II SA/Bd 73/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzję o opłacie adiacenckiej, uznając, że organy nie wykazały, czy inwestycja była budową, czy przebudową drogi.
Skarżący kwestionował decyzję o opłacie adiacenckiej, twierdząc, że inwestycja drogowa była jedynie przebudową istniejącej drogi, a nie jej budową. Organy administracji obu instancji nie wykazały w sposób wystarczający, czy doszło do budowy drogi, opierając się na niejednoznacznych dokumentach i nie odnosząc się do argumentów strony. WSA uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, wskazując na konieczność ponownego, pogłębionego postępowania dowodowego.
Sprawa dotyczyła opłaty adiacenckiej ustalonej wobec B. D. w związku z wybudowaniem drogi gminnej. Burmistrz Koronowa ustalił opłatę, wskazując na powstanie warunków do korzystania z wybudowanej drogi od momentu jej oddania do użytku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, uznając operat szacunkowy za prawidłowy i podkreślając, że podstawą robót była decyzja o pozwoleniu na budowę drogi, a nie jej przebudowę. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów k.p.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie, że inwestycja polegała na budowie, a nie przebudowie, oraz brak rozpoznania wniosków dowodowych. Wskazywał na istniejącą wcześniej drogę, jej uzbrojenie i wcześniejsze prace modernizacyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że kluczowe dla ustalenia opłaty adiacenckiej jest rozróżnienie między budową a przebudową drogi, zgodnie z przepisami ustawy o drogach publicznych i prawa budowlanego. W ocenie Sądu, organy obu instancji nie wykazały w sposób dostateczny, czy inwestycja była budową, czy przebudową. Analiza projektu budowlanego wykazała wątpliwości co do charakteru prac, wskazując na elementy rozbiórkowe i istniejące uzbrojenie. Organy nie odniosły się do tych wątpliwości ani do materiałów dowodowych strony. WSA uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania sądowego. Sąd wskazał, że organy muszą ponownie rozpoznać sprawę, przeprowadzając pogłębione postępowanie dowodowe w celu ustalenia charakteru prac i stanu prawnego istniejącej drogi przed inwestycją.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie zostało to dostatecznie ustalone przez organy obu instancji. Analiza projektu budowlanego i materiałów strony sugeruje, że mogła to być przebudowa, a nie budowa od podstaw.
Uzasadnienie
Sąd wskazał na definicje "budowy" i "przebudowy" drogi w ustawach o drogach publicznych i prawie budowlanym. Podkreślił, że dla możliwości ustalenia opłaty adiacenckiej kluczowe jest, czy inwestycja była budową drogi, a nie jej przebudową. Organy nie wykazały tego w sposób przekonujący, nie odnosząc się do dowodów strony wskazujących na istnienie drogi przed inwestycją.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (28)
Główne
u.g.n. art. 145 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Dz.U. 2023 poz 344 art. 145 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Pomocnicze
u.g.n. art. 144
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 148 § 4
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 146 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Ustalenie i wysokość opłaty adiacenckiej zależą od wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego budową urządzeń infrastruktury technicznej.
u.g.n. art. 143 § 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Przez budowę urządzeń infrastruktury technicznej rozumie się budowę drogi oraz wybudowanie pod ziemią, na ziemi albo nad ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych.
u.d.p. art. 4 § 2
Ustawa o drogach publicznych
Definicja "drogi".
u.d.p. art. 4 § 17
Ustawa o drogach publicznych
Definicja "budowy drogi".
u.d.p. art. 4 § 18
Ustawa o drogach publicznych
Definicja "przebudowy drogi".
p.b. art. 3 § 6
Prawo budowlane
Definicja "budowy" obiektu budowlanego.
p.b. art. 3 § 7a
Prawo budowlane
Definicja "przebudowy" obiektu budowlanego.
p.b. art. 3 § 3
Prawo budowlane
Definicja "budowli".
k.p.a. art. 104 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności i działania organów.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia decyzji.
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa stwierdzenia nieważności decyzji.
p.u.s.a.
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji.
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli Sądu.
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania.
t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 art. 104 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego
Uchwała Rady Miejskiej w Koronowie art. VI/68/2003
Dz. U. z 2004 r., nr 207, poz. 2901 art. § 4
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego
tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2429
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Inwestycja drogowa stanowiła przebudowę istniejącej drogi, a nie jej budowę od podstaw. Organy nie wykazały w sposób wystarczający charakteru inwestycji jako budowy drogi. Organy nie odniosły się do dowodów strony wskazujących na istnienie drogi przed inwestycją.
Godne uwagi sformułowania
"stworzenie warunków do korzystania z wybudowanej drogi" "budowa" vs "przebudowa" drogi istnienie drogi w rozumieniu prawnym roboty rozbiórkowe jako dowód istnienia wcześniejszej budowli
Skład orzekający
Joanna Brzezińska
przewodniczący sprawozdawca
Joanna Janiszewska - Ziołek
sędzia
Jarosław Wichrowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie charakteru inwestycji drogowych (budowa vs. przebudowa) w kontekście opłat adiacenckich oraz obowiązków organów w zakresie postępowania dowodowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej związanej z opłatami adiacenckimi i definicjami budowy/przebudowy drogi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu opłat adiacenckich i precyzyjnego rozróżnienia między budową a przebudową drogi, co ma znaczenie praktyczne dla wielu właścicieli nieruchomości.
“Budowa czy przebudowa drogi? Kluczowe rozróżnienie dla opłaty adiacenckiej.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bd 73/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-05-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jarosław Wichrowski
Joanna Brzezińska /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Janiszewska - Ziołek
Symbol z opisem
6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 344
art. 145 ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek sędzia WSA Jarosław Wichrowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 maja 2024 r. sprawy ze skargi B. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza K. z dnia [...] września 2023 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz B. D. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Burmistrz Koronowa, decyzją z 27 września 2023 r. nr PP.3134.2.21.2023, działając na podstawie art. 144, art. 145 ust. 1 i 2 oraz art. 148 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 344 - dalej "u.g.n.") i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 - dalej "k.p.a.") w zw. z uchwałą Rady Miejskiej w Koronowie z dnia 19 marca 2003 r. nr VI/68/2003 (Dz. Urz. Woj. Kuj.-Pom. nr 58, poz. 960 – dalej "uchwała") w sprawie ustalenia opłat adiacenckich ustalił wobec B. D. (skarżącego) i E. D. opłatę adiacencką w wysokości [...] zł ustaloną w stosunku 30% do wzrostu wartości nieruchomości działki nr [...], położonej w S. , gm. K., w związku z wybudowaniem drogi gminnej ul. [...] wraz z kanałem technologicznym na terenie działek nr [...] w miejscowości S., gm. K.. W uzasadnieniu decyzji Burmistrz wskazał, że w dniu 3 grudnia 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy potwierdził przyjęcie do użytkowania obiektu budowlanego (drogi publicznej – ul. [...]) zrealizowanego na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 25 sierpnia 2020 r., nr 1516/2020. Stwierdził, że od dnia 3 grudnia 2021 r. powstały warunki do podłączenia lub korzystania z wybudowanego urządzenia infrastruktury technicznej. Wyjaśnił, że wzrost wartości nieruchomości ustalono na podstawie operatu szacunkowego z dnia 28 sierpnia 2023 r. sporządzonego przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego. Organ wyjaśnił założenia sporządzonego operatu i wnioski z niego wynikające, potwierdzając jego formalną prawidłowość.
W odwołaniu od powyższej decyzji E. i B. D. podnieśli, że w sprawie nie doszło do "stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi" albowiem inwestycja zrealizowana na podstawie decyzji z dnia 25 sierpnia 2020 r., nr 1516/2020 nie była "budową drogi", ale jedynie przebudową drogi istniejącej od wielu lat. W odwołaniu przywołano, że ul. [...] istniała przed realizacją inwestycji, była drogą najpierw szutrową, a potem utwardzaną kruszywem, zrealizowano w jej obrębie sieć kanalizacyjną, a w momencie realizacji inwestycji ul. [...] była już uzbrojona.
Decyzją z dnia 28 listopada 2023 r., nr SKO-4214/52/2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu, po przywołaniu dotychczasowego stanu sprawy oraz treści art. 145, art. 146, art. 148 ust. 1, art. 153 ust. 1 u art. 154 ust. 1 u.g.n., jak i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 r., nr 207, poz. 2901) organ przytoczył założenia metodologiczne sporządzonego na potrzeby postępowania operatu, wskazując, że ze względu na jego poprawność formalną, spójność treściową i zrozumiałość co do konkluzji operat ten mógł stanowić dowód w sprawie, na podstawie którego obliczono kwotę należnej opłaty adiacenckiej. Odnosząc się do stanowiska odwołania organ odwoławczy podstawą robót budowlanych przeprowadzonych na ul. [...] w S. była decyzja o pozwoleniu na budowę drogi gminnej, wraz z kanałem technologicznym, a nie jej przebudowę, a potwierdza to także analiza zakresu prac wykonanych w ramach tej inwestycji, szczegółowo udokumentowana w aktach sprawy. Organ wskazał, że każdy z wybudowanych elementów stanowił część powstałej budowli, a więc całość techniczno-użytkową przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego. Stwierdził, że przed wykonaniem przedmiotowej inwestycji drogowej ul. [...] posiadała nawierzchnię gruntową, ustabilizowaną wyłącznie nawiezionym kruszywem, a roboty budowlane podjęte w ramach inwestycji były pierwszymi w celu budowy drogi. W ocenie SKO brak było wcześniej istniejącego obiektu budowlanego wybudowanego na podstawie przepisów prawa, który miały być przedmiotem budowy. Organ wyjaśnił, że nałożenie opłaty adiacenckiej możliwe było od momentu stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi, co nastąpiło wraz z wydaniem pozwolenia na użytkowanie inwestycji drogowej 3 grudnia 2021 r. Wskazał, że wraz z inwestycją wybudowano kanał technologiczny, w którym nie mieszczą się wcześniej wybudowane sieci wodociągowa i kanalizacyjna, oraz że sygnalizowana w odwołaniu uciążliwość warunków korzystania z drogi nie stanowi podstawy do odstąpienia od ustalenia opłaty adiacenckiej.
W skardze na powyższą decyzję B. D. wniósł o stwierdzenie jej nieważności, ewentualnie uchylenie wraz z decyzją I instancji, oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie:
- art. 7, w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. nieprawidłowe ustalenie, że zrealizowana inwestycja drogowa polegała na budowie, a nie przebudowie ul. [...],
- art. 78 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak rozpoznania wniosków dowodowych strony,
- art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez wydanie aktu, który w razie wykonania wywołałby czyn zagrożony karą.
W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymał prezentowane w postępowaniu przed organami stanowisko, że w sprawie nie może być mowy o "stworzeniu warunków do korzystania z wybudowanej drogi", skoro inwestycja nie polegała na budowie drogi, ale przebudowie drogi już istniejącej od wielu lat. Wskazał, że potwierdzają to zarówno zapisy zawarte w decyzji o pozwoleniu na budowę, jak i sformułowania zawarte w wymienionej przez skarżącego dokumentacji poprzedzającej powzięcie decyzji o pozwoleniu na budowę (w której mowa o "przebudowie", a nie o budowie drogi), przy czym skarżący zauważył, że zawarta w decyzji formuła o "udzieleniu pozwolenia na budowę" nie jest w tej kwestii decydująca. Przywołał, że również w protokole odbioru robót mowa jest jedynie o utwardzeniu terenu, a nie o budowie drogi. Wskazał, że stwierdzeniu SKO co do utwardzenia drogi jedynie kruszywem przeczy zakres robót rozbiórkowych opisanych w projekcie budowlanym, obejmujących m.in. rozbiórkę istniejących krawężników, obrzeży betonowych i ław betonowych, fragmentów jezdni asfaltowej i fragmentów jezdni z kamienia. Przywołał, że w 2012 r. w ciągu ul. [...] wybudowano sieć wodociągowo-kanalizacyjną stanowiącą element drogi w sensie prawnym, że w 2016 r. drodze tej nadano nazwę ul. [...], co zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym może dotyczyć tylko dróg publicznych lub wewnętrznych, w 2017 r. ujęto ul. [...] w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jako drogę dojazdową publiczną o symbolu 26-KDD. Skarżący zarzucił, że organ odwoławczy nie odniósł się do powyższej argumentacji. Skarżący wyraził też stanowisko co do niespełniania przez przedmiotową drogę wymogów bezpieczeństwa.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2429) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 – dalej "p.p.s.a.") wykazała, że skarga jest zasadna.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć obu instancji stanowił przede wszystkim przepis art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (publ. jak wcześniej wskazano). Zgodnie z nim wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w drodze decyzji, ustalić opłatę adiacencką każdorazowo po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo po stworzeniu warunków do korzystania z wybudowanej drogi. Zgodnie z art. 146 ust. 1 u.g.n. ustalenie i wysokość opłaty adiacenckiej zależą od wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego budową urządzeń infrastruktury technicznej.
Zasadniczą kwestią w sprawach ustalenia opłaty adiacenckiej z tytułu stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi pozostaje ustalenie, czy doszło do stworzenia tych warunków, a przede wszystkim – czy w danych okolicznościach faktycznych można mówić o "wybudowaniu drogi". W niniejszej sprawie przedmiot sporu skoncentrował się na tym właśnie zagadnieniu.
W myśl art. 143 ust. 2 u.g.n. przez budowę urządzeń infrastruktury technicznej rozumie się budowę drogi oraz wybudowanie pod ziemią, na ziemi albo nad ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych. Ustawa o gospodarce nieruchomościami nie zawiera normatywnej definicji pojęcia "droga" jak też pojęcia "budowa drogi". Materię powyższą reguluje natomiast ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 320). I tak "droga" zgodnie z art. 4 pkt 2 tej ustawy oznacza budowlę składającą się z części i urządzeń drogi, budowli ziemnych, lub drogowych obiektów inżynierskich, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, stanowiącą całość techniczno-użytkową, usytuowaną w pasie drogowym i przeznaczoną do ruchu lub postoju pojazdów, ruchu pieszych, ruchu osób poruszających się przy użyciu urządzenia wspomagającego ruch, jazdy wierzchem lub pędzenia zwierząt. W art. 4 pkt 17 ustawodawca wyjaśnia też że pod pojęciem "budowy drogi" należy rozumieć wykonywanie połączenia drogowego między określonymi miejscami lub miejscowościami, a także jego odbudowa i rozbudowa. "Przebudową drogi" w rozumieniu art. 4 pkt 18 ustawy to wykonywanie robót, w których wyniku następuje podwyższenie parametrów technicznych i eksploatacyjnych istniejącej drogi, niewymagających zmiany granic pasa drogowego. Art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 682 – dalej "p.b.") stanowi natomiast, że przez "budowę" należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Z kolei "przebudowa" w rozumieniu przepisów p.b to wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji; w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego (art. 3 pkt 7a).
Jak wyjaśnił NSA w wyroku z dnia 28 lutego 2017 r. (sygn. I OSK 2112/16 - dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl) wykładnia powyższych przepisów wskazuje, że o "przebudowie" drogi można mówić jedynie wówczas, jeśli istniała uprzednio droga w rozumieniu art. 4 pkt 17 u.d.p. A zatem, stosownie do art. 3 pkt 6 i 7 ustawy p.b., musi dojść wcześniej do wykonania robót budowlanych mających na celu budowę obiektu budowlanego (w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy) o charakterze drogi. Chodzi tu więc o drogę powstałą uprzednio w wyniku wykonania robót budowlanych, a jej powstanie nie może być skutkiem samego użytkowania (przejazdu lub przechodu), będącego "drogą" wyłącznie w znaczeniu potocznym. Natomiast w przypadku "budowy" drogi brak jest istniejącego wcześniej obiektu budowlanego (z wyjątkiem "rozbudowy" drogi). Przy czym, co należy podkreślić, istniejącym uprzednio obiektem budowlanym może być nie tylko konstrukcja z materiałów twardych (np. asfalt) ale też konstrukcja ziemna, co wynika z samej definicji "budowli" zawartej w art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane (w przypadku dróg np. nawierzchnia ze żwiru usypana i utwardzona na gruncie wyznaczonym jako pas drogowy), jednak podleganie powstawania dróg regulacjom prawa budowlanego wymusza, aby konstrukcja ta powstała w wyniku przeprowadzenia robót budowlanych w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego. Tylko wcześniejsze wybudowanie drogi w rozumieniu przepisów u.d.p. i ustawy Prawo budowlane pozwala na przyjęcie, że kolejne wykonanie robót na tej drodze stanowi jej przebudowę. Istnienie w przestrzeni obiektu odpowiadającego potocznemu rozumieniu "drogi" powstałej np. w wyniku długotrwałego używania nie oznacza, że jest to wybudowana droga w rozumieniu prawnym. Podsumowując, dla ustalenia, czy doszło do "budowy" czy "przebudowy" drogi kluczowe jest to, czy istniejący obiekt służący komunikacji powstał w wyniku przeprowadzenia robót budowlanych i dopiero dokonywane są na nim dalsze roboty budowlane w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego (wówczas jest to "przebudowa"), czy też są to pierwsze roboty budowlane prowadzone w celu budowy drogi (wówczas mamy do czynienia z "budową") (por. wyrok NSA z dnia 17 października 2014 r., sygn. akt I OSK 435/13, dostępny jw.).
W niniejszej sprawie nie zostało przez organy obu instancji dostatecznie ustalone, czy prace związane z realizacją inwestycji zatwierdzonej decyzją Starosty Bydgoskiego z dnia 25 sierpnia 2020 r., nr WB.6740.2972.2019, o pozwoleniu na budowę (k. 112 akt adm.) da się zakwalifikować wedle przywołanych wyżej zasad jako budowę drogi, czy też była to jedynie przebudowa drogi już istniejącej.
Zasadnie przede wszystkim podnosi skarżący, że już sama decyzja o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę nie jest w spornej kwestii jednoznaczna. Po pierwsze, nie jest tu z pewnością decydujący rodzaj decyzji ("pozwolenie na budowę"), skoro decyzji o pozwoleniu na budowę wymaga przeprowadzenie robót budowlanych polegających nie tylko na "budowie" w rozumieniu p.b., ale i robót innego rodzaju, nieobjętych dyspozycją art. 29 ust. 3 p.b. Po drugie, zatwierdzony decyzją projekt budowlany w punkcie 5 ("Stan istniejący") wskazuje, że "ul. [...] stanowiąca opracowanie jest drogą jednojezdniową o nawierzchni gruntowej o zmiennej szerokości 3,5 m do 5,0 m z nieurządzonymi poboczami (...). W pasie drogowym ulicy objętej projektem występuje następujące uzbrojenie: - kanalizacja deszczowa, - sieć wodociągowa, - sieć elektroenergetyczna, - sieć telekomunikacyjna, - napowietrzna linia elektroenergetyczna wraz z oświetleniem, - napowietrzna i podziemna linia teletechniczna). W punkcie 10 ("Elementy rozbiórkowe") wskazuje się, że w ramach zadania w robotach rozbiórkowych należy uwzględnić rozbiórkę istniejących krawężników oraz obrzeży betonowych z ławami betonowymi zlokalizowanych w pasie drogowym i stanowiących obramowanie jezdni, zjazdów oraz chodnika i dojść do posesji, (...), rozbiórkę fragmentów jezdni asfaltowej (...), rozbiórkę fragmentów jezdni z kamienia". O "przebudowie" drogi mowa też opinii geotechnicznej sporządzonej na potrzeby inwestycji (o czym nadmienia się na str. 11 projektu). Powyższe sugeruje, że przed realizacją inwestycji ul. [...] miała charakter budowli uzbrojonej urządzeniami drogi (krawężniki, oświetlenie), była drogą gruntową, ale częściowo utwardzoną asfaltem i kamieniem.
Do powyższych wątpliwości, powstających już na podstawie analizy zatwierdzonego projektu budowlanego, organy obu instancji nie odniosły się. Organ odwoławczy lakonicznie przy tym stwierdził, że charakter przeprowadzonych prac jako "budowy" potwierdza analiza zakresu prac wykonanych w ramach inwestycji. Jest to stwierdzenie niepotwierdzone żadnym głębszym uzasadnieniem, koniecznym zwłaszcza w sytuacji takiej jak w niniejszej sprawie, gdy – jak wskazano - zakres prac obejmuje m.in. roboty rozbiórkowe wymienionych elementów obejmujących również urządzenia drogi, co z kolei sugeruje istnienie przed realizacją budowli będącej drogą. Nieuzasadnionym jest też twierdzenie organu odwoławczego, że okoliczność istnienia drogi w aktualnych granicach przed wykonaniem inwestycji drogowej nie przeczy możliwości nałożenia opłaty z tytułu wybudowania drogi (opłaty adiacenckiej) skoro zasadnicze znaczenie dla możliwości nałożenia opłaty adiacenckiej ma pierwotne zakwalifikowanie inwestycji jako budowę drogi, a nie jej przebudowę.
Organ odwoławczy nie przeanalizował i nie odniósł się do prezentowanych przez stronę materiałów dowodowych wskazujących na istnienie drogi w ciągu ul. [...], niestanowiącej jedynie "drogi" w sensie potocznym (traktu powstałego na skutek używania go w tym charakterze), ale budowli dającej się zakwalifikować jako drogę w sensie prawnym. W przedstawionych organowi odwoławczemu dokumentach mowa jest zaś o "przebudowie" drogi, a nie jej budowie (uzgodnienie Starostwa projektu "przebudowy" drogi gminnej – ul. [...] oraz wykaz zadań inwestycyjnych na rok 2019 r. stanowiący załącznik do uchwały Rady Miejskiej w Koronowie z dnia 21 grudnia 2018 r., nr IV/23/18 – dołączone do odwołania). Podobnie organ odwoławczy przemilczał, że protokół odbioru robót określa wykonane prace jako "utwardzenie terenu drogi", co sugeruje podwyższenie jej parametrów, a nie budowę od podstaw.
Całokształt okoliczności sprawy powoduje, że winna ona zostać rozpoznana przez organy obu instancji ponownie, tym razem zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego opisanymi w art. 7 k.p.a. ("w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli), art. 77 § 1 ("organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy") oraz art. 80 ("organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona"). Wynikające z okoliczności sprawy, a konsekwentnie podnoszone przez skarżącego wątpliwości co do możliwości zakwalifikowania robót budowlanych przeprowadzonych na podstawie decyzji Starosty Bydgoskiego z dnia 25 sierpnia 2020 r., nr WB.6740.2972.2019, jako budowy, a nie jako przebudowy, winny skłonić organy do przeprowadzenia pogłębionego postępowania dowodowego w kierunku ustalenia, czy ul. [...] przed realizacją inwestycji mogła być kwalifikowana jako droga w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, kiedy droga ta powstała, w jakim stanie prawnym, kiedy wykonywano na niej prace modernizacyjne i remontowe oraz na jakiej podstawie (montaż krawężników, częściowego utwardzenia). Wbrew stanowisku organu odwoławczego nie jest przy tym istotne, czy droga ta, w kształcie sprzed inwestycji, wykonana została na podstawie pozwoleń administracyjnoprawnych, czy też uzyskała cechy przydające jej charakter drogi w rozumieniu ww. ustawy na skutek wykonania robót budowlanych, na przestrzeni czasu, bez stosownych pozwoleń, albo na podstawie aktów prawnych, które pozwoleń takich nie przewidywały. O możliwości przebudowy drogi, zgodnie z początkowym wywodem, decyduje uprzednie jej wybudowanie "w rozumieniu" przepisów u.d.p. i ustawy Prawo budowlane, w określonych parametrach.
Rozstrzygnięcie spornej kwestii winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu decyzji, przede wszystkim w zakresie wskazania okoliczności faktycznych sprawy przyjętych przez organ jako udowodnione, oraz powodów, dla których organ odmówił wiarygodności dowodom prezentowanym przez stronę (art. 107 § 3 k.p.a.). Wskazać w tym miejscu należy, że załączone do skargi dokumenty (mapy, dokumenty związane z zamówieniem Gminy na wykonanie przedmiotowej inwestycji, fotografie, dokumenty z wiązane z nadaniem nazwy ulicy), którymi skarżący dowodzi swoje konsekwentne stanowisko co do istnienia drogi w sensie prawnym już przed realizacją inwestycji drogowej na ul. [...], nie mogły stanowić przedmiotu analizy Sądu, albowiem najpierw w ich kwestii winien wypowiedzieć się organ administracyjny, zgodnie ze swoją właściwością rzeczową. Podkreślenia wymaga, że to organy administracji publicznej są właściwe i obowiązane do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w jej całokształcie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa Sąd administracyjny jest uprawniony do kontroli zgodności z prawem ostatecznej decyzji administracyjnej.
Nie zasłużył na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. ("organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą") albowiem, będąc podstawą tzw. postępowania nadzwyczajnego (nieważnościowego) nie miał on zastosowania w niniejszej sprawie.
Również wniosek skargi o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji okazał się nieuzasadniony. W sprawie nie zaistniała bowiem kwalifikowana wada zaskarżonego rozstrzygnięcia (wymieniona w art. 156 § 1 k.p.a.) uzasadniająca orzeczenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Biorąc jednak pod uwagę okoliczności wyłożonej wyżej, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji. O zwrocie kosztów postępowania w postaci uiszczonego wpisu (100 zł) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z 205 § 1 p.p.s.a.
Wskazania co do dalszego postępowania w tym zakresu okoliczności faktycznych wymagających wyjaśnienia organu wynikają z niniejszego uzasadnienia.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI