II SA/Bd 725/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2009-11-10
NSAnieruchomościWysokawsa
opłata planistycznawzrost wartości nieruchomościplan zagospodarowania przestrzennegozbycie nieruchomościdarowiznaWSAprawo administracyjnenieruchomości

WSA w Bydgoszczy uchylił decyzję SKO, uznając, że opłata planistyczna od wzrostu wartości nieruchomości należy się również w przypadku darowizny, a nie tylko sprzedaży.

Sprawa dotyczyła opłaty planistycznej od wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i jej zbyciem. Wójt ustalił opłatę, jednak SKO uchyliło decyzję, uznając, że darowizna nie jest zbyciem w rozumieniu ustawy. WSA w Bydgoszczy uchylił decyzję SKO, stwierdzając, że darowizna jest formą zbycia nieruchomości, od której należy się opłata planistyczna, powołując się na nowelizacje ustaw i wykładnię celowościową.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał skargę Prokuratora Okręgowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję Wójta Gminy o ustaleniu jednorazowej opłaty planistycznej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Opłata została ustalona dla E. S. i M. S. w związku z uchwaleniem planu zagospodarowania przestrzennego i zbyciem nieruchomości na podstawie umowy darowizny. SKO, powołując się na uchwałę NSA z 2000 r., uznało, że darowizna nie jest 'zbyciem' w rozumieniu art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, co skutkowało umorzeniem postępowania. WSA w Bydgoszczy uznał tę wykładnię za błędną. Sąd wskazał, że nowelizacja ustawy z 2003 r. zastąpiła słowo 'sprzedaje' słowem 'zbywa', a definicja 'zbycia' w ustawie o gospodarce nieruchomościami obejmuje wszelkie czynności prawne przenoszące własność, w tym darowiznę. WSA podkreślił, że taka interpretacja jest zgodna z wykładnią celowościową i systemową, a wcześniejsza uchwała NSA stała się nieaktualna. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję SKO, uznając, że opłata planistyczna należy się również w przypadku darowizny.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, umowa darowizny nieruchomości stanowi zbycie nieruchomości w rozumieniu art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, z którym wiąże się obowiązek uiszczenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że nowelizacja ustawy z 2003 r. zastąpiła pojęcie 'sprzedaży' pojęciem 'zbycia', a definicja 'zbycia' w ustawie o gospodarce nieruchomościami obejmuje wszelkie czynności prawne przenoszące własność, w tym darowiznę. Wykładnia celowościowa i systemowa potwierdza takie rozumienie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

u.p.z.p. art. 36 § ust. 4

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Pojęcie 'zbycie nieruchomości' obejmuje również darowiznę, co skutkuje obowiązkiem zapłaty opłaty planistycznej.

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 37 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Choć przepis stanowi o ustalaniu opłaty na dzień sprzedaży, nowelizacja rozszerzyła pojęcie zbycia, co należy uwzględnić.

u.g.n. art. 4 § pkt 3b

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Definicja 'zbywania nieruchomości' obejmuje wszelkie czynności prawne przenoszące własność.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § ust. 1 i 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § § 1 zd. 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Darowizna nieruchomości jest formą 'zbycia' w rozumieniu art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Nowelizacja ustawy z 2003 r. rozszerzyła pojęcie zbycia, a definicja z ustawy o gospodarce nieruchomościami obejmuje darowiznę. Wykładnia celowościowa i systemowa potwierdza, że opłata planistyczna należy się również od darowizny.

Odrzucone argumenty

Darowizna nie jest 'zbyciem' w rozumieniu art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ponieważ jest czynnością nieodpłatną. Uchwała NSA OPK 16/01 jest nadal aktualna i wyklucza stosowanie opłaty planistycznej do darowizny.

Godne uwagi sformułowania

Użycie w przepisie wyrazu 'zbycie' nie odnosi się do umowy o charakterze nieodpłatnym (umowy darowizny), za czym przemawia wykładnia celowościowa. Wykładnia celowościowa i systemowa pozwala przyjąć, że w przepisie art. 36 ust. 4 chodzi nie tylko o sprzedaż, ale i o inne postacie zbycia nieruchomości. Pojęcie 'zbycie nieruchomości' obejmuje wszystkie formy dyspozycji nieruchomością w tym także sprzedaż i darowiznę.

Skład orzekający

Anna Klotz

przewodniczący

Wojciech Jarzembski

sprawozdawca

Grażyna Malinowska – Wasik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że darowizna nieruchomości jest 'zbyciem' w rozumieniu przepisów o opłacie planistycznej, mimo pierwotnych wątpliwości interpretacyjnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji z 2009 r. wprowadzającej wyjątek dla rolników. Interpretacja może być różna w zależności od konkretnych przepisów i ich brzmienia w danym czasie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia opłaty planistycznej i jej stosowania do darowizn, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości. Wyjaśnia kluczową kwestię interpretacyjną przepisów.

Darowizna nieruchomości a opłata planistyczna: czy musisz zapłacić?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 725/09 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2009-11-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2009-08-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Wojciech Jarzembski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II OSK 357/10 - Wyrok NSA z 2011-03-30
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
art. 36 ust. 4
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie: sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) sędzia WSA Grażyna Malinowska – Wasik Protokolant Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 października 2009 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości 1. Uchyla zaskarżoną decyzję, 2. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Wójt Gminy W. N. wszczął postępowanie w sprawie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz jej zbyciem i decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. znak: [...] ustalił na podstawie art. 36 ust. 4, art. 37 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.) dla E. S. jednorazową opłatę planistyczną z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w W. N. (działka nr [...]) na kwotę [...] zł oraz ustalił taką samą opłatę M. S. z tegoż tytułu. Wzrost wartości przedmiotowej nieruchomości spowodowany był uchwaleniem planu i ustalono go na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w związku z uchwaleniem w dniu [...] kwietnia 2008 r. planu zagospodarowania przestrzennego Gminy W. N. wzrosła wartość działki nr [...], a skoro doszło do jej zbycia, to zaistniały przesłanki do ustalenia opłaty planistycznej.
Od tej decyzji wnieśli odwołanie E. i M. S. wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania, albowiem w ich ocenie darowizna nieruchomości nie może być utożsamiana z jej zbyciem na gruncie art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym .
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzja z dnia [...] marca 2009 r. [...] na podstawie art. 36 ust. 4 i art. 37 ww. ustawy z 27 marca 2003 r. i art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji wskazując w uzasadnieniu, że w obowiązującym stanie prawnym aktualny pozostaje kierunek interpretacji art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nadany przez NSA w uchwale z dnia 30 października 2000 r. OPK 16/01 sprowadzający się do stwierdzenia, że użycie w tym przepisie wyrazu "zbycie" nie odnosi się do umowy o charakterze nieodpłatnym (umowy darowizny), za czym przemawia wykładnia celowościowa, albowiem tylko odpłatne "zbycie" nieruchomości powoduje powiększenie majątku zbywcy i uzyskanie dodatkowej korzyści, natomiast w razie przeniesienia własności nieruchomości na podstawie umowy o charakterze nieodpłatnym do takiego skutku nie dochodzi. Wyzbyciu się majątku w formie darowizny nie towarzyszy jednocześnie przysporzenie majątku. Za taką interpretacją przemawia również treść art. 37 ust. 1, który stanowi, że wysokość opłaty o której mowa w art. 36 ust. 4 ustala się na dzień jej sprzedaży. Kierunek nadany wskazaną wyżej uchwałą został zaakceptowany w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych. Skoro więc w rozpatrywanej sprawie nie doszło do sprzedaży nieruchomości (a zatem nie została spełniona jedna z przesłanek warunkujących naliczenie opłaty planistycznej) postępowanie w sprawie ustalenia jednorazowej opłaty planistycznej stało się bezprzedmiotowe.
Skargę na powyższą decyzję wniósł Prokurator Okręgowy w T. zarzucając naruszenie art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, poprzez jego błędną wykładnię, mającą wpływ na wynik sprawy, a polegającą na uznaniu, że obowiązek pobrania jednorazowej opłaty w przypadku zbycia nieruchomości nie oznacza upoważnienia do naliczania takiej opłaty w przypadku przeniesienia własności nieruchomości w formie darowizny, oraz naruszenie art. 105 § 1 kpa i art. 138 § 1 pkt 2 kpa, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na przyjęciu, że postępowanie jest bezprzedmiotowe i w związku z tym wydanie decyzji o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i umorzeniu postępowania pierwszej instancji. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa obowiązującego w chwili wydania zaskarżonej decyzji.
Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § 1 i art. 133 § 1 zd. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy.
Z akt sprawy wynika, że postępowanie w przedmiocie ustalenia opłaty zostało wszczęte z urzędu, po zbyciu nieruchomości przez E. S. na rzecz M. S. na podstawie umowy darowizny, zawartej w formie aktu notarialnego dnia [...] sierpnia 2008 roku, a następnie zbyciu tejże nieruchomości przez M. S. na rzecz E. S. również na podstawie umowy darowizny zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] września 2008 r. Wysokość opłaty planistycznej została ustalona na podstawie operatu szacunkowego z dnia [...] stycznia 2009 r. sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego K. J.
Przepisy dotyczące opłaty planistycznej zawarte są w ustawie z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80 poz. 717 z późn. zm.). Podstawowym przepisem w tej materii jest przepis art. 36 ust. 4 tej ustawy. W chwili orzekania w niniejszej sprawie przez organ odwoławczy (jak i organ pierwszej instancji) stanowił on, że jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz, prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Opłata ta jest dochodem własnym gminy. Wysokość opłaty nie może być wyższa niż 30 % wzrostu wartości nieruchomości. Taką treść przepisowi temu nadała ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 141 poz. 1492). Nowelizacja ta weszła w życie z dniem 22 września 2004 r.
Do tego dnia przepis art. 36 ust. 4 miał inną treść. Stanowił on bowiem, że jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą, wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel albo użytkownik wieczysty sprzedaje nieruchomość, wójt, burmistrz, prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Opłata ta jest dochodem własnym gminy. Wysokość opłaty nie może być wyższa niż 30% wzrostu wartości nieruchomości.
A więc wyznaczenie opłaty planistycznej następowało przy takim brzmieniu tego przepisu wyłącznie w wypadku sprzedaży nieruchomości (oczywiście po spełnieniu pozostałych przesłanek). Przepis ten został jednakże, z dniem 22 września 2004r., zmieniony przez art. 10 pkt 3 ww. ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw, w ten sposób, że sprzedaż zastąpiono pojęciem zbycie. W ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie zostało sprecyzowane znaczenie tego pojęcia. Należy jednak wziąć pod uwagę, że cytowaną ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. dodano w art. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2000r., Nr 46, poz. 543 ze zm.) punkt 3b zawierający definicję ustawową, zbywania i nabywania nieruchomości, które należy rozumieć jako dokonywanie czynności prawnych, na podstawie których następuje przeniesienie własności nieruchomości lub przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej albo oddanie jej w użytkowanie wieczyste. W tej sytuacji celowym jest w ocenie Sądu odwołanie się do definicji zbywania nieruchomości zawartej w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dla określenia zakresu zastosowania art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
W ocenie Sądu ustawodawca dokonując ww. nowelizacji uznał, że dla celów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami niezbędne było wprowadzenie definicji legalnej pojęcia "zbycie nieruchomości". Definicja ta, wskazując iż zbyciem nieruchomości jest przeniesienie własności nieruchomości lub przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, nawiązuje do pojęć z zakresu prawa cywilnego. W nauce prawa cywilnego przeniesienie własności stanowi przejście prawa własności z jego dotychczasowego podmiotu (zbywcy) na inny podmiot (nabywcę) na podstawie umowy. Jednoczesne dokonanie zmiany brzmienia art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w ten sposób, iż słowo "sprzedaje" zastąpiono słowem "zbywa" oznacza, iż ustawodawca dostrzegł wąskie zastosowanie ww. przepisu jedynie do typowych czynności sprzedaży oraz poszerzył katalog zdarzeń prawnych objętych jego regulacją. Skoro zaś powyższe zmiany zostały zawarte w jednym akcie prawnym zasadnym jest przyjęcie, iż ustawodawca zamierzał pojęcie zbycia nieruchomości wprowadzonym w art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym objąć definicją wprowadzoną w art. 4 pkt 3 b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Dodatkowym potwierdzeniem powyższego stanowiska są zmiany wprowadzone ustawą z dnia 28 listopada 2003r. w art. 37 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Art. 37 ust. 5 tejże ustawy otrzymał brzmienie: "5. Notariusz, w terminie 7 dni od dnia sporządzenia umowy, której przedmiotem jest zbycie nieruchomości, w formie aktu notarialnego, jest zobowiązany przesłać wójtowi, burmistrzowi albo prezydentowi miasta wypis z tego aktu.", podczas gdy uprzednio w przepisie tym na notariusza nałożony był obowiązek nadesłania wypisu z aktu notarialnego umowy sprzedaży nieruchomości. W brzmieniu sprzed nowelizacji art. 37 ust. 11 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym brzmiał: "Zasady określania wartości nieruchomości oraz osoby uprawnione do określania tej wartości ustalają przepisy o gospodarce nieruchomościami." W wyniku nowelizacji przepisowi temu nadano następujące brzmienie: "W odniesieniu do zasad określania wartości nieruchomości oraz zasad określania skutków finansowych uchwalania lub zmiany planów miejscowych, a także w odniesieniu do osób uprawnionych do określania tych wartości i skutków finansowych stosuje się przepisy o gospodarce nieruchomościami.". W ocenie Sądu przepis art. 37 ust. 11 w aktualnym brzmieniu odsyła do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami również w zakresie definicji pojęcia "zbycie nieruchomości". Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie zawiera definicji legalnej zbycia nieruchomości, skoro zatem obowiązek pobrania jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości jest jednym ze skutków finansowych uchwalania lub zmiany planów miejscowych, to w postępowaniu w przedmiocie tej opłaty pojęcie zbycia nieruchomości należy rozumieć zgodnie z definicją zawartą w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Wskazując na powyższe regulacje Sąd oczywiście nie stracił z pola widzenia, że przepis art. 37 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stwierdził między innymi, że wysokość opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, o której mowa w art. 36 ust. 4, ustala się na dzień jej sprzedaży. Zważywszy jednak na wskazaną wyżej nowelizację dokonaną ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw, pozostawienie w art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym regulacji, iż wysokość opłaty, o której mowa w art. 36 ust. 4 ustala się na dzień sprzedaży, należało zdaniem Sądu uznać niestety za niedopatrzenie ustawodawcy. Przyjęcie wyłącznie gramatycznej wykładni przepisu art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym czyniłoby wspomnianą nowelizację bezprzedmiotową, albowiem określenie wartości nieruchomości na dzień jej sprzedaży wyklucza możliwość ustalenia jej wartości, gdy została ona zbyta w inny sposób. W tym przypadku należy więc wesprzeć się wykładnią celowościową i systemową (por. T.Bąkowski, Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz. Wyd. Zakamycze, Kraków 2004).
Powyższe stanowisko znajduje również poparcie w poglądach doktryny, zgodnie z którymi umowa darowizny mieści się w granicach zwrotu "zbycie". Jako zbycie należy traktować każde przeniesienie prawa własności lub użytkowania wieczystego w drodze czynności prawnej, nie ma przy tym znaczenia czy czynność została dokonana odpłatnie, czy pod tytułem darmowym, czy świadczenia stron są ekwiwalentne (K.Świderski, Odpowiedzialność gminy z tytułu szkód spowodowanych kształtowaniem ładu przestrzennego. Samorząd Terytorialny z 2006 r., nr 9, str. 23).
Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2000 r., sygn. akt OPK 16/00 (ONSA z 2001r., nr 2, poz. 64), na którą powołał się organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stała się więc w ocenie Sądu nieaktualna w obecnie obowiązującym stanie prawnym. W wyniku nowelizacji dokonanej wyżej omawianą ustawą z dnia 28 listopada 2003r. wprowadzono legalną definicję pojęcia "zbycia nieruchomości". Wskazana uchwała została zatem wydana w stanie prawnym, w którym brak było w przepisach prawa takiej definicji.
Należy także dodatkowo zwrócić uwagę, że z dniem 12 stycznia 2009 r. a więc przed wydaniem zaskarżonej decyzji, dokonano kolejnej nowelizacji art. 36 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Ustawa z 15 października 2008 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 220 poz. 1413) do art. 36 ww. ustawy z 27 marca 2003 r. dodano ust. 4a o następującej treści – " 4a. Opłaty o której mowa w ust. 4, nie pobiera się w przypadku nieodpłatnego przeniesienia przez rolnika własności nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego na następcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291, Nr 67, poz. 411, Nr 7.0, poz. 416 i Nr 180, poz. 1112) albo przepisów w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalnej" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 wydanych na podstawie art. 29 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 oraz z 2008 r. Nr 98, poz. 634 i Nr 214, poz. 1349). W przypadku zbycia przez następcę nieruchomości przekazanych przez rolnika przepisy o opłacie, o której mowa w ust. 4, stosuje się odpowiednio".
W uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 15 października 2008 r. pisząc o art. 36 i art. 37 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w części dotyczącej naliczania opłaty, o której mowa w art. 36 ust. 4 tej ustawy stwierdzono, że obowiązujące przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (art. 36 i 37), przewidują możliwość naliczenia przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, renty planistycznej w przypadku zbycia nieruchomości, której wartość wzrosła w wyniku uchwalenia, bądź zmiany planu miejscowego. Użyte przez ustawodawcę określenie "zbywa" jest sformułowaniem szerokim mieszczącym w sobie wszelkie prawem przewidziane czynności pozwalające na przeniesienie praw do nieruchomości, zarówno w drodze odpłatnej (sprzedaży) jak i nieodpłatnej (darmowej)" "Należy podkreślić, że przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w pierwotnym brzmieniu przewidywały możliwość naliczenia tej opłaty, jedynie w przypadku sprzedaży nieruchomości, czyli odpłatnego przeniesienia prawa do nieruchomości. Znowelizowane ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw, przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym objęły rentą planistyczną także czynności nieodpłatnego przeniesienia własności nieruchomości. Należy jednak zauważyć, że taki stan rzeczy powstrzymuje, tych rolników, którzy pomimo zachęt ustawodawcy zawartych w przepisach ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników albo ustawy z dnia 26 kwietnia 2001 r. o rentach strukturalnych w rolnictwie, byliby skłonni nieodpłatnie przekazać swoje gospodarstwa następcom. Mając, zatem na uwadze urzeczywistnianie podjętych przez ustawodawcę kroków w celu rozwoju obszarów wiejskich, proponuje się wyłączyć z działania przepisu art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r., czynności związanych z nieodpłatnym przeniesieniem przez rolnika na następcę własności nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. "
Tak więc ustawodawca wyłączył możliwość ustalenia opłaty planistycznej wyłącznie w przypadku nieodpłatnego przeniesienia przez rolnika własności nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego na następcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 5.0, poz. 291, Nr 67, poz. 411 i Nr 70 poz. 416) albo przepisów w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalnej" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
Z akt nie wynika natomiast aby taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.
Reasumując zdaniem Sądu stwierdzić należy, że przeniesienie własności nieruchomości w drodze umowy darowizny stanowi również zbycie nieruchomości w rozumieniu art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, z którym wiąże się obowiązek uiszczenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. A ponieważ zawarcie umów darowizny przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w 2008 r., to należało w niniejszej sprawie stosować przepis art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w brzmieniu nadanym ww. ustawą z dnia 28 listopada 2003 r.
Dodatkowo należy w tym miejscu wskazać na podobną ocenę stanu prawnego dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 14 stycznia 2009 r. II SA/Gd 799/08, czy z 6 sierpnia 2008 II SA/Gd 349/08 i Naczelny Sąd Administracyjny z 17 lipca 2008 r. II OSK 877/07. W ostatnim z ww. wyroków między innymi wyrażono pogląd, że skoro w art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jest odesłanie do art. 36 ust. 4, to należy przyjąć w drodze wykładni celowościowej i systemowej, iż w przepisie art. 36 ust. 4 chodzi nie tylko o sprzedaż, ale i o inne postacie zbycia nieruchomości.
Inne rozumowanie doprowadziłoby w szczególności do tego, że jedynie w przypadku sprzedaży opłata mogłaby być ustalona, natomiast w innych przypadkach zbycia nie, co nie ma absolutnie żadnego racjonalnego uzasadnienia. Z tych względów niesłuszny jest zarzut, iż treść przepisów art. 36 ust. 3 i art. 37 ust. 1 nie pozwala na ustalenie opłaty planistycznej w przypadku zbycia nieruchomości w formie darowizny. Tym samym bezzasadne jest twierdzenie, iż brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych pozwalających na pobranie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości zbytej w drodze darowizny. Pojęcie "zbycie nieruchomości" obejmuje wszystkie formy dyspozycji nieruchomością w tym także sprzedaż i darowiznę. Mając na uwadze wykładnię systemową wskazać trzeba, iż definicję legalną tego pojęcia zawiera art. 4 pkt 3b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2004, Nr 261, poz. 2603 ze zm.), zgodnie z którym ilekroć w ustawie jest mowa o zbywaniu albo nabywaniu nieruchomości - należy przez to rozumieć dokonywanie czynności prawnych, na podstawie których następuje przeniesienie własności nieruchomości albo przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej albo oddanie jej w użytkowanie wieczyste. Z przepisu tego wynika zatem, iż pojęcie zbycia nieruchomości obejmuje wszelkie czynności prawne, na podstawie których następuje przeniesienie własności nieruchomości.
Tak więc dokonując powyższej oceny nie aprobując także stanowiska zawartego w przywołanych przez organ innych orzeczeniach Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. uznał wykładnię art. 36 ust. 4 stawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym dokonaną przez organ odwoławczy za błędną, co stanowiło naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Zastosowana bowiem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wykładnia skutkowała uchyleniem decyzji organu pierwszej instancji i umorzeniem postępowania w pierwszej instancji, podczas gdy prawidłowe zastosowanie omawianego przepisu winno prowadzić do utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji. I dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ odwoławczy winien wydać decyzję z uwzględnieniem wykładni art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przyjętej przez Sąd, która po myśli art. 153 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. wiąże organ.
Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku oparte zostało na art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI