III SA/Lu 1313/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2016-03-31
NSAinneWysokawsa
gry hazardowekara pieniężnazawieszenie postępowaniazagadnienie wstępneOrdynacja podatkowaTrybunał KonstytucyjnyTSUESąd Najwyższy

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na odmowę zawieszenia postępowania w sprawie kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych, uznając, że pytania prawne skierowane do TK, SN i TSUE nie stanowią zagadnienia wstępnego uzasadniającego zawieszenie.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej odmawiającą zawieszenia postępowania w sprawie kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych. Skarżąca spółka argumentowała, że postępowanie powinno zostać zawieszone ze względu na toczące się postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, Sądem Najwyższym i Trybunałem Sprawiedliwości UE, które mogłyby wpłynąć na rozstrzygnięcie. Sąd administracyjny uznał jednak, że te kwestie nie stanowią zagadnienia wstępnego w rozumieniu Ordynacji podatkowej, a organ podatkowy ma obowiązek stosować obowiązujące przepisy prawa do czasu ich utraty mocy obowiązującej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę P. WD Sp. z o.o. sp. komandytowej na decyzję Dyrektora Izby Celnej, która utrzymała w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego odmawiające zawieszenia postępowania w sprawie określenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. Skarżąca spółka wniosła o zawieszenie postępowania, argumentując, że jego rozstrzygnięcie jest uzależnione od wyników postępowań toczących się przed Trybunałem Konstytucyjnym (dotyczących konstytucyjności przepisów ustawy o grach hazardowych), Sądem Najwyższym (w sprawie sankcji karnej za urządzanie gier bez zezwolenia) oraz Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej (w sprawie stosowania nienotyfikowanych przepisów technicznych). Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że podnoszone przez skarżącą kwestie nie spełniają definicji zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Sąd podkreślił, że organy podatkowe są zobowiązane do stosowania obowiązujących przepisów prawa, nawet jeśli istnieją wątpliwości co do ich konstytucyjności lub zgodności z prawem UE, dopóki przepisy te nie utracą mocy obowiązującej. Wyniki postępowań przed TK, SN czy TSUE nie stanowią przeszkody materialnoprawnej uniemożliwiającej rozstrzygnięcie sprawy podatkowej. Sąd wskazał również, że Trybunał Konstytucyjny nie jest organem ani sądem w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, a jego orzeczenia nie rodzą obowiązku zawieszenia postępowania podatkowego. W przypadku uchylenia przepisu przez TK, prawa strony chronione są poprzez możliwość wznowienia postępowania. Sąd odwołał się do utrwalonego orzecznictwa NSA i doktryny, zgodnie z którym zawieszenie postępowania jest instytucją wyjątkową i nie może być stosowane w sposób rozszerzający. W związku z tym, odmowa zawieszenia postępowania przez organy celne została uznana za prawidłową.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie nie powinno zostać zawieszone, ponieważ wskazane postępowania nie stanowią zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wątpliwości co do konstytucyjności lub zgodności z prawem UE przepisów, nawet istotne, nie stanowią przeszkody materialnoprawnej uniemożliwiającej rozstrzygnięcie sprawy przez organ podatkowy. Organy są zobowiązane stosować obowiązujące przepisy do czasu ich utraty mocy obowiązującej. TK nie jest organem ani sądem w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (3)

Główne

Ordynacja podatkowa art. 201 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnienie wstępne musi stanowić materialnoprawną przeszkodę uniemożliwiającą rozstrzygnięcie sprawy.

PPSA art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi.

Pomocnicze

u.g.h. art. 89 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych

Przepis dotyczący kary pieniężnej, którego konstytucyjność była kwestionowana.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowania przed TK, SN i TSUE nie stanowią zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Organy podatkowe mają obowiązek stosować obowiązujące przepisy prawa do czasu ich utraty mocy obowiązującej. Trybunał Konstytucyjny nie jest organem ani sądem w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Odrzucone argumenty

Rozstrzygnięcia TK, SN i TSUE dotyczące przepisów o grach hazardowych stanowią zagadnienie wstępne, uzasadniające zawieszenie postępowania.

Godne uwagi sformułowania

Zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej stanowi materialnoprawną przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania jurysdykcyjnego, której usunięcie warunkuuje rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, zgodnie z normą przewidzianą w art. 7 Konstytucji RP. Do czasu wydania stosownego wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, zakwestionowany w postępowaniu przed nim przepis prawa korzysta z domniemania konstytucyjności, a więc może być stosowany bez potrzeby zawieszania postępowania. Samo tylko wątpliwości, dotyczące braku notyfikacji i techniczności przepisów ustawy o grach hazardowych nie stanowią uzasadnionej przesłanki do stwierdzenia, że rozstrzygnięcie tej kwestii w innym postępowaniu niż prowadzone lub w innej, choćby tożsamej sprawie, stanowi zagadnienie wstępne.

Skład orzekający

Ewa Ibrom

przewodniczący

Jerzy Drwal

członek

Robert Hałabis

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'zagadnienia wstępnego' w kontekście postępowań przed organami podatkowymi i administracyjnymi, zwłaszcza w sprawach dotyczących przepisów budzących wątpliwości konstytucyjne lub unijne."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy zawieszenia postępowania w sprawie kar pieniężnych za gry hazardowe, ale zasady interpretacji art. 201 Ordynacji podatkowej mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego – kiedy organ administracji może, a kiedy musi zawiesić postępowanie. Pokazuje, jak sądy interpretują przepisy dotyczące 'zagadnień wstępnych' w kontekście wątpliwości co do zgodności prawa z Konstytucją lub prawem UE.

Czy wątpliwości co do konstytucyjności prawa zmuszają urzędników do wstrzymania postępowania? Sąd administracyjny wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Lu 1313/15 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2016-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-10-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Ewa Ibrom /przewodniczący/
Jerzy Drwal
Robert Hałabis /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Zawieszenie/podjęcie postępowania
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 613
art. 201 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Dz.U. 2012 poz 270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 31 marca 2016 r. sprawy ze skargi P. WD Sp. z o.o. sp. komandytowej w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w B. P. z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...].SS, w sprawie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie określenia kary pieniężnej za urządzanie gry na automacie poza kasynem gry.
Rozstrzygnięcia te wynikają z tego, że postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. P. wszczął wobec P. W. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w W. – postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.
Pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. wskazana Spółka wniosła o umorzenie ewentualnie o zawieszenia przedmiotowego postępowania.
W odpowiedzi na ten wniosek Naczelnik Urzędu Celnego w B. P. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015r. odmówił zawieszenia postępowania wszczętego z urzędu.
W zażaleniu Spółka – zaskarżając postanowienie organu I instancji – zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm.; dalej jako "Ordynacja podatkowa"), poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, jakoby rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego w sprawach dotyczących kar pieniężnych za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w sprawie sankcji karnej za urządzanie gier bez zezwolenia oraz rozstrzygnięcie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie konieczności niestosowania norm polskiej ustawy o grach hazardowych uznawanych przez Trybunał za techniczne, nie stanowiło zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i zawieszenie postępowania.
Rozpatrując zażalenie Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że przedmiot rozpoznawanej sprawy dotyczy rozstrzygnięcia kwestii proceduralnej na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
W ocenie organu, w rozpoznawanej sprawie żaden z powodów podanych w zażaleniu strony nie stanowi zagadnienia wstępnego, bez którego rozstrzygnięcia nie jest możliwe rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w postępowaniu toczącym się przed Naczelnikiem Urzędu Celnego w B. P.. Takim zagadnieniem wstępnym nie jest zawisłość przed Sądem Najwyższym sprawy o sygn. I KZP 6/15, w związku z zagadnieniem prawnym zgłoszonym przez Sąd Okręgowy w C., o treści: "Czy konsekwencją uznania, że art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych jest przepisem technicznym w rozumieniu dyrektywy nr 98/34/WE, wobec faktu jego nienotyfikowania Komisji Europejskiej, brak jest możliwości pociągnięcia do odpowiedzialności karnoskarbowej za występek z art. 107 § 1 k.k.s. osób, które prowadzą grę losową, grę na automacie lub zakład wzajemny, wbrew zakazom zawartym w tymże przepisie", jak również pytanie prejudycjalne skierowane do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przez Sąd Okręgowy w Łodzi w sprawie sygn. V Kz 142/15, o treści: "czy przepis art. 8 ust. 1 Dyrektywy nr 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U.UE.L.98.204.37 z późn. zm.), może być interpretowany w ten sposób, że brak notyfikacji przepisów uznanych za mające charakter techniczny dopuszcza możliwość zróżnicowania skutków, to jest dla przepisów dotyczących swobód nie podlegających ograniczeniom przewidzianym w art. 36 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej brak notyfikacji skutkować powinien tym, że nie mogą być one stosowane w konkretnej sprawie będącej przedmiotem rozstrzygnięcia, zaś dla przepisów odnoszących się do swobód podlegających ograniczeniom z art. 36 Traktatu, dopuszczalna jest ich ocena przez sąd krajowy, będący jednocześnie sądem unijnym, czy mimo nienotyfikacji są one zgodne z wymogami art. 36 Traktatu i nie podlegają sankcji braku możliwości ich stosowania".
Organ zaznaczył, że "innym organem lub sądem" nie jest Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który stosownie do art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 115/47), jest właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym o wykładni Traktatów oraz o ważności i wykładni aktów przyjętych przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii. Trybunał nie dokonuje rozstrzygnięcia, tylko interpretacji prawa.
Dlatego organy podatkowe powinny merytorycznie rozstrzygać sprawy, zamiast zawieszać postępowania w oczekiwaniu na orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 116/11). Taka sama jest zasada ewentualnego oczekiwania na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego. Wydanie decyzji, która następnie okaże się nietrafna w świetle rozstrzygnięcia Trybunału, będzie podstawą do wznowienia postępowania. Podobnie w przypadku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (wyrok WSA w Poznaniu z 15 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Po 60/12).
Według organu, istnieje podstawowa różnica między zagadnieniem prawnym a pytaniem prawnym. Polega ona na tym, że zagadnienie prawne dotyczy interpretacji obowiązującego prawa, a pytanie prawne dotyczy możliwości stosowania prawa, którego konstytucyjność została zakwestionowana. W konsekwencji, w przypadku rozpoznania przez Sąd Najwyższy zagadnienia prawnego przepis jest nadal stosowany, podczas gdy, jeżeli Trybunał Konstytucyjny orzeknie o niekonstytucyjności przepisu bądź aktu prawnego, to przestaje on obowiązywać.
Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, zgodnie z normą przewidzianą w art. 7 Konstytucji RP. Do czasu wydania stosownego wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, zakwestionowany w postępowaniu przed nim przepis prawa korzysta z domniemania konstytucyjności, a więc może być stosowany bez potrzeby zawieszania postępowania.
Wystąpienie z przedstawionymi w zażaleniu zagadnieniem prawnym zawisłym przed Sadem Najwyższym oraz pytaniem prejudycjalnym przekazanym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pozostawało bez wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Celnego w B. P., który obowiązany jest do stosowania przepisów prawa materialnego obowiązujących w czasie wydawania rozstrzygnięcia. Organ podatkowy powinien bowiem samodzielnie dokonać ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz jego oceny w świetle obowiązujących przepisów prawa materialnego. Ustalenie treści i obowiązywania unormowania prawnego, pod które organ podatkowy dokonuje subsumcji ustalonego stanu faktycznego sprawy, jest elementem procesu stosowania prawa w ramach konkretnego postępowania podatkowego, do którego uprawniony jest stosujący prawo właściwy organ podatkowy.
Same tylko wątpliwości, dotyczące braku notyfikacji i techniczności przepisów ustawy o grach hazardowych nie stanowią uzasadnionej przesłanki do stwierdzenia, że rozstrzygnięcie tej kwestii w innym postępowaniu niż prowadzone lub w innej, choćby tożsamej sprawie, stanowi zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.
W zaistniałej sytuacji organ podatkowy jest w stanie samodzielnie dokonać ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz jego oceny w świetle obowiązujących przepisów prawa materialnego. Zważywszy, że ustawa o grach hazardowych jest źródłem takiego prawa, w tym jej przepis art. 89 dotyczący kary pieniężnej, organ jest obowiązany do jego stosowania. Rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w zakresie określenia kary pieniężnej za urządzanie gry na automacie poza kasynem gry w oparciu o art. 89 u.g.h., nie jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
W ocenie Dyrektora Izby Celnej, odnośnie wnioskowanej przez Spółkę konieczności zawieszenia postępowania podatkowego należy zaaprobować stanowisko organu I instancji, że pytania przedstawione Sądowi Najwyższemu oraz Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie powodują obowiązku zawieszenia przez organ prowadzonego postępowania w oparciu o przepis art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca Spółka domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Celnej i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej – poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, jakoby rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego w sprawach dotyczących kar pieniężnych za urządzanie gier na automatach poza kasynem, rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w sprawie sankcji karnej za urządzanie gier bez zezwolenia oraz rozstrzygnięcie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie konieczności niestosowania norm polskiej ustawy o grach hazardowych uznawanych przez Trybunał za techniczne, nie stanowiło zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.
Skarżąca podkreśliła, że przed Trybunałem Konstytucyjnym zawisła sprawa rozpoczęta pytaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w przedmiocie zgodności art. 89 u.g.h. z Konstytucją, zadanego w ramach sprawy o sygn. akt III SA/GI 1979/11. Co więcej, ten sam organ będzie rozstrzygał pytanie Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe z 19 lipca 2013 r. w sprawie o sygn. P 45/13 oraz wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 11 września 2011 r. w sprawie o sygn. K 40/13.
Wskazując na powyższe stwierdzono, że wszystkie wskazane sprawy dotyczą konstytucyjności przepisów ustawy o grach hazardowych, w tym art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., mającego zastosowanie w sprawach prowadzonych przeciwko Spółce, w tym tej, której dotyczy niniejsze postanowienie.
Ponadto przedstawione Trybunałowi Sprawiedliwości UE przez Sąd Okręgowy w Łodzi pytanie dotyczy jednoznacznego potwierdzenia zasady, że przepisy nienotyfikowane w trybie dyrektywy nr 98/34/WE nie mogą być stosowane przez organy i sądy państw członkowskich i to bez potrzeby wydawania orzeczenia przez sąd konstytucyjny. Wynik tego postępowania będzie miał wpływ na wynik sprawy. Dlatego i w tym przypadku zawieszenie postępowania było wskazane.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, a biorąc pod uwagę argumentację skarżącej zawartą w skardze tożsamą z treścią wniosku o zawieszenie postępowania i zażaleniem, podtrzymał w sprawie w całości swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna, dlatego podlega oddaleniu.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie było postanowienie organu II instancji o odmowie zawieszania postępowania wszczętego w sprawie określenia kary pieniężnej za urządzanie gry na automacie poza kasynem gry. Zatem istota sporu sprowadzała się do oceny zasadności rozstrzygnięcia proceduralnego (odmowy zawieszenia postępowania), które stanowi odpowiedź na pytanie, czy w sprawie tej wystąpiło "zagadnienie wstępne" w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, uzasadniające zawieszenie postępowania. Innymi zaś słowy, przedmiot kontroli dotyczył kwestii zasadności podjęcia przez organ drugiej instancji rozstrzygnięcia o charakterze formalnym, to jest postanowienia w przedmiocie utrzymania w mocy odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.
W myśl art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Zagadnienie wstępne w rozumieniu tego przepisu występuje wtedy, gdy:
1) wyłania się ono w toku postępowania, 2) jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu, 3) rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od jego rozstrzygnięcia, 4) istnieje zależność między rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, a związek ten musi mieć charakter bezpośredni (por.: R. Dowgier, L. Etel, C. Kosikowski, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa, Komentarz, LEX 2009; wyroki NSA: z dnia 14 czerwca 2011 r., sygn. II GSK 627/10, z dnia 8 grudnia 2008 r., sygn. II OSK 1559/07, z dnia 28 maja 2008 r., sygn. II OSK 1698/07, z dnia 22 grudnia 2011 r., sygn. II FSK 1891/11).
Zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 201 § 1 pkt. 2 Ordynacji podatkowej, stanowi materialnoprawną przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania jurysdykcyjnego, której usunięcie warunkuje rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Jest to zagadnienie odrębne od sprawy, na której tle wystąpiło.
Jak wynika z art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego zależy "rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji". Użycie w tym wypadku koniunkcji wskazuje, że chodzi o wydanie decyzji w wyniku rozpatrzenia sprawy, tzn. decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty.
W postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada, w myśl której organ obowiązany jest rozstrzygać sprawę administracyjną z uwzględnieniem wszelkich okoliczności faktycznych i prawnych istniejących w chwili orzekania. Stąd też, w sytuacji ustalenia wszystkich faktów i okoliczności prawnych organ administracji jest zobowiązany do podjęcia rozstrzygnięcia i to nawet wtedy, gdy istnieje prawdopodobieństwo zmiany tych okoliczności w przyszłości.
Zagadnienie wstępne, od którego rozstrzygnięcia zależy "rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji" jest zatem zagadnieniem warunkującym merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Zagadnienie to musi dotyczyć w pierwszym rzędzie kwestii materialnoprawnej, która warunkuje możliwość wyznaczenia konsekwencji normy prawnej dla indywidualnej sytuacji i determinuje tym samym treść merytorycznego rozstrzygnięcia. Od jej rozstrzygnięcia zależy tak możliwość kontynuowania postępowania, jak i treść przyszłego rozstrzygnięcia administracyjnego. Regulacja art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którą organ administracji obowiązany jest z urzędu zawiesić postępowanie, gdy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego zależy nie tylko rozpatrzenie sprawy, ale i wydanie decyzji, potwierdza tezę, że przeszkoda jaką stanowi zagadnienie wstępne ma bezpośredni wpływ na sprawę administracyjną. Tak silne uzależnienie rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego koresponduje również z twierdzeniem, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi konieczną przesłankę dla wiążącego wyznaczenia konsekwencji normy prawnej w postępowaniu jurysdykcyjnym.
Wystąpienie zagadnienia wstępnego i brak jego rozstrzygnięcia wyklucza zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony merytoryczne zakończenie postępowania administracyjnego. Samo zatem stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet niewątpliwie będzie miał wpływ na losy sprawy administracyjnej, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ administracyjny i wydanie decyzji. Na interpretację "zagadnienia wstępnego" jako przesłanki zawieszenia postępowania administracyjnego nie mają wpływu względy natury celowościowej i ekonomiki postępowania.
Również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że przez zagadnienie wstępne należy rozumieć zagadnienie, którego rozstrzygnięcie, przez inny organ lub sąd, jest niezbędne dla rozpatrzenia i wydania decyzji w konkretnej, toczącej się sprawie. Jeżeli zagadnienie wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego. Mogą wiązać się z nim określone skutki procesowe, ale powstanie takiego zagadnienia nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania podatkowego. Zatem zagadnienie wstępne wiąże się z wystąpieniem przeszkody uniemożliwiającej rozstrzygnięcie sprawy podatkowej. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego zależeć powinno rozpatrzenie sprawy podatkowej w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści (por.: wyrok NSA z dnia 8 listopada 2011r., sygn. II FSK 1916/11 oraz wyrok NSA z dnia 25 listopada 2003 r., sygn. I SA/Łd 970/03).
W niniejszej sprawie skarżąca Spółka upatrywała istnienia zagadnienia wstępnego w mającym zapaść rozstrzygnięciu Trybunału Konstytucyjnego dotyczącym zgodności z Konstytucją RP przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, w postępowaniu zainicjowanym m.in. pytaniem prawnym Naczelnego Sądu Administracyjnego – Izba Gospodarcza Wydział III, skierowanym do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zawisłej pod sygn. akt II GSK 686/13, jak również pytaniem prawnym skierowanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w ramach sprawy o sygn. akt III SA/Gl 1979/11. Wypada zauważyć w tym miejscu, że wyrokiem w sprawie sygn. P 4/14 z dnia 11 marca 2015 r. (Dz.U z 2015 r. poz. 369), Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych są zgodne z: a) art. 2 i art. 7 w związku z art. 9 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) art. 20 i art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
Należy jednak wskazać, że samo wystąpienie o zbadanie konstytucyjności konkretnego przepisu ustawy nie pozbawia go konstytucyjności, a organ podatkowy ma obowiązek działać na podstawie i w granicach prawa, mającego zastosowanie w danej sprawie. Wątpliwości nawet istotne, dotyczące konstytucyjności obowiązujących przepisów prawa, nie stanowią uzasadnionej przesłanki do stwierdzenia, że rozstrzygnięcie tej kwestii w innym postępowaniu niż prowadzone lub też w innej, choćby tożsamej sprawie, stanowi zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Ustalenie treści i obowiązywania unormowania prawnego, pod które dokonywana jest subsumcja ustalonego stanu faktycznego, stanowi element procesu stosowania prawa w ramach konkretnego postępowania podatkowego, co należy do kompetencji organu podatkowego. Organ podatkowy nie może odmówić stosowania przepisów powszechnie obowiązujących, nawet wówczas, gdy wydane zostały one z naruszeniem Konstytucji RP, gdyż organy administracji publicznej nie dysponują żadnym instrumentem prawnym pozwalającym odstąpić od wydania decyzji na podstawie przepisu sprzecznego z Konstytucją, jeżeli nadal funkcjonuje on w obiegu prawnym (tak też wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2002 r., sygn. P 7/2000). Jak podkreślił Trybunał Konstytucyjny, organy administracji nie są powołane do odmawiania stosowania przepisów, co do których konstytucyjności żywią wątpliwości, a nawet po wejściu w życie wyroku TK nie są one władne kwestionować ich obowiązywania w stosunku do stanów już ukształtowanych. Należy mieć również na uwadze, że organ podatkowy nie ma możliwości wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym. Ustawodawca nie przewidział także możliwości zawieszenia postępowania w związku z oczekiwaniem na ogłoszenie orzeczenia Trybunału. Mając na uwadze okoliczność, że zawieszenie postępowania jest instytucją tamującą bieg postępowania i opóźniającą merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, należy podzielić pogląd, że zawieszenie postępowania powinno mieć zastosowanie tylko w przypadkach określonych przez ustawodawcę, który wyczerpująco określił jego przesłanki w przepisach, których nie można interpretować z zastosowaniem wykładni rozszerzającej (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2005 r., sygn. II GSK 27/05).
Należy podzielić także stanowisko, zgodnie z którym dopóki przepis prawa podatkowego nie utraci mocy obowiązującej, dopóty musi być stosowany przez organy podatkowe (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2012 r., sygn. I FPS 4/12), co wynika z zasady praworządności. W sytuacji, w której dany przepis przestałby obowiązywać w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, prawa strony są chronione poprzez możliwość wznowienia postępowania administracyjnego (art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej).
W orzecznictwie i doktrynie utrwalone jest stanowisko, iż zawisłość przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawy zgodności ustawy z Konstytucją RP, nie powoduje obowiązku zawieszenia przez organ podatkowy postępowania podatkowego na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Wynik postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym nie jest zagadnieniem wstępnym, a Trybunał nie jest innym organem lub sądem w rozumieniu tego przepisu, gdyż ustawodawca wyraźnie odróżnia w ramach władzy sądowniczej sądy i trybunały, jako ciała od siebie odrębne (por. B. Dauter [w:] S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wyd. LexisNexis Warszawa 2011, s. 840).
W konsekwencji należało przyjąć, że zawisłe przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawy w przedmiocie zgodności art. 89 ustawy z 2009 r. o grach hazardowych z Konstytucją – nie powodowały obowiązku zawieszenia przez organ prowadzonego postępowania w oparciu o przepis art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej (por.: wyrok WSA w Opolu z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. II SA/Op 552/12; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. II SA/Ol 1333/14, LEX nr 1635026). Sam fakt zainicjowania postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym nie stwarzał stanu braku możliwości rozpatrzenia sprawy co do wymierzenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
Z kolei w sprawie zainicjowanej wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich przedmiotem oceny zgodności z Konstytucją ma być norma art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h., a więc norma dotycząca grających, a nie urządzających gry na automatach poza kasynem gry. Nie ma ona zastosowania w rozpatrywanej sprawie, zatem jej ocena nie może być prejudykatem w niniejszej sprawie.
W konsekwencji należało uznać, że także udzielenie przez TSUE odpowiedzi na pytanie Sądu Okręgowego w Łodzi o "stosowalność" nienotyfikowanych przepisów technicznych – nie stanowi prejudykatu w niniejszej sprawie, przez co nie uzasadnia zawieszenia postępowania w sprawie o wymierzenie kary pieniężnej za urządzanie gry na automatach poza kasynem.
Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) oddalił skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI