II SA/BD 842/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał skargę W. W., osoby bezdomnej, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy D. C. ustalającą odpłatność za pobyt w schronisku dla bezdomnych z usługami opiekuńczymi. Skarżący zarzucał naruszenie Konstytucji poprzez stworzenie bariery finansowej uniemożliwiającej dostęp do pomocy społecznej i leczenia, dyskryminację oraz nieprawidłowe wyliczenie opłaty i jej wsteczne zastosowanie. Sąd analizował przepisy ustawy o pomocy społecznej, w tym art. 97 ust. 1a, który wyłącza osoby bezdomne z ustawowego zwolnienia od opłat, nawet jeśli ich dochód nie przekracza kryterium dochodowego, nakładając jedynie górny limit odpłatności (30% lub 50% dochodu). Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły dochody skarżącego (renta z ZUS wraz z potrąceniami niealimentacyjnymi) i zastosowały uchwałę rady gminy, która w przypadku dochodu powyżej 200% kryterium dochodowego, nakłada 100% odpłatności. Sąd podkreślił, że decyzja ustalająca odpłatność nie jest uznaniowa, a przepis art. 97 ust. 1 ups nie przewiduje obowiązku negocjowania wysokości opłaty, lecz jedynie zakresu usług. Sąd oddalił również zarzut dotyczący wstecznego działania prawa, wskazując, że obowiązek ponoszenia opłaty powstaje z mocy prawa z dniem umieszczenia w ośrodku, a decyzja jedynie konkretyzuje ten obowiązek. W konsekwencji, sąd uznał skargę za niezasadną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących odpłatności za pobyt w schroniskach dla osób bezdomnych, wyłączenie z ustawowego zwolnienia od opłat, zasada niedziałania prawa wstecz w kontekście decyzji ustalających odpłatność, charakter prawny decyzji ustalającej odpłatność oraz zakres pojęcia 'uzgodnienie' w art. 97 ust. 1 ups.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji osób bezdomnych i stosowania przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz lokalnych uchwał rady gminy. Interpretacja art. 97 ust. 1a ups może być odmienna w zależności od konkretnego brzmienia uchwały rady gminy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy ustalenie odpłatności za pobyt w schronisku dla bezdomnych, przekraczającej faktyczny dochód osoby, narusza Konstytucję RP poprzez stworzenie bariery finansowej w dostępie do pomocy społecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustalenie odpłatności jest zgodne z przepisami ustawy o pomocy społecznej i uchwałą rady gminy, które przewidują obowiązek ponoszenia odpłatności przez osoby bezdomne, nawet jeśli ich dochód nie przekracza kryterium dochodowego, z górnym limitem zależnym od dochodu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustawa o pomocy społecznej (art. 97 ust. 1a) wyłącza osoby bezdomne z ustawowego zwolnienia od opłat, a uchwała rady gminy precyzuje zasady odpłatności, które organy są zobowiązane stosować. Przepisy te nie pozostawiają organom luzu decyzyjnego w zakresie obniżania opłaty poniżej ustalonego poziomu.
Czy ustalenie odpłatności za pobyt w schronisku dla bezdomnych od daty wcześniejszej niż wydanie decyzji administracyjnej stanowi naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, obowiązek ponoszenia opłaty powstaje z mocy prawa z dniem umieszczenia osoby w schronisku, a decyzja administracyjna jedynie konkretyzuje ten istniejący wcześniej obowiązek.
Uzasadnienie
Obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt w ośrodku wsparcia powstaje z dniem umieszczenia w nim, a decyzja wydana później jedynie potwierdza i precyzuje ten już istniejący obowiązek prawny.
Czy przepis art. 97 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, stanowiący o ustaleniu opłaty za pobyt w ośrodku wsparcia 'w uzgodnieniu z osobą kierowaną', nakłada na organ obowiązek negocjowania wysokości tej opłaty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zwrot 'w uzgodnieniu z osobą kierowaną' odnosi się do ustalenia zakresu usług, a nie do umownego ustalenia wysokości opłaty, co przeczyłoby istocie decyzji administracyjnej.
Uzasadnienie
Sąd powołując się na orzecznictwo NSA, stwierdził, że decyzja ustalająca odpłatność nie jest uznaniowa, a uzgodnienie dotyczy zakresu usług, a nie wysokości opłaty, która jest ustalana na podstawie przepisów prawa.
Przepisy (9)
Główne
ups art. 97 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
Opłatę za pobyt w ośrodkach wsparcia ustala podmiot kierujący w uzgodnieniu z osobą kierowaną, uwzględniając zakres usług. Nie ma jednak obowiązku uzgadniania wysokości opłaty, a jedynie zakresu usług.
ups art. 97 § 1a
Ustawa o pomocy społecznej
W przypadku osoby bezdomnej skierowanej do schroniska dla osób bezdomnych albo schroniska dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi, opłata nie może być wyższa niż 30% (schronisko) lub 50% (schronisko z usługami opiekuńczymi) dochodu osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód nie przekracza kryterium dochodowego. Osoby te są wyłączone z ustawowego zwolnienia od ponoszenia opłat.
Pomocnicze
ups art. 97 § 5
Ustawa o pomocy społecznej
Szczegółowe zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia ustala rada gminy lub powiat w drodze uchwały.
ups art. 8 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
Określa kryterium dochodowe dla osób samotnie gospodarujących i rodzin.
ups art. 8 § 3
Ustawa o pomocy społecznej
Definiuje dochód, uwzględniając m.in. potrącenia niealimentacyjne.
ups art. 51 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
Określa zakres usług świadczonych w ośrodkach wsparcia.
Pusa art. 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
ppsa art. 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy prawidłowo ustaliły dochody skarżącego. • Organy prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy ustawy o pomocy społecznej oraz uchwały rady gminy dotyczące odpłatności za pobyt w schronisku. • Obowiązek ponoszenia opłaty powstaje z dniem umieszczenia w schronisku, a decyzja jedynie konkretyzuje ten obowiązek. • Zwrot 'w uzgodnieniu z osobą kierowaną' dotyczy zakresu usług, a nie wysokości opłaty.
Odrzucone argumenty
Naruszenie Konstytucji poprzez stworzenie bariery finansowej w dostępie do pomocy społecznej. • Dyskryminacja skarżącego jako osoby niepełnosprawnej, bezdomnej i w trudnej sytuacji finansowej. • Nieprawidłowe wyliczenie odpłatności za pobyt w schronisku. • Naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz poprzez obciążenie kosztami pobytu od daty wcześniejszej niż wydanie decyzji. • Brak uzgodnienia wysokości opłaty ze skarżącym.
Godne uwagi sformułowania
Osoby bezdomne, skierowane do schroniska dla bezdomnych, zostały zatem wyłączone z ustawowego zwolnienia od ponoszenia opłat za udzieloną pomoc społeczną, nawet jeżeli osiągany przez nie dochód nie przekracza kryterium dochodowego. • Ustawodawca wyszedł z założenia, że osoby bezdomne, którym udzielono pomocy poprzez miejsce w schronisku dla bezdomnych, mają zapewnione wszelkie potrzeby bytowe, co uzasadnia możliwość zobowiązania ich do zwrotu wydatków za tę formę pomocy. • Użyty w powołanym przepisie zwrot 'w uzgodnieniu z osobą kierowaną' nie może być interpretowany jako obowiązek uzgodnienia wysokości opłaty pomiędzy organem a osobą kierowaną. Uzgodnienie wysokości opłaty pomiędzy organem a osobą skierowaną stałoby bowiem w sprzeczności z istotą decyzji administracyjnej jako aktu charakteryzującego się między innymi władczością i jednostronnością. • Powstanie ustawowego obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt w ośrodku wsparcia, w tym również w schronisku dla bezdomnych, jest połączone z takim zdarzeniem prawnym, jak umieszczenie danej osoby w takim ośrodku.
Skład orzekający
Katarzyna Korycka
przewodniczący sprawozdawca
Renata Owczarzak
sędzia
Jarosław Wichrowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpłatności za pobyt w schroniskach dla osób bezdomnych, wyłączenie z ustawowego zwolnienia od opłat, zasada niedziałania prawa wstecz w kontekście decyzji ustalających odpłatność, charakter prawny decyzji ustalającej odpłatność oraz zakres pojęcia 'uzgodnienie' w art. 97 ust. 1 ups."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji osób bezdomnych i stosowania przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz lokalnych uchwał rady gminy. Interpretacja art. 97 ust. 1a ups może być odmienna w zależności od konkretnego brzmienia uchwały rady gminy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie problemu bezdomności i dostępu do pomocy społecznej, a także interpretacji przepisów dotyczących odpłatności za świadczenia. Pokazuje, jak prawo reguluje sytuacje osób w trudnej sytuacji życiowej.
“Czy bezdomni muszą płacić za schronisko więcej niż zarabiają? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.