II SA/Bd 748/24

II SA/Bd 748/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-01-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jerzy Bortkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Brzezińska
Mariusz Pawełczak
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 901
art. 37 ust. 1 pkt 1, art. 37 ust. 2 pkt 1, art. 106 ust. 3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę.
Uzasadnienie
Burmistrz Miasta K. decyzją z dnia [...] 2024 r., na podstawie art. 8 ust. 1, pkt 1, art. 17 ust. 1pkt 19, 20, art. 37 ust. 1 pkt. 1, art. 37 ust. 2 pkt 1, ust. 3 w związku z art. 101 ust. 2, art. 106, art. 109, art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 901), zwanej dalej: "u.p.s.", orzekł o:
1/ przyznaniu W. K., zwanemu dalej: "skarżącym" lub "stroną" zasiłku stałego od dnia [...] 2024 do dnia [...] 2024 w kwocie 1000 zł miesięcznie;
2/ objęciu strony ubezpieczeniem zdrowotnym w wysokości 9,0 % kwoty zasiłku stałego w okresie pobierania świadczenia;
3/ wypłacaniu zasiłku stałego w kasie Banku Spółdzielczego w K. do 30 dnia każdego miesiąca.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że strona jest osobą niezdolną do pracy z tytułu niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym, samotnie gospodarującą, która nie nabyła uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych potwierdzonych zaświadczeniem ZUS T..
Wyjaśniono, że w myśl art. 37 ust. 2 pkt. 1 ww. ustawy wysokość zasiłku stałego w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kwotą stanowiącą 130% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 1000 zł miesięcznie.
Dodano, że strona nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia z innego tytułu i opłacanie składki zdrowotnej przez MOPS jest konieczne w celu zapewnienia możliwości korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wskazał, że w październiku 2022r. otrzymał orzeczenie z Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności [...] o przyznaniu mu lekkiego stopnia niepełnosprawności od [...] 2022r. do [...] 2024r. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Bydgoszczy. Sąd Rejonowy we Włocławku w prawomocnym wyroku z dnia 8 maja 2024r. zakwalifikował stronę do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w okresie od [...] 2022r. do [...] 2024r., ustalając datę orzeczonego stopnia niepełnosprawności od [...] września 2022r. Strona podała, że od [...] 2022r. do [...] 2024r. utrzymywała się z zasiłku okresowego w kwocie [...]zł, co starczało tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W wyniku tej sytuacji nie była w stanie opłacać zobowiązań finansowych, co spowodowało duże zadłużenie. Brak możliwości wykupu leków spowodował nawrót chorób, co uniemożliwiło podjęcie pracy odpowiedniej do jego stanu zdrowia. Odwołujący się wniósł o zmianę decyzji i przyznanie zasiłku stałego zgodnie z prawomocnym wyrokiem Sądu od dnia 16 września 2022r.
Samorządowe Kolegium we Włocławku decyzją z dnia [...] 2024 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024r. poz. 527), zwanej dalej: "kpa", utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Powyższe rozstrzygnięcie – po przytoczeniu dotychczasowego stanu faktycznego – organ odwoławczy oparł zasadniczo o następujące ustalenia i rozważania:
Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Kwestią sporną jest możliwość wstecznego ustalenia prawa do zasiłku stałego, tj. od dnia [...] 2022r. ze względu na treść orzeczenia - wyroku Sądu Rejonowego we Włocławku z dnia 08 maja 2024r. kwalifikującego odwołującego się do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w okresie od [...] 2022r. do [...] 2024r., ustalając datę orzeczonego stopnia niepełnosprawności od [...] 2022r.
Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s., zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zasiłek stały ustala się w wysokości - w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kwotą stanowiącą 130% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż [...] zł miesięcznie / ust.2 pkt 1 art.37 ww. ustawy/.
W świetle art. 6 pkt 1 u.p.s., przez całkowitą niezdolność do pracy należy rozumieć całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. W myśl art. 106 ust. 3 ustawy świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, z zastrzeżeniem ust. 7-11.
Z analizy powołanych wyżej przepisów wynika, że zasadą jest, iż zasiłek stały przysługuje od miesiąca, w którym złożono wniosek o przyznanie tego świadczenia. Wyjątek od tej zasady, wyrażonej w art. 106 ust. 3 u.p.s., dotyczącej daty początkowej przyznania zasiłku stałego, został określony w ust. 7 i nast. tego artykułu i odnosi się do sytuacji, w której wnioskodawca, składając wniosek o przyznanie zasiłku stałego, nie posiada jeszcze stosownego orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy, czy orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Wówczas, jak wynika z treści przepisów art. 106 ust. 7 – 11 u.p.s. , złożenie takiego wniosku wszczyna postępowanie w przedmiocie przyznania zasiłku stałego, a następnie po spełnieniu określonych warunków - postępowanie takie zawiesza się do czasu dostarczenia wyżej wymienionego orzeczenia. Jeżeli orzeczenie zostanie doręczone w terminie 60 dni od dnia jego otrzymania organ po podjęciu postępowania wydaje decyzję o ustaleniu prawa do zasiłku stałego, począwszy od miesiąca w którym złożono wniosek o przyznanie tego zasiłku.
Szczegółowo przytaczając regulację art. 106 ust. 7 – 11 należy wskazać, że sytuacja opisana w ust. 7 i nast. dotyczy przypadku, w którym wnioskodawca ubiegający się o zasiłek stały nie posiada jeszcze orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy - w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności - w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Wówczas wszczyna się postępowanie o ustalenie uprawnienia do zasiłku, a następnie po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w przypadku spełnienia warunków , o których mowa w art. 37 ust. 1 i 4, z wyłączeniem warunku całkowitej niezdolności do pracy - postępowanie zawiesza się do dnia dostarczenia orzeczenia; w przypadku natomiast niespełnienia któregokolwiek z warunków, o których mowa w art. 37 ust. 1 lub 4, z wyłączeniem warunku całkowitej niezdolności do pracy - odmawia się przyznania zasiłku stałego. W myśl art. 106 ust.9 ustawy, jeżeli orzeczenie, o którym mowa w ust. 7 zostanie doręczone w terminie 60 dni od dnia jego otrzymania, zawieszone postępowanie podejmuje się, a prawo do zasiłku stałego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o przyznanie zasiłku stałego wraz z potwierdzeniem, o którym mowa w ust. 7. Jeżeli orzeczenie, o którym mowa w ust. 7, zostanie doręczone po upływie 60 dni od dnia jego otrzymania, zawieszone postępowanie podejmuje się, a prawo do zasiłku stałego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym dostarczono orzeczenie /ust. 10/. W razie niedostarczenia orzeczenia o którym mowa w ust. 7, w terminie 3 lat od dnia zawieszenia postępowania, zawieszone postępowanie podejmuje się z urzędu /ust. 11/.
Odwołujący się, chcąc uzyskać zasiłek stały od dnia [...] 2022r., powinien był zatem złożyć wniosek o przyznanie przedmiotowego zasiłku jednocześnie z wnioskiem o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, tj. w miesiącu wrześniu 2022r. /por. orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności [...] z dnia [...] 2022r. wydane po rozpatrzeniu wniosku odwołującego się z dnia [...] 2022r. - w aktach sprawy/. Z kolei z akt sprawy wynika, że przedmiotowy wniosek o przyznanie zasiłku stałego, odwołujący się złożył w organie pomocowym w dniu [...] 2024r. Dlatego też brak jest podstaw prawnych do przyznania tego zasiłku od [...] 2022r.
Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] 2024r. wynika, że odwołujący się jest osobą samotnie gospodarującą, jego dochód ustalony na potrzeby uprawnienia oraz wysokości zasiłku stałego wynosił "0" zł /ust.6 art.37 ustawy/. Jak już wcześniej wyjaśniono zgodnie z art. 37ust.2 pkt 1 zasiłek stały ustala się w wysokości - w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kwotą stanowiącą 130% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż [...] zł. miesięcznie. Kwota ta w przedmiotowej sprawie została prawidłowo przyznana od miesiąca złożenia wniosku.
W skardze od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie, jak wynika z treści skargi.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że przyczyną niezłożenia [...] 2022 r., wniosku o zasiłek stały był fakt, że w tym okresie strona nie dysponowała orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, lecz jedynie o stopniu lekkim i pracownik MOPS w K. poinformował ją, że orzeczenie to nie kwalifikuje do otrzymania zasiłku stałego i należy złożyć wniosek o zasiłek okresowy i oczekiwać ze złożeniem wniosku o zasiłek stały na uzyskanie orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym.
Wyjaśniono, że od [...] 2022 r. do [...] 2024 r., strona utrzymywała się z zasiłku okresowego w kwocie [...]zł., co spowodowało tragiczną sytuację życiową w tym popadnięcie w zadłużenia i nawrót chorób z powodu braku leków.
Zaskarżona decyzja jest krzywdząca dla strony ponieważ organy wbrew wyrokowi Sądu Rejonowego we [...], który kwalifikującego skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od [...] 2022 r., przyznały świadczenie od [...] 2024 r.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.
Strony postępowania wniosły o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej zwaną: "p.p.s.a.", nie potwierdza, aby w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu materialnemu, oraz prawu procesowemu, w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji.
Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia były przepisy art. 37 ust. 1 pkt. 1, art. 37 ust. 2 pkt 1 u.p.s. oraz art. 106 ust. 3 u.p.s.
Wynika z nich, że zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (art. 37 ust. pkt ). Zasiłek stały ustala się w wysokości w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kwotą stanowiącą 130% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż [...] zł miesięcznie (art. 37 ust. 2 pkt ).
Jak wynika natomiast z art. 106 ust. 3 u.p.s., świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, z zastrzeżeniem ust. 7-11. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem.
W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek [...] 2024 r. Zatem organ stosując art. 106 ust. 3 u.p.s., prawidłowo przyznał przedmiotowe świadczenie od [...] 2024 r.
W ocenie skarżącego zasiłek powinien być przyznany od [...] 2022 r., ponieważ Sąd Rejonowy we Włocławku wyrokiem z dnia 8 maja 2024 r., ustalił, że umiarkowany stopień niepełnosprawności u skarżącego istnieje od [...] 2022 r. Ponadto ze skargi wynika, że pracownicy MOPS w K. nie poinformowali strony o możliwości wcześniejszego złożenia wniosku. Okoliczności tej jednak strona nie zgłaszała w toku postępowania administracyjnego, więc organ organy nie miały podstaw do jej weryfikacji i podjęcia rozważań, czy okoliczność ta została potwierdzono, a jeżeli tak czy i jakie ma znaczenie dla sprawy. Natomiast sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności zaskarżonego aktu na moment jego wydania, tj. wedle stanu faktycznego i prawnego, jak i argumentacji stron i ustosunkowania się do niej stron przeciwnych, istniejącego w dacie wydania kontrolowanego aktu. W niniejszej sprawie organy nie miały więc obowiązku ustosunkowania się do ww. wskazanego w skardze zarzutu, co do braku informacji.
W konsekwencji dokonując kontroli stanowiska organów, że skarżący chcąc uzyskać zasiłek stały za okres wsteczny winien był złożyć wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia, w okresie w którym ubiegał się o kolejne orzeczenie stwierdzające stopień niepełnosprawności, należało stanowisko to zaaprobować.
W sytuacji gdy – jak w przedmiotowej sprawie – kiedy nie zachodzi ciągłość niepełnosprawności, o dacie, od której przysługuje zasiłek stały decyduje data złożenia wniosku, bowiem art. 106 ust. 3 u.p.s. wyklucza złożenie skutecznego wniosku o przyznanie zasiłku stałego z datą wsteczną za okres poprzedzający uzyskanie orzeczenia o niepełnosprawności, jeżeli wniosek nie jest wnioskiem kolejnym, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Trzeba też zważyć, że organy pomocy społecznej nie mają obowiązku z urzędu pouczać zainteresowanych o wszelkich możliwych świadczeniach, w innych sprawach, które ewentualnie może uzyskać strona z pomocy społecznej. Natomiast przed wydaniem decyzji w sprawie zasiłku stałego organ przeprowadził wywiad środowiskowy [...] 2024 r., w miesiącu złożenia wniosku o ten zasiłek.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.