II SA/Bd 700/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2024-12-18
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościużytkowanie wieczysteuwłaszczenieprzedsiębiorstwo państwowesukcesja prawnapostępowanie administracyjneinteres prawnyumorzenie postępowaniaWSA

WSA w Bydgoszczy oddalił skargę spółki na decyzję SKO o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, uznając brak interesu prawnego skarżącej.

Spółka G. domagała się stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przez poprzednika prawnego. Po wieloletnim postępowaniu, w tym uchyleniach decyzji przez WSA i NSA, organy administracji ostatecznie umorzyły postępowanie, uznając, że spółka nie wykazała swojego interesu prawnego ani sukcesji praw do nieruchomości. WSA w Bydgoszczy oddalił skargę, podzielając stanowisko organów o braku wykazania przez skarżącą przejścia praw do nieruchomości i braku podstaw do stwierdzenia nabycia użytkowania wieczystego.

Sprawa dotyczyła wniosku spółki G. (wcześniej B. sp. z o.o.) o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przez przedsiębiorstwo państwowe B. w B. Po licznych postępowaniach przed organami administracji i sądami administracyjnymi, w tym dwukrotnym uchyleniu decyzji przez WSA w Bydgoszczy (sygn. akt II SA/Bd 132/17 i II SA/Bd 803/18) oraz oddaleniu skargi kasacyjnej przez NSA (sygn. akt I OSK 1726/19), organy administracji ostatecznie umorzyły postępowanie. Uzasadnieniem umorzenia był brak wykazania przez spółkę G. interesu prawnego oraz braku dowodów na przejście roszczenia o uwłaszczenie przedsiębiorstwa państwowego na rzecz skarżącej spółki w drodze sukcesji. WSA w Bydgoszczy, związany wcześniejszymi wyrokami, uznał, że organy prawidłowo umorzyły postępowanie, ponieważ skarżąca nie przedstawiła dowodów potwierdzających nabycie praw do nieruchomości, a zbycie przedsiębiorstwa w upadłości nie skutkuje ogólnym następstwem prawnym. Sąd podkreślił, że organ nie jest zobowiązany do poszukiwania dowodów zastępczo za stronę, a wnioski dowodowe skarżącej były niekonkretne. W konsekwencji, skarga została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, nabywca przedsiębiorstwa upadłego nie wstępuje w ogół praw i obowiązków upadłego jako sukcesor, a jedynie nabywa przedsiębiorstwo jako zorganizowaną całość majątku, wolną od obciążeń i zobowiązań.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na wyroku Sądu Najwyższego (V CSK 338/09) oraz przepisach prawa upadłościowego (art. 317 ust. 2), zgodnie z którymi nabywca przedsiębiorstwa upadłego nie przejmuje zobowiązań upadłego i nie wstępuje w ogół jego praw i obowiązków.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.g.n. art. 200 § 1 pkt 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Podstawa prawna wniosku o stwierdzenie nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi.

Pomocnicze

k.c. art. 551

Kodeks cywilny

Zbycie przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 k.c. nie wywołuje skutku następstwa prawnego o charakterze ogólnym po stronie nabywcy.

k.c. art. 55

Kodeks cywilny

k.c. art. 55[1]

Kodeks cywilny

Ustawa o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości art. 2 § 1

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu art. 4 § 1 pkt 9

P.p.s.a. art. 153

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu stanowiskiem wyrażonym w poprzednich orzeczeniach w tej samej sprawie.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 78 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa prawna umorzenia postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości.

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 2 § 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wykazania przez skarżącą interesu prawnego do wystąpienia z wnioskiem. Zbycie przedsiębiorstwa w upadłości nie skutkuje ogólnym następstwem prawnym. Skarżąca nie przedstawiła dowodów na przejście roszczenia o uwłaszczenie. Wnioski dowodowe skarżącej były niekonkretne.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 55[2] kc w zw. z art. 55[1] kc) przez błędną wykładnię. Naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 7, 77 § 1 kpa w zw. z art. 78 § 1 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa) poprzez brak uwzględnienia wniosków dowodowych. Naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 28 k.p.a. w zw. z art. 200 ust. 1 pkt 2 u.g.n., w zw. z art. 2 ust. 1 u.g.g.w.n.) na skutek błędnego uznania, że skarżąca nie ma interesu prawnego.

Godne uwagi sformułowania

Sąd jest związany stanowiskiem wyrażony w tych wyrokach. Nabywca przedsiębiorstwa upadłego nabywa je w stanie wolnym od obciążeń i nie odpowiada za zobowiązania upadłego. Organ nie jest zobowiązany do poszukiwania, niejako w zastępstwie strony, dowodów mających potwierdzić korzystne dla tej strony okoliczności.

Skład orzekający

Jerzy Bortkiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Renata Owczarzak

sędzia

Mariusz Pawełczak

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie zasad sukcesji prawnej przy nabyciu przedsiębiorstwa w upadłości oraz brak interesu prawnego w przypadku niewykazania przejścia konkretnych roszczeń."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia przedsiębiorstwa w upadłości i roszczeń związanych z uwłaszczeniem.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje złożoność postępowań dotyczących uwłaszczenia i sukcesji prawnej po przedsiębiorstwach państwowych, a także znaczenie wykazania interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym.

Czy nabycie firmy w upadłości oznacza przejęcie wszystkich jej roszczeń? Sąd wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 700/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-12-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-08-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jerzy Bortkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Mariusz Pawełczak
Renata Owczarzak
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak asesor WSA Mariusz Pawełczak Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi G. Sp. z o.o. w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] 2015r. B. sp. z o.o. z siedzibą w B. wystąpiła do Prezydenta Miasta B. z wnioskiem o stwierdzenie, że z dniem 5 grudnia 1990 r. przedsiębiorstwo państwowe działające pod nazwą B. w B. nabyło z mocy prawa prawo wieczystego użytkowania nieruchomości, stanowiącej obecnie własność Gminy B., położonej przy ul. [...] w B., obejmującej działkę oznaczoną numerem ewidencyjnym [...] o pow. [...] ha.
Decyzją z dnia [...] 2015r. nr [...] Prezydent Miasta B. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez B. w B. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] 2016r. [...], uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania.
Decyzją z dnia [...] 2016r. nr [...] Prezydent Miasta B., odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez B. w B. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Rozstrzygnięcie to zostało następnie utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] 2016r. [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2017 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 132/17, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd stwierdził, że organy pominęły w niniejszej sprawie obowiązek ustalenia i oceny, czy wnioskodawca posiada indywidualny interes prawny, legitymujący go do skutecznego żądania wydania decyzji, dotyczącej uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego B. w B., z dniem 5 grudnia 1990 r. (nabycia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu) w trybie art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Prezydent Miasta B., decyzją z dnia [...] 2018 r., nr [...] umorzył postępowanie.
Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2018 r. utrzymało w mocy powyższe rozstrzygnięcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 11 grudnia 2018 r., sygn. akt sprawy II SA/Bd 803/18, uchylił decyzję organu I i II instancji. Sąd stwierdził, że brak rozpoznania przez organy złożonych wniosków dowodowych strony skarżącej spowodował konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzająca ją decyzją. Wskazał, że organ powinien był albo wnieść o doprecyzowanie wniosków dowodowych, albo dopuścić te dowody, które miałyby wykazywać istotne okoliczności dla sprawy (w pierwszym rzędzie dot. interesu prawnego skarżącej) i oddalić te wnioski dowodowe, które okoliczności tych nie dotyczą, co odnosi się również do dowodu z przesłuchania świadków, nie mówiąc już o formalnym rozstrzygnięciu wniosków dowodowych w tym zakresie.
Wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2022 r., sygn. akt sprawy I OSK 1726/19 NSA oddaliło skargę kasacyjną B. Sp. z o.o. w B..
W dniu [...] 2024 r do organu I instancji wpłynęła informacja o zmianie nazwy spółki z "B. sp. z o.o. w B." na Spółka.
Decyzją z dnia [...] 2024 r. nr [...] Prezydent Miasta B. umorzył postępowanie. Organ, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22 sierpnia 2017 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 132/17, wskazał, że nabywca przedsiębiorstwa upadłego nie wstępuje w ogół praw i obowiązków upadłego jako sukcesor, dlatego w niniejszej sprawie należało oprzeć się na brzmieniu aktu notarialnego co do zakresu praw, które nabył wnioskodawca. Organ wskazał, że umową notarialną nie dokonano przeniesienia praw do wnioskowanej nieruchomości, a tym samym nie nastąpiła cesja roszczenia przedsiębiorstwa państwowego o uwłaszczenie na nabywcę upadłego. Również przy zbyciu przez Państwa M. przedsiębiorstwa na rzecz B. , w akcie notarialnym nie dokonano przeniesienia praw do wnioskowanej nieruchomości. Przywoływane przez wnioskodawcę "Raporty roczne B. S.A. z 1992 i 1993 r. mogą stanowić jedynie dowód posiadania nieruchomości, a nie istnienia prawa, które zostało przeniesione. Wnioskodawca na wezwanie organu z dnia [...].2023 r. nie przedłożył żadnych nowych dowodów w sprawie. W dniu [...].2023 odbyła się rozprawa administracyjna, w trakcie, której przesłuchana została E. H. – pracownik B. S.A. od [...] 2001 na stanowisku głównej księgowej, która oświadczyła, że nie było żadnego dokumentu o oddaniu nieruchomości w wieczyste użytkowanie, zarząd lub inną formę władania. Z pisemnej odpowiedzi F. D. (pracownik firmy B. w latach 1956-2000) również wynika, że nie istniał dokument wskazujący na oddanie nieruchomości w zarząd.
W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka (dalej jako: "skarżąca" lub "Spółka") podniosła zarzuty:
– naruszenie art. 55 [2] kc w zw. z art. 55 [1] kc przez błędną wykładnie i przyjęcie, że w skład nabytego przedsiębiorstwa w upadłości nie wchodziło roszczenie o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5.12.1990 r. prawa wieczystego użytkowania nieruchomości;
- naruszenie przepisów prawa procesowego – art. 7, 77 § 1 kpa w zw. z art. 78 § 1 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez brak uwzględnienia wniosków dowodowych o przeprowadzenie dowodu z ksiąg przedsiębiorstwa poprzednika prawnego wnioskodawcy w celu ustalenia danych osób odpowiedzialnych za prowadzenie ksiąg rachunkowych w latach 80 i 90 ubiegłego wieku oraz przesłuchanie w ten sposób ustalonych świadków, w celu ustalenia dlaczego w raportach rocznych ww. podmiotu oraz jego następcy istniała adnotacja o posiadaniu nieruchomości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2024 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium zwróciło uwagę, że Spółka wystąpiła z wnioskiem do Sądu Rejonowego w Bydgoszczy o stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania, a dwie instancje sądu cywilnego uznały, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się w samoistnym posiadaniu przedsiębiorstwa o charakterze zależnym. W obecnym postępowaniu skarżąca domagała się potwierdzenia, że posiadanie to było zależne, a przedsiębiorstwo miało nieruchomość w zarządzie. Kolegium wskazało, że ani strona skarżąca, ani organ I instancji nie dysponuje dokumentem potwierdzającym prawo zarządu. Z oświadczenia F. D. wynika, że nie ma dokumentów potwierdzających oddanie nieruchomości w zarząd. Również E. H. – głównej księgowa B. , oświadczyła, że nie ma dokumentów potwierdzających oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste, zarząd lub inną formę władania. Strona skarżąca nie wskazała też w wyznaczonym terminie żadnych dowodów ani świadków, których zeznania mogły potwierdzać uzyskanie przez stronę w drodze sukcesji roszczenia o stwierdzenie użytkowania wieczystego gruntu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższą decyzję Spółka zarzuciła:
- naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnie – art. 55 [2] kc w zw. z art. 55 [1] kc poprzez przyjęcie, że w skład nabytego przedsiębiorstwa w upadłości nie wchodziło roszczenie o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5.12.1990 r. prawa wieczystego użytkowania nieruchomości;
- przepisów prawa procesowego, tj. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, na skutek błędnego uznania, ze skarżąca nie ma interesu prawnego pozwalającego na udział w postępowaniu administracyjnym;
- przepisów prawa procesowego – art. 7, 77 § 1 kpa w zw. z art. 78 § 1 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez brak uwzględnienia wniosków dowodowych o przeprowadzenie dowodu z ksiąg przedsiębiorstwa poprzednika prawnego wnioskodawcy B. w B. w celu ustalenia danych osób odpowiedzialnych za prowadzenie ksiąg rachunkowych w latach 80 i 90 ubiegłego wieku oraz przesłuchanie w ten sposób ustalonych świadków, w celu ustalenia dlaczego w raportach rocznych ww. podmiotu oraz jego następcy istniała adnotacja o posiadaniu nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte, przez Prezydenta Miasta B., na wniosek strony skarżącej występującej wówczas pod nazwą B. sp. z o.o. z siedzibą w B..
Skarżąca wniosła o stwierdzenie, że z dniem 5 grudnia 1990r. przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą B. w B., nabyło z mocy prawa, prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w B. przy ul [...], obejmującej działkę oznaczona numerem [...], stanowiącej obecnie własność Gminy B.. Jako podstawę prawną zgłoszonego żądania skarżąca wskazała art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014r. poz. 518), zwanej dalej: "u.g.n.", w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464) oraz § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 464).
Skarżąca wywodziła, że w [...] 1975 r. przedsiębiorstwo państwowe B. w B. objęło w posiadanie przedmiotową nieruchomość, na której jako użytkownik wykonało roboty budowlane. Prawo własności nieruchomości z dniem 27 maja 1990 r. przeszło na rzecz Gminy B. w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 maja 1990r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie gminnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Z kolei ww. przedsiębiorstwo państwowe z dniem [...] 1991r. uległo przekształceniu w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa. W dniu [...] 2003r. Sąd Rejonowy w Bydgoszczy XV Wydział Gospodarczy ogłosił upadłość tej spółki. Dnia [...] 2005r. M. i M. M. nabyli od syndyka masy upadłości przedsiębiorstwo (w rozumieniu art. 551 Kc) prowadzone przez upadłą spółkę, które zostało ostatecznie wniesione aportem z dniem [...] 2007r. do spółki B. sp. w o.o. w B. w organizacji. Wnioskująca wskazała, że podobnie jak jej poprzednicy prawni korzystała i korzysta nadal z przedmiotowej nieruchomości jako posiadacz samoistny.
Rozpatrując niniejszą sprawę należało wziąć pod uwagę, że zapadły w niej dwukrotnie wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, którymi uchylono dwukrotnie wydane przez organy obu instancji decyzję - tj. wyrok z dnia 22 sierpnia 2017 r. sygn. akt sprawy II SA/Bd 132/ 17 i wyrok z dnia 11 grudnia 2018 r., sygn. akt sprawy II SA/Bd 803/18.
Sąd jest związany stanowiskiem wyrażony w tych wyrokach. Zgodnie bowiem z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Wskazać należy w związku z tym, że w wyroku z dnia 22 sierpnia 2017 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 132/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził, że przed merytorycznym rozstrzyganiem o zasadności żądania wnioskującej spółki organy winny zweryfikować szczegółowo jej uprawnienia w tym zakresie, w szczególności tytuł prawny do wywodzenia sukcesji uniwersalnej praw (następstwa prawnego) związanych z ewentualnym uwłaszczeniem przedsiębiorstwa państwowego B. w B.. Zarzucił organom naruszenie przepisów postępowania przez nieuwzględnienia żądania skarżącej w zakresie wniosku o przesłuchanie świadków na okoliczność ustalenia na jakiej podstawie prawnej przedsiębiorstwo państwowe korzystało z nieruchomości przy ul. [...], względnie na okoliczność istnienia dokumentów dowodzących istnienia prawa zarządu do nieruchomości (postanowienie z [...] 2016r.) oraz zaniechania wezwania skarżącej do sprecyzowania żądania domagania się przeprowadzenia dowodu z dokumentów, w tym przedłożenia dowodów potwierdzających istnienie domniemanego dokumentu w jakimś zbiorze archiwalnym.
WSA w Bydgoszczy wskazał na konieczność ustalenia jakie konkretne prawa i od kogo przejął wnioskodawca, czy wchodzą w ich skład prawa do nieruchomości w postaci roszczenia o stwierdzenie użytkowania wieczystego gruntu na rzecz dawnego przedsiębiorstwa państwowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, opierając się na poglądzie Sądu Najwyższego wyrażonym w postanowieniu z dnia 24 marca 2010 r. sygn. V CSK 338/09, wywiódł przy tym, że na gruncie toczącego się postępowania upadłościowego zbycie przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55ą kc nie wywołuje skutku następstwa prawnego o charakterze ogólnym po stronie nabywcy. Nabywca przedsiębiorstwa upadłego nabywa wprawdzie to przedsiębiorstwo jako zorganizowaną całość majątku upadłego, jednakże nie przejmuje zobowiązań upadłego. Wynika to z brzmienia art. 317 ust. 2 prawa upadłościowego, który stanowi wyraźnie, że nabywca przedsiębiorstwa upadłego nabywa je w stanie wolnym od obciążeń i nie odpowiada za zobowiązania upadłego. Nie można zatem przyjąć, że wstępuje on w ogół praw i obowiązków upadłego jako sukcesor.
W drugim zaś wyroku wydanym w niniejszej sprawie tj. wyroku z dnia 11 grudnia 2018 r. sygn. akt II SA/Bd 803/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zarzucił organowi brak rozpoznania złożonych wniosków dowodowych przez skarżącą. Wskazał, że organ, powinien był albo wnieść o doprecyzowanie wniosków dowodowych, albo dopuścić te dowody, które miałyby wykazywać istotne okoliczności dla sprawy (w pierwszym rzędzie dotyczące interesu prawnego skarżącej) i oddalić te wnioski dowodowe, które okoliczności tych nie dotyczą.
Jak już wyżej podniesiono powyższe wyroki wiążą Sąd. Mając na uwadze zawarte w nich wskazania, należało zatem w pierwszej kolejności ustalić, czy organy administracji uzupełniły postępowanie dowodowe w kierunku ustalenia czy strona skarżąca posiada indywidualny interes prawny legitymujący ją do skutecznego żądania wydania decyzji dotyczącej uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego B. w B..
Jak wynika z akt administracyjnych, Prezydent Miasta B. dwukrotnie wzywał stronę skarżącą do wskazania lub przedłożenia środków dowodowych - "konkretnie oznaczonych okoliczności (faktów) i konkretnie wskazanych z nazw i daty dokumentów poświadczających, że wnioskodawca w niniejszej sprawie przejął pełnie praw podmiotowych należących do przedsiębiorstwa państwowego B. w B.".
Wezwanie z dnia [...] 2023 r., z zakreślonym terminem 30-dniowym, pozostało bez odpowiedzi strony skarżącej. Natomiast w odpowiedzi na wezwanie z dniu [...] 2024 r., z zakreślonym 7-dniowym terminem na udzielenie odpowiedzi, pełnomocnik strony skarżącej złożył w dniu [...] 2024 r., wniosek o przedłużenie o 21 dni terminu na zajęcie stanowiska. Uzasadniając to tym, że strona skarżąca chciałaby dokonać wglądu w księgi przedsiębiorstwa państwowego oraz jego wszystkich następców, na okoliczność istnienia dokumentów potwierdzających istnienie zarządu nieruchomości, w tym zwłaszcza umów użyczenia nieruchomości. Do dnia wydania decyzji I instancyjnej – to jest do [...] 2024 r pełnomocnik strony skarżącej nie przedłożył żadnych dokumentów, wskazujących na posiadanie przez stronę skarżąca interesu prawnego. Również na etapie postępowania przed organem II instancji strona skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów ani nie wskazała na istnienie konkretnych środków dowodowych potwierdzających, że strona skarżąca nabyła prawo użytkowania spornej nieruchomości.
Dodać należy, że organ I instancji, kierując się zaleceniami Sądu, przeprowadził dowód z zeznań świadków - E. H. i F. D..
E. H. zajmującej w firmie "B. " od [...] 2001 r. do [...] 2007 r. stanowisko głównej księgowej, podczas przesłuchania na rozprawie administracyjnej w dniu [...] 2023 r. oświadczyła, że nie było żadnego dokumentu o oddaniu przedmiotowej nieruchomości w wieczyste użytkowanie, zarząd lub w inną formę korzystania.
F. D. natomiast, z uwagi na stan zdrowia i brak możliwości przesłuchania na rozprawie, przesłał w dniu [...] 2023 r. pisemne oświadczenie, w którym wyjaśnił, że od 1956 do 2000 r. pracował na stanowiskach: młodszego konstruktora, konstruktora, głównego konstruktora, zastępcy dyrektora technicznego, dyrektora naczelnego, a następnie prezesa zarządu spółki Skarbu Państwa. Wskazał też, że nic mu nie wiadomo o istnieniu decyzji oddającej przedmiotową nieruchomość w zarząd.
Wobec braku przedłożenia przez stronę skarżącą dokumentów świadczących o nabyciu przez nią pełni praw podmiotowych należących do przedsiębiorstwa B. , organ I instancji prawidłowo orzekł o umorzeniu postępowania. Brak wniosku pochodzącego od podmiotu, któremu przysługuje przymiot strony oznacza bowiem bezprzedmiotowość postępowania, która to obliguje organ do umorzenia postępowania administracyjnego na mocy art. 105 § 1 k.p.a.
Podkreślić należy w tym miejscu, że zebranie pełnego materiału dowodowego jest niewątpliwie obowiązkiem organu, ale obowiązek ten nie ma charakteru absolutnego w tym znaczeniu, że organ nie jest zobowiązany do poszukiwania, niejako w zastępstwie strony, dowodów mających potwierdzić korzystne dla tej strony okoliczności (por. wyrok NSA z 29 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1452/20).
Strona skarżąca, mimo wezwań organu, nie skorzystała w niniejszej sprawie z możliwości samodzielnego przedłożenia dowodów potwierdzających jej interes prawny. Pełnomocnik strony skarżącej wprawdzie składał w toku postępowania wniosku dowodowe, jednakże należy zwrócić uwagę, że ze sposobu sformułowania przez stronę skarżąca żądań w tym zakresie, wynika z że Spółka nie jest w stanie wskazać konkretnego dokumentu mogącego świadczyć o przejściu na jej rzecz prawa do nieruchomości w postaci roszczenia o stwierdzenie użytkowania wieczystego gruntu. Treść wniosku sugeruje, że skarżąca nie wie nawet czy taki dokument istnieje i chciałaby aby organ przeszukał księgi poprzedników prawnych skarżącej spółki i znalazł osoby zatrudnione przez E. H. na stanowisku księgowej, bo być może, któraś będzie miała jakieś informacje.
We wniosku z dnia [...] 2024 r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł mianowicie o zobowiązanie syndyka spółki B. S.A. w B. do wskazania, gdzie znajdują się księgi tej spółki oraz jej poprzedników, a następnie o przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w księgach przedsiębiorstwa państwowego B. w B., w tym zwłaszcza umów użyczenia regulujących podstawę formalną korzystania i posiadania przez ww. podmiot nieruchomości przy ul. [...] w B.. Ponadto pełnomocnik wniósł o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania osób pełniących funkcję księgowych w przedsiębiorstwie "B. " pod koniec lat 80-tych i na początku lat 90-tych ubiegłego wieku.
Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wydanym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 11 grudnia 2018 r., sygn. akt sprawy II SA/Bd 803/18: "skarżąca jako nabywca poprzedniego przedsiębiorstwa nie może powoływać argumentu, że nie zna konkretnie oznaczonych dokumentów lub faktów. Oznaczałoby to bowiem przyznanie przez nią faktu braku sukcesji w tym zakresie, a co za tym idzie przyznanie, że nie posiada interesu do złożenia wniosku, co winno skutkować umorzeniem postępowania bez potrzeby dokonywania ustaleń co do zaistnienia przesłanek uznania, czy z dniem 5 grudnia 1990 r. przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą B. w B., nabyło z mocy prawa prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], obejmującej działkę oznaczoną numerem [...]".
Stwierdzić należy, że organ administracji, uznając, że żądanie strony skarżącej dotyczące przeprowadzenia dowodu nie zasługuje na uwzględnienie, powinien był wydać postanowienie o odmowie przeprowadzenia dowodu (art. 78 § 1 k.p.a.). Brak odniesienia się do składanych przez stronę skarżąca wniosków dowodowych niewątpliwe stanowi naruszenie przepisów postępowania. Należy jednakże uznać, że uchybienie powyższe nie miało wpływu na wynik postępowania. Jak już bowiem zwrócono wyżej uwagę, zgłaszane przez stronę wnioski dowodowe nie były skonkretyzowane i nie wskazywały na istnienie konkretnego dokumentu potwierdzającego posiadany interes prawny przez stronę skarżącą. Ponadto, nawet gdy organ administracji zdecydował się przeszukać księgi przedsiębiorstwa państwowego B. w B. oraz znaleźć i przesłuchać jako świadków osoby zajmujące stanowisko księgowej we wskazanym przedsiębiorstwie w latach lat 80-tych i na początku lat 90-tych, dowód ten nie miałby znaczenia w sprawie. Celem złożonych przez stronę skarżąca środków dowodowych było bowiem znalezienie dokumentu potwierdzającego, że B. posiadała prawo do użytkowania spornej nieruchomości, co nie stanowi dowodu na to, że strona skarżąca nabyła prawo do użytkowania wieczystego nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 22 sierpnia 2017 r. sygn. akt II SA/Bd 132/17 przesądził bowiem, że zbycie przedsiębiorstwa nie następuje w drodze sukcesji uniwersalnej i że w związku z tym dla rozstrzygnięcia konieczne jest ustalenie jakie konkretnie prawa i od kogo przejął wnioskodawca. Strona skarżąca powinna była zatem wykazać fakt przejścia na nią przynajmniej prawa do nieruchomości w postaci roszczenie o stwierdzenie użytkowania wieczystego gruntu na rzecz dawnego przedsiębiorstwa państwowego, którego to prawa nie wykazują przedłożone akty notarialne, jak i przesłane przez Spółkę dokumenty.
W świetle, wiążącej organy, jak i Sąd orzekający w niniejszej sprawie, wykładni przepisów prawa materialnego – art. 551 kc oraz art. 317 ust. 2 p.u., zawartej w przywołanym wyżej wyroku tut. Sądu w sprawie o sygn. II SA/Bd 132/17, wobec niewykazania przez stronę skarżącą interesu prawnego do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], należało uznać za prawidłowe stanowisko organów administracji o istnieniu podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego.
Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, Sąd nie stwierdził zatem naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Tym samym, chybione są także zarzuty skargi dotyczące naruszenia w tej sprawie prawa materialnego i przepisów prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
W związku z powyższym skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI