II SA/Bd 767/06

II SA/Bd 767/06 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2006-11-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-08-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Anna Klotz /sprawozdawca/
Renata Owczarzak
Wojciech Jarzembski /przewodniczący/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 40 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 9 listopada 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak asesor WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 9 listopada 2006 roku sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w B. z dnia [...] 2006 r., bez oznaczenia numeru w przedmiocie odmowy przyjęcia zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w B. na rzecz skarżącego kwotę 355 zł (trzysta pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
II SA/Bd 767/06
Uzasadnienie
J. S. działając przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na postanowienie Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w B. bez oznaczenia numeru z dnia [...] 2006r.
Organ działając na podstawie § 44 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 1996r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej ( Dz. U. Nr 135, poz. 634 z poźn. zm.)- dalej rozporządzenia, nie uwzględnił zażalenia na zarządzenie przewodniczącego sądu dyscyplinarnego i odmówił przyjęcia zażalenia na orzeczenie dyscyplinarne.
Z akt sprawy wynika, że skarżącemu została wymierzona kara dyscyplinarna upomnienia przez Dyrektora Aresztu Śledczego w B. orzeczeniem z dnia
[...] 2006r. znak akt: [...].
Pełnomocnik skarżącego adwokat G. H. wniósł na powyższe orzeczenie dyscyplinarne zażalenie do Sądu Dyscyplinarnego.
W dniu [...] 2006r. Przewodniczący Sądu Dyscyplinarnego przy OISW
w B. zarządzeniem znak akt: [...] na podstawie § 44 ust. 2 rozporządzenia odmówił przyjęcia zażalenia złożonego przez pełnomocnika. Zdaniem organu według potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy orzeczenie dyscyplinarne zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 9 czerwca 2006 r., natomiast zażalenie zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu 17 czerwca 2006 r. (data stempla pocztowego), natomiast ostatnim dniem na wniesienie zażalenia był 16 czerwca 2006 r.
Na powyższe zarządzenie pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie z wnioskiem o jego uchylenie oraz przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na orzeczenie dyscyplinarne i nadanie sprawie dalszego biegu.
Wniosek pełnomocnik uzasadnił tym, iż to nie jemu zostało doręczone orzeczenie dyscyplinarne, lecz Kancelarii Radcy Prawnego mieszczącej się w tym samym budynku - A. M. W ocenie pełnomocnika skarżącego był to błąd listonosza.
Sąd dyscyplinarny nie uwzględnił wniesionego zażalenia na zarządzenie i odmówił przyjęcia zażalenia na orzeczenie dyscyplinarne.
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że ostatnim dniem do wniesienia zażalenia był dzień 16 czerwca 2006 r. Tak więc złożenie zażalenia dzień później, tj. 17 czerwca 2006 r. jest uchybieniem terminu.
Organ nie zgadza się z twierdzeniem pełnomocnika, że nastąpiło nieskuteczne doręczenie orzeczenia o wymierzeniu kary, gdyż wydane przez Dyrektora AŚ w B. orzeczenie o wymierzeniu kary zostało doręczone radcy prawnemu A. M., który poświadczył zwrotne potwierdzenie odbioru datą oraz podpisem - z dopiskiem "z up. prac.".
Zdaniem organu wątpliwości budzi także fakt, że profesjonalny pracownik kancelarii (funkcjonującej pod tym samym adresem), zdający sobie sprawę z upływu terminów procesowych, nie przekazał tej przesyłki niezwłocznie adresatowi, a obrońca przy tym nie wspomina o swojej dłuższej nieobecności w kancelarii. Ponadto przyjmując nawet, że osoba ta nie była uprawniona do odbioru pism adresowanych do adw. G. H., obrońca twierdzi, że mógł zapoznać się z treścią orzeczenia w dniu 12 czerwca 2006 r. tj. na kilka dni przed upływem terminu do złożenia zażalenia. Niezrozumiałym natomiast jest argument, iż obrońca nie mógł się zapoznać z datą doręczenia pisma do kancelarii. W tej sytuacji obwiniony i obrońca mieli czas na dokonanie stosownych uzgodnień i wniesienie zażalenia. Organ uważa, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek zawinionej przez pełnomocnika przeszkody, który nie uprawdopodobnił w najmniejszym stopniu braku swojego zawinienia.
W skardze do Sądu pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów wg norm przepisanych.
Skargę uzasadnił błędnym doręczeniem korespondencji radcy prawnemu, który nie posiada upoważnienia do odbierania korespondencji kierowanej do adwokata G. H. Na dowód powyższego radca prawny A. M. złożył do Sądu oświadczenie, iż sporne orzeczenie odebrał przez pomyłkę. Zatem pełnomocnik skarżącego wywodzi, że stosownie do art. 40 § 2 Kpa pismo doręczone osobie nie będącej pełnomocnikiem strony nie może wywołać skutków prawnych .
W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wraz z argumentacją zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Ponadto, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 - dalej zwaną p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów, stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie w części dotyczącej żądania uchylenia postanowienia Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w B.
Zgodnie z § 70 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 1996 r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. Nr 135, poz. 634 z poźn. zm.) w sprawach nie uregulowanych rozporządzeniem stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
W związku z powyższym obowiązkiem Sądu Dyscyplinarnego było § 44 rozporządzenia rozszerzyć o regulacje prawne zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Zgodnie z § 44 rozporządzenia ust. 1 przewodniczący sądu dyscyplinarnego po stwierdzeniu, że zażalenie zostało wniesione przez osobę uprawnioną i w terminie, wyznacza skład orzekający i kieruje sprawę na posiedzenie.
W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że zażalenie na orzeczenie dyscyplinarne zostało wniesione przez osobę uprawnioną stosownie do § 15 ust. 2 i 3 rozporządzenia.
W rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej, sprawa doręczeń została uregulowana bardzo lakonicznie. Jedynie w § 10 ust. 1 stwierdzono, że wszczęcie postępowania dyscyplinarnego następuje w formie postanowienia, którego odpis doręcza się obwinionemu oraz przesyła się niezwłocznie wyższemu przełożonemu. Natomiast w § 23 ust. 3 rozporządzenia postanowiono, że orzeczenie o wymierzeniu kary dyscyplinarnej doręcza się niezwłocznie obwinionemu; orzeczenie to przesyła się w terminie 3 dni do wyższego przełożonego.
Tak więc przepisy rozporządzenia przewidują doręczenie rozstrzygnięć obwinionemu natomiast nie stanowią o sytuacji, gdy w sprawie jest ustanowiony obrońca stosownie do § 15 rozporządzenia.
W związku z powyższym jeżeli w postępowaniu dyscyplinarnym obwiniony posiada ustanowionego obrońcę to stosownie do § 70 rozporządzenia będą miały zastosowanie przepisy o doręczeniach zawarte w rozdziale 8 Kodeku postępowania administracyjnego .
Z art. 39 Kpa wynika, że organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy.
W rozpoznawanej sprawie miało miejsce doręczenie orzeczenia dyscyplinarnego za zwrotnym potwierdzeniem odbioru przez pocztę.
W związku z tym, że obwiniony w niniejszej sprawie miał ustanowionego obrońcę, orzeczenie należało doręczyć obrońcy stosownie do art. 40 § 2 Kpa, który stanowi, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W postanowieniu z dnia 9 września 1993 r. (III ARN 45/93, OSNCP 1994 r. nr 5, poz. 112) SN podkreślił, że przepis art. 40 § 2 k.p.a. "nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z przyjętą w kodeksie postępowania administracyjnego zasadą oficjalności doręczeń obarcza organy administracyjne prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych, a w tym orzeczeń (decyzji i postanowień) pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie. Od dnia powiadomienia organu o ustanowieniu pełnomocnika powinien mieć on zapewniony czynny udział w postępowaniu tak samo jak strona, a pominięcie pełnomocnika strony w czynnościach postępowania jest równoznaczne z pominięciem strony i wywołuje te same skutki prawne. (...) Strona postępowania administracyjnego, ustanawiająca pełnomocnika, chroni się przed skutkami nieznajomości prawa, a jeżeli organ administracji pomija pełnomocnika w toku czynności postępowania administracyjnego, to niweczy skutki staranności strony w dążeniu do ochrony swych praw i interesów i otrzymania takiej ochrony prawnej, jaką powinna ona uzyskać w państwie prawa".
W rozpoznawanej sprawie organ doręczył orzeczenie dyscyplinarne obwinionemu, który czynność potwierdził własnoręcznym podpisem w dniu 7 czerwca 2006 r.
W ocenie Sądu doręczenie orzeczenia obwinionemu ma charakter czysto informacyjny. W orzecznictwie sądów administracyjnych został utrwalony pogląd, że, doręczenie pisma stronie, która ustanowiła pełnomocnika, obok doręczenia go pełnomocnikowi, ma wymiar czynności procesowej, lecz wyłącznie informacyjnej. Jednoczesne bowiem doręczenie pisma stronie i pełnomocnikowi wywołuje jedynie ten skutek, że strona jest poinformowana o treści pisma, natomiast skutki prawne związane z jego doręczeniem rozpoczynają się z datą skutecznego doręczenia pisma pełnomocnikowi.
W świetle powyższego w rozpoznawanej sprawie nie ma znaczenia doręczenie orzeczenia dyscyplinarnego obwinionemu. Skoro w sprawie był ustanowiony obrońca obowiązkiem organu było doręczenie orzeczenia dyscyplinarnego pełnomocnikowi.
W związku z powyższym organ powinien ponad wszelką wątpliwość ustalić, czy doręczenie orzeczenia dyscyplinarnego radcy prawnemu A. M. prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego w B. przy ul. K. można uznać za skuteczne w sytuacji, gdy obrońcą skarżącego zgodnie z pełnomocnictwem został ustanowiony adwokat G. H.
W ocenie Sądu adnotacja naniesiona na zwrotnym potwierdzeniu odbioru " z up. prac." jest niewystarczająca do tego, aby można było przyjąć, że radca prawny był upoważniony do odbioru korespondencji skierowanej do obrońcy obwinionego.
Zarówno adwokat G. H., jak i radca prawny A. M. (oświadczenie w aktach sądowych) wywodzą, że nastąpił błąd w doręczeniu popełniony przez pracownika urzędu pocztowego.
Organ natomiast prowadząc postępowanie nie wyjaśnił z pracownikiem urzędu pocztowego dlaczego korespondencja kierowana do adwokata została doręczona radcy prawnemu oraz co oznacza adnotacja na zwrotnym potwierdzeniu odbioru " z up. prac."
W ocenie Sądu ustalenia poczynione przez organ mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż istnieje prawdopodobieństwo braku skutecznego doręczenia orzeczenia obrońcy.
W doktrynie przyjęto, że przez osobę upoważnioną do odbioru pism należy rozumieć "nie tylko osobę, która ma specjalne upoważnienie pod tym względem, ale również każdą osobę, która ze względu na funkcję wykonywaną w organizacji adresata jest regulaminowo lub zwyczajowo uprawniona do odbioru pism, np. pracownik kancelarii (biura), portier, członek zarządu (administracji) itp." (E. Iserzon (w:) Komentarz IV, 1970, s. 124). Nadto z akt sprawy wynika, że pełnomocnik skarżącego wykonuje zawód w kancelarii adwokackiej.
Zgodnie z art. 4a ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz.1058 ze zm.) adwokat wykonuje zawód w kancelarii adwokackiej, w zespole adwokackim oraz w spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej lub komandytowej.
W toku prowadzonego postępowania organ powinien zażądać wykazania od pełnomocnika oświadczenia w jakiej formie stosownie do art. 4a cyt. wyżej ustawy wykonuje on zawód adwokata.
Powyższe ustalenia pozwolą na właściwe zastosowanie przepisów o doręczeniach zgodnie z Kpa.
W sytuacji, gdy pełnomocnik skarżącego wykonuje zawód jako osoba fizyczna zastosowanie winien znaleźć art. 42 Kpa, który wskazuje kilka miejsc, w których możliwe jest dokonywanie doręczeń osobom fizycznym. Za najwłaściwsze miejsce doręczenia kodeks uznaje mieszkanie adresata lub miejsce jego pracy.
Doręczenie pisma radcy prawnemu sąsiedniej kancelarii wskazuje na doręczenie zastępcze uregulowane w art. 43 Kpa , o ile pełnomocnik skarżącego wykonuje zawód jako osoba fizyczna.
Określany w powyższym przepisie sposób doręczenia pisma jako doręczenie zastępcze, stanowi wyjątek od zasady doręczenia właściwego (bezpośredniego), co wpływa na sposób jego interpretacji. Jego zastosowanie wymaga łącznego zaistnienia określonych w przepisie przesłanek. Ich wystąpienie, ze względu na zwrot "pismo doręcza się", nakłada na organ doręczający obowiązek podjęcia starań ukierunkowanych na dokonanie doręczenia zastępczego.
Niezbędną przesłanką zastosowania doręczenia zastępczego jest zobowiązanie się odbiorcy do oddania pisma adresatowi.
Doręczenie przewidziane w tym przepisie jest skuteczne, jeżeli spełnione są następujące przesłanki: a) adresat jest nieobecny w mieszkaniu w czasie doręczania pisma, b) pismo zostało przyjęte za pokwitowaniem przez dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcę, c) osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, d) w przypadku gdy pismo zostało przyjęte przez sąsiada lub dozorcę o doręczeniu pisma tym osobom umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata. Doręczenie pisma w sposób określony w komentowanym przepisie stwarza domniemanie doręczenia pisma adresatowi, które może być obalone dowodem przeciwnym. W wyroku NSA z dnia 3 kwietnia 1996 r., SA/Ka 1312/95, niepublikowany, sformułowano tezę, że: "Przewidziane w art. 43 i 44 k.p.a. zastępcze formy doręczenia pisma rodzą domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi. Domniemanie to może zostać obalone, gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. Obalenie domniemania o doręczeniu pisma rodzi prawo do przywrócenia stronie terminu do dokonania określonej czynności prawnej".
Organ powinien również mieć na uwadze, że inny tryb postępowania będzie miał miejsce jeżeli pełnomocnik skarżącego wykonuje zawód jako jednostka organizacyjna.
Wówczas odpowiednie zastosowanie powinien znaleźć przepis art. 45 kpa. Komentowany przepis dotyczy wszystkich adresatów pism, którzy nie są osobami fizycznymi. Pisma doręcza się osobom prawnym i jednostkom organizacyjnym nie posiadającym osobowości prawnej w sposób określony w komentowanym przepisie. Jeżeli jednak osoba prawna lub jednostka organizacyjna ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się temu pełnomocnikowi (art. 40 § 2).
W rozpoznawanej sprawie należy również zwrócić uwagę na to, że zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe ( Dz. U . z 2003 Nr 130, poz.1188 ze zm.) przesyłkę określoną w przekazie pocztowym, doręcza się adresatowi pod adresem wskazanym na przesyłce. Przy czym przesyłką będzie przesyłka - rzeczy opatrzone adresem, przedłożone do przyjęcia lub przyjęte przez operatora w celu przemieszczenia i doręczenia adresatowi, a adresatem będzie - podmiot określony przez nadawcę jako odbiorca przesyłki ( art. 3 pkt 3 i 16 ustawy Prawo pocztowe).
W związku z tym przekazanie orzeczenia dyscyplinarnego przez pracownika pocztowego powinno nastąpić pod wskazanym adresem do rąk adresata na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
W świetle powyższego Sąd stwierdził, że przed wydaniem zaskarżonego postanowienia nie przeprowadzono postępowania dowodowego co do skuteczności doręczenia orzeczenia dyscyplinarnego obrońcy obwinionego.
Powyższe uchybienie skutkuje uchyleniem zaskarżonego postanowienia z uwagi na art. 7 i art. 77 K.p.a.
Jednocześnie Sąd zauważa, że wniosek o przywrócenie terminu zawarty z zażaleniu na zarządzenie Przewodniczącego powinien zostać rozpoznany odrębnym rozstrzygnięciem w trybie i na zasadach zawartych w art.58 i art. 59 Kpa, gdyż na postanowienie wydane w przedmiocie przywrócenia terminu służy zażalenie.
Zatem nieprawidłowe było w ocenie Sądu uzasadnianie braku podstaw do przywrócenia terminu na wniesienia zażalenia od orzeczenia dyscyplinarnego w zaskarżonym postanowieniu.
Z powyższych względów Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 152 i 200 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.