II SA/Bd 794/24

II SA/Bd 794/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-03-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Brzezińska /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Janiszewska - Ziołek
Mariusz Pawełczak
Symbol z opisem
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 34 par. 2 pkt 3 lit. a
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 marca 2025 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Inspektor Sanitarny z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Upomnieniem z [...] czerwca 2021 r. nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. (PPIS) wezwał M. G. (skarżącą) do wykonania obowiązku poddania syna A. Ś. (ur. [...].01.2011 r.) badaniu kwalifikacyjnemu w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego oraz zaszczepienia dziecka przeciwko odrze, śwince i różyczce (dawka przypominająca).
Wobec niewykonania określonego wyżej obowiązku, pismem z [...] września 2022 r. PPIS zwrócił się do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej w celu wyegzekwowania obowiązku niepieniężnego polegającego na poddaniu syna skarżącej obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu zgodnie z załączonym do wniosku tytułem wykonawczym NEP nr [...]
Postanowieniem z [...] września 2022 r. nr [...], Wojewoda Kujawsko-Pomorski nałożył na M. G. grzywnę w kwocie [...]zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...].
Pismem z [...] października 2022 r. skarżąca wniosła do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczące naruszenia:
- art. 33 § 2 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2505 - dalej "u.p.e.a."), poprzez określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającą z przepisu prawa,
- art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez niewskazanie treści podlegającego egzekucji obowiązek, podstawy prawnej tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny,
- art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i nieumorzenie postępowania egzekucyjnego, mimo że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.
Zarzuty egzekucyjne przedstawione zostały wierzycielowi (PPIS) przy piśmie Wojewody z [...] października 2022 r. Postanowieniem z [...] listopada 2022 r., nr [...], PPIS oddalił zarzut oparty o art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a. Za nieuzasadnione uznał nadto zarzuty naruszenia art. 27 § 1 pkt 3 oraz art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a.
Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie z [...] listopada 2022 r., podnosząc zarzut z art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a. (że powołana podstawa prawna obowiązku szczepiennego stanowi przepis blankietowy) oraz dodatkowo z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. (powołana podstawa prawna dotyczy obowiązku lekarza wykonującego badanie kwalifikacyjne, a nie strony). Po jego rozpoznaniu Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Bydgoszczy (PWIS), postanowieniem z [...] stycznia 2023 r. [...], utrzymał w mocy postanowienie PPIS.
Ww. postanowienie PWIS z [...] stycznia 2023 r. zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który wyrokiem z dnia 29 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Bd 289/23, uchylił zakwestionowane rozstrzygnięcie organu odwoławczego. W uzasadnieniu wskazano, że bezpodstawnie i z naruszeniem zasady dwuinstancyjności PWIS rozpoznał zarzut oparty o art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a., skoro został on podniesiony dopiero w zażaleniu i nie podlegał ocenie organu I instancji. Sąd podzielił jednocześnie stanowisko PWIS co do braku zasadności zarzutu opartego o art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a. Ponownie rozpoznając sprawę PWIS, postanowieniem z [...] września 2023 r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie PPIS nr [...]. Wskazał na bezzasadność zarzutu opartego o art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a. w świetle powszechnego obowiązku szczepiennego wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (dalej "ustawa"). Jednocześnie wskazał, że zarzut wskazany w zażaleniu oparty o art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. zostanie przekazany PPIS do rozpatrzenia. Powyższe postanowienie skarżąca zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wskazując naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. Wyrokiem z dnia 23 stycznia 2024 r. o sygn. akt II SA/Bd 1315/23 tut. Sąd oddalił skargę.
Oddzielnym pismem z 28 stycznia 2023 r. skarżąca wniosła do PPIS zarzuty oparte o art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a., wskazując, że:
- obowiązek jest niewymagalny z uwagi na niewydanie przez lekarza zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym, oraz
- obowiązek jest niewymagalny z uwagi na przeprowadzenie przez lekarza badania kwalifikacyjnego na 7 dni przed planowanym szczepieniem ochronnym, w sytuacji gdy zaświadczenie lekarza ważne jest 24 godziny.
Postanowieniem z [...] marca 2023 r. nr [...] PPIS oddalił zarzuty skarżącej. Wyjaśnił, że o ile lekarz uchybił wymogom formalnym nie wydając w 2021 r. zaświadczenia lekarskiego po przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym, to następcza postawa skarżącej jednoznacznie świadcząca o unikaniu przez nią poddania dziecka szczepieniu, również po ustąpieniu zgłaszanych objawów infekcji. Wskazał ponadto, że zaświadczenie lekarskie nie stwierdza przeciwwskazań do szczepienia, a fakt niepoddania dziecka szczepieniu w tym samym dniu z woli skarżącej nie ma wpływu na wymagalność obowiązku, przy czym stawienie się na szczepienie po upływie 24 godzin i tak skutkowałoby ponownym badaniem kwalifikacyjnym. W zażaleniu z 1 kwietnia 2023 r. na powyższe postanowienie skarżąca podniosła zarzuty egzekucyjne oparte o art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a. (określenie podstawy obowiązku na podstawie przepisu blankietowego) oraz art. 33 § 2 pkt 6 lit. c z tożsamych powodów, jak wskazano w piśmie z 28 stycznia 2023 r., a dodatkowo z tego powodu, że powołana podstawa prawna dotyczy obowiązku lekarza wykonującego badanie kwalifikacyjne, a nie strony. Postanowieniem z [...] czerwca 2023 r. nr [...] PWIS utrzymał w mocy postanowienie PPIS z [...] marca 2023 r. nr [...], wskazując w uzasadnieniu, że zarzuty wyartykułowane w zażaleniu oparte o art. 33 § 2 pkt 2 lit. c oraz art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. (dotyczący mylnej identyfikacji obowiązku po stronie skarżącej, a nie lekarza) zostaną przekazane do rozpoznania PPIS. Rozstrzygnięcie organu II instancji zostało następnie zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który wyrokiem z 17 października 2023 r. o sygn. II SA/Bd 909/23 skargę oddalił.
Postanowieniem z [...] czerwca 2023 r. nr [...] PPIS oddalił zarzut skarżącej oparty o art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a., przekazany organowi do rozpoznania zgodnie z postanowieniem PWIS z [...] czerwca 2023 r. Wskazał jednocześnie, że odstępuje od rozpoznania zarzutu opartego o art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a., albowiem został on już ostatecznie rozpoznany w ostatecznym i prawomocnym postanowieniu PWIS z [...] września 2023 r., nr [...] (w postanowieniu błędnie jednak powołano postanowienie PWIS z [...] stycznia 2023 r. nr [...], które zostało uchylone wyrokiem tut. Sądu o sygn. II SA/Bd 289/23).
Po przekazaniu przez PWIS zarzutu opartego o art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. do rozpatrzenia PPIS (zgodnie z wyrokiem o sygn. II SA/Bd 289/23) organ ten, postanowieniem z [...] listopada 2023 r. nr [...], oddalił ww. zarzut. W uzasadnieniu organ wskazał, że w świetle art. 17 ust. 2 ustawy obowiązkiem skarżącej było poddanie małoletniego syna badaniu kwalifikacyjnemu nierozłącznie sprzęgniętemu z samym obowiązkowym szczepieniem, a zatem określony obowiązek jest skierowany do skarżącej, a nie – jak podnosi ona – do lekarza kwalifikującego. W piśmie z [...] listopada 2023 r., opisanym jako zażalenie na powyższe postanowienie, skarżąca podniosła zarzut egzekucyjny oparty o art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. wskazując, że poddała ona dziecko badaniu kwalifikacyjnemu przed planowanym szczepieniem, podczas badania poprosiła o wydanie zapotrzebowania na preparat szczepionkowy importowany, co spotkało się z odmową lekarza, a w związku z czym obowiązek poddania dziecka badaniu kwalifikacyjnemu został wykonany, przy czym do szczepienia nie doszło z winy lekarza. Uznając powyższe zażalenie za podniesienie kolejnego, nowego zarzutu w sprawie, postanowieniem z [...] grudnia 2023 r. nr [...] PPIS oddalił zarzut wskazany w piśmie ("zażaleniu") wyjaśniając, że ocena zobowiązanej co do nieetyczności preparatu szczepionkowego dostępnego na terenie RP nie ma wpływu na wymagalność obowiązku szczepiennego. W zażaleniu z [...] stycznia 2024 r. na powyższe postanowienie skarżąca podniosła zarzut oparty o art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. (uzasadniając go tak samo jak w piśmie/"zażaleniu" z [...] listopada 2023 r.), a ponadto zarzut oparty o ten przepis uzasadniony poprzez wskazanie, że skoro upomnienie oraz tytuł wykonawczy odnosiły się do realizacji szczepień zgodnie z programem szczepień ochronnych, to w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r. o sygn. SK 81/19 niemożliwe jest prowadzenie skutecznej egzekucji. Postanowieniem z [...] lutego 2024 r. nr [...] PWIS uchylił w całości postanowienie PPIS nr [...] z [...] grudnia 2023 r. i umorzył jednocześnie prowadzone przez PPIS postępowanie w całości wskazując, że organ ten nie był właściwy do rozpatrzenia zażalenia z [...] listopada 2023 r. Postanowieniem z [...] marca 2024 r., NEP.[...] PWIS, na skutek zażalenia skarżącej z [...] listopada 2023 r., uchylił w całości postanowienie PPIS z [...] listopada 2023 r. nr 223/2023 i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że zarzut oparty o tę samą podstawę prawną oraz uzasadniony tymi samymi okolicznościami (tj. art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a., dotyczący mylnej identyfikacji obowiązku po stronie skarżącej, a nie lekarza) został już rozpatrzony przez PPIS w postanowieniu z [...] czerwca 2023 r. nr [...], a które nie zostało zakwestionowane przez skarżącą. W związku z powyższym w ocenie PWIS zarzut ten, jako uprzednio rozpoznany, jest niedopuszczalny, o czym organ winien rozstrzygnąć na postawie art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a.
Ponownie rozpoznając sprawę PPIS, postanowieniem z [...] kwietnia 2024 r. nr [...] r., oddalił nierozpoznane zarzuty podniesione kolejno w zażaleniu z [...] listopada 2023 r. oraz zażaleniu z [...] stycznia 2024 r., tj. zarzut oparty o art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. uzasadniony okolicznością, że lekarz odmówił realizacji jej żądania o wydanie zapotrzebowania na preparat szczepionkowy importowany, oraz zarzut oparty o art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. uzasadniony twierdzeniem, że skoro upomnienie oraz tytuł wykonawczy odnosiły się do realizacji szczepień zgodnie z programem szczepień ochronnych, to w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r. o sygn. SK 81/19 niemożliwe jest prowadzenie skutecznej egzekucji.
Na skutek zażalenia strony z [...] kwietnia 2024 r., postanowieniem z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...], uchylił powyższe postanowienie i umorzył w całości postępowanie I instancji wskazując, że PPIS – rozpoznając zażalenia z [...] listopada 2023 r. oraz [...] stycznia 2024 r. – nie był ku temu legitymowany w związku z brakiem właściwości.
Postanowieniem z [...] maja 2024 r. nr [...], PPIS stwierdził niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej zgłoszonego w dniu [...] listopada 2023 r., a dotyczącego naruszenia art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przywołał argumentację organu odwoławczego zawartą w postanowieniu z dnia [...] marca 2024 r., w której wytknięto organowi I instancji, że zarzut oparty o art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. polegający na braku wymagalności obowiązku z innych przyczyn (dotyczący mylnej identyfikacji obowiązku po stronie skarżącej, a nie lekarza), został już przezeń rozpoznany przez PPIS w postanowieniu z [...] czerwca 2023 r. Organ przywołał treść art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a. obligujący wierzyciela do wydania postanowienia o niedopuszczalności zarzutu w sytuacji, gdy zarzut jest albo był już przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca podniosła, że naruszono art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a., poprzez określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającą z przepisu prawa (oparcie obowiązku o przepis blankietowy) oraz art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. (brak podstawy prawnej do określenia obowiązku, nałożenie obowiązku na podstawie niekonstytucyjnych przepisów). Wskazała ponadto na naruszenie art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez niewskazanie treści podlegającego egzekucji obowiązku, podstawy prawnej obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, naruszenie art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez nieumorzenie postępowania z uwagi na braki tytułu wykonawczego. Skarżąca podniosła, że organ błędnie przyjął, że zarzut oparty o art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. został już rozpoznany, skoro obecnie inna jest jego argumentacja, potwierdzona przez orzecznictwo NSA. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca powołała nadto zarzut egzekucyjny oparty o art. 33 § 2 pkt 6 lit. a u.p.e.a.
Postanowieniem z [...] lipca 2024 r. nr [...], PWIS utrzymał w mocy zakwestionowane postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że podniesione zarzuty naruszenia art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. oraz art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a. były już przedmiotem wielokrotnych wyjaśnień organu odwoławczego na różnych jego etapach, w związku z rozpoznawaniem licznych środków zaskarżenia od rozstrzygnięć wierzyciela w toku postępowania. Organ odwoławczy ponownie przestawił swoje stanowisko co do braku zasadności podniesionych zarzutów, a to w związku z zamkniętym katalogiem zarzutów egzekucyjnych opisanych w art. 33 § 2 u.p.e.a. (w odniesieniu do zarzutów naruszenia art. 27 § 1 pkt 3 oraz art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a.), jak i jasnej podstawie prawnej obowiązku szczepiennego wynikającej z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy (w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a.). Zarzut oparty o art. 33 § 2 pkt 6 lit. a u.p.e.a. organ odwoławczy uznał za nowozgłoszony w sprawie, który podlega uprzedniemu rozpoznaniu przez PPIS. Podobnie zarzut oparty o art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. winien w ocenie PWIS zostać najpierw rozpoznany przez PPIS, albowiem poprzednie rozstrzygnięcie, w którym organ ten zajął stanowisko wobec tego zarzutu, zostało uchylone postanowieniem PWIS z [...] czerwca 2024 r. Organ odwoławczy zauważył, że każdorazowe podnoszenie nowych zarzutów w składanych zażaleniach ocenić należy jako świadomie i zaplanowane działania mające na celu skomplikowanie sprawy i finalnie uniknięcie wykonania obowiązku szczepiennego, zwłaszcza, że skarżąca reprezentowana jest w toku całego postępowania przez zawodowych pełnomocników a w zakresie prawidłowego trybu zgłaszania zarzutów egzekucyjnych organ wielokrotnie kierował do strony stosowne pouczenia.
M. G., reprezentowana przez adwokata J. W., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i umorzenie postępowania z uwagi na bezprzedmiotowość, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, a nadto wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, wyznaczenie rozprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie:
1) art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. poprzez brak wymagalności obowiązku z innych przyczyn z uwagi na brak podstawy prawnej do określenia obowiązku – tytuł egzekucyjny wskazuje na obowiązki skarżącej określone na podstawie Programu Szczepień Ochronnych ogłaszanych w formie komunikatu GIS, który to akt nie może regulować obowiązków zgodnie z wyrokiem TK sygn. SK 81/19, a także odnosi się do nieobowiązującego rozporządzenia Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, które zostało zastąpienie rozporządzeniem z 27 września 2023 – tytuł egzekucyjny został wydany w dniu [...] września 2022 r.,
2) art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. w zw. z art. 28 ust. 1 pkt e i h w zw. z art. 28 ust. 3 w zw. z art. 32 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego 536/2014 w sprawie badań klinicznych produktów leczniczych stosowanych i ludzi oraz uchylenia dyrektywy 2001/20/WE poprzez ich niezastosowanie i stosowanie kary finansowej – prowadzenie egzekucji administracyjnej wobec rodzica, który odmawia udziału swojego dziecka w badaniu klinicznym – jak wynika ze stanowiska Ministra Zdrowia – wszystkie preparaty szczepionkowe w Polsce są preparatami objętymi badaniami klinicznymi – jak wynika z przywołanego rozporządzenia UE nie można przeprowadzić badania klinicznego bez uzyskania świadomiej zgody (która może być w każdej chwili cofnięta przez uczestnika lub jego przedstawiciela ustawowego). Jak wynika z art. 28 ust. 1 pkt h przywołanego rozporządzenia "na uczestników nie jest wywierany niepożądany wpływ, w tym o charakterze finansowym, w celu skłonienia ich do udziału w badaniu klinicznym" – w niniejszej sprawie na skarżącą jest wywierany wpływ o charakterze finansowym, tj. nałożenie grzywny w celu przymuszenia, by podać jej dziecku preparat będący w fazie badania klinicznego", co jest praktyką niedopuszczalną i egzekucja nie może się ostać,
3) art. 33 § 5 pkt 2 poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy jak wynika z przywołanego przepisu "zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym, a zatem strona może w każdej chwili wnieść zarzut (do czasu wykonania obowiązku), a organ winien te zarzut rozpoznać.
W uzasadnieniu skargi rozwinięto argumentację na rzecz zarzutu dotyczącego niedopuszczalności egzekucji przedmiotowego obowiązku jako niezgodnego z prawem unijnym - przymuszania do badania klinicznego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Postanowieniem z 31 października 2024 r. Sąd oddalił wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego.
W związku z informacją o umorzeniu postępowania egzekucyjnego zgodnie z postanowieniem Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z [...] września 2024 r., nr [...], pełnomocnik skarżącej został wezwany do wskazania, czy cofa skargę. W piśmie procesowym z 9 grudnia 2024 r. strona skarżąca podtrzymała skargę i jej zarzuty w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Z uwagi na przedmiot sprawy i charakter zarzutów podniesionych w skardze Sąd uznaje za konieczne wyjaśnienie na początku, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 – dalej "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (nieistotnym w sprawie – przyp. Sądu). Związanie granicami sprawy oznacza, że Sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy aniżeli ta, w której wniesiono skargę. Na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej.
Zaskarżone postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z [...] lipca 2024 r. utrzymywało w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym. Oba rozstrzygnięcia powzięte zostały na podstawie art. 34 § 2 pkt 3 lit. a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (publ. jak wcześniej wskazano), stanowiącego o jednej z przesłanek tej niedopuszczalności. Granice sprawy wiążące Sąd w sprawie wywołanej skargą zobowiązanej definiowane są zatem po pierwsze elementem podmiotowym – osobą skarżącej jako adresatki rozstrzygnięć obu instancji, oraz elementem przedmiotowym – kreacją sytuacji prawnej skarżącej w związku z rozstrzygnięciem formalnym powziętym na podstawie art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a. o niedopuszczalności zarzutu egzekucyjnego. Tylko zgodność z prawem tego rozstrzygnięcia administracyjnego podlega kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu, bez względu na to, jak szeroko stara się skarżąca określić przedmiot zaskarżenia we wniesionej skardze. Przedmiotem kontroli Sądu nie jest zasadność oceny przez wierzyciela tego lub innego zarzutu egzekucyjnego zgłoszonego na podstawie którejś z wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. i to bez względu na to, czy zarzut egzekucyjny był już przedmiotem oceny wierzyciela, czy też (tym bardziej) jeżeli zarzut taki nie został w ogóle wcześniej podniesiony, a został wyartykułowany po raz pierwszy w skardze do sądu administracyjnego.
Kontrolą sądową w niniejszym postępowaniu objęta jest wyłącznie zasadność (zgodność z prawem) stwierdzenia organów obu instancji, że zarzut egzekucyjny podniesiony w toku postępowania egzekucyjnego jest niedopuszczalny z powodu opisanego w art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a. Poza kognicją Sądu w niniejszej sprawie pozostaje merytoryczna zasadność poszczególnych zarzutów egzekucyjnych, w tym przede wszystkim tych powołanych w skardze. Podmiotem właściwym do oceny zasadności tych zarzutów (każdego zarzutu opartego o art. 33 § 2 u.p.e.a.) jest w pierwszej kolejności wierzyciel, a więc w niniejszej sprawie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L..
Art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a. stanowi, że wierzyciel (tutaj: PPIS) wydaje postanowienie, w którym stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym. Uznany za niedopuszczalny zarzut egzekucyjny został zgłoszony przez skarżącą w zażaleniu z dnia [...] kwietnia 2023 r. na postanowienie PPIS z dnia [...] marca 2023 r. nr [...], w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych zgłoszonych w piśmie z [...] stycznia 2023 r. W zażaleniu tym skarżąca podniosła, że w sprawie egzekucyjnej zaistniała sytuacja opisana w art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. - brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż opisanej w lit. a i b tego przepisu, tj. odroczenia terminu wykonania obowiązku (lit. a) lub rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej (lit. b). Uzasadniając ww. zarzut egzekucyjny skarżąca podniosła, że wierzyciel, wskazując w tytule wykonawczym podstawę prawną obowiązku w postaci art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wskazał przepis przewidujący obowiązek spoczywający na lekarzu przeprowadzającym badanie kwalifikacyjne, a nie zobowiązanej (skarżącej).
Zarzut ten został przez organ I instancji rozpoznany i oddalony w postanowieniu z [...] czerwca 2023 r. nr [...]. Na powyższe postanowienie skarżąca nie wniosła zażalenia, a więc jest ono ostateczne i generuje stan rei iudicatae wobec zarzutu sformułowanego i uzasadnionego jak w zażaleniu z [...] kwietnia 2023 r. Zauważyć należy, że przedmiotowy zarzut został przekazany do rozpoznania PPIS zgodnie z postanowieniem PWIS z [...] czerwca 2023 r. nr [...]. Rozstrzygnięcie to zostało zaś zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który wyrokiem z dnia 17 października 2023 r. o sygn. II SA/Bd 909/23 wniesioną skargę oddalił.
Jednocześnie dostrzec należy, że tożsamy zarzut został poprzednio wyartykułowany w zażaleniu skarżącej z [...] listopada 2022 r. na postanowienie PPIS z [...] listopada 2022 r., nr [...], oddalające zarzuty zgłoszone w piśmie z [...] października 2022 r. Zarzut ten – z uwagi na zainicjowanie przez skarżącą kontroli instancyjnej ww. postanowienia oraz późniejszego wniesienia skargi na ostateczne rozstrzygnięcie organu II instancji (z [...] stycznia 2023 r., nr [...]) – pozostawał nierozpoznany. Zgodnie z wyrokiem tut. Sądu z dnia 29 maja 2023 r. o sygn. akt II SA/Bd 289/23, przedmiotowy zarzut winien najpierw podlegać ocenie PPIS, toteż został on przekazany temu organowi do rozpoznania. Sytuacja procesowa ukształtowała się zaś w ten sposób, że w dacie przekazania przedmiotowego zarzutu wyartykułowanego po raz pierwszy w zażaleniu z [...] listopada 2022 r., tożsamy zarzut korzystał już z powagi rzeczy osądzonej w związku z ostatecznym postanowieniem [...] czerwca 2027 r. (rozstrzygającym, jak wskazano wcześniej, ten sam zarzut, ale zgłoszony później, tj. w zażaleniu z [...] kwietnia 2023 r.).
Mając powyższe na uwadze prawidłowa była konstatacja organów obu instancji, że zarzut egzekucyjny oparty o art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. i uzasadniony w sposób, w jaki dokonano tego w zażaleniu z [...] listopada 2022 r. na postanowienie PPIS z [...] listopada 2022 r., nr [...], pozostawał na dzień rozstrzygania w jego przedmiocie już rozpoznany, a to z uwagi na jego uprzednią ocenę dokonaną przez PPIS w postanowieniu z [...] czerwca 2023 r., wydanym na skutek zażalenia z [...] kwietnia 2023 r. (w którym zarzut ten powtórnie podniesiono).
Treść przepisu art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a. jest jasna. Jeżeli dany zarzut został w sprawie ostatecznie rozpoznany, nie jest dopuszczalne ponowne poddanie tożsamego zarzutu ocenie wierzyciela. Taka też sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, co wynika z powyższych rozważań, a przede wszystkim analizy rozbudowanego i skomplikowanego stanu faktycznego sprawy egzekucyjnej prowadzonej wobec skarżącej.
Argumentacja skarżącej w zakresie, w jakim odnosi się do przedmiotu sprawy, nie zasługuje na uwzględnienie. Powołany przez skarżącą art. 33 § 5 pkt 2 u.p.e.a. stanowi, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych. Przepis ten sankcjonuje jedynie moment, do którego zarzut można zgłosić. Nie ma zaś wpływu na treść zastrzeżenia z art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a. Nie budzi wątpliwości Sądu, że art. 33 § 5 pkt 2 u.p.e.a. nie upoważnia strony do zgłaszania zarzutów o tożsamej treści w każdym momencie do zaistnienia okoliczności w nim opisanych, co w sposób całkowicie chybiony sugeruje skarżąca. Innymi słowy, art. 33 § 5 u.p.e.a. wbrew stanowisku skarżącej nie wyłącza treści art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a.
Pozostałe podniesione w skardze zarzuty, tj. zarzuty naruszenia art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. wobec opisanych w skardze okoliczności, nie podlegają rozpoznaniu przez Sąd w niniejszym postępowaniu z powodów wyjaśnionych na początku niniejszych rozważań prawnych.
Z uwagi na sytuację procesową zaistniałą w sprawie egzekucyjnej prowadzonej wobec skarżącej, a wynikającą z obszernie przytoczonego stanu faktycznego sprawy, godzi się zauważyć, że stan jej skomplikowania wynika w dużej mierze z działań skarżącej reprezentowanej przez zawodowego pełnomocnika – adwokata J. W., co budzi poważne wątpliwości w kontekście zgodności tych działań z zasadami etyki zawodowej oraz dobrymi obyczajami czynności adwokata reprezentującego skarżącą w postępowaniu administracyjnym oraz niniejszym postępowaniu sądowym. Zgodnie z § 1 ust. 3 Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu obowiązkiem adwokata jest przestrzegać norm etycznych oraz strzec godności zawodu adwokackiego. Zgodnie zaś z § 8 ww. Zbioru adwokat powinien wykonywać czynności zawodowe według najlepszej woli i wiedzy, z należytą uczciwością, sumiennością i gorliwością. Jako sprzeczne z powyższym jest takie postępowanie pełnomocnika, który wykorzystując przysługujące mu instrumenty procesowe celowo prowadzi do skomplikowania postępowania dotyczącego jego mandanta, odwlekając moment jego ostatecznego i prawomocnego zakończenia. Już z przywołanego w części historycznej toku postępowania administracyjnego, a na pewno z analizy zgromadzonych akt sprawy, wynika, że przyjętą przez pełnomocnika taktyką procesową w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym jest mnożenie i powielanie co raz to nowych zarzutów egzekucyjnych w środkach odwoławczych od rozstrzygnięć wierzyciela oraz organu II instancji. Powoduje to konieczność każdorazowego "cofnięcia" zarzutu do rozpoznania organowi właściwemu, co ma zasadniczy wpływ na szybkość oraz skuteczność postępowania egzekucyjnego rozumianą jako doprowadzenie go do ostatecznego rozstrzygnięcia, czy to pozytywnego, czy negatywnego dla strony. Zauważyć należy, że niniejsze orzeczenie Sądu jest niejako konsekwencją właśnie komplikującej działalności procesowej pełnomocnika strony skarżącej (zgłoszenie dwukrotnie tego samego zarzutu w dwóch różnych pismach procesowych). Ponadto, pełnomocnik powielił swoją dotychczasową taktykę procesową również na gruncie wniesionej skargi, powołując w niej zarzuty egzekucyjne w sytuacji, gdy sprawa dotyczyła rozstrzygnięcia formalnego w sprawie niedopuszczalności zarzutu egzekucyjnego, a więc sprawie przedmiotowo odrębnej, o węższym zakresie. Z uwagi na czas trwania postępowania, dotychczasowe wyjaśnienia organów obu instancji w powziętych dotychczas rozstrzygnięciach, założyć należy, że nie jest to postępowanie wynikające z nieporadności procesowej (co w przypadku adwokata tym bardziej nie powinno mieć miejsca) ale świadomej intencji dalszego, konsekwentnego komplikowania postępowania w celu odwleczenia jego ostatecznego rozstrzygnięcia.
Sposób działania pełnomocnika skarżącej zasługuje na tym większą dezaprobatę, że odwleka on w czasie wykonanie obowiązku szczepiennego wobec dziecka skarżącej, który to obowiązek ma zasadnicze znaczenie dla ochrony zdrowia publicznego przed chorobami zakaźnymi. Argumentacja powoływana w pismach procesowych składanych do organów wskazuje na motywowaną ideologicznie chęć uniknięcia szczepienia dziecka przy odgórnym (i oczywiście błędnym) założeniu, że szczepienie jako takie jest niebezpieczne lub nieetyczne. W tym miejscu wypada zacytować stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 12 lipca 2017 r., II GSK 3611/15 (dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym Sąd ten stwierdził, że w sprawach dotyczących realizacji przez rodziców obowiązku szczepiennego względem dzieci nie bez znaczenia pozostaje to, iż – jak stanowi art. 95 § 3 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy – władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny w sposób wolny od ideologicznych uprzedzeń i dobrowolnie poddawali dziecko szczepieniom ochronnym m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy i równocześnie, by chronić prawa dziecka, których ochronę zapewnia Rzeczpospolita Polska (art. 72 ust. 1 Konstytucji). Obowiązek poddania osoby małoletniej szczepieniom ochronnym nie pozostaje w sprzeczności z poszanowaniem życia prywatnego i rodzinnego jednostki, a materia dotycząca szczepień ochronnych nie znajduje się w jakimkolwiek związku ze sferą prywatności jednostki (zob. wyrok NSA z 10 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 1622/18, dostępny jw.).
Mając to wszystko na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., jako w całości niezasadną.