II SA/BD 69/04

II SA/Bd 69/04 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2004-08-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-02-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Ireneusz Fornalik
Marzenna Linska-Wawrzon /przewodniczący/
Wiesław Czerwiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Gospodarka gruntami
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
art. 212 ust. 1-5
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Asesor WSA Ireneusz Fornalik Protokolant Mariusz Pstruś po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wartości nieruchomości pozostawionej w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody [..]. na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
Prezydent Miasta Włocławek decyzją z dnia [...] nr [...], działając na podstawie art. 212 ust. 1-5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości (Dz. U. Nr 9, poz. 32 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku Z. K., odmówił stwierdzenia wartości nieruchomości pozostawionej w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. przez L. i J. małż. K. w L., tj. na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa i umorzył postępowanie w sprawie o zrealizowanie (w pozostałej części) ekwiwalentu za nieruchomość pozostawioną w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. przez L. i J. K. na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte na skutek wniosku Z. K., który wniósł "... o zrealizowanie w pozostałej części ekwiwalentu za mienie pozostawione za granicą". W 1987 r. otrzymał bowiem tylko częściową rekompensatę za to mienie. Z. K. jest spadkobiercą L. i J. K., co potwierdza stosowne postanowienie Sądu Rejonowego w W.
Po rozpatrzeniu wyżej wymienionego wniosku, decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydenta Miasta W. odmówił zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. przez L. i J. małż. K. na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa. Jednocześnie decyzją tą odmówiono stwierdzenia wartości tej nieruchomości. Odmowa stwierdzenia powyższego spowodowana została przede wszystkim nie udowodnieniem przez wnioskodawcę faktu pozostawienia nieruchomości oraz rodzaju i powierzchni tej nieruchomości.
Na skutek odwołania Z. K. od wyżej wymienionej decyzji, Wojewoda [...] ostateczną decyzją z dnia [...] Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, wskazując w uzasadnieniu, że zachodzi konieczność uzupełnienia przez stronę dowodów oraz ewentualnego dokonania ponownej oceny dokumentów już złożonych.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezydent Miasta W. wskazał, że według art. 212 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) osobom, które w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawiły nieruchomości na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa, a które na mocy umów międzynarodowych zawartych przez państwo miały otrzymać ekwiwalent za mienie pozostawione za granicą, zalicza się wartość pozostawionych nieruchomości na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej budynków lub lokali stanowiących własność Skarbu Państwa.
W przypadku, gdy wartość nieruchomości pozostawionych przewyższa wartość nieruchomości o których mowa wyżej, nabytych jako ekwiwalent, różnica może być zaliczona na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki zabudowanej budynkiem, przeznaczonym na prowadzenie działalności handlowej lub usługowej, na pracownię do prowadzenia działalności twórczej, domem letniskowym, garażem albo działki przeznaczonej pod tego rodzaju zabudowę.
Jak natomiast wynika z § 4 i § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości (Dz. U. Nr 9, poz. 32, zm. Dz. U. z 2001 r. Nr 90, poz. 999) zaliczenie wartości pozostawionych nieruchomości następuje na wniosek osoby uprawnionej, złożony do właściwego - ze względu na miejsce zamieszkania tej osoby - starosty (prezydenta miasta na prawach powiatu), wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej. Organ ten stwierdza w drodze decyzji wartość pozostawionej nieruchomości. W decyzji tej wskazuje się również osobę uprawnioną i zawiera informację o stanie realizacji uprawnień wynikających z wyżej powołanego art. 212 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W tej samej formie orzeka się również o prawie do zaliczenia wartości pozostawionego mienia, gdy nastąpiła już realizacja uprawnień do odszkodowania za to mienie, lecz wartość nieruchomości pozostawionych przewyższa wartość nieruchomości już nabytych.
W § 4 ust. 2 i następne wymienionego rozporządzenia enumeratywnie wymienia się dokumenty, jakie należy do wniosku o którym mowa wyżej załączyć.
Bezspornym jest, iż dowody/dokumenty muszą:
1. potwierdzać pozostawienie nieruchomości za granicą oraz rodzaj i powierzchnię tych nieruchomości,
2. zawierać opis pozostawionych nieruchomości, a także
3. oświadczenie o dotychczasowym stanie realizacji uprawnień,
4. oświadczenie o wartości pozostawionej nieruchomości - w przypadku, gdy wartość ta wynosi do 100.000 zł, oraz o ewentualnych obciążeniach hipotecznych tych nieruchomości
Jeżeli wartość pozostawionych nieruchomości przewyższa 100.000 zł
do wniosku należy dołączyć określający tę wartość operat szacunkowy
sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego.
Dowód wartości pozostawionej nieruchomości w formie operatu
szacunkowego, sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego
wnioskodawca winien złożyć również wtedy, gdy wartość ta nie
przekracza 100.000 zł, a brak jest (jak to ma miejsce obecnie)
opracowanych przez Główny Urząd Statystyczny danych o średnich
cenach nieruchomości, lub w przypadku wątpliwości organu administracji
co do wartości pozostawionych nieruchomości podanej w oświadczeniu,
5. postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub oświadczenie właściciela wskazującego osobę uprawnioną do dziedziczenia ustawowego - w przypadku gdy wniosek składa spadkobierca lub osoba wskazana przez właściciela pozostawionej nieruchomości.
Do dowodów, o których mowa wyżej stosuje się przepisy art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Faktem jest, że ostateczną decyzją Geodety Miejskiego w W. z dnia [...] 1987 r. Nr [...], podjętą między innymi na podstawie przepisów art. 35 ust. 1 i art. 88 w związku z art. 45 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99), orzeczono sprzedać Z. K. - na jego wniosek - stanowiący własność Skarbu Państwa lokal mieszkalny nr [...] o powierzchni użytkowej [...] m2 i oddać w użytkowanie wieczyste (na 99 lat) ułamkową część terenu, na którym położony jest budynek tj, [...] części działki nr [...] o powierzchni [...] m2, przy ulicy Ł. we W. Jednocześnie w decyzji tej orzeczono zaliczyć wartość pozostawionego za granicą przez J. i L. małż, K. mienia, oszacowanego w październiku 1985 r. na kwotę [...] zł na poczet: ceny sprzedaży lokalu - [...] zł, pierwszej opłaty rocznej oraz opłat rocznych (za 99 lat) wynoszących łącznie [...] zł.
Jak wynika z treści uzasadnienia tej decyzji, pozostawienie przez J. i L. małż. K. we L. przy ulicy S. domu mieszkalnego z działką, udowodnione zostało złożonymi przez wnioskodawcę do akt sprawy: zaświadczeniem Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] 1956 r. i dowodem ubezpieczeniowym nr [...] Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Wzajemnych we L. z dnia [...] 1938 r.
W dniu [...] 1987 r. została zawarta pomiędzy Z. K. a Skarbem Państwa, w formie aktu notarialnego (Rep. A Nr [...]) umowa sprzedaży lokalu mieszkalnego i oddania w użytkowanie wieczyste gruntu, o których mowa wyżej.
Postępowanie w przedmiocie zaliczenia w wyżej wymienionej części wartości pozostawionej przez L. i J. małż. K. nieruchomości zostało zatem zakończone.
Obecnie Z. K. występuje o stwierdzenie wartości pozostawionej nieruchomości i zaliczenie wartości tej nieruchomości w pozostałej części. Według ustaleń dokonanych w postępowaniu z 1987 r. wartość "pozostawionej nieruchomości" przewyższa bowiem wartość nieruchomości, którą w wyniku tego postępowania Z. K. otrzymał.
Do akt prowadzonej obecnie sprawy o stwierdzenie i zaliczenie wartości nieruchomości, jako pozostawionej przez J. i L. małż. K. na obszarze nie wchodzącym w skład obecnego obszaru państwa, zostało złożone:
1. zaświadczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Powiatowego Oddziału w K. z dnia [...] 1946 r. Nr dz. [...]., w którym stwierdza się, że K. J. zamieszkała przed przybyciem do Polski we L. jest repatriantem przybyłym w miesiącu październiku 1945 r.,
2. odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego we W. Wydziału I Cywilnego z dnia [...] sygn. [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po L. i J. K.
Złożony dowód ubezpieczenia Nr [...] wydany dnia [...] 1938 r. przez Powszechny Zakład Ubezpieczeń Wzajemnych Inspektorat we L, dotyczący ubezpieczenia przez L. K. domu mieszkalnego z sionką, został na żądanie Z. K., jemu wydany w dniu [...] 2002r.
Ponadto, w aktach sprawy znajdują się nie uwierzytelnione kserokopie dokumentów, które zostały przekazane do tutejszego organu przez Sąd Okręgowy we W. Wydział Cywilny wraz z odpisem złożonego do tego Sądu przez Z. K. wniosku z dnia [...] 2002 r. o ustalenie, że L. i J. małż. K. pozostawili za granicą nieruchomość.
Załączone zostały również kserokopie trzech dokumentów, których treść nie została przetłumaczona na język polski
W aktach sprawy dotyczącej postępowania prowadzonego w 1987 r. znajdują się, złożone dla potrzeb tego postępowania:
opinia szacunkowa w sprawie ustalenia wartości mienia pozostawionego przez L. K., sporządzona w październiku 1985 r. przez biegłego do spraw budownictwa,
oświadczenie Z. K. z dnia [...] 1987 r., że do tego czasu nie korzystał z rekompensaty za pozostawione przez rodziców mienie.
Prawomocnym postanowieniem z dnia [...] 2002 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy we W. Wydział I Cywilny po rozpoznaniu sprawy z powództwa Z. K. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydentowi Miasta W odrzucił pozew o ustalenie, że L. i J. małż, K. pozostawili za granicą - na terenie miasta L. - w związku wojna rozpoczętą w 1939 r. nieruchomość.
W następstwie wyżej wymienionej decyzji organu odwoławczego z dnia [...] 2003 r. Z. K. przy piśmie z dnia [...] 2003 r. złożył:
kserokopię pisma L. K. do Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] 1958 r., w którym L. K. zgłasza, że pozostawił "...we L. realność wh.[...] ks. gr. gm. kat. K. część I par. I kat. S. R. w niewydzielonej części [...] na rzecz L. K., parcelę obj. 150 s. kw./[...] ul. M., oraz budynek parterowy 15 x 5,6 m z werandą 2,5 x 1,8 m kryty blachą skanalizowany studnią na tejże parceli [...]. Wyżej wymieniona parcela otoczona była płotem, znajdowało się na niej [...] drzew i [...] krzewów owocowych".
Brak urzędowego opisu pozostawionego mienia wiąże się z niemożliwością jego uzyskania od byłych władz radzieckich. Zdaniem wnioskodawcy, załączona kserokopia planu budynku parterowego oraz działki, na której był usytuowany i opinia szacunkowa pozostawionej nieruchomości wykonana przez biegłego ds. budownictwa z listy Wojewody W. całkowicie wyczerpuje temat opisu pozostawionego mienia oraz jego wartości.
W ocenie organu I instancji, zgromadzonych dowodów nie można uznać za wystarczające w rozumieniu dowodów, które wymienia przepis § 4 ust. 2 i następne wyżej powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r.
Nie wydaje się, by złożone kserokopie dokumentów w sposób bezsporny potwierdzały fakt pozostawienia nieruchomości w dacie repatriacji, a także rodzaj i powierzchnię tych nieruchomości.
Wśród złożonych dokumentów, sporządzonych przed 1 września 1939 r. brak jest takich, które mogłyby świadczyć niewątpliwie o pozostawieniu przez L. i J. K. posiadanych nieruchomości tj. aktu notarialnego, wyciągu/odpisu z księgi wieczystej czy orzeczenia sądowego stwierdzającego prawo własności.
Niezaprzeczalnym jest, że plan budynku, pozwolenie na budowę, czy dowód ubezpieczeniowy budynku mogą być przydatne w sprawie, ale same nie mogą w zupełności potwierdzać faktu pozostawienia nieruchomości.
W myśl obecnie obowiązujących przepisów prawa stwierdzenie wartości pozostawionej nieruchomości następuje na podstawie dowodu wartości tej nieruchomości (w formie operatu szacunkowego), sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym określona zostanie wartość rynkowa pozostawionej nieruchomości z uwzględnieniem cen transakcyjnych uzyskiwanych za nieruchomości podobne, sprzedawane w porównywalnej miejscowości o zbliżonej liczbie mieszkańców i stopniu urbanizacji do miejscowości, w której leży pozostawiona nieruchomość, położonej na obszarze województwa wymienionego w załączniku do rozporządzenia z 13 stycznia 1998 r. z uwzględnieniem różnic w poziomie rozwoju gospodarczego tych województw w okresie przed 1939 r. Porównywalnym do byłego województwa l. jest obecne województwo podkarpackie. Jeżeli ze względu na rodzaj pozostawionej nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, rzeczoznawca majątkowy określa wartość odtworzeniową tej nieruchomości.
Wyżej przedstawionych wymogów nie spełnia znajdująca się w aktach sprawy z [...] wycena pozostawionej nieruchomości, sporządzona w październiku [...] przez biegłego do spraw budownictwa.
Przedłożone dokumenty niezbędne do wydania decyzji (pozytywnej lub negatywnej) winny być dokumentami oryginalnymi lub potwierdzonymi przez właściwy organ "za zgodność z oryginałem". W przypadku, gdy dokumenty sporządzone zostały w języku obcym, niezbędne jest ich przetłumaczenie przez osobę do tego upoważnioną.
W związku z tym, iż we wniosku z dnia [...] 2003 r. Z. K. między innymi wnosi o zrealizowanie pozostałej części ekwiwalentu za mienie pozostawione za granicą, wyjaśnić należy, że realizacja ta, jako że następuje w drodze nabycia od Skarbu Państwa nieruchomości, czy też prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości za zaliczeniem wartości pozostawionej nieruchomości, dokonywana jest w drodze czynności cywilnoprawnej ( w drodze umowy). Realizacja w ten sposób uprawnień do ekwiwalentu jest możliwa dopiero w razie:
uzyskania przez osobę uprawnioną, wydanej w postępowaniu administracyjnymi ostatecznej decyzji, w której nastąpi stwierdzenie wartości pozostawionej nieruchomości i która zarazem potwierdzi prawo do zaliczenia wartości tej nieruchomości,
przeznaczenia przez organ administracji lub inny podmiot nieruchomości Skarbu Państwa do zbycia i ogłoszenia przetargu na zbycie,
"wygrania przetargu" przez osobę uprawnioną do otrzymania ekwiwalentu.
Ponieważ oddanie w użytkowanie wieczyste gruntów oraz ich sprzedaż, jak również sprzedaż domów, budynków lub lokali następuje w drodze czynności cywilnoprawnej, to i zaliczenie wartości pozostawionej nieruchomości następuje w drodze tej czynności, a nie decyzji administracyjnej.
W tym stanie rzeczy wszczęte na wniosek Z/ K/ z dnia [...[ 2003 r. postępowanie, w części dotyczącej zrealizowania ekwiwalentu za pozostawione mienie nieruchome, należało umorzyć jako bezprzedmiotowe
Odwołanie od powyższej decyzji złożył Z. K.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji podniósł, że oddanie w użytkowanie wieczyste gruntów oraz ich sprzedaż, jak również sprzedaż domów, budynków i lokali następuje w drodze czynności cywilnoprawnych, to i zaliczenie wartości pozostawionej nieruchomości następuje w drodze tej czynności, a nie w drodze decyzji administracyjnej.
Skargę na powyższą decyzję złożył Z. K. Przedmiotem swojej skargi uczynił także decyzję Prezydenta Miasta W.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że decyzją Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta W. z dnia [...] 1987 r., na podstawie obowiązujących wówczas przepisów, sprzedano mu, stanowiący własność Skarbu Państwa lokal mieszkalny wraz z ułamkową częścią gruntu za kwotę [...] zł jako częściową rekompensatę za pozostawione mienie. W wyniku powyższego pozostała niewykorzystana wówczas różnica przewyższająca o kwotę [...] zł wartość lokalu. Cena sprzedaży lokali nie wyczerpała całości wartości pozostawionego mienia zgodnie z oszacowaniem biegłego.
W ocenie skarżącego, treścią jego wniosków kierowanych do Urzędu Miasta była realizacja pozostałej części ekwiwalentu za mienie pozostawione za granicą, a nie o stwierdzenie wartości pozostawionej nieruchomości i zaliczenie wartości tej nieruchomości w pozostałej części.
Wskazał, że Urząd Rejonowy we W. poinformował go pismem z [...] 1992 r., że dokumenty udowadniające fakt pozostawienia mienia i zaliczenie na poczet nabycia na własność lokalu mieszkalnego znajdują się w Urzędzie i zarejestrowane zostały wśród ubiegających się o rekompensatę za mienie pozostawione poza granicami państwa pod nr [...].
Pracownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami nieprawidłowo poinformował go o konieczności wniesienia pozwu do sądu powszechnego z żądaniem ustalenia faktu pozostawienia nieruchomości na terenie L.
Sąd Okręgowy we W. postanowieniem z [...] 2002 r. odrzucił pozew o ustalenie.
W trakcie postępowania dołączył 11 poświadczonych notarialnie kserokopii dokumentów oraz 12 kserokopii dokumentów dotyczących przedmiotowej sprawy. Innych dokumentów nie był w stanie uzyskać, mimo osobistych wizyt w urzędzie Miasta L. i polskiej Agencji Konsularnej we L.
W oparciu o przedłożone dokumenty Geodeta Miejski we W. wydał w lipcu 1987 r. decyzję w sprawie rekompensaty za pozostawione mienie m.in. na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 16.09.1985 r. w sprawie zaliczenia wartości mienia nieruchomego pozostawionego za granicą.
Skarżący uważa, że załączona kserokopia planu budynku mieszkalnego oraz działki, na której był usytuowany, pozwolenie na budowę, opinia szacunkowa pozostawionej nieruchomości wykonana przez biegłego do spraw budownictwa z listy Wojewody [...], dowód ubezpieczenia budynku mieszkalnego we L. oraz pozostałe dokumenty dotyczące opłat podatku od nieruchomości do 1943 r. włącznie spełniają warunki opisu pozostawionej nieruchomości określone w § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 sierpnia 2001 r. zmieniające rozporządzenie z 13.01.1998 r. (Dz. U. Nr 9, poz. 32 ze zm.).
Skarżący uważa za oczywiste, że zaliczenie wartości pozostawionej nieruchomości następuje w drodze czynności cywilnoprawnej, a nie w drodze decyzji administracyjnej.
Skarżący uważa, że dalsze kwestionowanie faktu pozostawienia nieruchomości we L. przez jego rodziców oraz odmawianie zaliczenia wartości tej nieruchomości, jak również dążenie do umorzenia postępowania, jest kwestionowaniem decyzji podjętej w 1987 r., zakończonym aktem notarialnym dotyczącym przeniesienia własności lokalu z naruszeniem art. 212 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.).
Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Ocena zgromadzonych dowodów wymaga ponownej weryfikacji gdyż, w ocenie Sądu, nie uwzględniono w dostatecznym stopniu skutków prawnych decyzji Geodety Miejskiego we W. z dnia [...] 1987 r. o sprzedaży lokalu mieszkalnego i oddanie w użytkowanie wieczyste ułamkowej części terenu. W decyzji tej orzeczono m.in. o zaliczeniu wartości pozostawionego za granicą mienia. W zaskarżonej decyzji wskazuje się, że wówczas pozostawienie mienia za granicą uznano za udowodnione.
Sąd w dużej części podziela pogląd Wojewody zawarty w decyzji z dnia [...] 2003 r. nr [...], że decyzja Prezydenta Miasta W. jest niejako uzupełnieniem do decyzji Geodety Miejskiego z dnia [...] 1987 r. i kwestionowanie obecnie pozostawienia nieruchomości za granicą przez rodziców skarżącego w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. byłoby jednocześnie zakwestionowaniem poprzedniej decyzji, a w konsekwencji i umowy o przeniesienie własności lokalu.
Rozważając konsekwencje tej decyzji należy wskazać, że jest to decyzja ostateczna. Art. 16 Kpa stanowi, że uchylenie lub zmiana takiej decyzji, stwierdzenie jej nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie lub w ustawach szczegółowych. Przepis ten ustanawia zasadę trwałości decyzji ostatecznych i domniemanie mocy obowiązującej decyzji. Ostateczność decyzji oznacza także, że jest to ostateczne załatwienie sprawy administracyjnej. Naruszenie tej reguły przez ponowne jej rozpoznanie pociąga za sobą sankcje nieważności.
W powyższej sprawie mamy do czynienia z częściowym zaliczeniem mienia pozostawionego za granicą. Poprzednia decyzja ma charakter prejudykacyjny. Jednakże nie jest to automatyzm w sytuacji, gdy zmianie uległa podstawa materialnoprawna i procedura, której spełnienie warunkuje realizację roszczenia.
Decyzja Geodety Miejskiego we W. z [...] 1987 r. oparta była o przepisy art. 35 ust. 1 i art. 88 ustawy z 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99) oraz przepisy uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej z 20.11.1985 r. w sprawie zasad odszkodowania za wywłaszczone grunty oraz w sprawie szczegółowych zasad ustalania cen gruntów nie zabudowanych i znajdujących się pod zabudową w poszczególnych miejscowościach woj. włocławskiego.
Powołano się także na rozporządzenie Rady Ministrów z 16.09.1985 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu oddawania w użytkowanie wieczyste gruntów i sprzedaży nieruchomości państwowych, kosztów i rozliczeń z tym związanych oraz zarządzania sprzedanymi nieruchomościami (Dz. U. Nr 47, poz. 239).
Decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Tożsamość musi dotyczyć też przedmiotu sprawy, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Stan faktyczny powinien być brany pod uwagę, jeżeli chodzi o tożsamość sprawy, tylko w odniesieniu do faktów prawotwórczych (M. Jaśkowska, A. Wróbel: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Zakamycze 2000 str. 912).
W rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia ze zmienionym stanem prawnym. Wskazane przepisy nie obowiązują. Zmiana stanu prawnego nie wpływa przy tym na zmianę przedmiotu, jeżeli regulacja prawna została przejęte w pełni przez nowy akt.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest rozważań na temat wpływu poprzednio wydanej w sprawie decyzji (Geodety Miejskiego we W [...] 1987 r.) na obecnie rozstrzyganą sprawę w tym związania lub nie tą decyzją, w szczególności w kontekście zmienionego stanu prawnego.
Stanowi to naruszenie art. 107 § 3 Kpa. Naruszono także art. 10 § 1 Kpa poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Realizacją pełną tego przepisu nie jest żądanie nadesłania znanych stronie dowodów.
Należy podzielić pogląd, że oddanie w użytkowanie wieczyste gruntów oraz ich sprzedaż, jak również sprzedaż domów, budynków lub lokali następuje w drodze czynności cywilnoprawnej, to i zaliczenie pozostawionej nieruchomości następuje w drodze tej czynności, a nie decyzji administracyjnej.
Zresztą kwestia ta nie jest sporna między stronami.
Przepisy prawne, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji utraciły moc z dniem 30 stycznia 2004 r. W tym dniu weszła w życie ustawa z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczeniu na poczet ceny sprzedaży oraz opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. Nr 6, poz. 39). Art. 15 tej ustawy przewiduje, że postępowanie w sprawach potwierdzania praw do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów.
Uzasadnia to, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylenie zaskarżonej decyzji.