II SA/BD 746/19

II SA/Bd 746/19 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2019-11-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-08-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jerzy Bortkiewicz
Katarzyna Korycka
Renata Owczarzak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1955/20 - Wyrok NSA z 2022-12-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 1518
art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2019 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego z dodatkami oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...], działający z upoważnienia Wojewody K. -Pomorskiego - Koordynator Zespołu III w Wydziale Koordynacji Świadczeń w K.-P. Urzędzie Wojewódzkim w Delegaturze w T., po rozpatrzeniu wniosku K. B. z dnia [...].11.2016 r., na podstawie art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.) art. 3, art. 5 ust 1 i ust 3, ust. 3a, ust. 3b, ust. 4a, ust. 4b, art. 14, art. 21, art. 23a ust 6, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 z późn. zm.), art. 23 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U. z 2017 r., poz. 1428) oraz art. 13 ust. 1 lit. b) ppkt. i), art. 67 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, orzekł:
. w pkt I decyzji przyznać K. B. prawo do zasiłku rodzinnego w okresie od [...].08.2017 r. do [...].08.2017 r. na dzieci: M. B. i M. B. w wysokości po [...] zł miesięcznie na dziecko,
. w pkt II decyzji odmówić przyznania prawa do zasiłku rodzinnego w okresie od [...].09.2017 r. do [...].10.2017 r. na dzieci: M. B. i M. B., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na ww. dzieci.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał się na przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w toku którego ustalono, iż J. B. w okresie od [...].07.2017 r. do [...].10.2017 r. był zatrudniony w firmie [...] P. S.. z o.o., w związku z czym był oddelegowany do pracy poza granicami [...], co zostało poświadczone drukiem A1 z ZUS, który wydano m. in. na okres od [...].08.2017 r. do [...].12.2017 r. Natomiast K. B. w okresie od [...].04.2017 r. do nadal, zamieszkuje w [...] wraz z dziećmi, gdzie od 2011 r. prowadzi działalność gospodarczą w formie zryczałtowanego podatku dochodowego od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne na karcie podatkowej.
Tym samym organ I instancji stwierdził, że w sprawie wniosku o świadczenia rodzinne w okresie od [...].08.2017 r. do [...].10.2017 r. znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Ustalając dochód rodziny organ I instancji stwierdził, że w okresie od [...].08.2017 r. do [...].08.2017 r. na prawo do świadczeń rodzinnych będzie miał wpływ dochód K. B. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej za rok 2015, który wyniósł [...] zł oraz z tytułu niewykorzystanej ulgi na dzieci w roku 2015 w kwocie [...]zł, tj. łącznie [...] zł, czyli [...] zł miesięcznie na członka rodziny. W związku z tym przyznano prawo do zasiłku rodzinnego w wymienionym okresie.
Z kolei w pozostałym okresie, tj. od [...].09.2017 r. do [...].10.2017 r. wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych będzie miał m.in. dochód Pana [...] z tytułu zatrudnienia w firmie [...] P. S.. z o.o., który wyniósł za m-c sierpień 2017 r. [...] zł netto oraz kwoty diet, które J. B. otrzymał za okres od [...].07.2017 r. do [...].08.2017 r. w wysokości [...] zł oraz za okres od [...].08.2017 r. do [...].09.2017 r. w kwocie [...]zł. Organ dokonał przeliczenia stawki dziennej ww. diet za okres od [...].08.2017 r. do [...].08.2017 r. oraz od [...].08.2017 r. do [...].08.2017 r. i stwierdził, iż dochód J. [...] za sierpień 2017 r. wyniósł [...] zł (tj. [...] zł na jednego członka rodziny), tym samym już sam dochód Pana B. spowodował przekroczenie kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, które dla 4-osobowej rodziny wynosi [...] zł.
Jednocześnie organ I instancji stwierdził brak możliwości zastosowania przepisu art. 5 ust. 3 powołanej ustawy, gdyż dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w ust. 1 art. 5 (674,00 zł) pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę wyższą, niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń. W związku z tym świadczenia rodzinne nie przysługują w okresie od [...].09.2017 r. do [...].10.2017 r.
W odwołaniu od pkt II ww. decyzji, K. B. podniosła zarzut naruszenia przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię pojęcia dochód i przyjęcie, iż do dochodu rodziny wlicza się dietę wypłacaną kierowcy za podróż służbową, powołując się przy tym na wyrok WSA w Szczecinie z dnia [...].07.2015 r., sygn. akt II SA/Sz 19/15.
W związku z powyższym strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, argumentując, iż organ błędnie ustalił dochód rodziny.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r., znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Opierając się na utrwalonym orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 stycznia 2013 r., sygn. akt: IV SA/G1 295/12, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 13 marca 2017 r., sygn. akt: IV SA/G1 955/16, wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt: III SA/Kr 541/17) Samorządowe Kolegium Odwoławcze zauważyło, że diety wypłacone kierowcy transportu międzynarodowego zaliczają się do należności, o których mowa w art. 3 pkt. 1 lit. c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jako uzyskane w ramach stosunku pracy i w związku z wykonywaniem pracy poza granicami kraju. Jak podkreśla orzecznictwo sądowe, jeżeli wolą ustawodawcy było, aby przy ustalaniu prawa do świadczeń wzięto pod uwagę dochody ze wszystkich źródeł, a w tym także niepodlegające obowiązkowi podatkowemu, to pojęcie "należności ze stosunku pracy (...) osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej" należy potraktować równie szeroko, przyjmując, iż są to wszystkie uzyskiwane przez pracownika, w ramach stosunku pracy, płatności i bez znaczenia pozostaje, iż należności te nie stanowią wynagrodzenia w rozumieniu Kodeksu pracy, czy przychodu podlegającego opodatkowaniu w rozumieniu ustawy o podatku od osób fizycznych.
W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że dieta [...] [...] za okres od [...].08.2017 r. do [...].08.2017 r. oraz za okres od [...].08.2017 r. do [...].08.2017 r. również wliczana jest do dochodu rodziny przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych na okres 2016/2017. W. dochodu [...] [...] za miesiąc sierpień 2017 r. w kwocie [...]zł wraz ze stawkami dziennymi diety za okres od [...].08.2017 r. do [...].08.2017 r. oraz od [...].08.2017 r. do [...].08.2017 r. wyniosła łącznie [...] zł, tj. [...] zł na członka rodziny. Zatem w okresie od [...].09.2017 r. do [...].10.2017 r. miesięczny dochód na jednego członka rodziny przekroczył kryterium dochodowe, tj. kwotę [...]zł na osobę w rodzinie, co wyklucza przyznanie świadczeń rodzinnych w w/wym. okresie.
Ponadto organ odwoławczy nadmienił, że zgodnie z art. 5 ust. 3 powołanej ustawy, w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w ust. 1 lub 2, pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3a, jednak z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż łączny dochód rodziny K. B. przekracza kwotę kryterium dochodowego o kwotę wyższą, niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługującymi rodzinie w okresie zasiłkowym.
W skardze do Sądu K. B. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającego ją rozstrzygnięcia, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, według norm przepisanych.
Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 5 ust. 1 w zw. z art. art. 3 pkt. 1 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1952 z późn. zm.) - dalej: ustawy, poprzez całkowicie błędną wykładnię pojęcia dochód i przyjęcie, iż do dochodu rodziny wlicza się również dietę wypłacaną kierowcy za podróż służbową, co pozbawiło odwołującą prawa do zasiłku rodzinnego za okres od [...].11.2017 r. do [...].05.2018 r.
W uzasadnieniu podniesionych zarzutów skarżąca podkreśliła, iż wbrew stanowisku organu II instancji, w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane są stanowiska zgoła odmienne od przytoczonych w uzasadnieniu decyzji, bowiem zgodnie ze stanowiskami prezentowanymi w doktrynie i orzecznictwie, dieta wypłacana kierowcy za podróż służbową poza granice kraju nie jest dochodem w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy, albowiem stanowi ona rekompensatę dla pracownika w związku z poniesionymi, zwiększonymi wydatkami w podróży zagranicznej związanymi z wyżywieniem, noclegami, etc. (art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców) - tak: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2.07.2015 r., sygn. Akt II SA/Sz 19/15, Legalis.
W ocenie skarżącej trudno zasadnie akceptować stanowisko, według którego dieta, a więc świadczenie, którego ratio legis było zrekompensowanie pracownikowi kosztów poniesionych w związku z odbywaną podróżą służbową, jest zaliczane do wynagrodzenia.
Skarżąca w pełni podzieliła zaprezentowane wyżej stanowisko i jej zdaniem organy obu instancji w sposób całkowicie błędny ustaliły dochód rodziny skarżącej, co skutkowało pozbawieniem jej prawa do zasiłku rodzinnego za ww. okres.
W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało ono podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sąd administracyjny w postępowaniu zainicjowanym skutecznie wniesioną skargą, bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej, a oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie.
Jak wynika z przedstawionych Sądowi akt sprawy stan faktyczny ustalony w toku postępowania administracyjnego nie budził zasadniczo wątpliwości. Kwestię sporną stanowiła natomiast dokonana przez organy interpretacja prawa materialnego.
Zgodnie z brzmieniem art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zwanej dalej ustawą, uprawnienie do zasiłku rodzinnego uzależnione jest od wielkości osiąganego w rodzinie wnioskodawcy dochodu. Z tych względów ustalenia organów odnoszące się do tej istotnej dla sprawy kwestii mają podstawowe znaczenie. Dotyczy to zarówno ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, jak też ustaleń, co do treści norm prawnych definiujących pojęcie dochodu na potrzeby ustawy. Definicja taka zamieszczona została w art. 3 pkt 1 ustawy, w którym przy zastosowaniu metody wyliczenia wskazane zostały desygnaty wchodzące w zakres pojęcia "dochód".
Wśród nich (art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy) wymienione zostały, jako dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych – należności ze stosunku pracy lub z tytułu stypendium osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą – w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy - Kodeks pracy.
Spór w rozpoznawanej sprawie koncentruje się wokół sposobu w jaki organy administracji publicznej ustaliły wysokość dochodu uzyskanego przez rodzinę skarżącej na potrzeby wnioskowanego świadczenia. W konsekwencji zasadniczym problemem jaki należy rozstrzygnąć w niniejszej sprawie jest ustalenie czy diety uzyskane przez męża skarżącej stanowią dochód rodziny w rozumieniu art. 3 pkt 1 u.ś.r.
Zakres pojęcia "dochód" wyznaczony został w ustawie o świadczeniach rodzinnych bardzo szeroko. Są nim bowiem przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r.), a także deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Co więcej, w definicji dochodu mieszczą się także inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, wymienione w art. 3 pkt 1 lit. c u.ś.r. wśród których ustawodawca wymienił między innymi (tiret 10) należności ze stosunku pracy lub z tytułu stypendium osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą - w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2410/15 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl), iż pojęcie należności ze stosunku pracy, o jakim mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 u.ś.r., jest pojęciem szerszym od przychodów ze stosunku pracy w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 20 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie natomiast z art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. a tej ustawy, wolne od podatku dochodowego są diety i inne należności za czas podróży służbowej pracownika, do wysokości określonej w odrębnych ustawach lub w przepisach wydanych przez ministra właściwego do spraw pracy w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju, z zastrzeżeniem ust. 13. Z brzmienia tego przepisu wynika zatem, że przedmiotowe zwolnienie jest limitowane wysokością diet i innych należności za czas podróży służbowej, wynikającą z określonych przepisów regulujących wysokość oraz warunki ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju. Na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych dla kwestii zaliczenia diet do dochodu istotna jest również wysokość owej należności i do dochodu niepodlegającego opodatkowaniu wlicza się jedynie należności odpowiadające równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, ustalone dla pracowników zatrudnionych w państwowych i samorządowych jednostkach sfery budżetowej.
Kwestię diet przysługujących kierowcom wykonującym przewóz drogowy reguluje art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców, wedle którego kierowcy w podróży służbowej, przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem tego zadania służbowego, ustalane na zasadach określonych w przepisach art. 775 § 3-5 ustawy Kodeks pracy. Wskazane przepisy Kodeksu pracy dotyczą natomiast warunków wypłacania pracownikowi należności z tytułu podróży służbowej oraz ustalania diet. Niewątpliwie zatem należności w postaci diet za czas podróży służbowej mieszczą się w pojęciu "należności ze stosunku pracy", gdyż uzyskiwane są w ramach stosunku pracy i w związku z wykonywaniem pracy poza granicami kraju.
W rozpoznawanej sprawie administracji publicznej prawidłowo ustaliły wysokość dochodu rodziny skarżącej przyjmując jako jego składnik - otrzymywane przez jej męża należności ze stosunku pracy uzyskiwane na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową. Zauważyć dodatkowo należy, że wolą ustawodawcy było uznać za dochód niepodlegające opodatkowaniu w postaci należności ze stosunku pracy do wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej, o czym stanowi rozporządzenie Ministra pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. U. Nr 236 poz. 1991 ze zm.). Organ przeprowadził w tym zakresie postępowanie dowodowe uzyskując od zakładu pracy męża skarżącej informację pozwalającą przyjąć, że wypłacone należności z tytułu jego wyjazdów służbowych odpowiadają w pełni dietom, o których mowa w art. 77? K.p.
Ponadto nie znajduje potwierdzenia argumentacja skarżącej, iż stanowisko organów administracji wskazujące, że diety wypłacone kierowcy transportu międzynarodowego zaliczają się do należności, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy, jako uzyskane w ramach stosunku pracy i w związku z wykonywaniem pracy poza granicami kraju, jest stanowiskiem odosobnionym, a poglądy wyrażone w orzeczenictwie sądowoadministracyjnym są rzekomo odmienne.
Tymczasem jest zgoła przeciwnie, o czym świadczą liczne wyroki sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Gliwicach z 25 marca 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 394/14, czy wyrok z 20 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 493/14), wyrok WSA w Bydgoszczy z 9 października 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 735/12, czy wyrok WSA w Szczecinie z 24 września 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 68/15 – dostępne w internecie).
Organy administracji prawidłowo uznały, że w rozpoznawanej sprawie nie mógł znaleźć zastosowania art. 5 ust. 3a u.ś.r. Przepis ten przewiduje, że w przypadku przekroczenia kwoty uprawniającej daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o której mowa w ust. 3, zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny. Kwota, o którą przekroczone zostało kryterium dochodowe jest bowiem wyższa, niż suma wnioskowanych świadczeń.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) orzekł jak w sentencji.