II SA/Bd 833/23

II SA/Bd 833/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-01-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grzegorz Saniewski /przewodniczący/
Jarosław Wichrowski /sprawozdawca/
Mariusz Pawełczak
Symbol z opisem
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Prawo miejscowe
Inne
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
art. 18 ust. 2 pkt 15 i art. 40 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego we Włocławku na uchwałę Rady Miasta Włocławek z dnia 31 marca 2008 r. nr 33/XVI/2008 w przedmiocie ustalenia stref płatnego parkowania i wysokości opłaty za parkowanie oddala skargę.
Uzasadnienie
Prokurator Rejonowy we Włocławku wniósł skargę na uchwałę nr 33/XVI/2008 Rady Miasta Włocławek z dnia 31 marca 2008 r., zarzucając jej istotne naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 13b ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych poprzez wprowadzenie trybu reklamacyjnego i użycie zwrotu "opłata dodatkowa podlega anulowaniu", podczas gdy ustawa upoważnia radę jedynie do określenia sposobu pobierania opłat. Mając na uwadze powyższe, Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności punktu 9 Rozdziału III załącznika nr 2 Regulaminu Stefy Płatnego Parkowania do uchwały nr 33/XVI/2008 Rady Miasta Włocławek z dnia 31 marca 2008 r.
W uzasadnieniu Prokurator wskazał, że 31 marca 2008 r. Rada Miasta Włocławek, działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 13b ust. 3 i 4 oraz art. 13f ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm., dalej powoływana jako udp), podjęła uchwałę zmieniającą uchwałę w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania i wysokości stawek opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, określając w § 1 treść załączników nr 1 i 2 do niniejszej uchwały.
W pierwszej kolejności Prokurator wskazał, że zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego. Dalej podkreślił, że analiza zaskarżonej uchwały w zakresie punktu 9 Rozdziału III załącznika nr 2 do uchwały wskazuje na istotne naruszenie przepisów prawa. Wg zapisu ww. punktu załącznika do uchwały - "Opłata dodatkowa podlega anulowaniu w przypadku okazania w biurze SPP lub w zarządzie drogi, w ciągu 24 godz. od wystawienia zawiadomienia, biletu parkingowego zakupionego w parkometrze w czasie nieprzekraczającym 5 minut od czasu określonego na zawiadomieniu o parkowaniu bez stosownej opłaty".
W uzasadnieniu do wyroku w sprawie I OSK 1978/16 Naczelny Sąd Administracyjny podniósł między innymi, że nie można zgodzić się z argumentacją, iż istnieje możliwość weryfikacji opłaty dodatkowej przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego i mieści się to w granicach upoważnienia ustawowego do określenia w uchwale sposobu pobierania opłaty, a co więcej, leży w interesie adresata działań administracji, który w taki sposób może uniknąć egzekucji, wyjaśniając w postępowaniu reklamacyjnym kwestię nieistnienia obowiązku zapłaty należności za parkowanie. NSA wyjaśnił, że jakkolwiek przyznać trzeba, iż procedura reklamacyjna mogłaby być niekiedy korzystna, to brak jest podstaw do jej uchwalenia przez Radę na podstawie przepisów ustawy o drogach publicznych. Z konstrukcji przepisu art. 13f ust. 1 udp wynika wprost, że za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową. Przepis ten nie zostawia organowi żadnej dowolności co do uznania, kiedy pobranie opłaty jest zasadne, a kiedy nie. Źródło powstania obowiązku wynika bezpośrednio z przepisu prawa (ustawy i przepisu prawa miejscowego). Takie stanowisko dominuje w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyroki WSA w Szczecinie w sprawie II SA/Sz 35/09; wyrok NSA w sprawie I OSK 1683/09; wyrok WSA w Warszawie w sprawie VI SA/Wa 550/04).
Punkt 9 Rozdziału III załącznika Nr 2 przedmiotowej uchwały w ramach trybu reklamacyjnego zawiera upoważnienie dla biura SPP lub zarządcy drogi do "anulowania opłaty dodatkowej", co nie mieści się w zakresie ustawowego upoważnienia do określenia "sposobu pobierania opłaty".
Ponadto Skarżący wskazał, że zapis ww. przepisu w takim brzemieniu narusza także zasadę równości wobec prawa. Wynika z niego, że opłata jest anulowana w przypadku okazania w biurze SPP lub zarządzie drogi w ciągu 24 godzin od wystawienia zawiadomienia, biletu parkingowego. Biuro Strefy Płatnego Parkowania jest czynne w godzinach od 8.00 do 18.00 w dniach od poniedziałku do piątku. Zarząd Drogi jest czynny w dniach od poniedziałku do piątku, w piątek do godziny 14.00. Wobec tego osoby, które nabyłyby bilet w piątek w godzinach popołudniowych, nie mogłyby skorzystać z prawa okazania w ciągu 24 godzin od wystawienia zawiadomienia, biletu parkingowego zakupionego w parkometrze, albowiem biuro SPP i zarząd drogi są nieczynne.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania, ewentualnie o oddalenie skargi.
W pierwszym rzędzie organ wskazał, że na sesji w dniu 29 sierpnia 2023 r. planuje zmienić zaskarżoną uchwałę poprzez uchylenie punktu 9 Rozdziału III załącznika nr 2 do uchwały. Wobec powyższego kwestionowany przez Prokuratora zapis zaskarżonej uchwały zostanie usunięty z obrotu prawnego. Mając na względzie powyższe, zdaniem organu, zachodzi bezprzedmiotowość postępowania.
Ponadto powołał się na wyrok WSA w Szczecinie w sprawie I SA/Sz 607/20, w którym wskazano, że "możliwość weryfikacji opłaty dodatkowej mieści się w granicach upoważnienia ustawowego do określenia w uchwale sposobu pobierania opłaty i leży w interesie adresata działań administracji, który w taki sposób może uniknąć egzekucji, wyjaśniając w postępowaniu reklamacyjnym kwestię nieistnienia obowiązku zapłaty należności za parkowanie i mieści się w granicach upoważnienia ustawowego do określenia w uchwale sposobu pobierania opłaty. Stanowisko to znajduje oparcie w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki NSA w sprawach I OSK 610/12 oraz I OSK 1154/12; wyrok WSA w Gdańsku w sprawie III SA/Gd 714/19; wyrok WSA w Poznaniu w sprawie III SA/Po 77/16; wyrok WSA w Warszawie w sprawie III SA/Wa 822/04).
Ponadto, przesłanką ustawową do obciążenia opłatą dodatkową parkujących pojazdy w strefie płatnego parkowania jest obiektywny fakt postoju bez opłaty, a nie domniemanie wysnute na podstawie okoliczności umieszczenia bądź nieumieszczenia dowodu jej uiszczenia. Właściwy organ może zatem i powinien dokonywać ustaleń umożliwiających ocenę, czy kierujący był zobligowany do uiszczenia opłaty podstawowej i czy opłata ta została uiszczona, czy też nie i czy należna jest w związku z tym opłata dodatkowa. Zatem nie jest uzasadnione pozbawianie właściwego organu prawa do oceny kwestii powstania obowiązku uiszczenia opłaty przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Przeciwnie, w sytuacji gdy organ stwierdza, że stan faktyczny kształtuje się w sposób wykluczający powstanie należności z tytułu opłaty dodatkowej, uzasadnione jest, aby nie inicjował on postępowania egzekucyjnego. Przemawiają za tym zarówno argumenty ekonomiczne związane z kosztami działalności organu i kosztami egzekucyjnymi, jak i społeczne, związane z zaufaniem obywateli do organów władzy publicznej (por. powołany wyrok WSA w sprawie akt III SA/Gd 714/19).
Zgodzić należy się także z argumentacją, że przyjęta przez Skarżącego konstrukcja prawna uniemożliwiająca w zasadzie jakiekolwiek wcześniejsze zajęcia stanowiska, nawet pomimo zgłaszanej wadliwości wystawienia dokumentu opłaty, może godzić w prawo obywatela do dobrej administracji przewidziane w prawie Unii Europejskiej, jak stanowi bowiem przepis art. 41 Prawa do dobrej administracji Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U.UE.C z dnia 14 grudnia 2007 r.), każdy ma prawo do bezstronnego i sprawiedliwego rozpatrzenia swojej sprawy w rozsądnym terminie przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii (ust. 1). Prawo to obejmuje: a) prawo każdego do bycia wysłuchanym, zanim zostaną podjęte indywidualne środki mogące negatywnie wpłynąć na jego sytuację (ust. 2). Rozwiązanie przyjęte w rozdziale V załącznika nr (...) do uchwały wpisuje się zatem w pełni w założenia stanowienia prawa miejscowego w sposób uwzględniający prawnie chronione interesy obywateli.
Podobnie w ocenie WSA w Gdańsku w wyroku w sprawie III SA/Gd 714/19 nie jest uzasadnione pozbawianie organu samorządu terytorialnego prawa do oceny kwestii powstania obowiązku uiszczenia opłaty przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Przeciwnie, w sytuacji gdy organ stwierdza, że stan faktyczny kształtuje się w sposób wykluczający powstanie należności z tytułu opłaty dodatkowej, zasadnym jest, by nie inicjował on postępowania egzekucyjnego. Przemawiają za tym zarówno argumenty ekonomiczne, związane z kosztami działalności organu i kosztami egzekucyjnymi, jak i społeczne, związane z zaufaniem obywateli do organów władzy publicznej. W związku z powyższym, Sąd nie podzielił stanowiska, że osoba, wobec której wystawiono zawiadomienia o obowiązku uiszczenia opłaty, ma możliwość wykazania braku podstaw do poboru opłaty dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego. Przepis art. 13f ust. 2 udp, upoważniając radę gminy do ustalenia sposobu pobierania opłaty, dotyczy zasad, formy i ogółu czynności technicznych, pozwalających na dokonanie opłaty, w tym także sposobu ustalenia okoliczności pozwalających na ocenę, czy w danym przypadku obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej w ogóle powstał.
Dodatkowo wskazać należy, że w toku postępowania egzekucyjnego, po wniesieniu zarzutów przez dłużnika, stanowisko wierzyciela dotyczące zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, w tym w kwestii zarzutu nieistnienia obowiązku, jest dla organu egzekucyjnego wiążące (art. 34 § 1 upea). Oceny zasadności takiego zarzutu dokonuje zatem w istocie wierzyciel, a nie organ egzekucyjny. Umożliwienie wierzycielowi dokonania takiej oceny przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego nie naruszy zatem w żaden sposób przyszłych kompetencji organu egzekucyjnego.
Co więcej, w postanowieniu z 5.06.2014 r. w sprawie I OSK 1196/14 NSA wskazał, że "Obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej nie jest konkretyzowany w drodze indywidualnego aktu administracyjnego. Tym bardziej formy takiej nie będzie posiadać informacja o sposobie załatwienia reklamacji w zakresie opłaty dodatkowej. Negatywne rozpatrzenie reklamacji właściciela pojazdu nie nakłada obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej, ponieważ powstał on z mocy prawa, ale ma charakter informacyjny".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga była bezzasadna.
Podstawę prawną wydania zaskarżonej uchwały stanowiły art. 18 ust. 2 pkt 15 i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 141, poz. 1591 ze zm., dalej powoływana jako usg) oraz art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 13b i art. 13f udp. Zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 15 usg, do wyłącznej właściwości rady gminy należy stanowienie w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji rady gminy. Na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy (art. 40 ust. 1 usg).
Zgodnie art. 94 Konstytucji RP, akty prawa miejscowego mogą być stanowione przez organy samorządu terytorialnego oraz organy administracji rządowej na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Ustawa określa też zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego. Zakres i treść prawa miejscowego uwarunkowana jest zatem normami ustalonymi w aktach wyższego rzędu. Podstawą prawną stanowienia aktów prawa miejscowego jest upoważnienie zawarte w ustawie co przesądza o ich zależnej, w stosunku do aktów normatywnych wyższej rangi, pozycji w hierarchii źródeł prawa.
Przy ocenie aktu prawa miejscowego należy mieć na względzie, że akt ten nie może naruszać regulacji ustawy zawierającej delegację do jego ustanowienia, jak również przepisów Konstytucji RP oraz innych ustaw pozostających w pośrednim lub bezpośrednim związku z regulowaną materią. Upoważnienie do wydania prawa miejscowego w przypadku strefy płatnego parkowania przewiduje art. 40 ust. 1 usg w związku z art. 13b ust. 3 -5 oraz art. 13f ust. 2 udp.
Zawarte w skardze stanowisko, że rada gminy, podejmując uchwałę, nie może przekroczyć określonego ustawą zakresu kompetencji do wydania przepisów prawa miejscowego, jest niewątpliwie uzasadnione.
Skarżona regulacja dotyczy tzw. trybu reklamacyjnego stosowanego w przypadku opłaty (kary pieniężnej) z tytułu nieuiszczenia opłaty za parkowanie. Zgodnie z art. 13f ust. 1 i 2 udp, za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową. Rada gminy (rada miasta) określa wysokość opłaty dodatkowej, o której mowa w ust. 1, oraz sposób jej pobierania (...). W zaskarżonej pkt 9 rozdziału III załącznika do zaskarżonej uchwały wskazano, że: "Opłata dodatkowa podlega anulowaniu w przypadku okazania w biurze SPP lub w zarządzie drogi, w ciągu 24 godz. od wystawienia zawiadomienia, biletu parkingowego zakupionego w parkometrze w czasie nieprzekraczającym 5 minut od czasu określonego na zawiadomieniu o parkowaniu bez stosownej opłaty.".
W orzecznictwie sądów administracyjnych kwestia ważności przepisów prawa miejscowego - uchwał w sprawie stref płatnego parkowania przewidujących postępowanie reklamacyjne w przypadku opłaty wymierzanej w związku z nieuiszczeniem opłaty za parkowanie, podlegała już rozstrzyganiu i była oceniana w sposób niejednolity, przy czym za dominujące uznać należy stanowisko o niedopuszczalności takich zapisów uchwał (por. wyroki NSA w sprawach I OSK 1978/16, I OSK 1683/09, I OSK 918/08). Jako zasadniczy argument na poparcie takiej oceny wskazuje się, że z konstrukcji przepisu art. 13f ust. 1 udp wynika wprost, że za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową. Przepis ten nie zostawia organowi żadnej dowolności co do uznania, kiedy pobranie opłaty jest zasadne, a kiedy nie. Źródło powstania obowiązku wynika bezpośrednio z przepisu prawa (ustawy i przepisu prawa miejscowego). Upoważnienie do anulowania opłat dodatkowych nie ma charakteru "czynności technicznych pozwalających na opłacenie parkowania w strefie" i nie mieści się w zakresie ustawowego upoważnienia organu, jakim jest rada gminy, do określenia sposobu pobierania opłaty.
Stanowisko przeciwne zakłada, że możliwość weryfikacji opłaty dodatkowej przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego mieści się w granicach upoważnienia ustawowego do określenia w uchwale sposobu pobierania opłaty i leży w interesie adresata działań administracji, który w taki sposób może uniknąć egzekucji, wyjaśniając w postępowaniu reklamacyjnym kwestię nieistnienia obowiązku zapłaty należności za parkowanie i mieści się w granicach upoważnienia ustawowego do określenia w uchwale sposobu pobierania opłaty (por. wyroki NSA w sprawach I OSK 610/12, I OSK 1154/12, wyrok WSA w Poznaniu w sprawie III SA/Po 77/16, wyrok WSA w Warszawie w sprawie III SA/Wa 822/04, wyrok WSA w Szczecinie w sprawie I SA/Sz 607/20).
W judykaturze przyjmuje się, że opłata dodatkowa jest opłatą powstającą z mocy prawa. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 10.12.2002 r., sygn. akt P 6/02 (OTK-A Zb.Urz. 2002, Nr 7, poz. 91) wskazał, że opłata jest daniną publicznoprawną charakteryzującą się cechami podobnymi do podatku i cła, ale w przeciwieństwie do podatków i ceł jest ona świadczeniem odpłatnym. Opłaty są świadczeniami pieniężnymi powszechnymi, bezzwrotnymi, ustalanymi jednostronnie przez państwo i jako dochody publiczne, przymusowe, mogą być pobrane w drodze egzekucji administracyjnej. Jeżeli opłata pobierana jest za określoną usługę, może zawierać pewne cechy ceny, jeżeli zaś jest świadczeniem dodatkowym, pobieranym w wysokości wyższej niż faktycznie świadczona usługa, zawiera cechy podatku. Opłaty za parkowanie przewidziane są za korzystanie z obiektów publicznych, jakimi są niewątpliwie drogi publiczne, art. 13f udp reguluje natomiast rodzaj sankcji administracyjnej w postaci opłaty za uchylanie się od uiszczenia opłaty przewidzianej za parkowanie. Cechy podatku, które ma opłata dodatkowa pobierana w wysokości wyższej od wartości usługi, decydują o tym, że jest ona traktowana jako danina publiczna. Jest ona administracyjną karą pieniężną mającą na celu mobilizowanie podmiotów do terminowego i prawidłowego wykonywania obowiązków na rzecz państwa [por. postanowienie SN z 23.09.2009 r., I KZP 15/09, (OSNKW 2009, Nr 10, poz. 85), orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 1.03.1994 r., U 7/93 (OTK Zb.Urz. 1994, Nr 1, poz. 5), wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 29.04.1998 r., K 17/97 (OTK Zb.Urz. 1998, Nr 3, poz. 30) i z 24.01.2006 r., SK 52/04 (OTK Zb.Urz. 2006, Nr 1, poz. 6)]. Jak wskazano w uchwale Sądu Najwyższego z 19.11.2010 r., III CZP 88/10, zdarzenie, z którym art. 13f udp łączy obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej za nieopłacenie postoju w strefie płatnego parkowania, nie powoduje skutków cywilnoprawnych, lecz obowiązek zapłacenia należności o charakterze daniny publicznej, a w sprawie o ustalenie nieistnienia należności stwierdzonej administracyjnym tytułem wykonawczym wystawionym w związku z nieuiszczeniem opłaty dodatkowej za postój w strefie płatnego parkowania droga sądowa jest niedopuszczalna.
Do stwierdzenia obowiązku zapłacenia opłaty dodatkowej za parkowanie nie jest konieczne wydanie aktu administracyjnego wiążąco konkretyzującego ten obowiązek. Jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z 19.11.2010 r., III CZP 88/10, przyjęcie, że obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej powstaje z mocy prawa, prowadzi do stwierdzenia, że zrealizowanie się przesłanek decydujących o powstaniu obowiązku musi ustalić wierzyciel tego obowiązku, a następnie powinien on przystąpić do jego egzekwowania zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. z 2023 r. poz. 2505, powoływana dalej jako upea). W takim przypadku wierzyciel przesyła zobowiązanemu upomnienie, a gdy ten, pomimo upomnienia, nie wykona obowiązku, wystawia tytuł wykonawczy i kieruje go do egzekucji administracyjnej.
Przepis art. 40d ust. 2 udp stanowi, że opłaty dodatkowe podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W sytuacji, w której właściciel pojazdu, przeciwko któremu wystawiony został tytuł wykonawczy, kwestionuje istnienie obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej przez wniesienie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, organ egzekucyjny rozpatruje ten środek zaskarżenia. Na postanowienie wierzyciela co do zasadności zarzutów przysługuje zażalenie (art. 34 § 2 upea) do organu wyższego stopnia w rozumieniu art. 23 upea, którym dla organów jednostek samorządu terytorialnego jest samorządowe kolegium odwoławcze.
Z powyższego wynika, że określenie "sposobu pobierania" opłaty dodatkowej przez organ gminy nie zawiera sposobu jego egzekucji, co wynika wprost z przepisu prawa - art. 40d ust. 2 udp. Niewątpliwe pojęcie to musi zawierać w sobie element, jakim jest sposób poczynienia ustaleń, czy kierujący pojazdem pozostawił pojazd w strefie parkowania bez uiszczenia opłaty i czy w konsekwencji jest on zobligowany do uiszczenia opłaty dodatkowej. Aczkolwiek ustalenie to nie następuje w drodze decyzji, niewątpliwie musi ono poprzedzać rozumowanie organu, którego efektem będzie wystawienie tytułu wykonawczego. Obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej powstanie bowiem jedynie w sytuacji wskazanej w hipotezie normy art. 13f ust. 1 udp, czyli w przypadku nieuiszczenia opłaty za parkowanie. Organ każdorazowo musi zatem ustalić, czy mamy do czynienia z taką sytuacją, a ustawodawca nie wprowadził granicy czasowej dokonania ustaleń w tym zakresie.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano, że przesłanką ustawową do obciążenia opłatą dodatkową parkujących auta w strefie płatnego parkowania jest obiektywny fakt postoju bez opłaty, a nie domniemanie wysnute na podstawie okoliczności umieszczenia bądź nieumieszczenia dowodu jej uiszczenia (por. wyroki WSA w Białymstoku w sprawie II SA/Bk 992/14, NSA w sprawie I OSK 1674/13, WSA w Opolu w sprawie II SA/Op 530/11 oraz WSA w Gorzowie Wielkopolskim w sprawie II SA/Go 88/09). Organ może zatem i powinien dokonywać ustaleń umożliwiających ocenę, czy kierujący był zobligowany do zapłacenia opłaty podstawowej i czy opłata ta została uiszczona, czy też nie i czy należna jest w związku z tym opłata dodatkowa.
W ocenie Sądu tryb, w którym organ wystawi zawiadomienie o opłacie, a następnie w terminie 14 dni będzie mógł uwzględnić wyjaśnienia pozostawiającego pojazd, wskazujące na brak podstaw do stwierdzenia powstania obowiązku uiszczenia opłaty, jest prawidłowy. Wprowadzenie takiej regulacji pozostaje w graniach unormowania sposobu pobierania opłaty i nie narusza prawa. Nie jest uzasadnione pozbawianie organu samorządu terytorialnego prawa do oceny kwestii powstania obowiązku uiszczenia opłaty przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Przeciwnie, w sytuacji gdy organ stwierdza, że stan faktyczny kształtuje się w sposób wykluczający powstanie należności z tytułu opłaty dodatkowej, zasadnym jest, by nie inicjował on postępowania egzekucyjnego. Przemawiają za tym zarówno argumenty ekonomiczne, związane z kosztami działalności organu i kosztami egzekucyjnymi, jak i społeczne, związane z zaufaniem obywateli do organów władzy publicznej.
W związku z powyższym Sąd nie podziela stanowiska, że osoba, wobec której wystawiono zawiadomienia o obowiązku uiszczenia opłaty, ma możliwość wykazania braku podstaw do poboru opłaty dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego. Przepis art. 13f ust. 2 udp, upoważniając radę gminy do ustalenia sposobu pobierania opłaty, dotyczy zasad, formy i ogółu czynności technicznych pozwalających na dokonanie opłaty, w tym także sposobu ustalenia okoliczności pozwalających na ocenę, czy w danym przypadku obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej w ogóle powstał.
Dodatkowo wskazać należy, że w toku postępowania egzekucyjnego, po wniesieniu zarzutów przez dłużnika, stanowisko wierzyciela dotyczące zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, w tym w kwestii zarzutu nieistnienia obowiązku, jest dla organu egzekucyjnego wiążące (art. 34 § 1 upea). Oceny zasadności takiego zarzutu dokonuje zatem w istocie wierzyciel, a nie organ egzekucyjny. Umożliwienie wierzycielowi dokonania takiej oceny przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego nie naruszy zatem w żaden sposób przyszłych kompetencji organu egzekucyjnego.
Zgodzić należy się także z argumentacją organu, że przyjęta przez Skarżącego konstrukcja prawna uniemożliwiająca w zasadzie jakiekolwiek wcześniejsze zajęcia stanowiska, nawet pomimo zgłaszanej wadliwości wystawienia dokumentu opłaty, może godzić w prawo obywatela do dobrej administracji przewidziane w prawie Unii Europejskiej, jak stanowi bowiem przepis art. 41 Prawa do dobrej administracji Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U.UE.C z dnia 14 grudnia 2007 r.), każdy ma prawo do bezstronnego i sprawiedliwego rozpatrzenia swojej sprawy w rozsądnym terminie przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii (ust. 1). Prawo to obejmuje: a) prawo każdego do bycia wysłuchanym, zanim zostaną podjęte indywidualne środki mogące negatywnie wpłynąć na jego sytuację (ust. 2). Rozwiązanie przyjęte w rozdziale III załącznika nr 2 do zaskarżonej uchwały wpisuje się zatem w pełni w założenia stanowienia prawa miejscowego w sposób uwzględniający prawnie chronione interesy obywateli.
Nie był również zasadny zarzut związany z tym, że zapis zaskarżonego przepisu narusza także zasadę równości wobec prawa. W tym zakresie wskazać trzeba, że w opisanej przez Prokuratora sytuacji będzie miał zastosowanie art 57 § 4 kpa, zgodnie z którym jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą. Nie dojdzie zatem do sytuacji, że osoby, które otrzymały zawiadomienie w piątek, nie będą mogły skorzystać z postępowania reklamacyjnego.
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić trzeba, że zarzuty skargi były bezzasadne i skarga w oparciu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) podlegała oddaleniu.
Na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ww. ustawy, akcentując w szczególności realne zagrożenie epidemiologiczne dla zdrowia uczestników postępowania występujące na terenie miasta Bydgoszczy, będącego siedzibą tutejszego Sądu, oraz brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z powodów technicznych. W konsekwencji w sprawie wydane zostało zarządzenie z dnia 14.12.2023 r. o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Podkreślić należy, że zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, sąd bowiem w świetle art. 134 § 1 ppsa, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia, orzekając przy tym w składzie trzech sędziów podobnie jak na posiedzeniu jawnym.