II SA/Bd 718/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę przedsiębiorcy na decyzję odmawiającą rozłożenia na raty zwrotu refundacji kosztów wyposażenia stanowiska pracy, uznając brak wystarczających dowodów na trudną sytuację finansową.
Skarga dotyczyła odmowy rozłożenia na raty zwrotu refundacji kosztów wyposażenia stanowiska pracy, którą przedsiębiorca otrzymał na podstawie ustawy o promocji zatrudnienia. Po rozwiązaniu umowy z powodu niespełnienia warunków, organ I instancji i Wojewoda odmówili rozłożenia należności na raty, uznając, że skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanek z art. 76 ust. 7 ustawy, w szczególności braku majątku lub uzasadnionego przypuszczenia o bezskuteczności egzekucji. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.
Sprawa dotyczyła skargi przedsiębiorcy na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty odmawiającą rozłożenia na raty zwrotu części refundacji kosztów wyposażenia stanowiska pracy. Umowa refundacyjna została rozwiązana z powodu naruszenia warunków, co skutkowało żądaniem zwrotu środków. Skarżąca wniosła o rozłożenie należności na raty, powołując się na trudną sytuację finansową firmy i osobistą. Organy administracji odmówiły, uznając, że skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanek określonych w art. 76 ust. 7 ustawy, w szczególności nie przedstawiła wyczerpującej dokumentacji potwierdzającej brak majątku lub uzasadnione przypuszczenie o bezskuteczności egzekucji. Sąd administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę, stwierdzając, że skarżąca nie wykazała aktywnie swojej trudnej sytuacji finansowej poprzez przedłożenie wymaganych dokumentów, a ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na niej. Sąd podkreślił, że późniejsze zakończenie działalności gospodarczej nie wpływa na obowiązek zwrotu refundacji ani na możliwość rozłożenia jej na raty. Ponadto, posiadanie majątku nieruchomego (dom) wyklucza uzasadnione przypuszczenie o bezskuteczności egzekucji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, przedsiębiorca nie może skutecznie domagać się rozłożenia na raty zwrotu należności, jeśli nie przedstawi wyczerpującej dokumentacji potwierdzającej jego trudną sytuację materialną i finansową, która uzasadniałaby zastosowanie tej ulgi.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ciężar dowodu w zakresie wykazania trudnej sytuacji materialnej spoczywa na wnioskodawcy. Skarżąca nie przedstawiła kompletnych dokumentów potwierdzających jej sytuację finansową, dochody, brak majątku czy uzasadnione przypuszczenie o bezskuteczności egzekucji, co uniemożliwiło organom i sądowi pozytywne rozpatrzenie wniosku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (3)
Główne
u.p.z.i.r.p. art. 76 § ust. 7
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Przepis ten stanowi podstawę do rozłożenia na raty lub odroczenia terminu płatności należności z tytułu zwrotu refundacji, jednakże decyzja w tym zakresie ma charakter uznaniowy ('może'). Wymaga spełnienia jednej z czterech przesłanek, przy czym dla podmiotów zobowiązanych do zwrotu refundacji (jak skarżąca) zastosowanie mają jedynie przesłanki z pkt 1 i 4.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do oddalenia skargi przez sąd administracyjny.
Pomocnicze
u.p.z.i.r.p. art. 46 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Określa sytuacje, w których refundacja kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy podlega zwrotowi, w tym w przypadku rozwiązania umowy z powodu naruszenia warunków.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanek z art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia (brak majątku, uzasadnione przypuszczenie o bezskuteczności egzekucji) z uwagi na nieprzedstawienie wyczerpującej dokumentacji swojej sytuacji materialnej i finansowej. Późniejsze zakończenie działalności gospodarczej przez skarżącą nie wpływa na obowiązek zwrotu refundacji ani na możliwość rozłożenia jej na raty. Posiadanie przez skarżącą majątku nieruchomego (dom) wyklucza uzasadnione przypuszczenie o bezskuteczności egzekucji.
Godne uwagi sformułowania
Ciężar dowodu w sprawie rozłożenia należności na raty spoczywa na wnioskodawcy. Osoba wnioskująca o rozłożenie należności na raty ze względu na trudną sytuację majątkową winna udokumentować ten fakt poprzez przedłożenie odpowiednich dokumentów, złożenie wyczerpujących wyjaśnień. Dostrzec należy nieścisłości w wyjaśnieniach Skarżącej. Późniejsze zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej przez Skarżącą pozostaje bez wpływu na kwestionowaną przez nią możliwość stosowania wobec niej przepisów dotyczących zwrotu nienależnie pobranej refundacji, czy też możliwości rozłożenia jej na raty lub umorzenia.
Skład orzekający
Joanna Janiszewska-Ziołek
przewodniczący sprawozdawca
Jerzy Bortkiewicz
sędzia
Renata Owczarzak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Wykazanie przez wnioskodawcę trudnej sytuacji materialnej jako przesłanki do rozłożenia na raty zwrotu refundacji, obowiązek współdziałania strony z organem, ciężar dowodu w sprawach o ulgi."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zwrotu refundacji z Funduszu Pracy i zastosowania art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia. Interpretacja przepisów o uznaniu administracyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne udokumentowanie swojej sytuacji finansowej przy ubieganiu się o ulgi w spłacie zobowiązań publicznych, nawet jeśli wydaje się, że okoliczności są oczywiste.
“Nieudokumentowana bieda nie przekona urzędnika: przedsiębiorca przegrywa walkę o raty spłaty refundacji.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bd 718/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-02-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jerzy Bortkiewicz
Joanna Janiszewska - Ziołek /przewodniczący sprawozdawca/
Renata Owczarzak
Symbol z opisem
6336 Pożyczki na sfinansowanie kosztów szkolenia, zorganizowanie dodatkowych miejsc pracy oraz podjęcie działaln
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 735
art. 76 ust. 7 w zw. z art. 46 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Renata Owczarzak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 lutego 2025 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Wojewody [..] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zadłużenia z tytułu udzielonej refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla bezrobotnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Starosta W. decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2024 r., działając w oparciu o m.in. art. 76 ust. 7 w zw. z art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 735 ze zm., dalej jako: "ustawa", "ustawa o promocji"), po rozpatrzeniu wniosku S. Z. ("Skarżącej"), prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą [...], odmówił rozłożenia na raty należności z tytułu zwrotu części refundacji wynikającej z rozwiązania umowy nr [...] w sprawie dokonywania refundacji kosztów poniesionych na wyposażenie lub doposażenie stanowiska pracy w kwocie [...]zł wraz z odsetkami ustawowymi naliczanymi od dnia [...].10.2022 r. do dnia zapłaty.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że na mocy ww. umowy nr [...] z dnia [...].09.2022 r. Skarżąca otrzymała refundację w wysokości [...] zł. Z uwagi na naruszenie warunków umowy (niezatrudnienie osób na wyposażonych stanowiskach oraz nieprowadzenie działalności w miejscu wskazanym w CEiDG), wypowiedzeniem z dnia [...].12.2023 r. rozwiązano ww. umowę i zażądano zwrotu dokonanej refundacji w wysokości proporcjonalnej do okresu niezatrudnienia na utworzonych stanowiskach pracy w kwocie [...]zł wraz z odsetkami ustawowymi naliczanymi od dnia otrzymania środków do dnia zapłaty.
Pismem z dnia [...] stycznia 2024 r., jak wskazał organ, Skarżąca wniosła o rozłożenie ww. należności na raty w proponowanej wysokości [...] zł. Na wezwanie organu dostarczyła dokumenty, na podstawie których organ ustalił, m.in. że Skarżąca prowadząc działalność odnotowuje rosnące straty, obroty podmiotu maleją, zmniejsza się przepływ środków finansowych, zwiększa się zadłużenie podmiotu (formularz informacji przedstawianych przy bieganiu się o pomoc de minimis). Oświadczyła ponadto, że jedynym źródłem dochodu jest umowa o pracę z dochodem [...] zł miesięcznie na 4 osoby, przy wydatkach w kwocie [...]zł (w tym rata spłaty zobowiązań wynikających z zadłużenia w ZUS). Organ ustalił ponadto, że majątkiem Skarżącej jest dom o wartości [...] zł oraz że Skarżąca nie posiada żadnego majątku ruchomego, mimo iż w ramach doposażenia stanowisk pracy dokonała zakupu sprzętów takich jak zmywarka, telewizory, kanapa, stoliki, laptop, lodówkę. Przy czym, jak zaznaczył organ, w trakcie obowiązywania umowy nie wyrażono zgody na zbycie ww. majątku ruchomego, a organ nie posiada informacji co się z nim stało. Ponadto Skarżąca nie wskazała żadnego dochodu małżonka, podnosząc że stracił on pracę. Jednak, jak zaznaczył Starosta, Powiatowy Urząd Pracy ustalił, że mąż Skarżącej jest Prezesem Zarządu [...] a więc wątpliwym jest, zdaniem organu, nieuzyskiwanie przez niego dochodu z tytułu powołania na to stanowisko. Jednocześnie, organ podkreślił, że istotny jest brak wykazania przez Skarżącą w oświadczeniu dochodu lub straty z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, która nadal funkcjonuje zgodnie z informacją zawartą w CEIDG. Ponadto, na wezwanie organu, Skarżąca nadesłała zeznanie podatkowe za 2023 r. (PIT-11), jednak jak zauważył organ, nadal brakowało zeznania, które wykazałoby dochód (stratę) z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Organ po dokonaniu oceny całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznał, że świadczy on o niespełnieniu przez Skarżącą żadnej z przesłanek wymienionych w art. 76 ust. 7 ustawy o promocji. Podkreślił, że brak wykazania dochodów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, a także dochodów małżonka świadczy jedynie na niekorzyść Skarżącej.
Od powyższej decyzji Skarżąca wniosła odwołanie, domagając się jego uchylenia i umorzenia postępowania. W piśmie z dnia [...] maja 2024 r. podniosła, że ocena zgromadzonego materiału dowodowego dokonana przez organ jest nieprawidłowa. Organ stwierdził bowiem, że nie posiada ona majątku umożliwiającego spłatę zobowiązania w ratach w wysokości 1000 zł, mimo iż ustalone i potwierdzone zostały jej dochody uzyskiwane ze stosunku pracy. Przy czym, jak wskazała Skarżąca, skoro zdaniem organu nie będzie ona mogła spłacać zobowiązania w ratach, to tym bardziej nie ma możliwości dokonania jednorazowej wpłaty. Podniosła, że nie posiada majątku nadającego się do spieniężenia, a jedynie stałe zatrudnienie z którego uzyskuje dochody i które umożliwiają jej zapłatę. Nieracjonalna jest zatem w jej ocenie odmowa rozłożenia na raty. Wyjaśniła również, że jej mąż pełni funkcję prezesa zarządu, ale na tę chwilę wykonuje ją społecznie oraz wskazała, że prowadzi z mężem osobne gospodarstwa domowe w związku z umową o rozdzielności majątkowej, a na jej utrzymaniu jest małoletni syn, który nie uzyskuje żadnych dochodów.
Po rozpoznaniu powyższego odwołania, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w przypadku Skarżącej, należy rozpatrywać jedynie ziszczenie się przesłanek wskazanych w art. 76 ust. 7 pkt 1 i 4 ustawy o promocji (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz.475 ze zm.), odnoszących się do podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, który zobowiązany jest do zwrotu refundacji, o której mowa w art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy, którym to – jak wskazał organ – jest Skarżąca. Przy czym, jak podkreślił Wojewoda, stwierdzenie jednej z ww. przesłanek nie powoduje, że organ musi podjąć określoną decyzję, a jedynie że ma taką możliwość. Wskazał, że postępowanie z art. 76 ust. 7 ustawy jest wyjątkiem od zasady terminowego zwrotu należności przez ich beneficjenta i pozwala na rozłożenie na raty w sytuacjach skrajnych, tj. gdy obiektywnie nie można go w ogóle uzyskać (art. 76 ust. 7 pkt 1) lub gdy zachodzi przypuszczenie, że procedura egzekucyjna będzie droższa niż wartość samej należności możliwej do uzyskania (art. 76 ust. 7 pkt 4). Zdaniem organu odwoławczego Skarżąca nie wykazała jednak zaistnienia żadnej z ww. przesłanek. Nie przedstawiła bowiem wyczerpującej dokumentacji potwierdzającej, że jej sytuacja materialna i finansowa uzasadniają uwzględnienie żądania. W odpowiedzi na wezwania organu przedstawiła zaledwie część elementów mogących świadczyć o jej sytuacji materialnej i tym samym nie zobrazowała całości tej sytuacji. Przy czym, jak podkreślił Wojewoda, organ I instancji nie miał obowiązku prowadzić z urzędu postępowania na rzecz wyjaśnienia okoliczności, których przedstawienie pozostaje w wyłącznym interesie Skarżącej. Ponadto Wojewoda zaznaczył, że na dzień wydania decyzji trudno jest ocenić czy wydatki egzekucyjne będą wyższe niż należności, ponieważ komornik ustali wysokość wydatków po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Jednak w ocenie organu odwoławczego wydatki te nie będą wyższe od dochodzonej należności.
Na powyższą decyzję Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o jej zmianę poprzez rozłożenie spłaty na raty po 1000 zł lub ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewodzie. Uzasadniając skargę podniosła, że organ błędnie odmówił jej rozłożenia na raty spłaty zobowiązania z uwagi na to, że jest ona przedsiębiorcą, podczas gdy nie prowadzi ona działalności gospodarczej od dnia [...] marca 2024 r., wobec czego nie mają do niej zastosowania wskazane przez organ przepisy będące podstawą odmowy uwzględnienia wniosku o rozłożenie na raty spłaty zobowiązania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu podniesionego w skardze Wojewoda wyjaśnił, że analiza decyzji organu I instancji oparta była na stanie faktycznym istniejącym w dniu wydania tej decyzji przez Starostę, a wówczas działalność gospodarcza Skarżącej była aktywna, gdyż dopiero z dniem [...] marca 2024 r. została zawieszona, z dniem [...] czerwca 2024 r. zaprzestano jej wykonywania, a z CEIDG wykreślono ją dopiero w dniu [...] lipca 2024 r. Wobec tego zarzut jest nietrafiony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Kontroli Sądu poddana została decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2024 r. utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Starosty [...] z dnia [...] marca 2024 r., którym odmówiono Skarżącej rozłożenia na raty należności z tytułu zwrotu części refundacji wynikającej z rozwiązania umowy w sprawie dokonywania refundacji kosztów poniesionych na wyposażenie lub doposażenie stanowiska pracy wraz z odsetkami ustawowymi.
Jak wynika z akt sprawy dnia [...] grudnia 2023 r. rozwiązano ze Skarżącą umowę nr [...] w sprawie dokonywania refundacji kosztów poniesionych na wyposażenie lub doposażenie stanowiska pracy. Skarżąca została wezwana do zwrotu części otrzymanych środków w wysokości [...] zł wraz z odsetkami, czego jednak nie uczyniła. Pismem z dnia [...] stycznia 2024 r. zwróciła się bowiem z wnioskiem o rozłożenie na raty ww. kwoty zobowiązania.
Podstawę prawną wydania decyzji stanowił przepis art. 76 ust. 7 ustawy o promocji. Stanowi on, że starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek:
1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności;
2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 i 3, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania;
3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 i 3, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności;
4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Jak wynika z treści przedstawionej wyżej regulacji, rozstrzygnięcie w sprawie rozłożenia na raty zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, na co wskazuje użyte w tym przepisie sformułowanie "może (...) rozłożyć na raty". Orzekanie przez organy administracji w ramach tego uznania nie oznacza dowolności w rozstrzyganiu sprawy, ale musi wynikać z okoliczności konkretnej sprawy, ustalonych w trakcie postępowania administracyjnego. Kontrola legalności rozstrzygnięcia organu wydanego w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się zatem do tego, czy postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, czy zgodnie z nimi ustalono stan faktyczny sprawy, a rozstrzygnięcie wynika z tych ustaleń i nie ma znamion rozstrzygnięcia dowolnego. Sam wybór rozstrzygnięcia dokonany przez organy nie podlega kontroli sądu.
W sprawach dotyczących możliwości rozłożenia na raty należności, prowadzonych na podstawie art. 76 ust. 7 ustawy postępowanie wyjaśniające koncentruje się na zweryfikowaniu, czy sytuacja wnioskodawcy podpada pod jedną z określonych w art. 76 ust. 7 pkt 1-4 ustawy okoliczności. Omawianą regulację cechują niejako dwie fazy (etapy) postępowania. W ramach pierwszego etapu organ obowiązany jest ustalić, czy zachodzi jedna z opisanych w powołanym przepisie przesłanek przyznania ulgi. Dopiero jej wystąpienie umożliwia wkroczenie w kolejną fazę, w której organ dokonuje opcji decyzyjnej w zakresie przyznania ulgi, bądź odmowy udzielenia takiego prawa. Zauważyć przy tym również należy, że nawet spełnienie przez dłużnika kryteriów określonych w art. 76 ust. 7 ustawy nie gwarantuje pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie rozłożenia na raty nienależnie pobranych środków. Ustawodawca wskazując, że organ "może" zastosować poszczególne ulgi wskazane w ww. przepisie, pozostawił w tym zakresie uznanie organowi (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II SA/Bd 733/10, CBOSA).
Wskazać również przyjdzie, że wymienione w art. 76 ust. 7 ustawy, cztery odrębne przesłanki mogące być podstawą rozłożenia należności na raty określają inną sytuację faktyczną uzasadniającą zastosowanie tej ulgi i odnoszą się do ściśle określonej kategorii podmiotów wymienionych w tym przepisie. Zasadniczo przesłanki te można podzielić na dwie grupy:
1) istniejące po stronie osób bezrobotnych, które otrzymały dofinansowanie na podjęcie działalności gospodarczej (art. 46 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy) i
2) istniejące po stronie podmiotów, które otrzymały refundację.
Do pierwszej z tych grup odnoszą się wszystkie przesłanki wymienione w pkt 1-4 art. 76 ust. 7, co wprost wynika z treści tego przepisu. Przesłanki istniejące po stronie podmiotów zobowiązanych do zwrotu refundacji – a za taki podmiot w sprawie uznać należy Skarżącą, której przyznano refundację kosztów poniesionych na wyposażenie lub doposażenie stanowisk pracy – ustawodawca ograniczył zaś do przypadków wymienionych w pkt 1 i 4 omawianego przepisu. Tylko bowiem w tych jednostkach redakcyjnych art. 76 ust. 7 ustawy, przesłanki rozłożenia na raty odniesione zostały do sytuacji podmiotów zobowiązanych do zwrotu refundacji. Oznacza to, że możliwość zastosowania instytucji przewidzianej w art. 76 ust. 7 w odniesieniu do tych podmiotów, ograniczono do przypadków wskazanych w pkt 1 i 4 (por. wyrok NSA z dnia 20 października 2017 r., sygn. akt I OSK 93/16, CBOSA). Na powyższe słusznie zwrócił uwagę Wojewoda, analizując sytuację Skarżącej pod kątem przesłanek z pkt 1 i 4.
Odnosząc się do występowania w sprawie przesłanki z art. 76 ust. 7 pkt 1 ustawy wskazać należy, że przedłożone przez Skarżącą dokumenty – zgodnie z argumentacją organów obu instancji - nie są wystarczające dla uznania, by nie posiadała ona majątku, z którego można dochodzić należności. Skarżąca przedłożyła bowiem dokumentację, która stanowi element mogący świadczyć o jej sytuacji materialnej, ale nie obrazuje jednak jej całej, w tym szczególnie istotnych okoliczności, o których wyjaśnienie poprzez przedłożenie stosownych dokumentów wzywał organ. Tym samym, niemożliwe było dokonanie oceny sytuacji materialnej Skarżącej, która – wbrew prawidłowemu działaniu organu I instancji – nie przedłożyła pełnej dokumentacji, która w sposób wyczerpujący pozwoliłaby organom na poczynienie ustaleń w tym zakresie.
Sąd zgadza się ze stanowiskiem, że ustalenia te nie mogły zostać poczynione na podstawie materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy. We wniosku o rozłożenie na raty należności Skarżąca wskazała w szczególności na bardzo złą kondycję finansową jej firmy oraz trudną sytuację materialną w związku z zaległościami prywatnymi i kosztami utrzymania. Podniosła przy tym, że jej mąż stracił pracę, a więc koszty utrzymania spadły w całości na nią oraz zwróciła uwagę na wzrost raty kredytu hipotecznego. Nie przedłożyła jednak jakichkolwiek dokumentów, z których wynikałyby dochody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz dochody jej małżonka. Przy czym, co istotne, w toku postępowania organ I instancji, pismami z dnia [...] stycznia 2024 r. oraz z dnia [...] lutego 2024 r. wzywał Skarżącą do przedłożenia dokumentów wykazujących poniesioną stratę z prowadzonej działalności gospodarczej (która na dzień wniesienia wniosku oraz wydania decyzji I-instancyjnej funkcjonowała) oraz dokumentów i informacji uzasadniających trudną sytuację materialną, w tym potwierdzenia utraty pracy przez małżonka. Dokumentów tych Skarżąca nie przedłożyła. Organ I instancji z urzędu ustalił natomiast, że mąż Skarżącej jest prezesem zarządu w [...], co – jak stwierdził – budzi poważne wątpliwości co do nieuzyskiwania dochodów na takim stanowisku. Odnosząc się do tejże kwestii Skarżąca w piśmie z dnia [...] maja 2024 r. wyjaśniła, że jej mąż pełni funkcję prezesa zarządu, jednak wykonuje ją społecznie. Jednocześnie wyjaśniła, że prowadzi osobne gospodarstwo domowe w związku z umową o rozdzielności majątkowej oraz że na jej utrzymaniu jest małoletni syn. Ponadto wskazać należy, że ze znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia o sytuacji materialnej Skarżącej wynika w szczególności, że: liczba członków jej rodziny to 4 osoby, jej miesięczne przychody to [...] zł z tytułu umowy o pracę; jest właścicielem domu o wartości około [...] zł; wysokość miesięcznych wydatków to [...] zł; łączna kwota zadłużeń to [...] zł. Na uwagę zasługuje ponadto poczyniona przez organ I instancji uwaga na temat wyposażenia zakupionego za środki z refundacji, w tym telewizory, zmywarka, kanapa, stoliki, krzesła, o których Skarżąca w toku postępowania nie wspominała, a organ zaś, jak wskazał, nie ma wiedzy co się z nimi stało. Przy czym, jak podkreślił organ, nie została wyrażona zgoda na sprzedaż zakupionych ruchomości. Do kwestii tej Skarżąca w żaden sposób nie odniosła.
Oceniając powyższe ustalenia, stwierdzić należy, że organ I instancji podjął próbę ustalenia czy Skarżąca spełnia przesłankę z art. 76 ust. 7 pkt 1 ustawy, w prawidłowy sposób wzywając Skarżącą o konkretnie wskazane dokumenty, których to Skarżąca jednak nie przedłożyła. Wobec tego, w ocenie Sądu, zasadnym było uznanie przez organy, że przedłożenie przez Skarżącą tylko niektórych dokumentów, w sposób wybiórczy, nie pozwala na ustalenie pełnego obrazu jej sytuacji materialnej i tym samym stwierdzenia czy można jej udzielić pomocy w postaci rozłożenia na raty należności. Nie budzi wątpliwości, że osoba wnioskująca o rozłożenie należności na raty ze względu na trudną sytuację majątkową winna udokumentować ten fakt poprzez przedłożenie odpowiednich dokumentów, złożenie wyczerpujących wyjaśnień w tym przedmiocie. Ciężar dowodu w takiej sprawie spoczywa na niej. Odmowa lub uchylanie się od szczegółowego wyjaśnienia przez wnioskodawcę jego sytuacji materialnej, finansowej i rodzinnej oraz pomijanie i niedopowiedzenia istotnych w tym zakresie informacji skutkować musi odmową uwzględnienia żądania. Wprawdzie organ każdorazowo jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jednakże strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie. Obowiązki te w żaden sposób nie wyłączają wymogu dążenia przez organ administracji do wyjaśnienia prawdy materialnej (art. 7 i 77 § 1 kpa), niemniej jednak oznaczają, że składający wniosek powinien aktywnie współdziałać z organem w celu ustalenia wszystkich okoliczności sprawy. W sprawach, w których strona nie przedstawiła, jak też organ nie znalazł z urzędu dowodów potwierdzających fakty i zdarzenia, z których strona wywodzi dla siebie określone (z reguły korzystne) skutki prawne, koniecznym staje wydanie decyzji negatywnej (zob. wyrok NSA z dnia 21 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 2676/14, CBOSA). Konieczność działania organów z urzędu nie oznacza bowiem niczym nieograniczonego poszukiwania dowodów, w sytuacji gdy powołująca się na swą trudną sytuację Skarżąca nie przedkłada organowi pełnych wyjaśnień – co do dochodów/straty z prowadzonej (na dzień złożenia wniosku i wydania decyzji przez organ I instancji) działalności gospodarczej, dochodów małżonka, czy też majątku zakupionego za środki uzyskane z refundacji. Dostrzec należy przy tym nieścisłości w wyjaśnieniach Skarżącej, która początkowo w oświadczeniu o swojej sytuacji materialnej określiła liczbę członków rodziny jako 4 osoby, a we wniosku o rozłożenie na raty kwoty zobowiązania z dnia [...] stycznia 2024 r., wskazała, że jej mąż stracił pracę, więc odpowiedzialność za koszty utrzymania spadła na nią. W piśmie z dnia [...] maja 2024 r. – a więc już po ustaleniu przez organ i instancji z urzędu, że mąż Skarżącej jest prezesem zarządu [...] – wyjaśniła natomiast, że faktycznie, mąż pełni funkcję prezesa, jednak wykonuje ją społecznie, a ponadto wyjaśniła, że prowadzi z mężem osobne gospodarstwa domowe w związku z umową o rozdzielności majątkowej. Wskazała również, że na jej utrzymaniu jest małoletni syn. Całkowicie pominęła również kwestię dochodów/straty z działalności gospodarczej, która na dzień złożenia wniosku o rozłożenie na raty nadal funkcjonowała oraz nie wyjaśniła w żaden sposób, co stało się z ruchomościami zakupionymi za pieniądze z refundacji, które mogłaby spieniężyć i tym samym uzyskać środki na spłatę zobowiązania.
Podkreślić należy, że dążąc do uzyskania pomocy w postaci rozłożenia należności na raty należy wykazać się aktywnością w zakresie przedstawienia własnej sytuacji majątkowej i to w sposób odpowiadający prawdzie oraz jednoznaczny i przejrzysty. Słusznie przyjęto zatem w decyzjach, że Skarżąca nie wykazała, by jej sytuacja materialna uprawniała do skorzystania z instytucji rozłożenia na raty.
Z podobnych przyczyn, jak powyżej, w okolicznościach sprawy nie sposób stwierdzić by została spełniona przesłanka określona w art. 76 ust. 7 pkt 4 ustawy. Wskazana przesłanka zasadniczo ma znaczenie w sytuacji, gdy przypuszczenie o bezskuteczności egzekucji podlegającej zwrotowi refundacji jest przez organ uzasadnione. Zdaniem Sądu trudno w sprawie niniejszej mówić o uzasadnionym podejrzeniu bezskuteczności ewentualnej egzekucji, jeżeli ogólna sytuacja majątkowa Skarżącej nie została de facto ustalona z uwagi na nieprzedstawienie przez Skarżącą kompletnej dokumentacji, która by to umożliwiła. Jednocześnie, z uwagi na posiadany przez Skarżącą majątek nieruchomy (dom) nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 lutego 2022 r. sygn. akt III SA/Łd 880/21, CBOSA).
Na uwzględnienie nie zasługuje ponadto argumentacja Skarżącej, którą podniosła w skardze, że w związku z tym, że już nie jest przedsiębiorcą od dnia [...] marca 2024 r., organ nie mógł stosować do niej przepisów będących podstawą odmowy uwzględnienia jej wniosku o rozłożenie na raty. Wyjaśnić należy jednak, że istotnym - z punktu widzenia przepisów mających zastosowanie w sprawie oraz możliwości zakwalifikowania Skarżącej jako jeden z podmiotów, o których mowa w art. 76 ust. 7 ustawy – jest wyłącznie to, że Skarżąca skorzystała z refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy, o której mowa w art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy. Późniejsze zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej przez Skarżącą pozostaje bez wpływu na kwestionowaną przez nią możliwość stosowania wobec niej przepisów dotyczących zwrotu nienależnie pobranej refundacji, czy też możliwości rozłożenia jej na raty lub umorzenia. Ponadto dostrzec należy, że o ile w art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy mowa jest o "podmiocie prowadzącym działalność gospodarczą", gdzie prowadzenie działalność gospodarczej jest kryterium koniecznym dla uzyskania refundacji, to już w art. 76 ust. 7 pkt 1 ustawy ustawodawca posłużył się określeniem "osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1". Powyższe prowadzi do wniosku, że osoba zobowiązana do zwrotu nie musi być podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że odmawiając stronie skarżącej rozłożenia na raty wskazanych należności organy administracji, wydały prawidłowe rozstrzygnięcia, wskazując przy tym, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstawy do stwierdzenia przesłanek umożliwiających zastosowanie rozłożenia zadłużenia na raty. Organy nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, prawidłowo oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w kontekście przesłanek wskazanych w art. 76 ust. 7 pkt 1 i 4 ustawy.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), oddalił skargę.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI