorstw wykraczają poza upoważnienie ustawowe zawarte w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Sąd administracyjny oddalił skargę gminy, podzielając argumentację organu nadzoru i podkreślając, że akty prawa miejscowego muszą ściśle mieścić się w granicach ustawowych kompetencji.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy Miasta Toruń na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Kujawsko-Pomorskiego, które stwierdziło częściową nieważność uchwały Rady Miasta Torunia w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku. Wojewoda zakwestionował § 10 ust. 1 zd. drugie (ilość szaletów przenośnych), § 24 (miejsca wywozu odpadów), § 27 (rejestracja psów) oraz § 36 (publikacja wykazu przedsiębiorstw), uznając, że przepisy te wykraczają poza upoważnienie ustawowe zawarte w art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Gmina w skardze argumentowała, że zakwestionowane przepisy mieszczą się w ramach ustawowych kompetencji, a ich celem jest zapewnienie porządku i bezpieczeństwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę, stwierdzając, że rozstrzygnięcie nadzorcze było zgodne z prawem. Sąd podkreślił, że przepisy prawa miejscowego muszą ściśle odpowiadać zakresowi upoważnień ustawowych, a wyliczenie zawarte w art. 4 ust. 2 ustawy ma charakter wyczerpujący. Sąd szczegółowo omówił brak podstaw prawnych dla regulacji dotyczących szaletów przenośnych (kwalifikując je jako zbiorniki bezodpływowe, dla których istnieją odrębne regulacje), wskazania miejsc wywozu odpadów (podkreślając, że obowiązki przedsiębiorców regulują inne przepisy ustawy), rejestracji psów (uznając, że nie służy ona bezpośrednio ochronie przed zagrożeniem czy utrzymaniu czystości) oraz publikacji wykazu przedsiębiorstw (uznając za niedopuszczalne umieszczanie w akcie prawa miejscowego przepisów informacyjnych bez umocowania ustawowego). W konsekwencji sąd uznał, że Wojewoda prawidłowo stwierdził nieważność zakwestionowanych przepisów uchwały.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, takie uregulowanie wykracza poza upoważnienie ustawowe zawarte w art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, które nie przewiduje takiej kompetencji.

Uzasadnienie

Przepis art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy upoważnia do określenia rodzaju, pojemności i warunków rozmieszczenia urządzeń do zbierania odpadów komunalnych, co nie obejmuje nieczystości ciekłych. Szalety przenośne są urządzeniami do gromadzenia nieczystości ciekłych, a ich regulacja powinna opierać się na innych przepisach ustawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.u.c.p.g. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.u.c.p.g. art. 2 § 1

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.u.c.p.g. art. 4 § 2

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.u.c.p.g. art. 5 § 3a

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.u.c.p.g. art. 8 § 2

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.u.c.p.g. art. 8 § 2a

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 91

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 7 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 40 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.b.i.m.

Ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 r. o bezpieczeństwie imprez masowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepisy uchwały rady gminy dotyczące ilości szaletów przenośnych, miejsc wywozu odpadów, rejestracji psów oraz publikacji wykazu przedsiębiorstw wykraczają poza zakres upoważnienia ustawowego zawartego w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Akty prawa miejscowego muszą ściśle mieścić się w granicach kompetencji ustawowych, a wyliczenie zawarte w art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ma charakter wyczerpujący. Nie można wprowadzać do regulaminu przepisów, które nie mają wyraźnego umocowania ustawowego, nawet jeśli mają charakter informacyjny lub służą celom porządkowym.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Gminy Miasta Toruń, że zakwestionowane przepisy uchwały mieszczą się w ramach ustawowych kompetencji i służą zapewnieniu porządku oraz bezpieczeństwa. Argumentacja Gminy, że szalety ruchome nie są ani odpadami komunalnymi, ani nieczystościami ciekłymi w rozumieniu ustawy, ani zbiornikami bezodpływowymi. Argumentacja Gminy, że przepis § 24 uchwały (wskazanie miejsc wywozu) jest podstawą prawną wynikającą z art. 4 ust. 2 pkt 5 ustawy, uwzględniającą Gminny Plan Gospodarki Odpadami. Argumentacja Gminy, że przepis § 27 uchwały (rejestracja psów) jest zgodny z art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy, ponieważ identyfikacja psów służy ochronie ludzi przed zagrożeniem. Argumentacja Gminy, że przepis § 36 uchwały (publikacja wykazu przedsiębiorstw) ma charakter informacyjny i ewentualne naruszenie prawa jest nieistotne.

Godne uwagi sformułowania

wykładnia gramatyczna przywołanego przepisu wskazuje wyraźnie, że z jednej strony wyliczenie zamieszczone w art. 4 ma charakter wyczerpujący, co oznacza, że w uchwale rady gminy (regulaminie) nie wolno zamieszczać postanowień, które wykraczałyby poza treść art. 4, z drugiej zaś strony w uchwale rady gminy (regulaminie) muszą znaleźć się postanowienia odnoszące się do wszystkich punktów art. 4. konstrukcja, przeznaczenie i sposób funkcjonowania "ruchomych szaletów" przesądza za zakwalifikowaniem ich jako urządzeń przeznaczonych do gromadzenia nieczystości ciekłych. podstawowa reguła ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, wynikającą z treści art. 1 ust. 1 adresatem jej postanowień w zakresie obowiązków utrzymania czystości i porządku są właściciele nieruchomości. akt prawa miejscowego jakim niewątpliwie jest regulamin utrzymania czystości i porządku w gminie, z uwagi na powszechnie obowiązujący charakter norm na właściwym miejscowo terenie, nie może zawierać regulacji pozbawionej odpowiedniego umocowania ustawowego lub też wykraczającej poza przewidziany zakres.

Skład orzekający

Małgorzata Włodarska

przewodniczący sprawozdawca

Wojciech Jarzembski

sędzia

Ewa Kruppik-Świetlicka

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu upoważnień ustawowych dla rad gmin do tworzenia regulaminów utrzymania czystości i porządku oraz zasady kontroli sądowej aktów prawa miejscowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach z 2002 r. (tekst jednolity z 2005 r.). Może wymagać uwzględnienia późniejszych zmian legislacyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa samorządowego – zakresu kompetencji organów gminy przy tworzeniu prawa miejscowego. Jest to istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i samorządowym.

Czy gmina może sama decydować o wszystkim? Sąd wyjaśnia granice prawa miejscowego.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 845/06 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2006-12-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-09-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Ewa Kruppik-Świetlicka
Małgorzata Włodarska /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Jarzembski
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
6413 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące województwa; skargi organów samorządu województwa na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Czystość i porządek
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 1 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2005 nr 236 poz 2008
art. 4 ust. 2, art. 2 ust. 1 pkt 5, art. 5 pkt 3a, art. 8 ust. 2 i 2a
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 14 grudnia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Wojciech Jarzembski asesor WSA Ewa Kruppik - Świetlicka Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 30 listopada 2006 roku sprawy ze skargi Gminy Miasta Toruń na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Kujawsko-Pomorskiego Nr 40/2006 z dnia 13 lipca 2006 r., nr WPriN.IV.0911-40/2006 w przedmiocie uchwały w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Miasta Toruń oddala skargę.
Uzasadnienie
Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 13 lipca 2006 r., nr 40/2006, Wojewoda Kujawsko - Pomorski, działając na podstawie art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 z późno zm.), stwierdził nieważność uchwały nr 1041/06 Rady Miasta Torunia z dnia 8 czerwca 2006 r. w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Miasta Toruń w zakresie częściowym, obejmującym jej § 10 ust. 1 zd. drugie, § 24, § 27 oraz § 36. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ nadzoru stwierdził, iż § 10 ust. 1 zd. drugie przedmiotowej uchwały, ustalający ilość szaletów przenośnych na potrzeby imprez plenerowych wykracza poza podstawę prawną przewidzianą przepisem art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2005 r., Nr 236, poz. 2008), ponieważ techniczne wymagania dotyczące gromadzenia nieczystości ciekłych oparte na kryterium ilości osób korzystających z szaletów przenośnych nie mieszczą się w dyspozycji normy prawnej przewidzianej przepisem art. 4 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy, który dotyczy uwarunkowań technicznych obejmujących rodzaj, pojemność i warunki rozmieszczenia urządzeń do zbierania odpadów komunalnych, a więc odpadów do których nie zaliczamy nieczystości ciekłych (art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 niniejszej ustawy). Ponadto wskazano, że upoważnienia dla treści § 10 ust. 1 zd. drugie uchwały nie stanowi również art. 4 ust, 2 pkt 1 lit. b cyt. ustawy, bowiem zgodnie z tym przepisem rada gminy może określić tylko wymagania dotyczące uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego. Zdaniem organu nadzoru zagadnienie gromadzenia nieczystości ciekłych uregulowano bezpośrednio w art. 5 ust. 1 pkt 3a wymienionej ustawy, który zobowiązuje właścicieli nieruchomości do zapewnienia utrzymania czystości poprzez m.in. gromadzenie nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych albo zgodnie z pkt 2 tego artykułu właściciele zapewniają przyłączenie nieruchomości do kanalizacji lub wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy. Dopełnieniem tej regulacji jest upoważnienie art. 4 ust. 2 pkt 3 ustawy do ustalenia częstotliwości usuwania nieczystości. Zwrócono też uwagę na uzupełniającą rolę ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o bezpieczeństwie imprez masowych (Dz.U. z 2005 r., Nr 108, poz. 909 z późno zm.), która stanowi dodatkową regulację dotyczącą przestrzegania warunków sanitarnych organizacji imprez o charakterze masowych, na podstawie której niezbędna dla wydania zezwolenia na zorganizowanie Imprezy masowej jest opinia państwowego inspektora sanitarnego.
Kolejnym, zakwestionowanym przez organ nadzoru przepisem jest § 24 uchwały, na podstawie którego wskazano jednostkom wywozowym (przedsiębiorcom) miejsca wywozu odpadów i nieczystości ciekłych. Zdaniem organu, upoważnienia dla tego zapisu nie stanowi art. 4 ust. 2 pkt 5 ustawy, zgodnie z którym regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości dotyczące wymagań wynikających z gminnego planu gospodarki odpadami, bowiem plan gospodarki odpadami dla miasta Torunia stanowiący załącznik do uchwały nr 615/04 Rady Miasta Torunia z dnia 4 listopada 2004 r. określa m.in. katalog instalacji do zagospodarowania odpadów, bez wskazania odpowiednich obowiązków przedsiębiorców świadczących usługi w zakresie odbierania odpadów. Ponadto wskazano, że zgodnie z art. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (przedmiot regulacji) obowiązki w zakresie utrzymania czystości i porządku ciążą na właścicielach nieruchomości, a zatem treść upoważnienia - art. 4 ustawy - nie odnosi się bezpośrednio do przedsiębiorców. Dlatego też przepis art. 4 ustawy powinien wyraźnie sformułować wyjątki od tej zasady i określić, że adresatem regulaminu w zakresie warunków wykonywanej działalności jest również przedsiębiorca.
Ustalony przepisem § 27 przedmiotowej uchwały obowiązek rejestracji i wprowadzenia systemu identyfikacji psów, również uznany został przez organ nadzoru jako nieposiadający umocowania w przepisach cytowanej ustawy, w szczególności podstawy takiej nie stanowi art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy, bowiem rozwiązanie to nie zapewnia ochrony ludzi przed zagrożeniem. W ocenie Wojewody Kujawsko Pomorskiego nie jest przekonująca argumentacja, że tego rodzaju regulacja zapewni ochronę ludzi przed zagrożeniem ze strony zwierząt (wyrządzeniem szkody).
Ostatecznie podniesiono też brak podstawy prawnej dla określania obowiązku publikacji wykazu przedsiębiorstw odbierających odpady, o którym mowa w § 36 niniejszej uchwały, przy czym jak wskazano, podstawy takiej nie stanowi art. 4 cyt. ustawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Prezydent Miasta Torunia wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody Kujawsko - Pomorskiego, zarzucając mu naruszenie przepisu art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zdaniem strony skarżącej szalety ruchome nie służą ani gromadzeniu odpadów komunalnych ani nieczystości ciekłych w rozumieniu ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Ponadto szaletów tych nie można również zakwalifikować jako zbiorników bezodpływowych w rozumieniu art. 2 ust. I pkt 5 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Dlatego też, zdaniem skarżącej, upoważnienie do wprowadzenia regulacji zawartej w § 10 ust. 1 dotyczącej obowiązku związanego z ustawieniem szaletów, w tym określenia ich ilości wywieść należy z treści przepisu art. 4 ust. 2 pkt 1 lit b cyt. ustawy, bowiem ustawienie odpowiedniej ilości sprawnych szaletów podczas imprez plenerowych, które odbywają się w miejscach publicznych stanowi wymóg związany z utrzymaniem czystości i porządku na tej nieruchomości i stanowi swoisty sposób usuwania zanieczyszczeń, których gromadzeniu szalety te służą. Zdaniem strony skarżącej ustawa o bezpieczeństwie imprez masowych nakłada co prawda na organizatora imprezy masowej obowiązek spełnienia wymogów określonych w przepisach sanitarnych, a do wniosku o wydanie zezwolenia na jej zorganizowanie organizator musi dołączyć opinię państwowego inspektora sanitarnego, jednak wskazano, że nie każda impreza plenerowa musi być imprezą masową w rozumieniu tej ustawy, a ponadto zakwestionowany przepis może pełnić pomocniczą rolę, umożliwiając właściwemu organowi określenie wymagań odnośnie obowiązkowej ilości szaletów, które musi zapewnić organizator imprezy plenerowej np. w związku z imprezą masową.
Brak uzasadnienia dla stwierdzenia nieważności przepisu § 24 uchwały, w którym wskazano jednostkom wywozowym miejsca wywozu odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych, wynika według skarżącej z konieczności uwzględnienia, iż warunkiem realizacji zapisów Gminnego Planu Gospodarki Odpadami jest ich wprowadzenie do prawa miejscowego. Podstawą prawną nakazującą wprowadzenie zapisów w tym zakresie do regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Miasta Toruń jest art. 4 ust. 2 pkl 5 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, stanowiący że Regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy również poprzez zamieszczenie innych wymagań wynikających z gminnego planu gospodarki odpadami. Przyznano przy tym, że wprowadzona regulacja w pewien sposób ogranicza swobodę działalności gospodarczej, lecz dokonana jest z mocy prawa, gdyż zgodnie z Konstytucją jest to dopuszczalne w drodze ustawy, ze względu na ważny interes publiczny. Ponadto, w ocenie skarżącej, przepis § 27 przedmiotowej uchwały ustanawiający obowiązek poddania psów identyfikacji, nie wykracza poza umocowanie zawarte w art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, ponieważ identyfikacja ta ma bezpośredni związek z zapewnieniem czystości i porządku w gminach, a jej celem jest ochrona ludzi przed zagrożeniem ze strony psów. Wskazano, że ustalenie właściciela zwierzęcia, dzięki posiadaniu przez psa elektronicznego identyfikatora może zapobiec konieczności zastosowania uciążliwego leczenia przeciw wściekliźnie, jak również umożliwi poszkodowanemu wyegzekwowanie odszkodowania za zniszczoną odzież czy uszczerbek na zdrowiu spowodowany przez psa.
Stwierdzenie nieważności § 36 uchwały zdaniem strony skarżącej również nie znajduje uzasadnienia, bowiem przepis ten stanowi w istocie jedynie informację dla właścicieli nieruchomości, w celu ułatwienia im realizacji obowiązków wynikających z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Podniesiono też, że ze względu na charakter tego przepisu jego wprowadzenie do regulaminu nie wymaga szczególnego upoważnienia, a ewentualne stwierdzenie naruszenia prawa tą regulacją należałoby ocenić jako nieistotne, co nie powinno skutkować stwierdzeniem nieważności tego przepisu.
W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego aktu. Organ podkreślił, że obejmowanie regulaminem zagadnień nie wymienionych w podstawie prawnej uchwały - przepisie art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w tym uregulowanych wprost we wskazanej ustawie lub innych aktach jest prawnie niedopuszczalne. Zwrócono też uwagę, że upoważnienia ustawowe do wydania aktów wykonawczych, w razie wątpliwości co do zakresu powierzonych spraw, podlegają wykładni zawężającej. Zdaniem organu dyrektywa ta wymaga by przepis wyraźnie nakazywał, że określony rodzaj obowiązków nakładanych na obywateli przez radę gminy był ustalany w granicach określonych w ustawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późno zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; w tym również organów jednostek samorządu terytorialnego, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Badając pod tym kątem zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, skarga jest więc nieuzasadniona.
Na wstępie podkreślenia wymaga, iż utrzymanie czystości i porządku w gminach, zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym, należy do obowiązkowych zadań własnych gminy. Dla zapewnienia właściwej realizacji tego obowiązku ustawodawca w art. 40 ust. 1 cyt. ustawy przewidział możliwość tworzenia aktów prawa miejscowego przez uprawnione organy gminy, na podstawie szczególnych upoważnień ustawowych. Takie upoważnienie dla gminy w zakresie określenia szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku na jej terenie w formie regulaminu zawiera art. 4 ust. 2 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zgodnie z tym przepisem regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące:
1) wymagań w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości obejmujących:
a) prowadzenie we wskazanym zakresie selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych, w tym powstających w gospodarstwach domowych, odpadów niebezpiecznych, odpadów wielkogabarytowych i odpadów z remontów,
b) uprzątanie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego,
c) mycie i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi;
2) rodzaju i minimalnej pojemności urządzeń przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości oraz na drogach publicznych, warunków rozmieszczania tych urządzeń i ich utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, przy uwzględnieniu:
a) średniej ilości odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych bądź w innych źródłach,
b) liczby osób korzystających z tych urządzeń;
3) częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych
z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego;
4) maksymalnego poziomu odpadów komunalnych ulegających biodegradacji dopuszczonych do składowania na składowiskach odpadów;
5) innych wymagań wynikających z gminnego planu gospodarki odpadami;
6) obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku;
7) wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji
rolniczej, w tym także zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach;
8) wyznaczania obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzania.
Wykładnia gramatyczna przywołanego przepisu wskazuje wyraźnie, że z jednej strony wyliczenie zamieszczone w art. 4 ma charakter wyczerpujący, co oznacza, że w uchwale rady gminy (regulaminie) nie wolno zamieszczać postanowień, które wykraczałyby poza treść art. 4, z drugiej zaś strony w uchwale rady gminy (regulaminie) muszą znaleźć się postanowienia odnoszące się do wszystkich punktów art. 4.
Mając na uwadze powyższe nie sposób uznać poprawności zamieszczenia w
omawianym regulaminie przepisu § 10 ust. 1 zd. drugie odnoszącego się do ilości szaletów przenośnych na potrzeby imprez plenerowych, określonej poprzez techniczne wymagania dotyczące gromadzenia nieczystości ciekłych, oparte na kryterium ilości osób z nich korzystających. Regulacja takiej kwestii nie znajduje bowiem żadnego umocowania w kompetencyjnych normach zawartych wart. 4 ust. 2 cyt. ustawy, stanowiąc przez to wyraźne przekroczenie dopuszczalnej na ich podstawie ingerencji regulacji prawnej. Przepis art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, upoważnia gminy do ustalenia regulacji dotyczącej określenia uwarunkowań technicznych obejmujących rodzaj, pojemność i warunki rozmieszczenia urządzeń do zbierania odpadów komunalnych. Przyjąć zatem należy, że przepis ten dotyczy tylko odpadów do których nie zaliczamy nieczystości ciekłych, bowiem ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wyraźnie rozróżnia te pojęcia stanowiąc w art. 2 ust. 1 pkt 1, iż przez określenie "nieczystości ciekłe" rozumieć należy ścieki gromadzone przejściowo w zbiornikach bezodpływowych, a odpady komunalne to odpady komunalne w rozumieniu przepisów o odpadach. W tym miejscu zauważyć również należy, że konstrukcja, przeznaczenie i sposób funkcjonowania "ruchomych szaletów" przesądza za zakwalifikowaniem ich jako urządzeń przeznaczonych do gromadzenia nieczystości ciekłych. Wbrew stanowisku strony skarżącej szalety ruchome należą do kategorii "zbiorników bezodpływowych", których definicję ujęto wart. 2 ust. 1 pkt 5 niniejszej ustawy. W rozumieniu tego przepisu szalet ruchomy jest "urządzeniem do gromadzenia nieczystości ciekłych w miejscu ich powstania". Kwestia regulacji dotyczącej gromadzenia nieczystości ciekłych znajduje swoje odzwierciedlenie w treści art. 5 pkt 3a wymienionej ustawy, który zobowiązuje właścicieli nieruchomości do zapewnienia utrzymania czystości poprzez m.in. gromadzenie nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych albo zgodnie z pkt 2 tego artykułu, właściciele zapewniają przyłączenie nieruchomości do kanalizacji lub wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy. Dopełnieniem tych przepisów jest upoważnienie zawarte wart. 4 ust. 2 pkt 3 ustawy do ustalenia sposobu i częstotliwości usuwania nieczystości ciekłych. Pełne i kompleksowe unormowanie przedstawionego problemu związanego z gromadzeniem nieczystości ciekłych przewidziane ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, wyklucza zatem możliwość alternatywnego uzasadnienia obowiązku związanego z ustawieniem szaletów, w tym określenia ich ilości, powołując się na treść przepisu art. 4 ust. 2 pkt 1 lit b ustawy, z którego wynika, że regulamin określa zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące wymagań w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości obejmujących uprzątanie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego. O ile więc bezdyskusyjną pozostaje kwestia ustawienia odpowiedniej ilości sprawnych szaletów podczas imprez plenerowych, które odbywają się w miejscach publicznych celem utrzymania czystości i porządku na tej nieruchomości, stanowiąc przez to swoisty sposób usuwania zanieczyszczeń, których gromadzeniu szalety te służą, to uznać jednak należy, że wszelkie regulacje prawne w tym przedmiocie (także w formie aktów prawa miejscowego) oparte być muszą na właściwej normie kompetencyjnej i tylko w zakresie przez nią przewidzianym dopuszczalne jest nakładanie obowiązków o charakterze powszechnym.
Powyższy wywód odnieść również należy do zakwestionowanego § 24 uchwały, w którym wskazano jednostkom wywozowym miejsca wywozu odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych. Przepis art. 4 ust. 2 pkt 5 niniejszej ustawy, zgodnie z którym regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości dotyczące wymagań wynikających z gminnego planu gospodarki odpadami, nie może prowadzić do uznania, iż na jego podstawie dopuszczalna jest implementacja ogólnych z natury wskazówek i zasad planu gospodarki odpadami do aktu prawa miejscowego, który w sposób wiążący określa konkretne rodzaje powinności i grupy ich adresatów. Zwrócić również należy uwagę, iż zgodnie z podstawową regułą ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, wynikającą z treści art. 1 ust. 1 adresatem jej postanowień w zakresie obowiązków utrzymania czystości i porządku są właściciele nieruchomości. Natomiast pełna regulacja dotycząca wymagań stawianych jednostkom wywozowym znajduje swoje odzwierciedlenie w treści art. 7 - 9 cyt. ustawy określającymi warunki prowadzenia działalności przez przedsiębiorców, przy czym miejsca wywozu określa się w treści "wymagań" i w "zezwoleniu". Ponadto zgodnie z art. 8 ust. 2 i 2a wymienionej ustawy przedsiębiorca we wniosku o pozwolenie powinien udokumentować gotowość przyjęcia odpadów i nieczystości ciekłych przez stacje zlewne i miejsca unieszkodliwiania odpadów. Realizacja określonych, obciążających gminę obowiązków z zakresu gospodarki odpadami nie może spowodować wprowadzania pozaustawowych ograniczeń zagwarantowanej konstytucyjnie zasady swobody prowadzenia działalności gospodarczej. Kreowanie obowiązków celem wykonania postanowień ustawy w zakresie wymogów świadczenia usług odbierania odpadów i nieczystości ciekłych, nie może jednocześnie prowadzić do ograniczenia możliwości wyboru przez przedsiębiorcę jednego z podmiotów odbierających odpady.
Uznać należy również za słuszne stanowisko organu nadzoru w zakresie braku umocowania w treści art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach dla wprowadzenia obowiązku rejestracji i systemu identyfikacji psów. Stwierdzić należy, że sama możliwość uzyskania dowodowych ułatwień, jakie rodzi system identyfikacji, w celu ustalania odpowiedzialności właściciela zwierzęcia, nie stanowi działania służącego zapewnieniu ochrony ludzi przed zagrożeniem (wyrządzeniem szkody) i nie służy utrzymaniu czystości i porządku, a ponadto wiąże się z obciążeniem finansowym dla właścicieli psów, dla którego wprowadzenia w regulaminie brak podstawy prawnej.
Nie do przyjęcia jest również argumentacja strony skarżącej dopuszczająca umieszczenie w akcie prawa miejscowego przepisu o charakterze informacyjnym
(§ 36 uchwały), z jednoczesnym uznaniem o nieistotnym naruszeniu prawa tą regulacją. Jak wyżej wyjaśniono, akt prawa miejscowego jakim niewątpliwie jest regulamin utrzymania czystości i porządku w gminie, z uwagi na powszechnie obowiązujący charakter norm na właściwym miejscowo terenie, nie może zawierać regulacji pozbawionej odpowiedniego umocowania ustawowego lub też wykraczającej poza przewidziany zakres.
Reasumując należy stwierdzić, że rozstrzygnięciu nadzorczemu Wojewody Kujawsko - Pomorskiego, będącemu przedmiotem zaskarżenia, nie można zarzucić, że narusza ono przepisy prawa czy to o charakterze materialnym, czy też procesowym. Stwierdził on bowiem nieważność tych przepisów uchwały nr 1041/06 Rady Miasta Torunia z dnia 8 czerwca 2006 r. w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Miasta Toruń, co do których można uznać, że pozostają w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i wynika to wprost z treści tych przepisów (wskazanych w toku powyższych rozważań).
Wobec tego orzeczono jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI