II SA/Bd 243/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2023-07-04
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanesamowola budowlanarozbiórkalegalizacjadecyzja administracyjnawsapostępowanie administracyjnewspółwłasnośćnieruchomości

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie rozbudowanej części budynku mieszkalnego, gdyż inwestorka nie złożyła wniosku o legalizację.

Skarżąca E.N. kwestionowała decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie rozbudowanej części budynku mieszkalnego. Organy administracji uznały, że rozbudowa wymagała pozwolenia na budowę, a ponieważ skarżąca nie złożyła wniosku o legalizację, zasadne było wydanie nakazu rozbiórki. Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące m.in. nieprawidłowej kwalifikacji robót, braku uznania współwłaścicieli za strony postępowania oraz niemożności legalizacji z powodu konfliktu z innymi współwłaścicielami. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że brak wniosku o legalizację obligował organ do wydania decyzji o rozbiórce, a kwestie współwłasności i postępowania przed sądem powszechnym nie wstrzymywały postępowania administracyjnego.

Sprawa dotyczyła skargi E.N. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującą w mocy nakaz rozbiórki samowolnie rozbudowanej części budynku mieszkalnego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał rozbiórkę parterowej części budynku, stwierdzając samowolę budowlaną z 2004 r., która wymagała pozwolenia na budowę. Pomimo wszczęcia postępowania legalizacyjnego i zobowiązania do przedłożenia dokumentów, skarżąca nie złożyła wniosku o legalizację. W związku z tym, organ I instancji wydał decyzję o nakazie rozbiórki na podstawie art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał tę decyzję w mocy, wskazując, że brak wniosku o legalizację obliguje do wydania nakazu rozbiórki. Skarżąca zarzucała m.in. nieprawidłową kwalifikację robót jako rozbudowy zamiast ganku, nieuznanie pozostałych współwłaścicieli za strony, niemożność uzyskania zgody współwłaścicieli na legalizację oraz brak mediacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę. Sąd uznał, że decyzja o rozbiórce ma charakter związany i została wydana prawidłowo, gdyż skarżąca nie złożyła wniosku o legalizację. Sąd podkreślił, że zarzuty dotyczące kwalifikacji robót jako 'ganek' były spóźnione, a kwestia ta została ostatecznie rozstrzygnięta w niezakwestionowanym postanowieniu PINB. Sąd stwierdził również, że skarżąca była jedynym właścicielem rozbudowanej części budynku, co uzasadniało skierowanie obowiązku na nią. Kwestia toczącego się postępowania o zniesienie współwłasności przed sądem powszechnym nie stanowiła prejudykatu wstrzymującego postępowanie administracyjne. Sąd uznał także, że mediacja nie miała zastosowania w tej sprawie, a zgromadzone dowody były wystarczające do rozstrzygnięcia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany do wydania decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie, zgodnie z art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego. Decyzja ta ma charakter związany.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepis art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego nakłada na organ obowiązek wydania decyzji o rozbiórce, jeśli inwestor nie złoży wniosku o legalizację w terminie. Brak takiego wniosku obliguje organ do wydania decyzji rozbiórkowej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (22)

Główne

p.b. art. 49e § pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pomocnicze

p.b. art. 48 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 48 § ust. 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 48 § ust. 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 48 § ust. 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 52 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 29 § ust. 1 pkt 15 lit. a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

p.p.s.a. art. 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 140

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 139

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 96a § § 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 78

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak złożenia wniosku o legalizację samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji o nakazie rozbiórki. Rozbudowana część budynku, która wykracza poza funkcję ochronną wejścia, nie może być kwalifikowana jako 'ganek'. Skarżąca była jedynym właścicielem rozbudowanej części budynku, co uzasadniało skierowanie obowiązku na nią. Postępowanie administracyjne nie musi być zawieszone do czasu rozstrzygnięcia sprawy o zniesienie współwłasności przez sąd powszechny.

Odrzucone argumenty

Nieprawidłowa kwalifikacja robót jako rozbudowy zamiast ganku. Nieuznanie pozostałych współwłaścicieli za strony postępowania. Niemożność legalizacji z powodu konfliktu z innymi współwłaścicielami i brak mediacji. Naruszenie zasady reformationis in peius i obiektywizmu. Pominięcie obowiązku informacyjnego organu. Niezastosowanie się do wniosków dowodowych.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja podejmowana w oparciu o art. 49e p.b. ma charakter związany, co oznacza, że w przypadku zaistnienia opisanej w tym przepisie okoliczności organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest do wydania decyzji o nakazie rozbiórki. Samo przyjęcie przez organ odwoławczy tożsamego stanowiska, jak wyrażono w decyzji I instancji, nie stanowi o naruszeniu ostatniej z wymienionych zasad, jeżeli stanowisko to jest konsekwencją prawidłowo zidentyfikowanego stanu faktycznego sprawy i właściwie rozważonego jej stanu prawnego. W niniejszej sprawie rozbudowana część stanowi rozszerzenie funkcji mieszkalnej lokalu głównego. Jest to obiekt oddzielony od zewnętrza ścianami, z oddzielnym wejściem, otworami okiennymi. Wydzielono w nim wiatrołap, kotłownię, pomieszczenie gospodarcze, wyposażono go w instalację elektryczną, instalację wod-kan i centralne ogrzewanie z kotłem na paliwo stałe. W sposób oczywisty dobudowana część wykracza poza funkcję ochronną wejścia do budynku. W postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada stosowania stanu prawnego i faktycznego obowiązującego w dacie podejmowania decyzji załatwiającej sprawę administracyjną. W przypadku przeszkód w dobrowolnym wykonaniu decyzji jej egzekucja może zostanie przeprowadzona np. w trybie zastępczym, regulowanym w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Skład orzekający

Grzegorz Saniewski

przewodniczący

Jerzy Bortkiewicz

członek

Joanna Brzezińska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących samowoli budowlanej, legalizacji, nakazu rozbiórki, a także kwestii proceduralnych w postępowaniu administracyjnym, w tym wpływu współwłasności i postępowań sądów powszechnych na postępowanie administracyjne."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, związanej z rozbudową budynku mieszkalnego i kwestią współwłasności. Interpretacja przepisów Prawa budowlanego może być stosowana w podobnych sprawach dotyczących samowoli budowlanej i braku wniosku o legalizację.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie procedur administracyjnych, zwłaszcza w kontekście samowoli budowlanej. Pokazuje również, jak złożone mogą być problemy prawne wynikające ze współwłasności nieruchomości i konfliktów między współwłaścicielami.

Samowola budowlana i brak wniosku o legalizację – dlaczego sąd nakazał rozbiórkę?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 243/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-07-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grzegorz Saniewski /przewodniczący/
Jerzy Bortkiewicz
Joanna Brzezińska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 134/24 - Wyrok NSA z 2024-12-04
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 49e pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Elżbieta Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2023 r. sprawy ze skargi E. N. na decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 202 r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Dla Powiatu [...]PINB) nakazał E. N. (skarżącej) rozbiórkę zrealizowanej w warunkach samowoli budowlanej rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego dwulokalowego, zrealizowanego na działce o numerze ewid. 17/7 w miejscowości Ł., gm. Ł., tj. parterowej części o wymiarach 4,12 x 5,31 m, usytuowanej na działkach o numerach ewidencyjnych [...] i [...] (wewnątrz której znajduje się wiatrołap z wydzielonym pomieszczeniem gospodarczym oraz kotłownia z wydzielonym pomieszczeniem na opał). W uzasadnieniu organ przywołał, że przeprowadzona w dniu [...] września 2020 r. kontrola na nieruchomości skarżącej wykazała, iż na działkach nr [...] zlokalizowany jest budynek mieszkalny dwulokalowy, którego właścicielami są skarżąca (lokal przy ul. [...]) oraz dwie inne osoby (lokal przy ul. [...]). Wskazał, że obiekt należący do skarżącej rozbudowany został o część parterową, niepodpiwniczoną, z dachem płaskim krytym papą oraz blachą, wewnątrz znajduje się wiatrołap z otworem okiennym z wydzielonym pomieszczeniem gospodarczym, kotłownia z wydzielonym pomieszczeniem na opał oraz niezależne wejście z zewnątrz z zadaszeniem wspartym na dwóch słupach. PINB wskazał, że stwierdzona rozbudowa połączona jest funkcjonalnie z zasadniczą bryłą budynku, stanowiąc wejście do pomieszczeń mieszkalnych, obiekt wyposażony jest w instalację elektryczną, wod-kan, centralne ogrzewanie z kotłem na paliwo stałe. Ustalił, że przedmiotowej rozbudowy dokonano w 2004 r. i odbiega ona od stanu wynikającego z inwentaryzacji budowlanej robót przeprowadzonych przez ówczesną współwłaścicielkę przedmiotowej części nieruchomości (a które to roboty wykonano, zgodnie z postanowieniem sądu powszechnego, w celu wydzielenia dwóch odrębnych lokali mieszkalnych w przedmiotowym budynku). PINB wskazał, że nie uzyskał informacji o wydanym pozwoleniu przedmiotowej rozbudowy, przy czym rozbudowa ta wymagała uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Przywołał, że w toku wszczętego postępowania legalizacyjnego wobec stwierdzonej samowoli budowlanej, postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] organ wstrzymał prowadzenie robót budowlanych wykonywanych bez wymaganego zgłoszenia, informując jednocześnie skarżącą o możliwości ich legalizacji, że skarżąca złożyła wniosek o legalizację, oraz że postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr jw. zobowiązano skarżącą do przedłożenia wskazanych dokumentów legalizacyjnych. Po przedłożeniu dokumentów wezwano skarżącą (postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr jw.) do uzupełnienia o oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wraz z uzyskaniem zgody wszystkich współwłaścicieli na dysponowanie gruntem w ramach postępowania oraz o usunięcie nieprawidłowości w zakresie niezgodności projektu zagospodarowania terenu z § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. PINB przywołał, że powyższe postanowienie zostało uchylone przez organ II instancji z powodu błędnej kwalifikacji wykonanych robót (jako wykonanie "przydomowego ganku" wymagającego zgłoszenia, a nie rozbudowy, na które wymagane jest pozwolenie na budowę). Ponownie wszczęta procedura legalizacyjna, na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 – dalej "p.b."), skutkowała wydaniem postanowienia z [...] lipca 2022 r., wstrzymującego prowadzenie robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz informującego o możliwości legalizacji wykonanego obiektu. PINB wskazał, że skarżąca nie złożyła wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu, toteż zasadnym było wydanie decyzji o nakazie rozbiórki w oparciu o art. 49e pkt 1 p.b. Końcowo przywołał treść art. 52 ust. 1 p.b.
W odwołaniu od powyższej decyzji E. N., reprezentowana przez radcę prawnego, zarzuciła, że: organ dokonał nieprawidłowej, niekorzystnej dla skarżącej kwalifikacji wykonanych robót; że organ odwoławczy, dokonując ponownej kwalifikacji robót jako rozbudowy wymagającej pozwolenia na budowę, wydał rozstrzygnięcie na niekorzyść skarżącej; że nieprawidłowo nie uznał za strony postępowania pozostałych współwłaścicieli; że uzyskanie zgody współwłaścicieli na dokonaną rozbudowę jest niemożliwe z uwagi na istniejący między nimi a skarżącą konflikt, organ zaś nie rozważył przeprowadzenia mediacji; oraz że organ nie udzielił skarżącej wskazówek co do prawidłowego wykonania wezwania, ew. dokonania czynności prowadzących do pozytywnego dla skarżącej zakończenia sprawy.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2023 r., nr [...], Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie I instancji. W uzasadnieniu, po przywołaniu dotychczasowego przebiegu postępowania oraz treści art. 28 ust. 1, art. 30, art. 48 ust. 1-5 p.b., organ odwoławczy stwierdził, że brak uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę dotyczącego rozbudowy budynku zlokalizowanego na działkach nr [...] obligował organ do wszczęcia postępowania w oparciu o art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b. Wskazał, że warunkiem doprowadzenia do legalizacji samowolnie zrealizowanego obiektu jest złożenie przez inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu wniosku o jego legalizację, co w dalszym etapie postępowania skutkuje m.in. nałożeniem na ww. obowiązku złożenia dokumentów, o których mowa w art. 48b p.b., a także nałożeniem obowiązku uiszczenia opłaty legalizacyjnej. WINB stwierdził, że w sytuacji niezłożenia wniosku o legalizację samowolnie zrealizowanego obiektu zasadnym było wydanie decyzji o nakazie rozbiórki, co wynika z treści art. 49e pkt 1 p.b. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy wskazał, że podstawą wydania decyzji o nakazie rozbiórki było niezłożenie wniosku o legalizację samowolnie zrealizowanego obiektu, że przedmiotowa rozbudowa nie da się zakwalifikować jako budowa ganku, że aktualnym właścicielem lokalu mieszkalnego rozbudowanego w ramach samowoli budowlanej jest skarżąca, toteż brak było podstaw do uznania jako strony pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, na której posadowiony jest budynek, oraz że w postępowaniu legalizacyjnym nie ma zastosowania instytucja mediacji.
E. N., reprezentowana przez radcę prawnego, zaskarżyła powyższą decyzję do wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji i przekazanie sprawy do rozpoznania organowi I instancji celem zawieszenia postępowania do dnia uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego znoszącego współwłasność działki nr ewid.[...], ewentualnie: uchylenie decyzji obu instancji i przekazanie sprawy do rozpoznania organowi I instancji celem wydania decyzji o rozbiórce obejmującej wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. Wniosła nadto o rozpoznanie sprawy na rozprawie, zasądzenie kosztów postępowania oraz przeprowadzenie dowodu poprzez wystąpienie do Sądu Rejonowego w T. o potwierdzenie, że toczy się przed tym sądem postępowanie w sprawie zniesienia współwłasności działki nr ewid.[...], którego usankcjonowanie spowoduje, że skarżąca będzie jedyną właścicielką nieruchomości, na której wzniesiono samowolę budowlaną, co umożliwi skarżącej legalizację tej samowoli. Organowi zarzuciła naruszenie:
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji wydanej z naruszeniem art. 80 i 140 k.p.a.,
- art. 15 w zw. z art. 140 i 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie kontroli instancyjnej i bezrefleksyjne przyjęcie ocen i wniosków PINB,
- pobieżne ustosunkowanie się do zarzutu przyjęcia przez PINB niekorzystnej dla skarżącej interpretacji pojęcia "ganek", zaprezentowanej wcześniej przez PINB i prawomocnej, a jednocześnie korzystnej dla skarżącej, czym naruszono zasadę reformationis in peius, zasadę obiektywizmu, i co świadczy o niedokonaniu kontroli instancyjnej,
- błędne przyjęcie, że posadowienie samowoli budowlanej na nieruchomości stanowiącej współwłasność nie ma wpływu na nałożenie wskazanego w decyzji obowiązku na pozostałych współwłaścicieli, skoro samowola doprowadziła do zmiany zewnętrznego obrysu budynku oraz dokonana została przez poprzednika prawnego skarżącej, a odpowiedzialność administracyjna za dokonanie samowoli nie podlega dziedziczeniu,
- nieuzasadnione twierdzenie, że w postępowaniu legalizacyjnym nie stosuje się mediacji i nieuwzględnienie, że postępowanie legalizacyjne, z uwagi na brak zgody współwłaścicieli, nie może zostać doprowadzone do pozytywnego zakończenia,
- pominięcie zaniechania przez PINB obowiązku informacyjnego wynikającego z art. 9 k.p.a., poprzez niekierowanie do pozostałych współwłaścicieli, żądania przedłożenia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, oraz niepoinformowanie skarżącej o formie dokumentu tego oświadczenia,
- zignorowanie przez WINB wniosku o skierowanie sprawy do mediacji oraz wymienionych wniosków dowodowych: o przeprowadzenie oględzin nieruchomości, z dowodów na okoliczność częściowego posadowienia ganku na terenie działki [...] stanowiącej współwłasność skarżącej i dwóch pozostałych osób., oraz zeznań świadków w osobach skarżącej, pozostałych współwłaścicieli działki oraz ojca skarżącej.
W uzasadnieniu skargi powtórzono twierdzenia zawarte w ww. zarzutach.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Za nieuzasadnione uznał zarzuty podniesione w skardze.
Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 4 lipca 2023 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, że głównym problemem w sprawie jest wykonanie decyzji administracyjnej ze względu na sprzeciw skonfliktowanych ze skarżącą współwłaścicieli.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259, dalej "p.p.s.a.") wykazała, że odpowiada ona prawu. Skarga nie zasłużyła zatem na uwzględnienie.
Skarżąca kwestionuje nakaz rozbiórki zrealizowanej w warunkach samowoli budowlanej rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego o parterową część o wymiarach 4,12 m x 5,31 m, usytuowaną na działkach o numerach ewidencyjnych [...] i [...], w miejscowości Ł., gm. Ł.. Decyzje organów obu instancji wydane zostały w oparciu o art. 49e pkt 1 z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (publ. jak wcześniej wskazano). Zgodnie z jego treścią organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie. Decyzja podejmowana w oparciu o art. 49e p.b. ma charakter związany, co oznacza, że w przypadku zaistnienia opisanej w tym przepisie okoliczności organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest do wydania decyzji o nakazie rozbiórki.
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu, że skarżąca nie złożyła wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu budowlanego w terminie określonym w postanowieniu PINB z dnia [...] lipca 2022 r., nr [...], o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych polegających na rozbudowie, wykonywanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b. organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (art. 48 ust. 3 p.b.). Na postanowienie o wstrzymaniu budowy przysługuje zażalenie (art. 48 ust. 4 p.b.). Postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (art. 48 ust. 5 p.b.).
W postanowieniu PINB z [...] lipca 2022r., wstrzymującym roboty budowlane, organ przedstawił kwalifikację wykonanych robót budowlanych jako samowolę budowlaną, poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację dokonanej rozbudowy oraz o tym, że w przypadku braku złożenia wniosku o legalizację w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia zostanie wydana decyzja o rozbiórce samowolnie zrealizowanego garażu. Jak zaś wskazują akta sprawy, skarżąca nie skorzystała ani z możliwości złożenia wniosku o legalizację, ani z możliwości zaskarżenia postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych (art. 48 ust. 4 p.b.).
Mając to na uwadze stwierdzić należy, że ziścił się warunek obligujący organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji o nakazie rozbiórki. Prawidłowo zatem rozstrzygnięto w tym zakresie w decyzjach obu instancji, w oparciu o prawidłowo zebrany i oceniony materiał dowodowy.
Zarzuty skargi podniesione na rzecz rzekomo niezgodnego z prawem przeprowadzenia postępowania dowodowego są zatem chybione.
Chybiony, albowiem spóźniony, jest też zarzut wskazujący na niewłaściwą kwalifikację przedmiotowej rozbudowy jako dotyczącej obiektu budowlanego innego niż "ganek". Zarzut ten mógł być podnoszony na gruncie ewentualnej skargi na postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie PINB z dnia [...] lipca 2022 r., nr [...]. W tym bowiem postanowieniu, zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b., organ ocenia, czy budowa obiektu budowlanego (w tym rozbudowa) winna zostać poprzedzona pozwoleniem na budowę. Postanowienie z art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b. stanowi w tym zakresie formę prejudykatu, który – w przypadku uzyskania przymiotu ostateczności – wiąże organ w dalszym postępowaniu dotyczącym stwierdzonej samowoli. Spójne jest to z zaakcentowanym wcześniej związanym charakterem decyzji wydawanej na podstawie art. 49e p.b.
W nawiązaniu do powyższego stwierdzić należy, że niezrozumiały jest zarzut przyjęcia niekorzystnej dla strony skarżącej interpretacji pojęcia "ganek", w ocenie skarżącej prawomocnie już obowiązującej w niniejszej sprawie, co skutkować miało wydaniem zaskarżonego rozstrzygnięcia z naruszeniem zakazu reformationis in peius opisanego w art. 139 k.p.a. Przyjęta kwalifikacja robót budowlanych jest wynikiem oceny organu odwoławczego wyrażonej w kasacyjnym postanowieniu z dnia [...] czerwca 2022 r., nr [...] (w aktach sprawy). Postanowienie to było zaskarżalne we właściwym trybie, z czego skarżąca nie skorzystała. W wyniku powyższego PINB powziął powołane postanowienie z dnia [...] lipca 2022 r., nr [...]. Kwestia kwalifikacji robót budowlanych jako rozbudowy o obiekt budowlany niebędący "gankiem", została zatem ostatecznie rozstrzygnięta w niezakwestionowanym postanowieniu PINB z dnia [...] lipca 2022 r., a nie w uchylonym postanowieniem WINB z dnia [...] czerwca 2022 r., nr [...], poprzednim postanowieniu organu I instancji. Nie sposób dostrzec w tych okolicznościach naruszenia zasady nierozstrzygania na niekorzyść strony, naruszenia zasady obiektywizmu oraz naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. Przy czym, wbrew skardze, samo przyjęcie przez organ odwoławczy tożsamego stanowiska, jak wyrażono w decyzji I instancji, nie stanowi o naruszeniu ostatniej z wymienionych zasad, jeżeli stanowisko to jest konsekwencją prawidłowo zidentyfikowanego stanu faktycznego sprawy i właściwie rozważonego jej stanu prawnego (a tak było w niniejszej sprawie).
Dodatkowo stwierdzić należy, że w rozpoznawanym przypadku nie może być mowy o tym, by stwierdzona samowolna rozbudowa dotyczyła obiektu budowlanego stanowiącego "ganek" w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 15 lit. a p.b. Funkcją ganku jest funkcja ochronna wejścia do budynku przed deszczem, wiatrem i słońcem, i brak jest podstaw do uznania za ganek obiektu budowlanego, który wykracza poza funkcję ochronną wejścia do budynku (vide: wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2023 r., sygn. II OSK 2483/21 oraz cytowane tam orzecznictwo, dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie rozbudowana część stanowi rozszerzenie funkcji mieszkalnej lokalu głównego. Jest to obiekt oddzielony od zewnętrza ścianami, z oddzielnym wejściem, otworami okiennymi. Wydzielono w nim wiatrołap, kotłownię, pomieszczenie gospodarcze, wyposażono go w instalację elektryczną, instalację wod-kan i centralne ogrzewanie z kotłem na paliwo stałe. W sposób oczywisty dobudowana część wykracza poza funkcję ochronną wejścia do budynku.
Co istotne, z dokumentacji sprawy wynika, że poprzedniczka skarżącej w sposób legalny uprawniona była jedynie do wybudowania dodatkowego wejścia do podzielonego budynku z wiatrołapem o powierzchni ok. 3 m2, tymczasem samowolna rozbudowa obejmuje powierzchnię ponad 20 m2.
Skarżąca mylnie też dopatruje się zależności pomiędzy sposobem określenia strony postępowania legalizacyjnego a strukturą właścicielską nieruchomości gruntowej, na której dokonano samowolnej rozbudowy obiektu stanowiącego odrębną własność. Akta sprawy jednoznacznie wskazują, że zarówno w dacie kontroli terenowej, jak i w datach podjęcia rozstrzygnięć obu instancji, to skarżąca była jedynym właścicielem wydzielonego lokalu mieszkalnego, tj. lokalu zlokalizowanego pod adresem: ul. [...] w Ł. ). Część zrealizowana w warunkach samowoli budowlanej została zaś dobudowana do lokalu stanowiącego aktualnie jej własność, rozbudowano "jej" część budynku. W związku z powyższym brak jest podstaw do prowadzenia postępowania legalizacyjnego z uwzględnieniem innych stron postępowania w osobach pozostałych współwłaścicieli nieruchomości gruntowej. Zgodnie z art. 52 ust. 1 p.b. obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale (rozdziale 5b: "Postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy" – przyp. Sądu), nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Nie ulega wątpliwości, że w związku z dziedziczeniem po zmarłej poprzedniej właścicielce lokalu (po podziale), inwestorce spornej rozbudowy, ogół praw i obowiązków związanych z dziedziczoną nieruchomością przeszedł na skarżącą, i to ona prawidłowo zidentyfikowana została jako adresat obowiązków przedmiotowego postępowania legalizacyjnego. To skarżąca jest jedynym właścicielem i zarządcą tej części budynku mieszkalnego jednorodzinnego, dwulokalowego, który został samowolnie rozbudowany. Zatem sama tylko współwłasność nieruchomości w okolicznościach tej sprawy nie może stanowić podstawy do współdzielenia legalizacji przedmiotowej rozbudowanej części będącej w wyłączne dyspozycji skarżącej (okoliczność niesporna). Argumentacja skargi nie może mieć wp\/\NU na rozstrzygnięcie skargi także z tego powodu, że to współwłaściciele nieruchomości gruntowej, z którymi pozostaje w sporze, zgłosili samowolną rozbudowę. Z analizy akt sprawy nie wynika, aby byli zainteresowani jej legalizacją.
Bez znaczenia dla wyniku kontrolowanej sprawy pozostaje akcentowana w skardze kwestia toczącego się postępowania przed sądem powszechnym w przedmiocie zniesienia współwłasności nieruchomości. W postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada stosowania stanu prawnego i faktycznego obowiązującego w dacie podejmowania decyzji załatwiającej sprawę administracyjną. Oznacza to, że organy administracji są zobowiązane prowadzić postępowanie, mając na uwadze zasadniczo istniejący stan prawny i faktyczny, a nie inny stan, w szczególności stan przyszły, wynikający z orzeczenia sądu powszechnego, w tym – jak w niniejszej sprawie – orzeczenia w przedmiocie zniesienia współwłasności (vide: wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 marca 2023 r., sygn. II SA/Kr 1515/22, dostępny jw.). Nie jest kwestią prejudycjalną, o której mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. ("organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd"), tamującą bieg postępowania, rozstrzygnięcie o przyszłej strukturze własnościowej nieruchomości nr [...]. Powyższe potwierdza stanowisko wyrażone przez NSA w wyroku z dnia 5 kwietnia 2023 r., sygn. II OSK 1086/20 (dostępny jw.), że konieczność oczekiwania na zakończenie postępowania przed sądem powszechnym, w celu ewentualnego przedłożenia dokumentów, niezbędnych do legalizacji samowolnych robót budowlanych, nie może stanowić przeszkody do egzekwowania obowiązków o charakterze publicznoprawnym.
Co zarzutu nieprawidłowego pominięcia przeprowadzenia postępowania mediacyjnego. Zgodnie z art. 96a § 4. k.p.a. uczestnikami mediacji mogą być organ prowadzący postępowanie oraz strona lub strony tego postępowania (pkt 1) albo strony postępowania (pkt 2). Charakter sprawy prowadzonej w przedmiocie legalizacji stwierdzonej samowoli, w obliczu kategorycznych w swej treści przepisów rozdziału 5b ustawy Prawo budowlane, wyklucza zaś jej zakończenie w sposób inny niż opisany w przepisach ww. rozdziału (np. poprzez zawarcie ugody z organem).
Nie zasłużył na uwzględnienie również zarzut zignorowania przez organ odwoławczy wniosków dowodowych, na okoliczności według skarżącej istotne dla wyniku postępowania. Sąd dostrzega, że organ odwoławczy winien rozstrzygnąć co do tego wniosku w formie niezaskarżalnego postanowienia, a przyczyny tego rozstrzygnięcia powinny znaleźć się w uzasadnieniu wydawanej w sprawie decyzji (vide: komentarz do art. 78 k.p.a. [w:] Kmieciak Zbigniew, Wegner Joanna, Wojtuń Maciej, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, publ. Wolters Kluwer Polska 2023). Uchybienie powyższe nie miało jednak wpływu na wynik postępowania, wyjaśnić bowiem należy, że zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. W niniejszej sprawie wszystkie istotne okoliczności zostały zaś ustalone na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organ z urzędu, co z kolei nastąpiło w sposób odpowiadający art. 77 § 1 k.p.a.
Z tego też powodu Sąd nie przeprowadził wnioskowanych w skardze dowodów, skoro w sprawie nie wystąpiły istotne wątpliwości, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. (a co wynika ze wcześniejszych rozważań co do istotności dla sprawy orzeczenia sądu powszechnego w przedmiocie zniesienia współwłasności).
Nie zasługuje na uwzględnienie wreszcie stanowisko wyrażone przez pełnomocnika skarżącej na rozprawie, jakoby decyzja o dokonaniu rozbiórki, z uwagi na dotychczasowe stanowisko pozostałych współwłaścicieli nieruchomości nr [...], nie mogła podlegać wykonaniu. W przypadku przeszkód w dobrowolnym wykonaniu decyzji jej egzekucja może zostanie przeprowadzona np. w trybie zastępczym, regulowanym w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479).
Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI