II SA/Bd 711/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta, które odmawiały skarżącej T. B. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na męża. Główną przyczyną odmowy było pobieranie przez skarżącą emerytury, co stanowiło negatywną przesłankę wynikającą z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organy administracji oparły się na literalnej wykładni tego przepisu. Sąd uznał jednak, że taka wykładnia jest nieprawidłowa w obecnych realiach, zwłaszcza gdy wysokość świadczenia pielęgnacyjnego przewyższa wysokość pobieranej emerytury. Sąd podkreślił potrzebę zastosowania wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej, wskazując, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensata utraty dochodów z pracy z powodu opieki. W związku z tym, sąd uznał, że skarżąca powinna mieć możliwość wyboru między świadczeniem pielęgnacyjnym a emeryturą, co można zrealizować poprzez zawieszenie wypłaty emerytury. Sąd skrytykował organy za brak poinformowania skarżącej o tej możliwości i pouczenia jej o procedurze, co stanowiło naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd uchylił zaskarżone decyzje, nakazując organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem przedstawionej wykładni i umożliwieniem skarżącej złożenia wniosku o zawieszenie emerytury.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUmożliwienie wyboru świadczenia pielęgnacyjnego zamiast emerytury w sytuacji, gdy świadczenie pielęgnacyjne jest wyższe, oraz obowiązek informacyjny organów administracji.
Dotyczy sytuacji, gdy świadczenie pielęgnacyjne jest wyższe od pobieranej emerytury. Wymaga złożenia wniosku o zawieszenie emerytury.
Zagadnienia prawne (2)
Czy osoba pobierająca emeryturę może otrzymać świadczenie pielęgnacyjne, jeśli wysokość świadczenia pielęgnacyjnego jest wyższa od wysokości emerytury?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli osoba ta złoży wniosek o zawieszenie wypłaty emerytury i przedstawi decyzję o wstrzymaniu jej wypłaty, co umożliwi przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyłączająca świadczenie pielęgnacyjne dla emerytów, jest nieprawidłowa w obecnych realiach, gdy świadczenie pielęgnacyjne jest wyższe od emerytury. Należy zastosować wykładnię celowościową i systemową, umożliwiając wybór świadczenia.
Czy organ administracji ma obowiązek poinformować stronę o możliwości wyboru świadczenia i procedurze zawieszenia innego świadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ ma obowiązek informowania stron o okolicznościach prawnych i faktycznych, które mogą mieć wpływ na ich prawa i obowiązki, w tym o możliwościach wyboru świadczeń.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 9 i 79a KPA, organy administracji publicznej są zobowiązane do należytego informowania stron o ich prawach i obowiązkach oraz o przesłankach, które mogą wpłynąć na rozstrzygnięcie sprawy, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa.
Przepisy (16)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 5 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Przepis wyłączający przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie pobierającej emeryturę. Sąd uznał, że w obecnych realiach, gdy świadczenie pielęgnacyjne jest wyższe od emerytury, należy zastosować wykładnię celowościową i systemową, umożliwiając wybór świadczenia po zawieszeniu emerytury.
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w całości albo w części oraz orzeka o tym, czy decyzje te mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się orzeczenia.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17 § ust. 1b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dotyczy negatywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego związanych z wiekiem powstania niepełnosprawności. Sąd podzielił ocenę organu odwoławczego co do bezpodstawności zastosowania tego przepisu w sprawie.
u.ś.r. art. 17 § ust. 5 pkt 2 lit. a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dotyczy negatywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego związanych z pozostawaniem osoby niepełnosprawnej w związku małżeńskim. Sąd podzielił ocenę organu odwoławczego co do bezpodstawności zastosowania tego przepisu w sprawie.
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 95 § ust. 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Reguluje zbieg prawa do kilku świadczeń, zgodnie z którym wypłaca się jedno świadczenie – wyższe lub wybrane przez zainteresowanego.
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 103 § ust. 3
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Prawo do emerytury może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta.
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 134 § ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty.
u.ś.r. art. 27 § ust. 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
W przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną.
u.ś.r. art. 24 § ust. 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków.
k.p.a. art. 79a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Należy zastosować wykładnię celowościową i systemową art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., uwzględniając wyższą wysokość świadczenia pielęgnacyjnego nad emeryturą. • Osoba uprawniona powinna mieć możliwość wyboru świadczenia pielęgnacyjnego po zawieszeniu emerytury. • Organy miały obowiązek poinformować stronę o możliwości wyboru świadczenia i procedurze zawieszenia emerytury.
Odrzucone argumenty
Organ I instancji uznał, że skarżąca nie spełnia warunku do przyznania świadczenia z powodu pobierania emerytury (literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.). • Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, powołując się na wyrok TK K 38/13 i orzecznictwo NSA dotyczące pierwszeństwa świadczeń zabezpieczenia społecznego.
Godne uwagi sformułowania
W obecnych realiach pozbawienie świadczenia pielęgnacyjnego opiekuna otrzymującego świadczenie niższe, nie znajduje uzasadnienia w dyrektywach wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej i narusza m.in. konstytucyjną zasadę równości. • Emerytura jest prawem niezbywalnym, jednak uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. (posiadania prawa do emerytury), która w tym wypadku wiązana być musi nie z samym tylko prawem do emerytury, lecz z realizacją tego prawa w postaci wypłaty świadczenia. • Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Skład orzekający
Elżbieta Piechowiak
przewodniczący sprawozdawca
Grzegorz Saniewski
sędzia
Mariusz Pawełczak
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Umożliwienie wyboru świadczenia pielęgnacyjnego zamiast emerytury w sytuacji, gdy świadczenie pielęgnacyjne jest wyższe, oraz obowiązek informacyjny organów administracji."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy świadczenie pielęgnacyjne jest wyższe od pobieranej emerytury. Wymaga złożenia wniosku o zawieszenie emerytury.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu świadczeń dla opiekunów i pokazuje, jak wykładnia prawa może dostosować się do zmieniającej się rzeczywistości ekonomicznej i społecznej, chroniąc prawa obywateli.
“Emerytura czy świadczenie pielęgnacyjne? Sąd wskazuje, jak wybrać wyższe świadczenie.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.