II SA/Go 540/23

II SA/Go 540/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2023-11-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Kamila Karwatowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddala sprzeciw
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 listopada 2023 r. sprawy ze sprzeciwu P.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia oddala sprzeciw.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] maja 2022 r., nr [...] Wójta Gminy, na podstawie art.71 ust. 1, ust. 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 80, art. 82 oraz 85 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1029, dalej jako u.u.i.ś.)oraz art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej jako k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] kwietnia 2020r. P.B., określił dla wnioskodawcy środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na prowadzeniu działalności w zakresie przetwarzania odpadów z wykorzystaniem urządzenia przesiewającego oraz zbieraniu odpadów, planowanego do realizacji na działce nr [...].
W treści decyzji organ ustalił:
" 1. Rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia
Planowane przedsięwzięcie polegać będzie na prowadzeniu na działce oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] działalności w zakresie przetwarzania odpadów z wykorzystaniem przesiewacza, a następnie przekazywaniu wyselekcjonowanych rodzajów odpadów - podmiotom uprawnionym do ich dalszego gospodarowania oraz dostosowanie terenu do prowadzenia takiej działalności (utwardzenie placu, budowa wewnętrznych dróg i płaców, budowa miejsc magazynowania odpadów, systemu dostarczenia wody i odprowadzania ścieków, doprowadzenie energii elektrycznej). Odpady będą przetwarzane na przesiewaczu w ilości maksymalnie do 3 100 Mg rocznie. Zakład czynny będzie od poniedziałku do soboty w godzinach od 6.00 do 18.00 (dwie zmiany robocze). Instalacja do przetwarzania odpadów składająca się z przesiewacza będzie przyjmowała poniżej 10 ton odpadów na dobę, a jej całkowita pojemność będzie mniejsza niż 25 OOP ton.
Proces przetwarzania odpadów na przesiewaczu poprzedzony będzie przyjęciem odpadów, magazynowaniem ich w wyznaczonym do tego celu miejscu na placu magazynowym (odpowiednio przygotowanym, ze szczelnym utwardzonym podłożem, w uformowanych hałdach, w przepadku odpadów mogących idee rozwiewaniu odpady będą przykrywane plandekami), w sposób selektywny i uporządkowany, uniemożliwiający mieszanie się różnego rodzaju odpadów. Następnie strumień odpadów kierowany będzie przy pomocy koparko-ladowarki do przesiewacza, w którym zostanie poddany odzyskowi w : oparciu o metodę R-12-wymiana odpadów w celu poddania ich któremukolwiek z procesów wymienionych w pozycji R-l - Rll, zgodnie z załącznikiem nr 1 do ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2022, poz. 699). Otrzymana frakcja podsitowa zostanie sklasyfikowana jako określony rodzaj odpadu i odpowiednio zmagazynowana. Ostatnim etapem będzie ręczna selekcja odpadów jak odpady z papieru i tektury, metali żelaznych i nieżelaznych, tworzyw sztucznych drewna i szkła, które trafią do pojemników, kontenerów, worków typu big-bag, w zależności od rodzaju, właściwości i gabarytów danego rodzaju odpadu. Poszczególne miejsca magazynowania zostaną oznaczone odpowiednim kodem odpadów.Ponadto przewiduje się odzysk w procesie R5 odpadu o kodzie 10 01 01 - żużle popioły paleniskowe i pyły z kotłów, z wyłączeniem pyłów z kotłów wymienionych w 10 01 04. poprzez utwardzenie powierzchni terenów, do których posiadacz ma tytuł prawny.
2. Na etapie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia należy podjąć następujące działania:
2.1. Prace w zakładzie prowadzić wyłącznie w porze dziennej od poniedziałku do soboty, w godzinach od 6:00 do 18:00 (dwie zmiany robocze);
2.2. Dopuszcza się zbieranie i magazynowanie odpadów o kodach 1001 01, 1701 01, 17 01
2, 17 01 03, 17 01 07, 17 01 81, 17 05 04, 17 05 06, 17 05 08, 17 09 04 w łącznej ilości 12 500 Mg rocznie;
2.5. Dopuszcza się przetwarzanie odpadów na przesiewaczu o maksymalnej ilości do 10 Mg dobę i do 3100 Mg/rok;
2.4, Dopuszcza się pracę przesiewacza maksymalnie 4 godziny dziennie;
2.5. Przesiewacz wyposażyć w osłony boczne, które będą ograniczały pylenie podczas procesu przesiewania odpadów oraz, szczególnie w okresach letnich, prowadzić zraszanie;
2.6. Odpady magazynować na terenie utwardzonego placu magazynowego, w -formowanych hałdach (stożkach usypowych)przy odpowiednim kącie usypowym gwarantującym zachowanie stabilności lub w kontenerach;
2.7. W przypadku frakcji odpadów, które mogą ulegać rozwiewaniu należy stosować przybycie plandekami;
2.8. Odcieki z miejsc utwardzonych magazynowania odpadów odprowadzić systemem drenażu do szczelnego zbiornika bezodpływowego, a następnie przy użyciu wozów asenizacyjnych przewozić do punktu zlewnego na oczyszczalni ścieków:
2.9. Wody opadowe i roztopowe zagospodarować zgodnie z przepisami odrębnymi;
2.10. W celu zabezpieczenia wód powierzchniowych i podziemnych należy rygorystycznie przestrzegać warunków pracy, aby nie dopuścić do zanieczyszczenia powierzchni terenu;
2.11. Podczas realizacji przedsięwzięcia należy wyposażyć plac budowy w odpowiednią ilość sorbentów do neutralizowania ewentualnie powstających wycieków substancji ropopochodnych;
2.12. Do prac stosować sprzęt w pełni sprawny oraz spełniający wymogi dopuszczające go do użytku. Rodzaj i stan techniczny wykorzystywanego sprzętu musi zapewniać ochroną gruntu, wód powierzchniowych i podziemnych przed zanieczyszczeniami;
2.13. W celu ochrony wód i uniknięcia sytuacji awaryjnych należy prowadzić kontrolę techniczną układów> paliwowych używanych maszyn, a w przypadku awarii i wycieku oleju lub paliwa zabrać zanieczyszczone masy ziemne i je zneutralizować;
2.14. W przypadku awaryjnej naprawy bądź tankowania maszyn, teren pod urządzeniami powinien być zabezpieczony, np. specjalistyczną folią lub matą sorpcyjną;
2.15. Bazę materiałowo sprzętową zlokalizować na specjalnie do tego wyznaczonym miejscu, na szczelnej utwardzonej powierzchni, poza terenami podmokłymi, w odległości co najmniej kilkunastu metrów od rowu melioracyjnego;
2.16. W trakcie prac budowlanych chronić otwarte wykopy przed ich zalaniem wodami opadowymi lub roztopowymi oraz przed możliwością przedostania się do nich zanieczyszczeń, a szczególnie substancji ropopochodnych;
2.17. Podczas realizacji przedsięwzięcia należy zabezpieczyć obszar rowu melioracyjnego przed zanieczyszczeniem (masami ziemnymi, materiałami budowlanymi, odpadami) bądź przedostawaniem się zawiesin mineralnych czy zanieczyszczeń z placu budowy bezpośrednio do wód. W przypadku takiego zdarzenia należy natychmiast usunąć materiał i przywrócić przepływ wód;
2. 18. Zbiornik na odcieki zaprojektować jako szczelny, o pojemności dostosowanej do ilości odprowadzonych ścieków aby zapobiec jego przepełnieniu oraz posadowić go w jak największej możliwej odległości od rowu mełioracyjnego "A";
2.19Wody opadowe i roztopowe należy wprowadzać do środowiska zgodnie z zapisami Rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019r.w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód łub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych łub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz. U. z 2019r., poz. 1311);
2.20. W przypadku zorganizowanego odprowadzenia wód opadowych lub roztopowych i wykonania urządzeń wodnych, np. wylotu kanalizacji deszczowej do rowu melioracyjnego, na etapie szczegółowych rozwiązań projektowych planowanego przedsięwzięcia należy uwzględnić przepisy ustawy Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 202 Ir., poz. 624 ze zm.);
2.21 .Zrealizować i eksploatować przedsięwzięcie w sposób niepowodujący zmianę stosunków wodnych na obszarze i w sąsiedztwie przedsięwzięcia;
2.22. Na wszystkich etapach przedsięwzięcia zapewnić właściwe gospodarowanie odpadami, także niebezpiecznymi, w tym minimalizować ich ilość, gromadzić selektywnie w wydzielonych i przystosowanych miejscach, w warunkach zabezpieczających przez przedostawaniem się do środowiska gruntowo - wodnego substancji szkodliwych oraz zapewnić ich odbiór przez uprawnione podmioty;
2.23. Ograniczyć lub czasowo zaniechać pracy przesiewacza w warunkach, w których przyjęte metody minimalizacji pylenia (zraszanie) okażą się niewystarczające, np. w czasie przesiewania odpadów o niskiej wilgotności podczas silnego wiatru;
2.24. Odpady powstające w wyniku prowadzenia procesu przetwarzania odpadów oznaczone kodami; 17 02 03- tworzywa sztuczne, 1912 01 - papier i tektura, 1912 04 - tworzywa sztuczne, należy przechowywać w szczelnych, zamykanych pojemnikach lub kontenerach, uniemożliwiających rozwiewanie przez wiatr.
3. Wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym:
3.1. Na terenie działki o nr ewidencyjnym [...] utwardzić drogi wewnętrzne o powierzchni ok 240 m2. Do utwardzenia dróg wykorzystać odpady o kodzie 10 01 01 (żużle) w łącznej ilości ok 360 Mg w procesie odzysku (R5) odpadów poza instalacjami i urządzeniami;
3.2. Zastosować jeden przesiewacz o poziomie mocy akustycznej nie większej niż 87 dB;
3.3. Zastosować jedną koparko - ładowarkę o poziomie mocy akustycznej nie większej niż 89 dB;
3.4. Do załadunku rozładunku zastosować dwie koparko - ładowarki o poziomie mocy akustycznej nie większej niż 83 dB.
II. Nakładam na Inwestora obowiązek przedstawienia analizy porealizacyjnei w zakresie oddziaływania akustycznego przedmiotowej inwestycji na tereny sąsiednie w najmniej korzystnych warunkach tj. przy jednoczesnej pracy wszystkich maszyn i urządzeń znajdujących się na terenie zakładu, z zachowaniem poniższych warunków:analizę należy przeprowadzić po rozpoczęciu realizacji inwestycji, w pierwszym roku jej pełnego funkcjonowania;analiza powinna obejmować pomiary natężenia hałasu na granicy terenów objętych ochroną akustyczną, określonych na podstawie faktycznego wykorzystania i zagospodarowania w dniu wykonywania pomiarów;przed przystąpieniem do badań, zakres monitoringu oraz metodykę badań przedstawić do zaopiniowania Wojewódzkiemu Inspektorowi Ochrony Środowiska. Opinię organu należy dołączyć do wyników pomiarów; wyniki monitoringu porealizacyjnego, wraz z ich interpretacją należy przedstawić na piśmie, wraz z zapisem w formie elektronicznej Wójtowi Gminy, w terminie 2 miesięcy po zakończeniu pomiarów. Należy przedstawić podsumowującą interpretację wyników w odniesieniu do norm poziomów hałasu określonych rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 20Q7r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 112).
III. Przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia nie nakładam obowiązku przeprowadzenia postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko oraz przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.
IV. Charakterystyka przedsięwzięcia stanowi załącznik do niniejszej decyzji.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przedmiotowe zamierzenie budowlane znajduje się na liście przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko - § 3 ust. 1 pkt 82 i 83 b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko i jest przedsięwzięciem mogącym potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r., poz. 1839, dalej jako rozporządzenie z 2019 r.) i jest przedsięwzięciem mogącym potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019r., poz. 1839) i zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy jest przedsięwzięciem, dla którego obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko może być stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy.Biorąc pod uwagę opinie organów biorących udział w postępowaniu, po uwzględnieniu w całości warunków wskazanych przez organy opiniujące oraz kryteria wskazane w art. 63 ust. 1 ustawy, postanowieniem z dnia [...] lipca 2020r. Wójt Gminy:
"1.nałożył na Inwestora obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, 2.ustalił zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, zgodny z art. 66 ustawy, ze szczególnym uwzględnieniem analizy zagadnień wskazanych w opiniach: Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2020r., PGW WP Zarządu Zlewni z dnia [...] czerwca 2020r. oraz Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2020r.Organ zaznaczył, że teren, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia zlokalizowany jest w Obszarze Chronionego Krajobrazu nr [...]. Zgodnie z uchwałą nr [...] z dnia [...] czerwca 2015r. Sejmiku Województwa w sprawie wyznaczenia obszaru chronionego krajobrazu "[...]" (Dz. U. Woj. Z 2015r., poz 1086) obowiązują liczne zakazy, a wśród nich zakaz realizacji przedsięwzięć mogących (potencjalnie i zawsze) znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy o udostępnianiu informacji o ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach środowisko. Tylko inwestycje obligatoryjnie poddane ocenie oddziaływania na środowisko i dla których przeprowadzona ocena wykaże brak negatywnego oddziaływania na ochronę przyrody obszaru chronionego krajobrazu, mogą być realizowane.Na w/w postanowienie zostały wniesione zażalenia. SKO postanowieniem z dnia [...] grudnia 2020r., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W wyniku złożonej skargi prawomocnym wyrokiem z dnia 28 października 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. sygn. akt. II SA/Go 287/21 oddalił skargi.
W dniu 6 listopada 2020r. inwestor przedłożył Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, zwany w dalszej części decyzji również "raportem", który został uzupełniony na wezwanie organu w dniu 17 marca 2021r.
Organ podał, iż opinią z dnia [...] czerwca 2021r. Powiatowy Inspektor Sanitarny negatywnie zaopiniował, w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych planowane przedsięwzięcie. Wskazano, że w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko nie przedstawiono rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń w powietrzu atmosferycznym w zakresie emisji niezorganizowanej oraz, że emisja z przesiewania odpadów może być uciążliwa dla mieszkańców sąsiednich posesji. Zarazem jej ograniczenie może być niemożliwe w różnych warunkach atmosferycznych, pomimo zastosowania przez inwestora rozwiązań minimalizujących. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2021r. Dyrektor Zarządu Zlewni, Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie uzgodnił warunki realizacji przedsięwzięcia. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia [...] września 2021 r. uzgodnił realizację przedsięwzięcia w wariancie wnioskowanym przez Inwestora oraz określił rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia.
Następnie w piśnie z dnia [...] lutego 2022r. Wójt, na podstawie wykonanej przez biegłego sądowego ekspertyzy Raportu, wezwał inwestora do uzupełnienia raportu stosownie do wskazań biegłego (liczne elementy).
W odpowiedzi na wezwanie, pismem z dnia [...] marca 2022r. pełnomocnik inwestora odniósł się do treści wezwania wskazując, że zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności raport, który był uzupełniany na wcześniejszych etapach postępowania, jak również pozytywne uzgodnienie przedsięwzięcia z RDOŚ oraz organem właściwym w sprawie ocen wodnoprawnych (tu: PGW Wody Polskie Zarząd Zlewni), stanowi podstawę do rozpoznania wniosku inwestora o określenie środowiskowych uwarunkowań planowanego przedsięwzięcia. Wskazano również, że wezwanie nie zostanie zrealizowane, a inwestor oczekuje rozpoznania wniosku w terminie wskazanym przez SKO w postanowieniu dotyczącym rozpoznania ponaglenia. Co do stanowiska PPIS inwestor stwierdził, że że opinia wydawana na podstawie art. 77 ust. 1 pkt 2 u.u.i.ś. nie ma charakteru wiążącego. Inwestor wyjaśnił też, że brak jest dostępnej metody obliczeń emisji pyłów ze źródeł niezorganizowanych. Przyjęte przez autora raportu rozwiązania (montaż osłon bocznych na przesiewaczu, zraszanie odpadów) co do zasady mają taką funkcję całkowicie lub przynajmniej częściowo eliminować. Oczywistym jest, ze zmienność warunków atmosferycznych, przede wszystkim silny wiatr oraz uwilgotnienie przesiewanego materiału może powodować, że przyjęte działania minimalizujące pylenie mogą działać z ograniczoną skutecznością. Organ wyjaśnił, iż dlatego podzielając powody i obawy, dla których PPIS negatywnie zaopiniował realizację przedsięwzięcia, kierując się zasadą prewencji w pkt. 2.23 sentencji decyzji wskazano warunek ograniczenia pracy przesiewacza w warunkach silnego wiatru.
Jednocześnie organ zwrócił uwagę na zapisy art. 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 200lr. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1973 ze zm.) zgodnie z którą kto podejmuje działalność mogącą negatywnie oddziaływać na środowisko, jest obowiązany do zapobiegania temu oddziaływaniu, a w przypadku działalności, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując się przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze. Z uwagi na liczne zarzuty poruszane w pismach i skargach oraz sprzeciw mieszkańców na planowaną działalność, zgłoszone uwagi i wątpliwości co do treści Raportu oraz obawy mieszkańców wsi [...], również osób będących stronami postępowania, w siedzibie organu odbyło się kilka spotkań z zainteresowanymi mieszkańcami, Inwestorem oraz Wojewódzkim Inspektorem Ochrony Środowiska, W wyniku tych spotkań organ poddał weryfikacjiprzedłożony Raport przez biegłego w zakresie ochrony środowiska wpisanego na listę biegłych sądowych ustanowionych przy Sądzie Okręgowym.
Organ wyjaśnił, iż prowadzący postępowanie o środowiskowych uwarunkowaniach oraz organy biorące udział w postępowaniu muszą wyważyć, czy dane ujęte w dokumentach stanowiących załącznik do wniosku są wystarczająco szczegółowe, aby można określić skalę i intensywność oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w tym zdrowie i życie ludzi, i czy ich zawartość (w szczególności karty informacyjnej przedsięwzięcia oraz raportu) jest zgodna z obowiązującymi przepisami - odpowiednio art. 62a ust. 1 i art. 66 ust. 1 ustawy uszczegóławianie danych zawartych w tych dokumentach może powodować zmiany decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, gdyż decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stanowi załącznik do wniosku o wydanie kolejnych, koniec uzyskania decyzji. Oczywiście nie stanowi to przeszkody, jednak znacznie wydłuża czas realizacji inwestycji. Zatem uwagi zawarte w ekspertyzie dotyczącej analizy mery zapisów Raportu sporządzonej przez biegłego sądowego - jak podał organ - przeanalizował, jednak stwierdził, że dane ujęte w raporcie wraz z uzupełnieniami są wystarczające, a cześć danych, których autorowi ekspertyzy zabrakło (np. pojemność zbiornika na odcieki, głębokość wykopów i związana z tym potencjalna konieczność odwodnienia wykopów) powinny być doprecyzowane w kolejnych, koniecznych do uzyskania decyzjach. Organ częściowo ujął w decyzji zauważone przez biegłego braki w raporcie, formułując warunki realizacji przedsięwzięcia i obowiązki zawarte w pkt 12.14 i II sentencji decyzji.
Wójt wskazał, że przedmiotowa ekspertyza potwierdziła stanowisko organu odnośnie konieczności nałożenia obowiązku wykonania i przedłożenia organowi I instancji analizy porealizacyjnej w zakresie oddziaływania akustycznego na tereny sąsiednie, objęte ochroną akustyczną. Stanowisko to uznał organ za zasadne, gdyż przedłożone wyniki modelowania rozprzestrzeniania się hałasu w środowisku są bliskie wartościom dopuszczalnym (47,5 dB na granicy działki nr [...]).
Odnosząc się natomiast do składanych na etapie prowadzonego postępowania pism, skarg, wniosków i sprzeciwu mieszkańców wsi co do planowanego przedsięwzięcia oraz wskazania wydania decyzji nie zezwalającej na realizację inwestycji, organ wyjaśnił, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest decyzją " uznaniową" oraz organ I instancji nie może odmówić wydania decyzji chociażby ze względu na obecność w toku prowadzonego postępowania administracyjnego protestów społecznych. Organ może odmówić wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jedynie w przypadkach określonych w ustawie: -niezgodność lokalizacji przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego - art. 80 ust. 2 u.u.i.ś.;odmowa uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ współdziałający - art. 80 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 77 ust. 1 u.u.i.ś.;w przypadku braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w innym wariancie proponowanym przez -wnioskodawcę - art. 81 ust. 1 u.u.i.ś.;wykazanie znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000, przy jednoczesnym braku spełnienia przesłanek z art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - art. 81 ust. 2 u.u.i.ś., wykazanie, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, przy jednoczesnym braku spełnienia przesłanek z art. 38j ustawy z dnia 18 lipca 2001 r.: - Prawo wodne - art. 81 ust. 3 u.u.i.ś. Żadna z w/w przesłanek w niniejszej sprawie nie została spełniona.
Dalej odnosząc się do kwestii poruszanych na etapie prowadzonego postępowania, organ wyjaśnił:
-inwestor przewiduje odprowadzenie odcieków wód opadowych i roztopowych ze szczelnych miejsc magazynów, a odpadów do zbiornika bezodpływowego o pojemności dostosowanej do warunków panujących na terenie działki inwestycyjnej. Przewiduje się najprawdopodobniej, że będzie to zbiornik dwupłaszczowy, wykonany z HDPE, jednak może być on wykonany z innych, gwarantujących szczelność materiałów>, -zgodnie z definicją zakreśloną w art. 3 ust. 1 pkt 34 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 o odpadach (tj. Dz.U z 202lr., poz. 119 ze zm.) poprzez zbieranie odpadów rozumie się gromadzenie odpadów’ przed ich transportem do miejsc przetwarzania, w tym wstępne sortowanie nieprowadzące do zasadniczej zmiany charakteru i składu odpadów i niepowodujące zmiany klasyfikacji odpadów oraz tymczasowe magazynowanie odpadów, o którym mowa w pkt 5 lit. b. Po procesie przesiewania odpady zostaną wyselekcjonowane i rozdysponowane na poszczególne miejsca magazynowania, z których będą przeznaczone do dalszego zagospodarowania lub odbioru przez uprawnione podmioty,
- przewiduje się dwa kierunki późniejszego zagospodarowania odpadów: 1) przekazywanie osobom fizycznym zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku, oraz 2) przekazanie podmiotom posiadającym zezwolenie w zakresie prowadzenia procesów odzysku R3 (Recykling lub odzysk substancji organicznych, które nie są stosowane jako rozpuszczalniki (w tym kompostowanie i inne biologiczne procesy przekształcania), R5 (Recykling łub odzysk innych materiałów nieorganicznych), Rll (Wykorzystywanie odpadów uzyskanych w wyniku któregokolwiek z procesów wymienionych w pozycji R1-R10) i R 12 (Wymiana odpadów w celu poddania ich któremukolwiek z procesów wymienionych w pozycji Rl-Rl 1),
-w raporcie określone zostały działania lub zagrożeń odnoszących się do szkodliwości przedsięwzięcia m. in. na ludzi (rozdział 3.2 raportu, str. 41) oraz zaproponowano działania minimalizujące (rozdział 3.5. raportu, st. 54),
- raport wraz ze składanymi w toku procedury uzgodnieniowej uzupełnieniami zdaniem organuI instancji stanowi dokument, na podstawie którego można określić potencjalne zagrożenia dla środowiska, w tym zdrowie ludzi. Natomiast oddziaływania te, z uwagi na subiektywne odczucia różnych osób mogą być inaczej przez nie odczuwane. Zgłaszane postulaty mieszkańców co do zwiększenia emisji hałasu, zapylenia, nieprzyjemnych zapachów, wzmożony ruch ciężkich pojazdów organ podziela. Należy tu jednak zaznaczyć, że inwestor, zarówno na etapie realizacji, jak i eksploatacji prowadzić będzie działalność w taki sposób, aby oddziaływania te były zredukowane do minimum. Dlatego też Wójt uwzględnił wszystkie (z jednym wyjątkiem) uwarunkowania wskazane przez organy uzgadniające, jak również w przypadku, w którym ustalenia nie były dla organu wiążące (opinia PPIS),
- w raporcie jednoznacznie opisano sposoby przeciwdziałania emisji hałasu (od strony miejsca pracy przesiewacza ogrodzenie zostanie wymienione na nieprzezierne ogrodzenie, np. z betonowych płyt, ogrodzenie części działki przylegającej do miejsca pracy przesiewacza betonowymi płytami, które będą pełnić funkcję ekranów, utrzymanie w stałej sprawności sprzętu wykorzystywanego w procesie przetwarzania odpadów) oraz pylenia do środowiska (zastosowanie osłon bocznych na przesiewaczu, zraszanie odpadów, zakrywanie plandekami ładunku na pojazdach, zakrywanie plandekami zmagazynowanych odpadów),
-działalność, której wynikiem jest powstawanie odpadów niebezpiecznych na każdym terenie, również na terenach cennych przyrodniczo czy w sąsiedztwie ludzi jest dopuszczalna lecz pod warunkiem, że gospodarowanie nimiodbywać się będzie zgodnie z obowiązującymi przepisami, w sposób najmniej uciążliwy dla środowiska. Zaproponowane przez inwestora rozwiązania spełniają powyższe warunki (str. 47 raportu - zużyte oleje, opakowania, filtry olejowe oraz pozostałe wytwarzane odpady niebezpieczne, magazynowane będą w zamykanych, oznakowanych pojemnikach, beczkach, paleto-pojemnikach, wykonanych z materiałów odpornych na działanie składników odpadów, umieszczonych w pomieszczeniu technicznym w budynku warsztatowego, wyposażonym w szczelne podłoże oraz zestaw środków do usuwania ewentualnych wycieków. Po zebraniu odpowiedniej ilości, z zachowaniem okresów magazynowania regulowanych ustawą o odpadach, odpady będą przekazywane uprawnionym podmiotom posiadającym odpowiednie decyzje w zakresie gospodarowania odpadami oraz zapewniających ich właściwe zagospodarowanie lub wpis do BDO),
-przedstawione w raporcie, jak i uzupełnieniach analizy rozprzestrzeniania się hałasu w środowisku zakładają, że działalność prowadzona na terenie zakładu nie spowoduje przemoczenia norm na terenach, na których te normy obowiązują. Analizując wyniki sporządzonych obliczeń propagacji hałasu, w zestawieniu z dokumentem, sporządzonym przez Wójta Gminy w dniu [...] lutego 2022r. na podstawie art 115 ustawy Prawo ochrony środowiska, w sprawie określenia faktycznego zagospodarowania i wykorzystania terenu inwestycji i określenia standardów jakości środowiska akustycznego najbliżej położonych terenów usytuowanych w przewidywanym zasięgu oddziaływania akustycznego planowanej inwestycji pozwala uznać, że normy hałasu określone w> przepisach odrębnych nie zostaną przekroczona na obszarach, dla których obowiązują,
-w związku ze zgłoszeniem faktu kruszenia odpadów betonowych przy użyciu kruszarki, organ pismem z dnia [...] marca 2020r. skierował stosownie zgłoszenie do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, -wskazywana w zgłoszeniach mieszkańców ilość przyjmowanych odpadów 10 Mg/d jest ilością odpadów maksymalną, jaka będzie przetwarzana na przesiewaczu w ciągu doby. Ich ilość w stosunku rocznym, zakładając przyjęty czas pracy (odpn. - sob. w godzinach od 6:00 - 18:00) wyniesie maksymalnie 3100 Mg. Zaznaczam, że wskazane we wniosku dane dot. maksymalnych ilości odpadów, które mogą, lecz nie muszą być osiągnięte. W pkt. 2.3 sentencji decyzji wskazano w/w wartości jako konieczne do spełnienia, obawy wyrażane w pismach mieszkańców, że odpady mogą stać się źródłem odorów, siedliskiem szczurów i much oraz mogą powodować zanieczyszczenie dużo większej powierzchni poprzez wywiewanie odpadów (toreb plastikowych, worków plastikowych itp.) na okoliczne tereny oraz trują dzikie i domowe zwierzęta, gdyż są przez nie zjadane i wykorzystywane do budowy legowisk są nieuzasadnione z uwagi na wskazywany wcześniej sposób gospodarowania odpadów, wskazany w raporcie (umieszczanie odpadów w dostosowanych do rodzaju odpadów pojemnikach, kontenerach, workach typu big-bag, na hałdach nakrywanych plandekami, dbałość o czystość i porządek na terenie zakładu, prowadzona "radzie kontrola dostarczanych odpadów, w celu uniknięcia ryzyka obecności w składzie dostarczanych odpadów nieprzewidzianych do zbierania i przemarzania, w tym niebezpiecznych). Dodatkowo w pkt. 2.24 wpisano obowiązek przechowywania odpadów wyłącznie w zamykanych kontenerach, uniemożliwiających ich rozwiewanie przez wiatr.
-analiza rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 11 maja 2015r. w sprawie odzysku odpadów poza instalacjami i urządzeniami (Dz. U. 2015 poz. 796) wskazuje, że odpady o kodzie 10 01 01 mogą służyć do utwardzenia powierzchni terenów, do których posiadacz ma tytuł prawny na podstawie zgłoszenia dokonanego w trybie przepisów> ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, co wykonawca winien uczynić przez rozpoczęciem prac, z tym że utwardzanie to powinno być prowadzone w sposób uniemożliwiający pylenie oraz nie powinno zakłócać stanu wody na gruncie zgodnie z art. 29 ustawy z Prawo wodne. W uzupełnieniu z dnia [...] marca 202lr. do raportu autor raportu w>skazuje, że odpady te nie będą miały styczności z wodami gruntowymi, będą pochodzić od dostawców posiadających stosowne zezwolenia oraz wykonywane będą w taki sposób aby ograniczyć pylenie oraz w sposób niepowodujący (poprzez odpowiednią niwelację) spływ wód opadowych i roztopowych na tereny sąsiednie,
-zawartość oraz sposób przeprowadzenia inwentaryzacji przyrodniczej nie został określony szczegółowo w przepisach. Zgodnie natomiast art. 66 ust. 1 pkt 2a ustawy inwentaryzacja przyrodnicza to zbiór badań terenowych przeprowadzonych na potrzeby scharakteryzowania elementów środowiska przyrodniczego, wraz z opisem zastosowanej metodyki. Wyniki inwentaryzacji przyrodniczej wraz z opisem metodyki stanowią załącznik do raportu Dołączony do raportu dokument spełnia powyższe wymagania, czego potwierdzeniem jest fakt, że nie został zakwestionowany przez organy opiniujące i uzgadniające, biorące udział w niniejszym postępowaniu.
Inwestycja zlokalizowana jest poza obszarem głównych zbiorników wód podziemnych a także poza obszarem szczególnego zagrożenia powodzią. Osiągnięcie celów środowiskowych oceniono jako niezagrożone.
Od przedmiotowej decyzji odwołanie, z zachowaniem ustawowego terminu, wnieśli: R.S., R.M., T.B. zarzucając organowi:
- naruszenie art. 7, 77 §1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego w sposób umożliwiający prawidłowe określenie środowiskowych uwarunkowań realizacji zamierzonego przedsięwzięcia i załatwienie sprawy w sposób godzący w słuszny interes obywateli, co w rezultacie doprowadziło również do naruszenia art. 8 §1 k.p.a
- naruszenie art. 7, 77 §1 k,p.a. poprzez zaniechanie zgromadzenia materiału dowodowego zmierzającego do ustalenia emisji zanieczyszczeń ze źródeł niezorganizowanych i oparcie się na nieprawdziwym stwierdzeniu, iż "brak jest dostępnej metody obliczeń emisji pyłów ze źródeł niezorganizowanych", a w rezultacie również naruszenie przez Organ I instancji art. 84 §1 k.p.a. polegające na wadliwym ustaleniu stanu faktycznego będącego następstwem niepowołania biegłego, w sytuacji gdy istnieją naukowe metody obliczenia stopnia emisji pyłów ze źródeł niezorganizowanych,
- naruszenie art. 8 §1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie uczestników do władzy publicznej, a przejawiające się w: (i) zignorowaniu przez Organ I instancji negatywnej opinii sanitarnej z [...] czerwca 2021 r. wydanej przez Powiatową Stację Sanitarno-Epidemiologiczną, (ii) niedostateczne ustalenie wpływu zanieczyszczeń, hałasu i odorów generowanych przez ruch zakładu na mieszkańców zamieszkujących sąsiednie działki,
- naruszenie art. 7b k.p.a. poprzez zaniechania współdziałania z Powiatową Stacją Sanitarno- Epidemiologiczną w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego dotyczącego obliczeń w zakresie emisji niezorganizowanej oczekiwanych przez ten organ,
- naruszenie art. 7, 77 §1 k.p.a. w zw. z §2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie składowisk odpadów (Dz. U. 2013 poz. 523) polegające na nieustaleniu, jaka jest faktyczna odległość budynku mieszkalnego od planowanego składowiska odpadów innych niż niebezpieczne ",
Decyzją z dnia [...] stycznia 2023 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 570), art. 138 § 2 k.p.a. w powiązaniu z art. 59 ust. 1 pkt. 2, art. 62 ust.1, art. 66 w zw. z art. 69 ust.1, art. 71 ust.2 pkt. 2, art. 73 ust. 1, art.74 ust.1, art. 75 ust.1 pkt. 4, art. 80, art. 82u.u.i.ś., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzeniaprzez organ I instancji.
W uzasadnieniu decyzji SKO stwierdziło, że zaskarżona decyzja nie może pozostać w obrocie prawnym ponieważ wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. SKO wskazało na treść przepisów prawa mających w sprawie zastosowanie, w tym art. 71, art. 73, art. 74, art. 79, art. 80 i art. 82 u.u.i.ś.
SKO wskazało, iż przedmiotowe przedsięwzięcie zostało zakwalifikowane zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 82 i 83 b rozporządzenia z 2019 r., jako przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. ; a zatem jego realizacja - zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy może wymagać przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, jeżeli taki obowiązek stwierdzi, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Z kolei przez ocenę oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko,której dokonuje organ przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, należy rozumieć postępowanie obejmujące w szczególności:
- weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko,
- uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień,
- zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu (vide: art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy).
Ocena oddziaływania na środowisko jest etapem prowadzącym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i pozwala organowi jedynie zorientować się, jakie ewentualnie zagrożenia dla środowiska mogą wystąpić. Decyzja środowiskowa statuuje ograniczenia realizacji przedsięwzięcia konieczne ze względu na wymogi ochrony środowiska w różnych jego aspektach.Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowiskojest jednym z najważniejszych elementów postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, mającym ułatwić ustalenie wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia. Aby opracowanie to w każdym przypadku zawierało informacje niezbędne do zakończenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko ustawodawca zakreślił kazuistycznie w art. 66 ustawy elementy, które winien zawierać każdy raport. Ponadto - ponieważ ocena oddziaływania na środowisko, wykonywana podczas postępowania o wydanie decyzji środowiskowej, ma charakter postępowania dowodowego, to dokumenty gromadzone w toku postępowania (w tym raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko) są w rozumieniu k.p.a. środkami dowodowymi, chociaż nie są to dokumenty urzędowe. Dlatego też raport nie spełniający, bądź to wymagań materialnych, ustalonych w art. 66 ustawy, bądź też wymagań formalnych z art. 75 k.p.a.. nie może być uznany za środek dowodowy zgodny z prawem a tym samym - niemożliwym jest zarówno ustalenie, że inwestor wywiązał się z nałożonego na niego obowiązku przedłożenia takiego raportu a w konsekwencji - niemożliwym jest także wydanie prawidłowej decyzji środowiskowej, gdyż nie można przeprowadzić bez w/w Raportu niewadliwej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Przedmiotowa w sprawie inwestycja została zakwalifikowana zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 82 i 83 b rozporządzenia z 2019 r., jako przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, a zatem jego realizacja zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy wymagała przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, gdyż taki obowiązek stwierdził - w drodze postanowienia z dnia [...] lipca 2020 r. - organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, czyli Wójt Gminy.
Raport z października 2020 r., przedłożony przez inwestora (wraz z jego uzupełnieniami), stanowi podstawowy dowód w sprawie. Według SKO jak wynika z analizy treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji Wójt nie przeanalizował i nie ocenił samodzielnie Raportu pod katem spełnienia wymogów z art. 66 ustawy. Zdaniem Kolegium nie ocenił m.in. w ogóle czy przedłożony przez inwestora Raport spełnia np. wymóg z art. 66 ust. 1 pkt. 5 w zakresie przedstawienia opisu wariantów uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym: wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego i racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska (vide: str. 40 i nast., w tym str. 54 Raportu) w sytuacji, gdy w ramach przedsięwzięcia polegającego na prowadzeniu działalności w zakresie przetwarzania odpadów z wykorzystaniem urządzenia przesiewającego oraz zbieraniu odpadów, konieczne jest takie wariantowanie, które stanowi modyfikację tego samego rodzaju przedsięwzięcia w zakresie powodującym różne oddziaływania na środowisko, a więc np. różne usytuowanie obiektów, różne rozwiązania konstrukcyjne, zróżnicowanie pod względem technologii itp.
Racjonalny wariant alternatywny i wariant najkorzystniejszy dla środowiska nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego czy też teoretycznego. Nie należy więc przedstawiać wariantu, którego faktyczna realizacja jest technicznie lub faktycznie niemożliwa albo jego realizacja jest skazana na niepowodzenie (np. ze względów finansowych czy środowiskowych lub społecznych). Z kolei "alternatywność" oznacza, że wariant ten musi się różnić od wariantu proponowanego przez inwestora w zakresie oddziaływania na środowisko.
Zgodnie z prawidłową wykładnią art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. wymagana wariantowość przedsięwzięcia polega na przedstawieniu co najmniej trzech wariantów z uzasadnieniem ich wyboru. Przedstawione warianty powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu w jaki wnioskowane przedsięwzięcie będzie oddziaływać na środowisko w związku z różnymi sposobami jego realizacji. Celem wskazania racjonalnego wariantu alternatywnego jest poszukiwanie alternatywnych rozwiązań pozwalających zrealizować przedsięwzięcie w sposób racjonalnie oddziałujący na środowisko. Nie można zatem zredukować wymaganych trzech wariantów w istocie do jednego lub kilku wariantów inwestycyjnych wraz z jednoczesnym uznaniem jednego z wariantów inwestycyjnych za najkorzystniejszy dla środowiska. Wariant najkorzystniejszy dla środowiska nie może być utożsamiany z jednym z wariantów proponowanych do realizacji przez wnioskodawcę, ponieważ decydującym czynnikiem w wyborze tego ostatniego wariantu jest czynnik najczęściej ekonomiczny, a nie ochrona środowiska.
Posłużenie się w art. 66 ust, 1 pkt 5 u.u.i.ś. pojęciem "racjonalnego" wariantu alternatywnego oznacza, że opisywane w raporcie warianty nie mogą mieć charakteru pozornego ani nie mogą być abstrakcyjne z powodu braku możliwości obiektywnych ich zastosowania i z góry skazane na niepowodzenie, lecz muszą to być warianty możliwe do rzeczywistego wprowadzenia.
W orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, zgodnie z którym warianty przedsięwzięcia powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających to środowisko chronić w jak najpełniejszym wymiarze. Przygotowanie opisu racjonalnego wariantu alternatywnego wymaga każdorazowo przeprowadzenia indywidualnej oceny danego przedsięwzięcia pod kątem jego oddziaływania na środowisko w sytuacji, gdyby ten wariant miał być zrealizowany. Nie można jednak wykluczyć sytuacji, w której wariant zaproponowany przez wnioskodawcę będzie również wariantem najkorzystniejszym dla środowiska i wówczas w praktyce będą występowały dwa dopuszczalne warianty. SKO podkreśliło, że wariantowość przedstawionych rozwiązań nie może mieć charakteru pozornego (sytuacja taka mogłaby wystąpić przy wariantach przedsięwzięcia, zakładających jego realizację dokładnie w tym samym miejscu i z technicznego punktu widzenia niewiele różniących się od siebie). W odniesieniu do racjonalnego wariantu alternatywnego, w orzecznictwie przyjmuje się, że można przyjąć, że zaproponowany przez wnioskodawcę wariant ma wymagany ustawowo charakter "(...) jeżeli bilans zysków i strat wynikłych z działań opartych na wnioskach uzyskanych tym sposobem z przesłanek prawdziwych nie będzie przy zastosowaniu tego sposobu wnioskowania na długą metę ujemny. Wariant racjonalny to tyle co zgodny z zasadą ekonomiczności. Racjonalny wariant alternatywny powinien opierać się na racjonalnych przesłankach realizacji przedsięwzięcia. Wymagana jest tu racjonalność metodyczna, instrumentalna oraz racjonalność społeczna i związana z ochroną środowiska obejmująca również cele i zasady prawne ochrony środowiska. Racjonalności nie może ograniczyć jedynie do instrumentów realizacji przedsięwzięcia, ponieważ w ramach oceny oddziaływania na środowisko należy zbadać nie tylko jak będzie realizowane przedsięwzięcie, ale przede wszystkim jak dobrać skutecznie metody i środki jego wykonania, a przede wszystkim po co i w jakim celuje stosować z punktu wymagań przepisówu.u.i.ś. w przypadku wyboru racjonalnego wariantu alternatywnego. Uchybienie raportu jak brak opisu racjonalnego wariantu alternatywnego oraz brak wskazania argumentacji pozwalającej na uznanie danego wariantu za najkorzystniejszy dla środowiska każdorazowo musi być uznane za wadę pozbawiającą tego rodzaju dowód przydatności dla postępowania, natomiast w przypadku oparcia się przez organy na tego rodzaju wadliwym dowodzie za uchybienie mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia..
Tymczasem już z treści Raportu wynika, że cyt.: "Oba warianty charakteryzują się podobnym oddziaływaniem na środowisko" (vide: s. 54 Raportu). Co więcej na str.40 Raportu w opisie racjonalnego wariantu alternatywnego zawarto sformułowanie, że cyt.; " ...jedynym wariantem rozwalanym przez inwestora jest wariant szczegółowo opisany w pkt. 2.1. (wariant proponowany przez wnioskodawcę)", co wprost wskazuje, że inwestor nie zamierza realizować żadnego innego wariantu alternatywnego. Wskazany przez niego wariant alternatywny jest w istocie pozornym - i jak przyznał sam inwestor - nie branym przez niego pod uwagę przy realizacji inwestycji. Wskazania nadto jako alternatywnego rozwiązania zastosowania zbiornika do przechowywania wód opadowych celem ich ponownego wykorzystania zamiast cyt.:" odprowadzania wód do gminnej kanalizacji deszczowej", nie tylko nie stanowi elementu różnicującego inwestycję w sposób istotny, ale i nie stanowi żadnej alternatywy zważywszy - a co wskazał organ w treści zaskarżonej decyzji - że na terenie, na którym znajduje się działka inwestycyjna nie ma kanalizacji deszczowej.
W uzasadnieniu wyboru racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wskazano, że cyt.: "Rozwiązanie proponowane przez inwestora oraz analizowane rozwiązania alternatywne mają podobne oddziaływania na środowisko, jednak ze względów ekonomicznych i organizacyjnych wariant proponowany przez wnioskodawcę jest najkorzystniejszy ".
SKO wyjaśniło, że to nie względy ekonomiczne i organizacyjne po stronie inwestora decydują o wyborze wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, którego to wyboru dokonuje organ i wybór ten - co należy podkreślić - nie musi być zgodny z tym zaprezentowanym w Raporcie.
Przepis art. 66 ust. 6a) ustawy stanowi, że Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać informacje umożliwiające analizę kryteriów wymienionych w art. 62 ust. 1 oraz zawierać:
porównanie oddziaływań analizowanych wariantów na:
a) ludzi, rośliny, zwierzęta, grzyby i siedliska przyrodnicze, wodę i powietrze,
b) powierzchnię ziemi, z uwzględnieniem ruchów masowych ziemi, i krajobraz,
c) dobra materialne,
d) zabytki i krajobraz kulturowy, objęte istniejącą dokumentacją, w szczególności rejestrem lub ewidencją zabytków,
e) formy ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r.
o ochronie przyrody, w tym na cele i przedmiot ochrony obszarów Natura 2000, oraz ciągłość łączących je korytarzy ekologicznych,
f) elementy wymienione w art. 68 ust. 2 pkt 2 lit. b, jeżeli zostały uwzględnione w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko lub jeżeli są wymagane przez właściwy organ,
g) wzajemne oddziaływanie między elementami, o których mowa w lit. a-f;
0 których mowa w pkt 6 i 6a.
Według SKO w przedmiotowym Raporcie brak jest przedstawienia i szczegółowej analizy wariantu inwestorskiego i dwóch wariantów alternatywnych, w tym porównania oddziaływania tych wariantów zgodnie z art. 66 ust.6a ustawy.Powyższe dotyczy również rzekomego uzupełnienia Raportu, w odpowiedzi na wezwanie organu z dnia [...].02.2021 r., które jako niepodpisane przez jego autora/ów (nie opatrzone dodatkowo datą sporządzenia) - nie stanowi dokumentu, a zatem i dowodu w przedmiotowej sprawie. O ile w/w uzupełnienie Raportu ma stanowić dowód w sprawie, winno zostać przedłożone w organie we właściwej, przewidzianej zgodnie z przepisami k.p.a. formie, spełniając wymogi formalne.
Dalej SKO wskazało, że w świetle art. 66 ust. 1 pkt. 15 u.u.i.ś. istnieje również wymóg, zawarcia w Raporcie, analizy możliwych konfliktów społecznych. Tymczasem analiza taka nie została w sposób obiektywny i wyczerpujący przedstawiona w Raporcie (vide: str. 66). Kolegium zauważyło, że to głównie uciążliwość związana z wprowadzaniem emisji pyłów ze źródeł niezorganizowanych związanych z funkcjonowaniem planowanej do realizacji inwestycji prowadzi do powstania konfliktów społecznych. Wobec braku ustawy normującej sposób i zakres badania i oddziaływania emisji pyłów ze źródeł niezorganizowanych na środowisko, podstawę orzekania w przedmiotowej sprawie winna stanowić przede wszystkim skala zjawiska oraz możliwy zakres środków służących ograniczeniu tej uciążliwości, które w rozpoznawanej sprawie prowadzą do konfliktów społecznych. Raport przedłożony w niniejszej sprawie takiej analizy nie zawiera w swej treści. Przy czym SKO nie podzieliło stanowiska wnioskodawcy i organu, że skoro ustawodawca nie określił konkretnych dopuszczalnych norm, zwalnia to organiautorów Raportu z przeanalizowania emisji pyłów ze źródeł niezorganizowanych do atmosfery i ich wpływu na życie i zdrowie ludzi, przyrównując to do zagadnienia dotyczącego kwestii emisji odorów. Dyrektywa Rady (EWG) nr 337 /1985 z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (Dz. Urz. UE 15/t.l, s. 248 ze zm.), wskazuje na konieczność przeprowadzenia analizy ogólnego oddziaływania przedsięwzięcia na zdrowie człowieka, co oznacza konieczność brania pod uwagę zarówno czynników negatywnych mających normy określone przepisami, jak też tych, które nie zostały sparametryzowane.Tymczasem w rozpatrywanej sprawie organ nie tylko nie ocenił przedłożonego Raportu pod względem spełnienia w/w wymogów, ale i nie wezwał inwestora do uzupełnienia Raportu w tym zakresie, a nadto sam, pomimo, iż nie miał dostatecznych danych i informacji dotyczących tego zagadnienia - wydał decyzję, co stanowi naruszenie art. 7 w zw. z art. 77§ 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.
SKO dodało, że na brak ustaleń w Raporcie rozprzestrzeniania się emisji zanieczyszczeń niezorganizowanych w powietrzu atmosferycznym wskazał m.in, PPIS w wydanej przez siebie opinii z dnia [...] czerwca 2023 r., w której zaopiniował negatywnie planowane przedsięwzięcie w zakresie wymagań higieniczno-zdrowotnych i kwestionując brak danych dotyczących rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń w powietrzu atmosferycznym. Tym samym nie wiadomo więc na jakiej podstawie autor raportu stwierdził, że wielkość niezorganizowanej emisji substancji do powietrza będzie na bardzo niewielkim poziomie. Jednocześnie zwrócił uwagę, iż planowany przesiewacz odpadów budowlanych zlokalizowany zostanie w odległości ok 70 m od terenów zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Z uwagi na fakt, że emisja zanieczyszczeń z procesu przesiewania odpadów jest emisją niezorganizowaną, nie można wykluczyć, ze oddziaływanie planowanego przedsięwzięciu w zakresie stężenia emitowanych pyłów może być uciążliwe dla mieszkańców sąsiednich posesji W przypadku niezorganizowanej emisji pyłów z przesiewania różnych materiałów w różnych warunkach atmosferycznych ograniczenie oddziaływania przedsięwzięcia do jego granic może być niemożliwe pomimo stosowania rozwiązań ograniczających emisje wskazane przez inwestora.
Jak zauważyło SKO organ I instancji w ogóle nie odniósł się do w/w stanowiska organu opiniującego, co więcej nie dokonał samodzielnej oceny zakresu oddziaływania planowanej do realizacji inwestycji i jej ewentualnego wpływu na mieszkańców sąsiednich posesji (organ winien ustalić precyzyjnie odległość najbliższej zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej od terenu inwestycji (dowody winny zostać załączone do akt sprawy, w tym mapa z zaznaczonymi odległościami poszczególnych działek od terenu inwestycji).
Również biegły, któremu organ zlecił dokonanie oceny merytorycznej przedłożonego w przedmiotowej sprawie Raportu wskazał na liczne wady Raportu, w tym w zakresie oddziaływania na powietrze (vide: str.21- 22), podając że należy wykonać modelowanie rozprzestrzeniania się substancji zanieczyszczających w trakcie normalnej pracy instalacji, uwzględniając co najmniej pracę silników spalinowych urządzeń stacjonarnych, pracę silników spalinowych urządzeńpodawczych i transportowych, ruch kołowy pojazdów, skumulowany z ruchem istniejącym, emisje z przesiewania i zasypywania(ustalenie emitora powierzchniowego w kubaturze instalacji), ewentualnie emisje z pylenia hałd materiałów> sypkich lub zaproponowanie metod ograniczenia tej emisji (...)
Za niezrozumiałe uznało SKO zignorowanie stanowiska biegłego, mimo, że organ sam dopuścił taki dowód, a następnie nie wezwał inwestora do uzupełnienia Raportu we wnioskowanym zakresie.
Kolegium wskazało, iż ponownie rozpatrując sprawę organ winien wezwać inwestora do uzupełnienia przedmiotowego Raportu przez jego autora lub inną osobę posiadającą wiedzę specjalną odnośnie uciążliwości związanej z wprowadzaniem emisji pyłów ze źródeł niezorganizowanych do powietrza oraz ich wpływu na zdrowie i życie ludzi (i to pomimo braku określenia w obecnym stanie prawnym parametrów wielkości stężeń w powietrzu) w zakresie szczegółowej i obiektywnej analizy możliwych konfliktów społecznych z tym związanych, w tym odnośnie: skali tego zjawiska, możliwości jego zminimalizowania, wpływu uciążliwości na zdrowie i życie ludzi.Rzeczą organu natomiast (pomimo braku norm) będzie po uzupełnieniu Raportu w w/w zakresie wypowiedzenie się na temat skali tego zjawiska, możliwości jego zminimalizowania oraz wpływu tych uciążliwości na zdrowie i życie ludzi.
SKO zwróciło uwagę, iż w uzasadnieniu decyzji nie zawarto żadnego wyjaśnienia w przedmiocie oceny znaczenia procesowego odmowy odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] lutego 2022 r. Skoro organ uznał, że dla rozstrzygnięcia istoty sprawy konieczne jest uzyskanie od inwestora dodatkowych wyjaśnień niezwykle obszernych i dotyczących wielu kwestii wskazanych szczegółowo w treści wezwania i takowych nie uzyskał, gdyż inwestor w piśmie z dnia [...] marca 2022 r. odmówił realizacjiwezwania.
Zdaniem Kolegium przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ winien zatem wyjaśnić wszystkie niejasności np. poprzez zobowiązanie wnioskodawcy (inwestora) do uzupełnienia Raportu w odniesieniu do konkretnych kwestii, które budzą wątpliwości - o ile nie zostały one dostatecznie wyjaśnione w Raporcie. Organ może też w przypadku, gdy wyjaśnienie jakiejś kwestii wymaga wiedzy specjalnej - powołać dowód z opinii biegłego (yide: art. 84 § 1 k.p.a.). Organ winien również zbadać czy uzupełnienia Raportu przedłożone do akt sprawy spełniają wszystkie wymogi formalne tj. czy są opatrzone podpisem ich autora (autora Raportu), czego zaniechał w prowadzonym przez siebie postępowaniu. SKO podkreśliło, że na ocenę złożonego przez inwestora Raportu nie ma wpływu pozytywne czy też negatywne stanowisko właściwego organu opiniującego czy też pozytywne stanowisko organu uzgadniającego, gdyż nie są one bezwzględnie wiążące dla organu określającego środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Wiążący charakter stanowiska zajętego przez organ uzgadniający wyraża się tylko w niemożności wydania przez organ prowadzący postępowanie w sprawie oddziaływania przedsięwzięcia decyzji pozytywnej w przypadku negatywnego stanowiska organu uzgadniającego, a także niedopuszczalności określenia warunków realizacji przedsięwzięcia, w sposób odmienny niż uczynił to organ uzgadniający. SKO zwróciło uwagę, iż organ stanowisk w/w organów uzgadniających/opiniujących, w tym w szczególności opinii PPIS-nie przeanalizował i nie ocenił.
Zdaniem Kolegium w uzasadnieniu decyzji brakuje ponadto informacji o wynikach konsultacji społecznych przeprowadzonych przez organ. Organ w uzasadnieniu pominął przedstawienie wyników konsultacji społecznych tj. wskazania - w jakim zakresie zostały one wzięte pod uwagę i ewentualnie uwzględnione, co stanowi naruszenie cyt. wyżej art. 85 ust. 1 pkt. 1 lit. a ustawy.Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika w ogóle (choć organ przytoczył te zastrzeżeniaizajął w odniesieniu do nich stanowisko), które konkretnie zarzuty podniesione przez społeczność lokalną organ uznał za zasadne, a które nie i z jakich powodów. Ponadto w ocenie SKO organ powinien przed dokonaniem samodzielnej oceny ich zasadności, zwrócić się do inwestora o ustosunkowanie się do nich. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ winien umożliwić inwestorowi (autorowi Raportu) zajęcie stanowiska w tej sprawie (brak takiego stanowiska czy też odmowa jego zajęcia, również podlega ocenie organu i ma wpływ na ostateczne stanowisko organu dot. poszczególnych kwestii), a następnie samemu dokonać oceny zasadności zgłaszanych zarzutów i wskazać na ewentualne możliwości ich wyeliminowania, co winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści decyzji, w tym w jej uzasadnieniu.
SKO podniosło także, że planowana inwestycja znajduje się, na obszarze Chronionego krajobrazu "[...]". Zgodnie z uchwalą nr [...] z dnia [...] czerwca 2015r. Sejmiku Województwa w sprawie wyznaczenia obszaru chronionego krajobrazu "[...]" na terenie wyznaczonego obszaru obowiązują zakazy, w tym m.in. zakaz realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawyoudostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.Możliwość realizacji inwestycji mogącej znacząco oddziaływać na środowisko, planowanej w obszarze chronionego kraj obrazu, uzależniona jest, po pierwsze od przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy, a po drugie od wykazania przez przeprowadzoną ocenę oddziaływania na środowisko braku negatywnego wpływu na ochronę przyrody i ochronę krajobrazu.
Wójt jakkolwiek zawarł w treści decyzji sformułowanie cyt.: "Przedsięwzięcie należy do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko - § 3 ust. 1 pkt 82 i 83 b rozporządzenia z 2019r. jest przedsięwzięciem mogącym potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Realizacja przedsięwzięcia koliduje z zakazem, o którym mowa powyżej, jednak zgodnie z zapisem art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (tj. Dz.U. z 2020r., poz. 55) zakaz ten nie obowiązuje w przypadku, gdy z przeprowadzonej oceny oddziaływania na środowisko wyniknie brak znaczącego negatywnego oddziaływania na ochronę przyrody obszaru chronionego krajobrazu. W związku z tym tylko inwestycje obligatoryjnie poddane ocenie oddziaływania na środowisko i dla których przeprowadzona ocena wykaże brak negatywnego oddziaływania na ochronę przyrody obszaru chronionego krajobrazu, mogą być realizowane jednakże w ogóle nie dokonał oceny planowanej do realizacji inwestycji pod katem ewentualnego spełnienia przesłanki art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, nie oceniając przy tym uprzednio samego Raportu, co winno nadto znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia wydanego przez organ orzeczenia.
Ponownie rozpatrując sprawę - po uzupełnieniu Raportu i dokonaniu wnikliwej jego oceny, organ winien ustalić - czy w odniesieniu do planowanej inwestycji wystąpił brak jej znaczącego negatywnego oddziaływania na ochronę przyrody obszaru chronionego krajobrazu, czego zabrakło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się natomiast do podniesionej przez organ kwestii sprzeciwu społeczności lokalnej przeciwko planowanej do realizacji inwestycji, wskazać należy, że same protesty i sprzeciw społeczności lokalnej wobec planowanej inwestycji - bez wskazania ich zasadności, co wiąże się ze wskazaniem naruszenia konkretnych przepisów, przy jednoczesnym spełnieniu wszystkich wymogów ustawowych przez planowaną inwestycję - nie może stanowić samodzielnej podstawy do wydania decyzji odmownej. Organ zobligowany jest zatem ustalić w toku prowadzonego postępowania, czy dane uciążliwości związane z realizacją i funkcjonowaniem planowanej do realizacji inwestycji wystąpią, czy też nie i czy będą miały wpływ na okolicznych mieszkańców w takim stopniu, że w sposób istotny ograniczy to prawo mieszkańców do swobodnego korzystania z ich nieruchomości, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, przy jednoczesnym poszanowaniu prawa właściciela do swobodnego (w granicach prawa) korzystania i rozporządzania swoją własnością (tu nieruchomością), w tym do jej zainwestowania.
Raport o oddziaływaniu na środowisko stanowi kluczowy dowód w sprawach dotyczących ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla danego przedsięwzięcia, winien być rzetelny, spójny i być wolny od niejasności i nieścisłości. W konsekwencji, organy administracji mają obowiązek ocenić na podstawie art. 80 k.p.a. wartość dowodową raportu. Ewentualny brak dostatecznego odniesienia się do istotnych kwestii oznacza, iż raport w tym zakresie może zostać uznany za nie spełniający wymogów ustawowych.
Nadto przepis art. 85. ust. 1 pkt. 1 ustawy stanowi, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wymaga uzasadnienia. Uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, niezależnie od wymagań wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, powinno zawierać w przypadku gdy została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określone elementy wynikające z cytowanych wyżej przepisów prawa materialnego, w tym m.in.: informacje o przeprowadzonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę, i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa, informacje, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, a także uzgodnienia i opinie.
Podsumowując należy stwierdzić, że brak rozpatrzenia istoty sprawy, w tym zebrania i oceny całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przez organ I instancji uniemożliwia organowi odwoławczemu ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy, do czego obligują go obowiązujące przepisy prawa. Kolegium nie może merytorycznie oceniać zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w przypadku, gdy takiej oceny zaniechał organ I instancji, prowadziłoby to bowiem do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, zgodnie z którą strona ma prawo do dwukrotnego (ponownego) rozparzenia sprawy przez organ administracji wyższej instancji, a tym samym skontrolowania zaskarżonego orzeczenia i prowadzonego przez organ pierwszoinstancyjny postępowania, pod względem zgodności tak z przepisami prawa materialnego, jak i proceduralnego.
Od powyższej decyzji sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wniósł P.B., zarzucając zaskarżonej decyzji:
1) naruszenie przepisu art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie, w sytuacji, gdy materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy umożliwiał poddanie kontroli instancyjnej decyzji organu I instancji oraz wydanie decyzji o charakterze merytorycznym;
2) art. 136 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy SKO powinno zwrócić się do skarżącego o uzupełnienie przedłożonych dokumentów w sytuacji, gdy stwierdziło w nich braki (brak podpisu, czy niewystarczające analizy możliwych konfliktów społecznych w Raporcie), co doprowadziło do błędnego wydania decyzji kasatoryjnej w niniejszej sprawie,
3) naruszenie przepisu art. 7, art.8, art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 i art. 84 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i nie wzbudzanie zaufania obywateli do organów państwa, wynikające z przyjęcia, że organ I instancji w sposób niewystarczający ustalił stan faktyczny sprawy, podczas gdy wszelkie kwestie wskazywane przez SKO zostały prawidłowo przedstawione przez skarżącego w Raporcie i jego uzupełnieniach, a żądanie przedstawienia analizy emisji pyłów ze źródeł niezorganizowanych na środowisko w przypadku planowanej inwestycji jest w zasadzie niewykonalne z uwagi na brak norm w tym zakresie i brak dostępnej metody obliczeń tych emisji, co doprowadziło do błędnego wydania decyzji kasatoryjnej w niniejszej sprawie.
Wskazując na powyższe skarżący wniósł ouchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zdaniem skarżącego SKO zaniechało skorzystania z tych uprawnień, a przede wszystkim zaniechało zastosowania art. 136 § 1 k.p.a. i wezwania skarżącego do przedłożenia uzupełnień Raportu z właściwymi podpisami, jeżeli w tym zakresie stwierdzono uchybienie. SKO nie skorzystało także z możliwości przeprowadzenia z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów w sprawie albo zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi I instancji w zakresie w jakim stwierdzono rzekome braki Raportu. W ocenie skarżącego organ I instancji przeprowadził obszerne postępowanie wyjaśniające, wzywał skarżącego do uzupełnienia Raportu, uzyskał opinie wymaganych organów na temat planowanej inwestycji, przeprowadził kilka spotkań z mieszkańcami [...], skarżącym oraz Wojewódzkim Inspektorem Ochrony Środowiska oraz uzyskał opinię biegłego z zakresu ochrony środowiska. Skarżący zauważył, że Raport, a w zasadzie jego uzupełnienie, przedstawia alternatywny wariant inwestycji polegający na wybudowaniu hali z przylegającą wiatą w centralnej części działki [...]. Autor Raportu wskazał, że w hali umieszczony zostałby wówczas przesiewacz odpadów, zapewniona zostałaby wentylacja hali i ujście zanieczyszczeń pyłowych z hali zorganizowanym sposobem poprzez odciąg (wentylację) powietrza z hali. Nie można uznać, żejest to jedynie abstrakcyjny czy teoretyczny wariant, gdyż został opisany w sposób dostateczny i istotnie różni się od wnioskowanego przez skarżącego wariantu inwestycji (przede wszystkim pod względem rozwiązań konstrukcyjnych). Raport przedłożony przez skarżącego zawiera także analizę możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem. Nie do przyjęcia jest według skarżącego twierdzenie SKO, że Raport powinien zawierać analizę emisji pyłów ze źródeł niezorganizowanych na środowisko, choć ustawodawca nie określił konkretnych norm w tym zakresie i brak jest dostępnej metody obliczeń tych emisji. Nałożenie na skarżącego obowiązku przedłożenia w/w analizy, znacznie wydłużyłoby przedmiotowe postępowanie, gdyż trudno znaleźć podmiot, który podjąłby się przeprowadzenia tej analizy. Poza tym badania w tym zakresie byłyby czasochłonne (prawdopodobnie kilkumiesięczne) i wiązałyby się dla skarżącego z koniecznością poniesienia znacznych kosztów. Jednocześnie z uwagi na brak określonej metody badania i konkretnych norm, które miałyby zastosowanie do emisji pyłów ze źródeł niezorganizowanych, to należy przyjąć, że z dużym prawdopodobieństwem przedstawione wyniki nie odpowiadałyby faktycznemu wpływowi tych emisji na stan jakości powietrza atmosferycznego. Nałożenie tego obowiązku nie wydaje się zatem racjonalne w tej sprawie. Zarówno skarżący w Raporcie, jak i organ I instancji w swej decyzji wskazali rozwiązania, które mają znacznie ograniczyć emisję pyłów do środowiska. Powyższe warunki realizacji inwestycji są również wyrazem uwzględnienia przez Wójta Gminy opinii PPIS. Kolejnym wyrazem uwzględnienia zastrzeżeń PPIS jest nałożenie na skarżącego obowiązku przedstawienia analizy porealizacyjnej w zakresie oddziaływania akustycznego inwestycji na tereny sąsiednie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] uchylająca decyzję Wójta Gminy z dnia [...] maja 2022 r. ustalającą na wniosek skarżącego – P.B. środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na prowadzeniu działalności w zakresie przetwarzania odpadów z wykorzystaniem urządzenia przesiewającego oraz zbieraniu odpadów na dz. nr [...] i przekazująca organowi I instancji sprawę do ponownego rozpatrzenia. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Stosownie do art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. W myśl art. 64b § 1 p.p.s.a. do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Przed dokonaniem merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji konieczne jest przede wszystkim wyjaśnienie zakresu dopuszczalnej jej kontroli przez sąd administracyjny. Wyznacza go art. 64e p.p.s.a., stanowiący, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Sprzeciw, podobnie jak i skarga, należy do instytucji (środków zaskarżenia) prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie instytucji (środków zaskarżenia) kodeksu postępowania administracyjnego. Z powołanego powyżej przepisu art. 64e p.p.s.a. wynika, że instytucja sprzeciwu ma charakter formalny i ograniczony, gdyż służy wyłącznie do zbadania prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy ustawowych przesłanek uchylenia decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Wniesienie sprzeciwu powoduje zatem wszczęcie postępowania o ograniczonym zakresie, obejmującym kontrolę decyzji administracyjnej z uwzględnieniem tylko kryteriów formalnych (por. A. Kabat, P.p.s.a. Komentarz, Warszawa 2018, t. 3 do art. 64a). W uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935), wprowadzającą w postępowaniu sądowoadminstracyjnym instytucję sprzeciwu od decyzji podkreślono, że "sprzeciw nie będzie środkiem prawnym służącym kontroli materialno-prawnej podstawy decyzji ani prawidłowości zastosowania przez organ drugiej instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z podstawami kasatoryjnymi" (por. uzasadnienie, VIII kadencja, druk sejm. nr 1186, s. 61). Stąd w postępowaniu ze sprzeciwu sąd ocenia jedynie, czy doszło do naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. Sąd nie rozstrzyga o prawach i obowiązkach stron, lecz dokonuje oceny spełnienia w sprawie formalnych warunków wydania decyzji kasacyjnej. Rozstrzyganie na tym etapie o szczegółowych zagadnieniach natury materialnoprawnej byłoby przedwczesne (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2017 r., II OSK 3011/17).
Sprzeciw inicjuje kontrolę sądową działania organu drugiej instancji w ograniczonym zakresie, wykluczając tym samym całościową kontrolę legalności postępowania administracyjnego, (por. M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, M. Grzywacz, (w:) R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), P.p.s.a. Komentarz, 6. wydanie, Warszawa 2019, s. 724). Potwierdzeniem takiego stanowiska jest także treść art. 151a § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., w którym określono, że sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Ustawa nie wskazuje innych, dodatkowych przesłanek uwzględnienia sprzeciwu od decyzji. W konsekwencji w piśmiennictwie wskazuje się, że w przypadku stwierdzenia przez sąd administracyjny, że skorzystanie z decyzji kasacyjnej nastąpiło zgodnie z przesłankami z art. 138 § 2 k.p.a., sąd oddala sprzeciw (por. M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, M. Grzywacz, op. cit., s. 726-727).
Kontrola zgodności z prawem decyzji objętej sprzeciwem oznacza konieczność dokonania przez sąd oceny czy w realiach konkretnej sprawy organ II instancji w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasacyjnej będzie przede wszystkim ustalenie czy wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a więc odstąpienie od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób.
Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., gdy wystąpią łącznie następujące przesłanki:
a) postępowanie przed organem I instancji było prowadzone z naruszeniem przepisów postępowania;
b) konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Powyższy przepis nie zawiera unormowań dotyczących istoty i treści tych przesłanek. Ich stwierdzenie pozostawiono właściwemu organowi odwoławczemu, który obowiązany jest dokonać w tym zakresie stosownych ustaleń na tle okoliczności rozpoznawanej sprawy. Uzasadnione jest jednak stanowisko, że naruszenie przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym przyjęcie, iż wystąpiła pierwsza przesłanka, zachodzi, gdy :
a) organ pierwszej instancji nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego;
b) postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone, ale z rażącym naruszeniem przepisów procesowych (np. czynności przeprowadził pracownik wyłączony ze sprawy, stronę pozbawiono udziału w postępowaniu);
c) nastąpiło naruszenie przepisów postępowania przez nieustalenie istotnych okoliczności faktycznych, niezbędnych do prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego (por. B. Adamiak /w/ B. Adamiak, J. Borkowski, K.p.a. Komentarz 2017, s. 728–729; J.P. Tarno, Uprawnienia decyzyjne organu odwoławczego w świetle znowelizowanego art. 138 k.p.a. /w/ Analiza i oceny zmian k.p.a. w latach 2010–2011, red. M. Błachucki, T. Górzyńska, G. Sibiga, Warszawa 2012, s. 231, A. Kabat, op. cit., t. 3 do art. 64e).
Samo naruszenie przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji, chociaż jest konieczną przesłanką uchylenia decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą. Zakończenie postępowania odwoławczego w sposób kasacyjny wymaga bowiem dodatkowo stwierdzenia, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 15 lipca 2016 r., II OSK 2804/14).
Rozstrzygnięcia kasacyjne traktowane są jako wyjątek od zasady merytorycznego charakteru postępowania odwoławczego (por. G. Łaszczyca /w/ G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, K.p.a. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269, s. 208 i nast. oraz powołane tam orzecznictwo). Warunkiem koniecznym dopuszczalności wydania decyzji w omawianym trybie jest zatem stwierdzenie, że sprawa nie może być załatwiona w sposób merytoryczny przez organ drugiej instancji. W sytuacji więc, gdy uprawniony podmiot wniósł odwołanie od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, zadaniem organu odwoławczego jest ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Organ odwoławczy powinien zatem ocenić materiał dowodowy zebrany przez organ pierwszej instancji i w zależności od wyniku tej oceny, podjąć dalsze czynności. Podnieść również należy, że rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 138 § 2 k.p.a., może zapaść, jeżeli wątpliwości organu II instancji co do stanu faktycznego sprawy nie można wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. Zgodnie z § 1 tego przepisu organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Stąd konieczność uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przeprowadzenia określonego dowodu, bądź ocena już złożonych dowodów mieści się w kompetencjach organu odwoławczego, wyłączając dopuszczalność wydania decyzji kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2016 r., II OSK 1427/16, wyrok NSAz dnia 27 lutego 2014 r., II OSK 2323/12, wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 lipca 2016 r., II SA/Kr 511/16 ). Przy czym, co należy wyraźnie podkreślić, organ odwoławczy jest kompetentny wyłącznie do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Przeprowadzenie postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części naruszałoby zawartą w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Każda sprawa winna być nie tylko rozstrzygnięta, ale i rozpoznana przez dwa organy administracji różnych stopni. Tylko tak rozumiana zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego stwarza gwarancje realizacji prawi interesów stron oraz uczestników postępowania (por. wyrok NSA z 26 kwietnia 2018 r., II OSK 1029/18). Odstępstwa co do zakresu dopuszczalnego postępowania dowodowego przeprowadzanego przez organ odwoławczy przewidziano w art. 136 § 2 i 3 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż objęta sprzeciwem decyzja organu odwoławczego nie została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a.
Na wstępie zwrócić należy wskazać, że postępowanie administracyjne, którego dotyczy skarżona decyzja dotyczy ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na prowadzaniu działalności w zakresie przetwarzania odpadów z wykorzystaniem urządzenia przesiewającego oraz zbierania odpadów na działce nr [...]. Przedsięwzięcie to zostało zakwalifikowane jako przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 82 i 83 b rozporządzenia Rady Ministrów z 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r. poz. 1839), którego realizacja może wymagać – stosownie do treści art. 63 ust. 1 u.u.i.ś. – przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, jeżeli obowiązek taki stwierdzi w postanowieniu organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Na gruncie przedmiotowej sprawy postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. Wójt Gminy (po uzyskaniu uprzednich uzgodnień i opinii organów w tym zakresie), nałożył na inwestora obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, jednocześnie ustalając zakres tego raportu, z uwzględnieniem analizy zagadnień w opiniach i uzgodnieniach. Zaznaczyć należy, iż już określając zakres raportu m.in. w pkt 2.4 organ wskazał, iż raport ma uwzględniać ocenę oddziaływania planowanej inwestycji na tereny zabudowy mieszkaniowej w zakresie hałasu i emisji zanieczyszczeń do powietrza, w szczególności emisji niezorganizowanej pyłów, a wg pkt 2.10. – ma uwzględniać też ustalenia zgodności z reżimem ochrony i celami ochrony obszaru chronionego krajobrazu o nazwie "[...]", w granicy którego ma być zlokalizowana inwestycja oraz wykazanie braku negatywnego wpływu na ochronę przyrody i ochronę krajobrazu. Organ wziął pod uwagę, iż teren objęty wnioskiem znajduje się w Obszarze Chronionego Krajobrazu nr [...] i stosownie do treści uchwały Sejmiku Województwa z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w sprawie wyznaczenia obszaru chronionego krajobrazu ,, [...]", obowiązuje zakaz realizacji przedsięwzięć mogących (potencjalnie i zawsze) znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu u.u.i.ś., co oznacza, że inwestycja jest dopuszczalna tylko gdy ocena wykaże brak negatywnego oddziaływania na ochronę przyrody tego terenu. Dodać przy tym należy, iż prawomocnym wyrokiem z dnia 28 października 2021 r., sygn. akt II SA/Go 287/21 tutejszy Sąd oddalił skargę na postanowienie organu odwoławczego utrzymującego w mocy postanowienie Wójta z [...] lipca 2020 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził m.in., że wskazane w poszczególnych punktach postanowienia obowiązki wynikają przede wszystkim z uwzględniania prawidłowego współdziałania organu I instancji z organami opiniującymi i uzgadniającymi czyli opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2020 r., Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2020 r. oraz z uzgodnienia Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...]czerwca 2020 r. Tak szeroki i wymagający zakres nakazanej oceny, zdaniem Sądu, wynikający z przepisów prawa i oparty na wyspecjalizowanej wiedzy i kompetencjach organów opiniujących, służący ochronie środowiska, w gruncie rzeczy realizuje bardziej interes skarżących, niż ich subiektywne i niepoparte rzeczowymi argumentami stanowiska.
Powyższe oznacza, że raport sporządzony w związku z w/w postanowieniem i na jego podstawie musiał uwzględniać odpowiadać określonemu w tym postanowieniu zakresowi.
Ustawowe wymagania dotyczące treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko określone zostały w art. 66 u.u.i.ś. (według brzmienia obowiązującego w dacie sporządzania raportu). Szczegółowe elementy, które raport ten powinien zawierać zostały sprecyzowane w ust. 1 pkt 1-20 ww. przepisu. Według art. 66 ust. 1 pkt 5 raport powinien zawierać m.in.: opis wariantów uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym: wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego (lit. a.), racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska (lit. b.) - wraz z uzasadnieniem ich wyboru; określenie przewidywanego oddziaływania analizowanych wariantów na środowisko, w tym również w przypadku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej i katastrofy naturalnej i budowlanej, na klimat, w tym emisje gazów cieplarnianych i oddziaływania istotne z punktu widzenia dostosowania do zmian klimatu, a także możliwego transgranicznego oddziaływania na środowisko, a w przypadku drogi w transeuropejskiej sieci drogowej, także wpływu planowanej drogi na bezpieczeństwo ruchu drogowego (pkt 6); porównanie oddziaływań analizowanych wariantów na: ludzi, rośliny, zwierzęta, grzyby i siedliska przyrodnicze, wodę i powietrze, powierzchnię ziemi, z uwzględnieniem ruchów masowych ziemi, i krajobraz, dobra materialne, zabytki i krajobraz kulturowy, objęte istniejącą dokumentacją, w szczególności rejestrem lub ewidencją zabytków, formy ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U.2020, poz. 55 ze zm.), w tym na cele i przedmiot ochrony obszarów Natura 2000 oraz ciągłość łączących je korytarzy ekologicznych, elementy wymienione w art. 68 ust. 2 pkt 2 lit. b u.i.o.ś., jeżeli zostały uwzględnione w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko lub jeżeli są wymagane przez właściwy organ, wzajemne oddziaływanie między ww. elementami (pkt 6a) oraz uzasadnienie proponowanego przez wnioskodawcę wariantu z uwzględnieniem informacji, o których mowa wyżej w pkt 6 i 6a (pkt 7). Ponadto raport zawsze powinien zawierać źródła informacji stanowiące podstawę do jego sporządzenia (art. 66 ust. 1 pkt 20 u.i.o.ś.).
W tego typu sprawach jak kontrolowana, raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko ma charakter specyficznego dowodu i stanowi podstawę do ukształtowania odpowiedniej treści decyzji administracyjnej. Jako specyficzny, sformalizowany środek dowodowy oraz zawierający oświadczenie inwestora o założonych parametrach projektowanej inwestycji i jej oddziaływaniu na środowisko, podlega weryfikacji pod kątem zgodności z prawem. Nie służy on wykazaniu stanu obiektywnie istniejącego, ale wykazaniu tego, jak będzie kształtować się oddziaływanie projektowanego przedsięwzięcia na środowisko, w oparciu o dostępną wiedzę.
Z uwagi na swój charakter raport powinien być oceniany przez organ w świetle wymagań stawianych środkom dowodowym na gruncie art. 75 i nast. k.p.a. Raport ma zasadnicze znaczenie w postępowaniu zmierzającym do uzyskania decyzji środowiskowych, który chociaż nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. – a więc nie może zastąpić swobodnej oceny dowodów – zawiera jednak wiadomości specjalistyczne i podlega pełnej ocenie przez właściwy organ prowadzący postępowanie w świetle oceny całokształtu materiału dowodowego w rozumieniu art. 80 k.p.a. czy dana okoliczność została udowodniona zgodnie z dyspozycją art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. i nie zwalnia organu od czynienia własnych ustaleń zmierzających do weryfikacji przedstawionych danych. Należy mieć na uwadze, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest dokumentem prywatnym. Oznacza to, że jest sporządzany na zlecenie inwestora i pod kątem wymogów, jakie stawia inwestor, które to wymogi podyktowane są również planami inwestora co do kształtu planowanego przedsięwzięcia. Oznacza to również, że raport ten podlega następnie ocenie organów, które ze względu brak wyspecjalizowanej wiedzy mogą posiłkować się opinią biegłych.
Z obowiązującej w postępowaniu administracyjnym zasady prawdy obiektywnej wynika powinność organów poszukiwania i przeprowadzenia dowodów służących dokładnemu wyjaśnianiu stanu faktycznego sprawy w szczególności, gdy istnieją istotne wątpliwości. W takiej sytuacji organ winien szczególnie zadbać o to, aby w pełni została zrealizowana zasada przekonywania, określona w art. 11 k.p.a.Jednocześnie, zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem. Dowodem tym w szczególności mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Z żadnego przepisu prawa, w tym przepisów u.u.i.ś., nie wynika zakaz posiłkowania się dowodami w postaci opinii specjalistów, celem zweryfikowania twierdzeń przedstawionych w raporcie. O możliwości wykorzystania takich opinii w toku prowadzonych postępowań środowiskowych wielokrotnie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny (por. III OSK 1817/21 wyrok z 1 lutego 2023 r., CBOSA), wskazując na konieczność dokonania jego rzetelnej oceny przez organ. Natomiast NSA w wyroku z dnia 19 września 2023 r. w sprawie III OSK 1282/22 (CBOSA) potwierdził możliwość wykorzystania w sprawach środowiskowych opinii biegłych powołanych w sprawie przez organ prowadzący postępowanie.
Dodać należy, iż wydawana następnie decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, także stanowi decyzje szczególnego rodzaju, która oprócz wymogów ogólnych wynikających z art. 107 kpa powinna obligatoryjnie zawierać elementy określone w art 82 i 85 u.u.i.ś. Stosownie do treści art. 85 ust. 2 powyższej ustawy uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, niezależnie od wymagań wynikających z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, powinno zawierać:
1)w przypadku gdy została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko:
a)informacje o przeprowadzonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę, i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa,
b)informacje, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione:
–ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko,
–uzgodnienia i opinie organów, o których mowa w art. 77 ust. 1,
–wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone,
c)uzasadnienie stanowiska, o którym mowa w art. 82 ust. 1 pkt 4;
2)w przypadku gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko - informacje o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1, uwzględnionych przy stwierdzaniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Na gruncie przedmiotowej sprawy inwestor złożył do organu raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (dnia [...] listopada 2020 r.), który na wezwanie organu uzupełniony został w dniu [...] marca i [...] lipca 2021 r., a organ ostatecznie, w oparciu o w/w raport, decyzją z dnia [...] maja 2022 r. ustalił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Z kolei SKO uchyliło w/w decyzję przekazując sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W ocenie Sądu dostrzeżone przez SKO uchybienia jakich dopuścił się organ I instancji wydając decyzję, mając na uwadze ich ilość tych naruszeń, konieczność dokonania przez organ ustaleń, które mogą mieć istotny wpływ na wynik postępowania, oraz fakt iż dotyczą one w znacznej mierze dokumentu raportu, uzasadnionym było uchylenie przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
SKO zwróciło po pierwsze uwagę na brak dokonania przez organ I instancji wystarczającej analizy i samodzielnej oceny raportu z punktu widzenia spełnienia wymogów, o których mowa w art. 66 u.u.i.o.ś., w tym przede wszystkim odnośnie wymogu określonego w art. 66 ust. 1 pkt 5. tj. przedstawienia opisu wariantów: proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego i racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. W raporcie z października 2020 r. (str. 39-40) opisano wariant proponowany przez wnioskodawcę (polegający na usytuowaniu na analizowanym terenie urządzenia przesiewającego przeznaczonego do przetwarzania odpadów oraz dostosowanie terenu do prowadzenia takiej działalności, odpady będą przetwarzane na przesiewaczu), wariant alternatywny (ograniczony do wskazaniu innego modelu i wykonania przesiewacza oraz w zakresie gospodarki wodno-ściekowej zastosowanie mauzeru/zbiornika do przechowywania wód opadowych i roztopowych oraz w zakresie odprowadzania ścieków zastosowanie bezodpływowego szczelnego zbiornika tylko na ścieki przemysłowe) Dalej stwierdzono w raporcie, że rozwiązanie proponowane przez inwestora i alternatywne mają podobne oddziaływanie na środowisko, ale kwestia ekonomiczna i organizacyjna przemawia za wariantem proponowanym przez inwestora.
Następnie zaś w uzupełnieniu raportu (bez daty), złożonym na wezwanie organu, podano dopiero wariant alternatywny polegający na wybudowaniu hali, gdzie umieszczony zostałby przesiewacz odpadów, z zastosowaniem wentylacji i odciągu na zanieczyszczenia pyłowe, z przylegającą wiatą. Co do racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wskazano, że jest nim wariant proponowany przez inwestora, biorąc pod uwagę brak uciążliwości przedsięwzięcia na otoczenie i dodając, że wariant alternatywny wiąże się z budową obiektu.
Należy wyjaśnić, iż przygotowanie opisu racjonalnego wariantu alternatywnego wymaga niewątpliwie każdorazowo przeprowadzenia indywidualnej oceny danego przedsięwzięcia pod kątem jego oddziaływania na środowisko w sytuacji, gdyby ten wariant miał być zrealizowany. Wszystkie elementy raportu powinny zatem podlegać rozsądnemu osądowi i ocenie, która to ocena spoczywa na organach administracji publicznej. W konsekwencji opis analizowanych wariantów powinien być na tyle rzetelny i dokładny, by organ rozpatrujący sprawę mógł zbadać, czy przedsięwzięcie powinno być realizowane w wariancie proponowanym przez inwestora, czy też w wariancie alternatywnym (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 3 lipca 2019 r., II SA/PO 247/19, CBOSA). Skoro tymczasem, jak wskazuje się w orzecznictwie raport jest najważniejszym dowodem w sprawie, a przedstawione w nim warianty realizacji przedsięwzięcia stanowią jeden z najważniejszych instrumentów prawidłowej oceny oddziaływania na środowisko – to wszechstronna ocena czy przedstawione w nim warianty alternatywne są racjonalnymi wariantami alternatywnymi, powinna być obowiązkową, kluczową i elementarną częścią uzasadnienia decyzji środowiskowej, opartą na weryfikowalnych informacjach. Ocena ta, z uwagi właśnie na jej kluczowy charakter, powinna się znaleźć w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej, zostać poprzedzona zażądaniem od inwestora wyjaśnień, zaś uzupełnianie tego braku na etapie odwoławczym jest niedopuszczalne z uwagi na zasadę dwuinstancyjności postępowania. element ekonomiczny jest tylko jedną z przesłanek oceny wariantów i wyboru wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, a zatem nie jest cechą zawsze przesądzającą o wyborze. Analiza przesłanki ekonomicznej jest złożona. Z jednej bowiem strony nieuzasadnione jest przedstawianie i wybieranie wariantu, którego faktyczna realizacja jest technicznie lub faktycznie niemożliwa albo jego realizacja jest skazana na niepowodzenie (np. ze względów finansowych). Z drugiej jednak strony czynnik ekonomiczny nie może wyłącznie przesądzać o wyborze, bowiem w zasadzie prewencji środowiskowej nie chodzi o to, by inwestor poniósł jak najmniejsze koszty, ale o to, by jak najmniejsze koszty poniosło środowisko. Tym samym nie jest uzasadnione kierowanie się wyłącznie przesłankami ekonomicznymi w taki sposób, że skorzysta na tym inwestor, a skutki w przyszłości poniesie środowisko (por. min. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 11 lutego 2020 r., II SA/Bk 583/19, CBOSA).
Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, iż SKO prawidłowo zwróciło uwagę, że brak szczegółowej analizy w/w wariantów zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 6 i 6a u.u.i.ś. i oceny w tym zakresie dokonanej przez organ I instancji.
Przy czym w istocie wariant alternatywny wskazany został dopiero w uzupełnieniu raport w zakresie wariantów, jednak jak słusznie zauważył organ odwoławczy, uzupełnienie to pozbawione było podpisu, zatem nie został spełniony wymóg formalny, który powinien zostać usunięty na wezwanie organu. Mimo tego uchybienia organ I instancji uzasadniając decyzję z dnia [...] maja 2022 r. dokonał oceny w/w raportu w tym zakresie.
SKO zwróciło także uwagę, na brak wystarczającej analizy przez organ I instancji raportu w zakresie opisującym możliwe konflikty społeczne, co jest wymaganym elementem raportu (art. 66 ust. 1 pkt 15 u.u.i.ś.). W tym zakresie także należy podzielić stanowisko SKO, gdyż jak wynika z treści raportu (str. 66) jedynie ogólnie podano, że przewiduje się w trakcie trwania konsultacji społecznych przedłożonego raportu występowanie pytań odnośnie bezpieczeństwa, eksploatacji i utrzymania instalacji do przetwarzania odpadów. Według raportu będzie praktycznie brak oddziaływania szczególnie uciążliwych czynników tj. odorów, hałasu. Tymczasem z akt sprawy, do których załączone są liczne pisma prezentujące negatywne stanowisko społeczności lokalnej odnośnie planowanej inwestycji, wskazują na wystąpienie konfliktów społecznych związanych z inwestycją. Istotną lakoniczność w tym zakresie potwierdził także biegły w opinii dotyczącej oceny raportu (str. 17-18).
Kolejne zastrzeżenia SKO odnośnie decyzji Wójta stanowiło uchybienie w zakresie braku przeprowadzenia oceny raportu co do analizy odnośnie emisji pyłów ze źródeł niezorganizowanych. W tym zakresie należy wskazać, iż po pierwsze w postanowieniu z dnia [...] lipca 2020 r. Wójt nałożył obowiązek m.in. ujęcia w raporcie oceny oddziaływania planowanej inwestycji na tereny zabudowy mieszkaniowej w zakresie hałasu i emisji zanieczyszczeń do powietrza, w szczególności emisji niezorganizowanej pyłów, a prawidłowość określenia także w tym zakresie, została potwierdzona w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu z dnia 28 października 2021r. Tymczasem w raporcie z października 2020 r. podano (str. 45), że przesiewanie odpadów związane jest z powstawaniem emisji niezorganizowanej – pylenia. Różny skład i wilgotność przetwarzanych odpadów powoduje, że emisja ta będzie niejednorodna i trudna do oszacowania. Dalej wskazano na zastosowanie rozwiązań ograniczających ten proces jak osłony boczne i zraszanie odpadów, emisja pyłu ograniczy się do terenu działki. Następnie w uzupełnieniu raportu podano, że w zakresie emisji pyłów nie ma sposobów obliczeń, a inwestor przewidział sposoby ograniczenia tej emisji: zraszanie takich odpadów, osłony boczne, przykrycie plandekami, zieleń izolacyjna. Zatem z jednej strony w raporcie stwierdzono, że emisja pyłów ograniczy się do działki objętej inwestycją, nie przewidując w tym zakresie oddziaływania, a jednocześnie podano, że brak jest określonych przepisami prawa norm, ale także bram metod dokonywania obliczeń w tym zakresie. Powyższe nie jest spójne i logiczne. Organ I instancji nie dokonał w tym zakresie w decyzji oceny, przychylając się do stanowiska inwestora, mimo że ten właśnie element budził obawy społeczności lokalnej, zwrócił na ten aspekt uwagę PPIS, co było powodem wydania negatywnej opinii. Na zasadność uzupełnienia w tym zakresie raportu wskazał także biegły w ekspertyzie, ale choć początkowo organ wezwał inwestora do uzupełnienia raportu co do tego elementu, to jednak wycofał się z tego, na skutek pisma pełnomocnika inwestora. Negatywna opinia PPIS, która nie jest co prawda wiążąca, ale stanowi istotny element konsultacyjny, który przy wydaniu decyzji w sytuacji odmiennego stanowiska organu orzekającego wymaga dogłębnego uzasadnienia wskazującego na przesłanki uzasadniające za brakiem podzielenia stanowiska takiego organu. SKO zwróciło przy tym uwagę, że Dyrektywa Rady (EWG) nr 337 /1985 z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (Dz. Urz. UE 15/t.l, s. 248 ze zm.), wskazuje na konieczność przeprowadzenia analizy ogólnego oddziaływania przedsięwzięcia na zdrowie człowieka, co oznacza konieczność brania pod uwagę zarówno czynników negatywnych mających normy określone przepisami, jak też tych, które nie zostały sparametryzowane. Podkreślić przy tym należy, iż istotne jest dokonania w w/w zakresie rzetelnej analizy mającej na celu określenie odnośnie oddziaływania. Tymczasem przedstawione w raporcie zagadnienie emisji pyłów opiera się wyłącznie na twierdzeniu autora raportu.
Zwrócić należy także uwagę, iż analiza porealizacyjna, na którą wskazał organ dotyczy tylko oddziaływania akustycznego, a nie dotyczy emisja pyłów niezorganizowanych, które budziły wątpliwości i obawy lokalnej społeczności.
Mając na uwadze powyższe należało stwierdzić, iż w istocie organ I instancji przeprowadził postępowanie bez należytego wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności i dopuścił się naruszenia art. 7, art. 77 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Decyzja organu I instancji nie spełnia wymogów z art. 107 § 3 kpa oraz art. 85 ust. 2 pkt 1b u.u.i.ś. (informacje, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione: ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzgodnienia i opinie organów, o których mowa w art. 77 ust. 1), organ nie odniósł się i nie ocenił bowiem całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
Przy czym ilość i zakres materiału koniecznego do uzupełnienia i elementów do wyjaśnienia jest tak obszerny i istotny dla wyniku sprawy, że w ocenie Sądu nie było możliwe zastosowanie przez SKO art. 136 k.p.a. Nawet w sprzeciwie strona nie zakwestionowała zasadności uzupełnienia raportu poprzez uzupełnienie podpisu czy w zakresie elementu dotyczącego konfliktów społecznych a uzupełnienie raportu wiąże się z wymogiem poddania uzupełnionego raportu ponownym uzgodnieniom i opiniom, co z kolei musi zostać przeprowadzone w postępowaniu przed organem I instancji. SKO było zatem uprawnione do zobowiązania organu I instancji w ramach ponownego rozpoznania sprawy do uzupełnienia materiału dowodowego.
SKO prawidłowo zwróciło także uwagę na brak należytego odniesienia się przez organ I instancji do dowodu w sprawie jakim jest opinia biegłego, która sporządzona została na wniosek organu. Opinia ta, jak wynika z uzasadnienia decyzji I instancji, była wynikiem wątpliwości organu dotyczących treści raportu, a przede wszystkim na tle zastrzeżeń zgłaszanym w postępowaniu przez lokalną społeczność (choć na marginesie zauważyć należy, iż organ nie wydał w tym zakresie postanowienia o dopuszczeniu dowodu). Organ dysponując opinią biegłego nie musi w całości podzielać stanowiska wyrażonego w opinii biegłego jednak nie można pominąć całkowicie bagatelizować znaczenia tego dowodu, stwierdzeń i wskazań zawartych w nim. Jeżeli organ prezentuje stanowisko odmienne niż wyrażone w opinii musi w takiej sytuacji zostać to poparte argumentami znajdującymi oparcie w materiale dowodowym, musi odwoływać się do specjalistycznej wiedzy.
Tymczasem organ I instancji w istocie odstąpił od wezwania do uzupełnienia raportu, jedynie lakoniczne stwierdzając w uzasadnieniu decyzji, że materiał dowodowy w sprawie uznał za wystarczający, a niektóre uwagi w opinii biegłego za nieuzasadnione na tym etapie postępowania. Wójt stwierdził, że dokonał analizy i dane które wynikają z raportu i uzupełnia są w jego ocenie wystarczające. W takiej sytuacji przyjęcie stanowiska odmiennego niż wyrażone w opinii biegłego, w istocie pominięcie go, wymaga szczegółowego uzasadnienia, znajdującego oparcie także w wiedzy specjalistycznej, odnoszącego się kolejno do poszczególnych stwierdzeń zawartych w opinii i obalających je.
Dodać należy także, iż dokonanie uzgodnienia przez wyspecjalizowany organ środowiskowy nie zwalnia organu rozpoznającego sprawę od weryfikacji zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jak również pozostałych przesłanek uzasadniających wydanie pozytywnej decyzji. Organ orzekając w sprawie nie może "automatycznie" ustalać środowiskowych uwarunkowań w przypadku pozytywnego uzgodnienia przez RDOŚ. Zgodnie bowiem z art. 7 i 77 kpa winien brać pod uwagę i rozważyć cały materiał zgromadzony w sprawie, również m.in. ten wynikający z udziału społeczeństwa, w tym właśnie celu ustawodawca przewidział udział społeczeństwa w tego typu postępowaniach.(por. wyrok WSAw Warszawie z 11 października 2023 r., IV SA/Wa 1555/23).
SKO zauważyło także, iż w decyzji Wójta brak informacji o wynikach konsultacji społecznych przeprowadzonych przez organ co stanowi naruszenieart. 85 ust. 1 pkt 1 lit. a u.u.i.ś. W tym zakresie także należy podzielić stanowisko SKO, tym bardziej, że planowana inwestycja budził kontrowersji w lokalnej społeczności, która składała liczne pisma w toku przedmiotowego postępowania, zawierające opis Stanowska, żądania i zastrzeżenia, które zostały przytoczone w treści decyzji, ale brak stanowiska co do wyniku konsultacji czyli określenia w tym zakresie stanowiska inwestora i oceny organu. Organ I instancji jedynie podał, że zgłaszane wątpliwości, w tym podczas konsultacji dotyczących raportu, spowodowały, ze organ wystąpił o opinię biegłego.
Słusznie SKO zaznaczyło też iż organ I instancji zaniechał określania czy planowana inwestycja ma czy też nie ma negatywnego oddziaływania na ochronę przyrody obszaru chronionego krajobrazu, a jak wcześniej wyjaśniono jest to istotne z punktu widzenia oceny dopuszczalności tej inwestycji na opisanym obszarze chronionym zgodnie z treścią uchwały Sejmiku Województwa.
Ponieważ SKO wskazało na liczne uchybienia, a ponadto ich usunięcie wiąże się z koniecznością uzupełnienia materiału dowodowego w znacznym zakresie, a mają one wpływ na rozstrzygnięcie, zdaniem Sądu, organ II instancji, wbrew zarzutowi zawartemu w sprzeciwie, zasadnie nie zastosował art. 136 k.p.a., a orzekł na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.
Ze wskazanych względów niezasadny okazał się zatem zarzut sprzeciwu odnoszący się do naruszenia przepisów art. 138 § 1 kpa, gdyż jak już wcześniej wskazał Sąd zakres materiału dowodowego koniecznego do uzupełnienia i jego istotność dla rozstrzygnięcia sprawy uzasadniał wydanie przez SKO decyzji w trybie art. 138 § 2 k.p.a. Określone przez SKO elementy konieczne do wyjaśnienia spowodowały, że spawy nie można uznać za wyjaśnioną, a elementy konieczne do wyjaśnienia mogą mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Podjęcia tych wszystkich czynności przez organ odwoławczy zdaniem Sądu mogłoby prowadzić do naruszenia zasady dwuinstancyjności, o której mowa była wcześniej. Ponadto należy zauważyć, iż uzupełnienie Raportu wiąże się z koniecznością poddania go procedurze uzgodnienia z organami, a to stanowi element postępowania przed organem I instancji. Nie może bowiem budzić wątpliwości okoliczność, że uzgodnienie decyzji środowiskowej w trybie art. 77 u.u.i.ś. nie może być przeprowadzone przez organ drugiej instancji na podstawie art. 136 kpa, jako uzupełnienie materiału dowodowego, zakres postępowania o jakim tu mowa wykracza bowiem poza ramy postępowania uzupełniającego, którego dotyczy art. 136 kpa
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał za zasadne stanowisko organu odwoławczego co do konieczności zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. w kontrolowanej sprawie.
W oparciu o powyższe rozważania Sąd uznał, iż sprzeciw jest niezasadny i na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. go oddalił.