II SA/BD 768/22

II SA/Bd 768/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-02-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jerzy Bortkiewicz /sprawozdawca/
Mariusz Pawełczak
Renata Owczarzak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2021
art. 7 ust. 3 pkt 1
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 lutego 2023 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę.
Uzasadnienie
u z a s a d n i e n i e:
Prezydent Miasta Torunia decyzją z dnia 3 marca 2022 r., podstawie art. 2 ust.1 pkt.3; art.3 ust.1 do 4 i art. 7 ust. 1,1a,3,4,7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r o dodatkach mieszkaniowych (t.j. Dz. U 2021r. poz. 2021), zwanej dalej: "u.d.m.", odmówił przyznania dodatku mieszkaniowego. Adresatem decyzji była M. K., zwana dalej: "stroną" lub "skarźącą".
Powyższe rozstrzygnięcie organ I instancji oprarł o następujące ustalenia i rozważania:
W dniu 10.02.2022 r. strona złożyła wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego. We wniosku wykazała, że zajmuje lokal mieszkalny o powierzchni 38,17 m˛, do którego posiada tytuł prawny (umowa najmu) i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe.
Podczas wywiadu środowiskowego, strona wykazała, że od 17.12.2021 r. jest najemcą przedmiotowego lokalu, a także, że posiada mieszkanie własnościowe o powierzchni 39 m˛ w miejscowości B. w gminie Ł.. Ww. lokal został zakupiony w roku 2017 za kwotę 40.000 zł Na lokal ten skarżąca pobiera dodatek mieszkaniowy z gminy Ł. przyznany na okres od 01.11.2021 do 30 04.2022 r.
W dniu składania wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego tj. 10.02.2022 r. skarżąca oświadczyła, że jej jedynym źródłem utrzymania jest emerytura z ZUS. Dochód jaki uzyskała w trzech ostatnich miesiącach poprzedzających złożenie wniosku wyniósł: 3.270,90 zł.
Z pomocy w formie dodatku mieszkaniowego można skorzystać dopiero wówczas, gdy wnioskodawca nie posiada własnych środków czy też zasobów majątkowych. Dodatek mieszkaniowy nie należy do świadczeń o charakterze uznaniowym.
W ocenie organu strona posiada dodatkowe zasoby majątkowe, które mogą być wykorzystane w celu poprawienia sytuacji życiowej. Jak stwierdził WSA w Lublinie w wyroku z dnia 14.12.2017 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 668/17, "Mając jednak na uwadze cele dodatku mieszkaniowego, a więc pomoc osobom, które rzeczywiście nie są w stanie pokryć kosztów utrzymania lokalu, w którym zamieszkują, nie można dopuścić do sytuacji, w której dodatek będzie przyznawany również osobom, które mają obiektywną możliwość wykorzystania posiadanych dodatkowych zasobów, jednak tego nie czynią z subiektywnych względów".
Zgodnie z art. 7 ust. 3 pkt 1 u.d.p., organ odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującymi, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe.
W świetle całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego należy stwierdzić, iż wnioskująca posiada zasób majątkowy w postaci lokalu mieszkalnego o wartości 50.000 zł, co w zestawieniu z zadeklarowanym miesięcznym dochodem w wysokości 1090,30 zł., taką dysproporcję stanowi.
W złożonym odwołaniu od powyższej decyzji, skarżąca stwierdziła, że wnosi sprzeciw od odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego i wnosi o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Toruniu, decyzją z dnia 17 maja 2022 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), zwaną dalej: "kpa", art. 2 ust. 1 pkt 1 oraz art. 7 ust. 1 pkt 3 u.d.m., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy po przytoczeniu dotychczasowego stanu faktycznego sprawy, oparł o następujące ustalenia i rozważania:
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 u.d.m., dodatek mieszkaniowy przysługuje, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4 tej ustawy, najemcom albo podnajemcom lokali mieszkalnych, zamieszkującym w tych lokalach.
Dyspozycja art. 3 ust. 1 u.d.m., stanowi, że dodatek przysługuje tym osobom, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym (aktualnie kwota ta wynosi 2265,01 zł).
Dyspozycja art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 5 u.d.m., stanowi, że dodatek mieszkaniowy, osobom prowadzącym jednoosobowe gospodarstwo domowe przysługuje gdy normatywna powierzchnia lokalu nie przekracza 45,5 m˛.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 u.d.m., wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między wydatkami, o których mowa w art. 6 ust. 3-6, przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego, a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą, dodatek w wysokości 15% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie jednoosobowym.
Wydatkami poniesionymi przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy są świadczenia okresowe ponoszone przez gospodarstwo domowe w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego (art. 6 ust. 3). Do wydatków tych zalicza się: czynsz; opłaty związane z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na lokale mieszkalne w spółdzielni mieszkaniowej; zaliczki na koszty zarządu nieruchomością wspólną; odszkodowanie za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego; inne opłaty za używanie lokalu mieszkalnego; opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych.
Z dołączonej do wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego deklaracji o wysokości dochodów za okres od 1 listopada 2021 r. do 31 stycznia 2022 r. wynika, że w okresie tym strona uzyskała dochód z tytułu emerytury w wysokości 3.270,90 zł. W świetle powyższego dochody skarżącej w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego wyniosły 1.090,30 zł miesięcznie.
Ponadto, ze znajdującej się w aktach sprawy karty lokalu i wydatków na lokal wynika, że skarżąca ponosi wydatki związane z użytkowaniem tego lokalu w wysokości 780,23 zł miesięcznie.
W świetle powyższego, strona, co do zasady spełnia wymogi uprawniające do uzyskania dodatku mieszkaniowego określonego w wyżej wymienionych przepisach ustawy o dodatkach mieszkaniowych.
Niemniej jednak, na podstawie załączonego do wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego oświadczenia skarżącej, jak też na podstawie przeprowadzonego w dniu 28 lutego 2022 r. wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania ustalono, że skarżąca jest właścicielem lokalu mieszkalnego znajdującego się w miejscowości B. (gmina Ł.) o powierzchni 39 m˛.
Z oświadczenia strony złożonego w dniu 10 lutego 2022 r. wynika, że lokal stanowiący jej własność nieodpłatnie zamieszkuje A. N.. Jak oświadczyła skarżąca wymieniony ponosi jedynie wydatki związane z wywozem śmieci w swojej części, natomiast opłaty związane z użytkowaniem tego lokalu ponosi ona sama. Jednocześnie z oświadczenia tego wynika, że w okresie od listopada 2021 r. do kwietnia 2022 r. skarżąca pobierała dodatek mieszkaniowy wypłacany przez Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Łasinie.
W ocenie tutejszego Kolegium organ I instancji prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy i odmówił stronie wnioskowanego świadczenia.
Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 3 pkt 1 u.d.m., organ pomocy społecznej, odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe.
Organ podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 718/05, zgodnie z którym dodatek mieszkaniowy jest rodzajem publicznoprawnego świadczenia pieniężnego i ma na celu pokrycie części kosztów utrzymania mieszkania, jakie obowiązana jest ponosić osoba uprawniona do otrzymywania takiego dodatku; a dodatek ten przyznawany jest osobom, które znajdują się w niedostatku i nie są w stanie samodzielnie zaspakajać podstawowych potrzeb bytowych.
W ocenie organu odwoławczego fakt, że skarżąca jest właścicielem lokalu mieszkalnego (wykupionego, jak wynika z akt sprawy w 2017 r. za kwotę 40.000 zł), nie pozwala uznać, że jest osobą znajdującą się w niedostatku i nie jest w stanie samodzielnie zaspokajać podstawowych potrzeb bytowych. Na powyższą ocenę nie ma także wpływu fakt, że skarżąca udostępnia posiadany lokal nieodpłatnie innej osobie, ponosząc samodzielnie koszty (poza związanymi z wywozem śmieci) jego utrzymania. Bezspornie konieczność ponoszenia opłat za będący własnością skarżącej lokal oraz jednoczesne ponoszenie opłat za lokal przez nią zamieszkiwany, ma wpływ na bieżącą sytuację finansową jej gospodarstwa domowego, albowiem nieodpłatnie udostępnia posiadany lokal mieszkalny innej osobie, zatem z własnej woli - ponosząc dodatkowe koszty związane z utrzymaniem tego lokalu uszczupla własny budżet domowy. Taka okoliczność, również w ocenie organu odwoławczego, nie pozwala na stwierdzenie, że skarżącą można zaliczyć do grona osób, których stan majątkowy nie pozwala na uiszczanie opłat związanych z zajmowanym mieszkaniem.
W skardze złożonej do Sądu, skarżąca powołała się na "trudną do pokonania sferę przeżycia’. Z treści skargi wynika, że w ocenie skarżącej, Sąd nie uwzględnił jej trudnej sytuacji egzystencjonalnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej zwaną: "p.p.s.a.", nie potwierdza, aby w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu materialnemu, oraz prawu procesowemu, w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji.
Przedmiot sporu dotyczył ustalenia czy, występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji złożonej wraz z wnioskiem o świadczenie, a faktycznym stanem majątkowym strony (posiadanie dodatkowego mieszkania, będącego własnością strony), wskazującym, że jest ona w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowanym lokalem mieszkalnym wykorzystując środki własne i posiadane zasoby majątkowe, jak przyjęły organy obu instancji; czy też posiadanie dodatkowego mieszkania, dysproporcji takiej nie stanowi, jak wynika to ze stanowiska skarżącej.
Stanowisko organów należy uznać za zasadne.
Przede wszystkim należy stwierdzić, że głównym celem przyznawania dodatku mieszkaniowego jest zrekompensowanie osobom, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania mieszkania, uzyskującym niskie dochody, skutków większego obciążenia ich budżetów domowych, wynikających ze zwiększonych wydatków na mieszkanie i podwyżki czynszów. Świadczenie to ma zatem pomóc osobie znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej, a spełniającej wymogi u.d.m., w pokryciu kosztów utrzymania lokalu, w którym osoba ta zamieszkuje. Instytucja dodatku mieszkaniowego, uregulowana w przepisach u.d.m., jest szczególnym świadczeniem pieniężnym wypłacanym przez gminę na rzecz wskazanych w ustawie osób o niskich dochodach, znajdujących się w trudnej sytuacji, którym przysługuje tytuł prawny do lokalu, w celu umożliwienia im zapłaty czynszu oraz pokrycia innych obciążających je wydatków na zajmowany lokal (por. uchwała składu pięciu sędziów NSA z dnia 20 maja 1996 r. sygn. akt OPK 12/96, ONSA 1997, z. 1, poz. 10; wyrok NSA z dnia 21 czerwca 1996 r. sygn. akt SA/Wr 3118/95, niepubl.; A. Mączyński, A. Proksa: "Nowe prawo lokalowe z komentarzem", Wyd. Centrum Prawne, Kraków 1994, str. 61; A. Gola, J. Suchocki: "Ustawa o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych – komentarz", Wyd. Prawnicze, Warszawa 1996, str. 88). Zasady i tryb przyznawania dodatków mieszkaniowych, zasady ustalania ich wysokości i wypłacania normują przepisy wskazanej wyżej ustawy o dodatkach mieszkaniowych.
Artykuł 7 ust. 1 u.d.m., określa kompetencję organu wykonawczego gminy do załatwienia sprawy w przedmiocie dodatku mieszkaniowego poprzez wydanie decyzji administracyjnej, która ma charakter związany co oznacza, że w przypadku spełnienia przez stronę wymaganych warunków i ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na zakwalifikowanie danej osoby jako uprawnionej do otrzymania tego świadczenia, wójt (burmistrz, prezydent miasta) ma obowiązek wydać decyzję pozytywną. Jednakże stosownie do art. 7 ust. 3 pkt 1 u.d.m., organ odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli ustali, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, o której mowa w art. 7 ust. 1 u.d.m. (tj. załączanej do wniosku o świadczenie), a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego), wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe.
W doktrynie i judykaturze konsekwentnie wyrażany jest pogląd, że o rażącej dysproporcji między sytuacją majątkową osoby wnioskującej o przyznanie dodatku mieszkaniowego, ustaloną przez organ w toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i wyrażającą się w posiadanych wartościowych przedmiotach lub innych zasobach, które sprzeciwiają się przyznaniu dodatku mieszkaniowemu, a deklarowanymi przez stronę dochodami, można mówić wówczas, gdy różnica ta jest oczywista i łatwo dostrzegalna. Przepisy dotyczące zasad przyznawania dodatków mieszkaniowych mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że muszą być ściśle stosowane bez możliwości odstępstw. Ustawodawca w sposób bardzo ścisły określił zasady przyznawania i sposób obliczania dodatków mieszkaniowych, nie pozostawiając organowi administracji orzekającemu w tych sprawach możliwości działania w ramach uznania administracyjnego. Organy rozpatrujące wnioski o udzielenie dodatku mieszkaniowego muszą kierować się kryteriami określonymi wyłącznie w u.d.m. Nie mogą brać pod uwagę żadnych innych okoliczności poza wskazanymi w ustawie.
Biorąc pod uwagę powyższą regulację, nie sposób zarzucić organom wadliwej wykładni art. 7 ust. 3 pkt 1 u.d.m. Fakt posiadania przez skarżącą prawa własności mieszkania o powierzchni 39 m˛ w miejscowości B. jest niesporny i oczywisty. Skoro skarżąca posiada majątek o tak znaczącej wartości, jak własność mieszkania o pow. 39 m˛, którego cena zakupu w roku 2017 wynosiła 40.000 zł., to fakt ten stanowi o występowaniu rażącej dysproporcji pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym skarżącej i w konsekwencji zasadnie organy odmówiły przyznania dodatku mieszkaniowego.
Sporne świadczenie przysługuje wyłącznie osobom, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania mieszkania. Posiadanie tymczasem, tak znacznego majątku, powoduje możliwości bądź czerpania z niego pożytków poprzez np. wynajem mieszkania, bądź spieniężenie go, poprzez sprzedaż mieszkania. Nie sposób pogodzić sytuacji dysponowania przez wnioskodawcę składającego podanie o pomoc w utrzymaniu mieszkania, majątku pozwalającego samodzielnie zaspokoić mu potrzeby mieszkaniowe z jednoczesnym przyznaniem wnioskodawcy takiej pomocy ze środków pomocy społecznej. W konsekwencji więc nieuzasadnione jest oczekiwanie udzielenia pomocy w zaspokojeniu potrzeb bytowych (w tym przypadku dodatku mieszkaniowego) w sytuacji, kiedy osoba wnioskująca o pomoc, jest w stanie zaspokoić swe potrzeby mieszkaniowe wykorzystując swój majątek.
Z tych względów sąd nie uwzględnił skargi. Organ odwoławczy w obszernym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, szczegółowo przestawił postawę dokonywania poszczególnych ustaleń. Uzasadnienie to w pełni realizuje zasadę pogłębiania zaufania do organu, jest przejrzyste, kompletne i zawiera wszystkie niezbędne dla ustalenia wysokości dodatku elementy i wyliczenia, pozostające w zgodzie z przepisami ustawy o dodatku mieszkaniowym.
Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.