II SA/BD 662/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzje organów pomocy społecznej, które nie rozpoznały wniosku o zasiłek celowy w całości i w sposób zgodny z wolą strony, naruszając przepisy KPA i ustawy o pomocy społecznej.
Skarżący M. T. złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego na żywność, rekompensaty za leki oraz specjalnego zasiłku celowego na odzież i obuwie. Organy przyznały jedynie specjalny zasiłek celowy na żywność i leki, nie rozpatrując wniosku o odzież i obuwie oraz nie stosując właściwego trybu dla zasiłku na żywność. WSA w Bydgoszczy uchylił obie decyzje, wskazując na naruszenie przepisów KPA i ustawy o pomocy społecznej, w tym nierozpoznanie wniosku w całości i w sposób zgodny z wolą strony.
Skarżący M. T. złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego na żywność (z kryterium 200%), rekompensaty za leki oraz specjalnego zasiłku celowego na odzież i obuwie. Organ I instancji przyznał specjalny zasiłek celowy na żywność i leki w kwocie [...] zł, nie odnosząc się do wniosku o odzież i obuwie oraz stosując niewłaściwy tryb przyznania zasiłku na żywność. Organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organy nie rozpoznały wniosku w całości i w sposób zgodny z wolą strony, naruszając przepisy KPA i ustawy o pomocy społecznej. Sąd wskazał, że organy powinny były rozpoznać wniosek o zasiłek na żywność w ramach programu "Posiłek w szkole i w domu" oraz odnieść się do wniosku o środki na odzież i obuwie. Ponadto, organy nie wyjaśniły wystarczająco stanu faktycznego sprawy, w tym zakresu dotychczas udzielanej pomocy skarżącemu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organy obu instancji nie rozpoznały wniosku w całości i w formie zgodnej z wolą skarżącego, naruszając przepisy.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organy pominęły wnioskowany przez skarżącego tryb przyznania zasiłku na żywność (program "Posiłek w szkole i w domu") oraz nie rozpoznały wniosku o przyznanie środków na odzież i obuwie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (15)
Główne
ups art. 41 § pkt 1
Ustawa o pomocy społecznej
W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy.
Dz.U. 2021 poz 2268 art. 41
Pomocnicze
ups art. 39 § ust. 1 i 2
Ustawa o pomocy społecznej
Zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w tym na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia.
ups art. 8 § ust. 1 i 3
Ustawa o pomocy społecznej
Określa kryterium dochodowe dla zasiłku celowego i definicję dochodu.
Pusa art. 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
ppsa art. 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu administracji.
ppsa art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga sprawę co do istoty lub uchyla decyzję.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do oceny na podstawie zebranego materiału, czy zostały udowodnione okoliczności faktyczne.
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej art. 3 § ust. 1 i 2
Zadania pomocy społecznej.
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej art. 3 § ust. 3
Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności.
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej art. 3 § ust. 4
Potrzeby osób i rodzin powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej art. 36 § ust. 1 lit. c
Świadczenia pieniężne z pomocy społecznej, w tym zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie rozpoznały wniosku skarżącego w całości, pomijając żądanie przyznania środków na odzież i obuwie. Organy zastosowały niewłaściwy tryb przyznania zasiłku na żywność, zamiast programu "Posiłek w szkole i w domu". Organy nie wyjaśniły wystarczająco stanu faktycznego sprawy i motywów swoich rozstrzygnięć.
Godne uwagi sformułowania
organy obu instancji wydały rozstrzygnięcia w sprawie, w ramach których pominęły wnioskowany przez skarżącego tryb i rodzaj wsparcia nie rozstrzygnęły o całości wniosku skarżącego nie wyjaśniły w sposób pełny i wystarczający stanu faktycznego sprawy decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają więc szczególnie wnikliwego i wszechstronnego uzasadnienia
Skład orzekający
Jarosław Wichrowski
przewodniczący
Katarzyna Korycka
sprawozdawca
Grzegorz Saniewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o pomocy społecznej dotyczących rozpoznawania wniosków, przyznawania zasiłków celowych i specjalnych zasiłków celowych, a także obowiązków organów w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy i procedury administracyjnej w zakresie pomocy społecznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje praktyczne problemy osób w trudnej sytuacji życiowej w dostępie do pomocy społecznej i błędy popełniane przez organy administracji, co jest istotne dla prawników i obywateli.
“Błędy urzędników pozbawiły potrzebującego pomocy. Sąd administracyjny interweniuje.”
Sektor
pomoc społeczna
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bd 662/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy Data orzeczenia 2023-12-20 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-06-13 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy Sędziowie Grzegorz Saniewski Jarosław Wichrowski /przewodniczący/ Katarzyna Korycka /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6320 Zasiłki celowe i okresowe Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 2268 art. 41 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Korycka (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza B. z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...]. Uzasadnienie Pismem z dnia [...] stycznia 2023 r. skarżący M. T. wniósł do Ośrodka Pomocy Społecznej (OPS) w P. o przyznanie mu: 1) zasiłku celowego na zakup żywności, wskazując przy tym, że kryterium dochodowe jakie obowiązuje dla tego zasiłku od 1 stycznia 2023 r. to 200% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej; 2) rekompensaty za zakup leków, wskazując że w tym przypadku kryterium dochodowe wynosi 140% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej; 3) specjalnego zasiłku celowego, przy którym nie jest brane pod uwagę kryterium dochodowe, przyznawanego w uzasadnionych przypadkach, wskazując, że nie posiada on środków na zakup m.in. obuwia zimowego, kurtki oraz innych artykułów pierwszej pomocy oraz na opłatę pokoju. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Burmistrz B. (któremu przedmiotowy wniosek przekazano z uwagi na właściwość związaną z ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały skarżącego będącego osobą bezdomną) decyzją z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] postanowił przyznać skarżącemu specjalny zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup żywności oraz leków w kwocie [...]zł jednorazowo. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w toku postępowania przeprowadzono wywiad środowiskowy na podstawie którego ustalono, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, a jego miesięczny dochód netto z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku to [...] zł. W związku z tym – jak stwierdził organ - osiągany dochód przekracza określone w przepisach kryterium dochodowe na osobę samotnie gospodarującą – [...] zł. Jednak biorąc pod uwagę sytuację bytową i materialną skarżącego (bezdomność, bezrobocie, niepełnosprawność) organ uznał, że w sprawie zachodzi szczególny przypadek uzasadniający przyznanie świadczenia w formie specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. 2021 r. poz. 2268 ze zm., dalej jako "ups") w wysokości [...] zł, podkreślając przy tym, że kwota ta wynika z ograniczonych możliwości OPS, z którego pomocy korzysta 310 rodzin rocznie, natomiast budżet na rok 2023 na realizację zasiłków celowych wynosi około [...] zł miesięcznie. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, w którym zarzucił przyznanie mu jednego zasiłku w kwocie [...]zł na zakup żywności i leków, podczas gdy są to dwa różne zasiłki. Podkreślił przy tym, że "Posiłek w szkole lub w domu" to program rządowy, którego kryterium dochodowe wynosiło w 2022 r. 150% ustawowego kryterium dochodowego, a od 1 stycznia 2023 r. wynosi 200% i jest skierowane do osób niepełnosprawnych, schorowanych, bezdomnych i w trudnej sytuacji życiowej. Podkreślił także, że nie ma pieniędzy na higienę, bieliznę, odzież. Opisał także obszernie swoją trudną sytuację życiową. Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że w toku postępowania ustalono, iż skarżący to osoba bezdomna i schorowana, z prawem do zasiłku i z orzeczeniem o niepełnosprawności, że ponosi koszty: [...] zł/dobę za wynajem pokoju oraz ok. [...] zł na leki, a jego dochód jak wynika z akt sprawy wynosi [...] zł – a zatem przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 ups. Jednak – jak wskazało Kolegium - biorąc po uwagę sytuację zdrowotną skarżącego oraz treść art. 41 ups, uznać należało, że organ I instancji prawidłowo uznał, że w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek i przyznał skarżącemu pomoc w wysokości [...] zł. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że organ dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi na zasiłki celowe, o które ubiega się nie tylko skarżący oraz że skarżącemu od sierpnia 2022 r. udzielane jest wsparcie. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy podnosząc, że jest ona niezgodna z prawdą, ponieważ być może nie uwzględnia wszystkich przesłanych przez niego dokumentów. Wskazał, że zasiłek dla bezrobotnych w wysokości [...] zł otrzymywał tylko w sierpniu, wrześniu i październiku, a następnie w wysokości [...] zł. Wskazał również na swoje koszty utrzymania, podkreślając, że nie jest w stanie się utrzymać bez pomocy ze strony organu. Podkreślił przy tym, że ma świadomość iż przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, jednak, jak wskazał w programie "Posiłek w szkole lub w domu" kryterium dochodowe określono na 150% określonego w ups kryterium dla osoby samotnie gospodarującej, a od [...] stycznia 2023 r. na 200% tego kryterium. Wskazał również na swoją ciężką sytuację zdrowotną i zaznaczył, że zwracał się do organu również o obuwie, odzież, środki higieniczne, a otrzymał wyłącznie [...] zł na zakup wszystkiego, co przy obecnych cenach stanowi niewielkie wsparcie. Podniósł, że w jego ocenie jego sytuacja jest wyjątkowa co spełnia przesłankę przyznania specjalnego zasiłku celowego, ale jest to kwestia uznaniowa MOPS w B.. Zarzucił także, że SKO nie ustaliło, ile wynoszą jego całkowite koszty utrzymania. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej powoływanej jako "ppsa") wykazała, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie odpowiadają prawu. Kwestią wymagającą analizy w niniejszej sprawie jest poprawność rozpatrzenia przez organy wniosku M. T. z dnia [...] stycznia 2023 r., w którym zwrócił się on do organu pomocowego o przyznanie mu zasiłku celowego na zakup żywności, ze wskazaniem na obowiązujące w tym przypadku kryterium wynoszące 200% kryterium dochodowego; o rekompensatę zakupu leków; oraz o przyznanie specjalnego zasiłku celowego na zakup m.in. odzieży, obuwia i innych artykułów pierwszej pomocy. Wniosek ten został rozpatrzony poprzez przyznanie skarżącemu specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności oraz leków w kwocie [...]zł jednorazowo. Podstawę prawną wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia [...] marca 2004 r. o pomocy społecznej. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także zapobieganie wskazanym w art. 2 ust. 1 ups trudnym sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 1 i 2 ups). Przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ups), a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ups). Stosownie do art. 36 ups pomoc społeczna może przybrać postać świadczenia pieniężnego (ust. 1) i niepieniężnego (ust. 2). Pośród świadczeń pieniężnych wskazano m.in. na zasiłek celowy oraz specjalny zasiłek celowy (art. 36 ust. 1 lit. c ups). Zgodnie z art. 39 ups zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (ust. 1), w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Przy czym, co istotne, prawo do tego zasiłku, zgodnie z art. 8 ups, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł. Jak wskazano w ust. 3 tego artykułu za dochód uważa się zaś sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Ponadto, stosownie do treści art. 41 ups, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi (pkt 1). Zasiłek ten, tak jak zasiłek celowy przewidziany w art. 39 ups ukierunkowany jest na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. O tym czy zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 41 pkt 1 ups decydują indywidualne okoliczności każdej sprawy. Przyznanie tego rodzaju zasiłku powinno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 ups) – co winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Ustalenie, że wnioskodawca spełnia przesłanki do otrzymania specjalnego zasiłku celowego nie oznacza jednak, że powstaje obowiązek uwzględnienia zgłoszonego żądania w całości lub w części. Rozpoznanie wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 ups, tak jak i zasiłku celowego na podstawie art. 39 ups, opiera się bowiem na zasadzie uznania administracyjnego, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę określenie "może być przyznany", zamiast określenia "przyznaje się". Uznanie administracyjne, choć nie nakazuje organowi spełnienia każdego żądania wnioskodawcy, to nie pozwala mu jednak na dowolność w załatwieniu sprawy. Orzekając w ramach uznania organ ma obowiązek wziąć pod uwagę wskazówki co do zasad udzielania pomocy społecznej osobom potrzebującym, pamiętając nie tylko o tym, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy - art. 3 ust. 3 ups ale i o tym, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej - art. 3 ust. 4 ups. Kontrola decyzji uznaniowej dokonywana przez sąd administracyjny polega na zbadaniu jej zgodności z prawem, bez wnikania w celowość rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji zawierającej określone w niej rozstrzygnięcie, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania dozwolonego prawem oraz czy właściwie ocenił stan faktyczny sprawy i należycie uzasadnił rozstrzygnięcie z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa. Powyższe w realiach sprawy powoduje zatem m.in. to że organ, ustalając wysokość zasiłku celowego czy też specjalnego zasiłku celowego, zobligowany jest więc wziąć pod uwagę nie tylko potrzeby wnioskodawcy, ale również wielkość posiadanych środków finansowych oraz liczbę osób uprawnionych do korzystania z pomocy społecznej. Odnotować należy jednak w tym miejscu, że w celu wspierania finansowego gmin w zakresie realizacji zadania dożywiania dzieci i zapewnienia posiłku osobom tego pozbawionym Rada Ministrów uchwałą nr 140 z dnia 15 października 2018 r. powołała do życia wieloletni rządowy program pt. "Posiłek w szkole i w domu", zakreślając ramy jego obowiązywania na lata 2019-2023 (M. P. z 2018 r. poz. 1007 dalej również jako "Program"). Celem tego Programu jest zapewnienie posiłku dzieciom, uczniom i młodzieży oraz objęcie pomocą osób dorosłych, zwłaszcza osób starszych, chorych lub niepełnosprawnych i samotnych. Stosownie do postanowień pkt III.2.1 załącznika do wskazanej uchwały Rady Ministrów ze środków przekazywanych w ramach Programu, gminy udzielają wsparcia w postaci posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości – 150%, a od dnia 1 stycznia 2023 r. (w następstwie podjęcia uchwały nr 264 Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2022 r. zmieniającej uchwałę w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023) - 200% kryterium, o którym mowa w art. 8 ups, osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ups, w szczególności osobom starszym, chorym i niepełnosprawnym. Zatem pomoc w ramach Programu może zostać przyznana osobom spełniającym warunki do uzyskania pomocy w trybie ustawy o pomocy społecznej oraz tym, których dochód nie przekracza zgodnie z ww. uchwałą zmieniającą 200% kryterium dochodowego określonego w art. 8 ups, tj. w realiach sprawy [...] zł. Wskazane kryterium podwyższone zostało przez lokalnego prawodawcę do 200% na mocy uchwały Rady Miejskiej w B. z dnia [...] stycznia 2023 r. (nr [...]) w sprawie zmiany Uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] grudnia 2018 r. w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do korzystania z pomocy społecznej przez osoby objęte rządowym programem "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023. Mając powyższe na uwadze należy zatem stwierdzić, że organy pomocowe, które zgodnie z założeniami ups winny w miarę możliwości uwzględniać potrzeby osób ubiegających się o pomoc, zobowiązane są w szczególności do rozpoznawania wniosków mając na względzie wolę osób ubiegających się o świadczenia. Przy czym nie chodzi tu o samą kwestię przyznania dokładnie tego, o co wnioskodawca wnioskuje, co jak już wyżej wskazano, zależy przecież od uznania organu. Wola wnioskodawcy winna być jednak realizowana od strony formalnej poprzez rozpoznanie wniosku w odpowiednim trybie, w sposób kompletny i w granicach tego wniosku. Ponadto z uwagi na to, że rozstrzygnięcia w zakresie przyznania świadczeń z pomocy społecznej mają charakter uznaniowy obowiązkiem organów jest w takich przypadkach dokładne wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji wszystkich okoliczności, które miały wpływ na jej podjęcie. Organ administracji nie może podejmować decyzji w sposób całkowicie dowolny, jest on bowiem związany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa) w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, jak również przepisami ustawy o pomocy społecznej. Decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają więc szczególnie wnikliwego i wszechstronnego uzasadnienia kryteriów i okoliczności, jakimi organ kierował się przy ustaleniu określonej treści rozstrzygnięcia. Zestawiając zatem powyższą konstatację z wydanymi w sprawie rozstrzygnięciami oraz z treścią wniosku skarżącego z dnia [...] stycznia 2023 r. Sąd zważył, że organy obu instancji wydały rozstrzygnięcia w sprawie, w ramach których pominęły wnioskowany przez skarżącego tryb i rodzaj wsparcia (tj. przyznały skarżącemu specjalny zasiłek celowy na zakup żywności w trybie art. 41 ups, w sytuacji gdy wnioskował on o przyznanie zasiłku celowego w ramach programu rządowego "Posiłek w szkole i w domu", spełniając kryterium dochodowe określone w Programie); nie rozstrzygnęły o całości wniosku skarżącego (z uwagi na całkowite pominięcie i nie odniesienie się do pkt 3 wniosku, w którym to skarżący wnosił o wsparcie w formie specjalnego zasiłku celowego na zakup m.in. odzieży i obuwia); oraz nie wyjaśniły w sposób pełny i wystarczający stanu faktycznego sprawy (w szczególności tego jaką pomocą ze strony organów jest objęty skarżący, pomimo ogólnego powołania się na tę okoliczność). Jak wynika z akt administracyjnych w piśmie z dnia [...] stycznia 2023 r. M. T. sformułował trzy odrębne wnioski, w trzech wyodrębnionych punktach, dotyczące zasiłków na zakup: 1) żywności, 2) leków oraz 3) odzieży, obuwia i innych artykułów pierwszej pomocy. W pkt 1 wniósł o przyznanie mu zasiłku celowego na żywność, wskazując jednocześnie na kryterium dochodowe 200%, od którego zależy możliwość przyznania go. Nie ulega zatem wątpliwości, że intencją skarżącego było otrzymanie świadczenia na zakup żywności w formie zasiłku celowego w ramach programu rządowego "Posiłek w szkole i w domu", co potwierdził następnie na gruncie odwołania. Tymczasem organ I instancji wniosek o świadczenie na zakup żywności rozstrzygnął w trybie art. 41 ups, nie tłumacząc na gruncie uzasadnienia wydanej przez siebie decyzji powodów takiego rozstrzygnięcia, które nie będąc zgodnym z wolą wnioskodawcy wyjaśnienia takiego wymagało. Przy czym, jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych pisma z dnia [...] marca 2023 r. skierowanego z MOPS w B. do SKO w B., organ I instancji objął skarżącego w tym zakresie świadczeniem w postaci specjalnego zasiłku celowego z uwagi na to, że – jak wskazał - nie uprawomocniła się jeszcze uchwała Rady Miejskie w B. podwyższająca kryterium, od którego zależy przyznanie pomocy w formie posiłku w ramach Programu ze 150% na 200%. Argumentację tę ocenić należy jednak jako niezasługującą na akceptację. Podkreślić należy bowiem, że wysokość kryterium ustalona została na 200% uchwałą zamieniającą (nr [...]) Rady Ministrów już od dnia [...] stycznia 2023 r., a skarżący przedmiotowy wniosek złożył [...] stycznia 2023 r. Termin w jakim zostało dostosowane prawo lokalne do zapisów uchwały zmieniającej nie może natomiast rodzić negatywnych konsekwencji dla wnioskodawcy. Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że ww. wyjaśnienia organu, iż nie zostało przyznane skarżącemu świadczenie w ramach programu rządowego z uwagi na to, że uchwała lokalna podwyższająca kryterium na 200% nie weszła jeszcze w życie, całkowicie pomijają fakt, że skarżący, który osiągnął w grudniu dochód w wysokości [...] zł nie przekraczał również dotychczas obowiązującego kryterium w wysokości 150% kryterium dochodowego. Bez względu wiec na termin wejście w życie nowej uchwały lokalnej w sprawie kryterium dotyczącego programu rządowego oraz niezależnie od przyjęcia, czy kryterium wynosiło 150% czy też 200% kryterium dochodowego, skarżący spełniał zatem w dniu podjęcia rozstrzygnięcia przez organ I instancji przesłanki dla przyznania mu wnioskowego świadczenia (zasiłku celowego) w ramach Programu. Tym samym uznać należy, że organ I instancji bez uzasadnionej przyczyny orzekł w tym zakresie niezgodnie z żądaniem skarżącego, nie wyjaśniając tego w żaden sposób w uzasadnieniu podjętej decyzji, co wydaną w ten sposób decyzję czyni dowolną (w tym w aspekcie mówności finansowych organu na udzielenie wnioskowanego przez skarżonego wsparcia) i tym samym wadliwą. Również organ II instancji, który orzekał w dniu [...] kwietnia 2023 r. - a więc już po podjęciu uchwały Rady Miejskiej w B. z dnia [...] stycznia 2023 r. (nr [...]) w sprawie zmiany Uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] grudnia 2018 r. w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do korzystania z pomocy społecznej przez osoby objęte rządowym programem "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023 – nie skonwalidował w tym zakresie rozstrzygnięcia organu I instancji i nie rozpatrzył pkt 1 wniosku skarżącego zgodnie ze wskazanym w nim trybem i formą wnioskowanego wsparcia (zasiłek celowy w ramach Programu), nie odnosząc się nawet na gruncie uzasadnienia decyzji do tejże kwestii, mimo iż skarżący wskazał na to w odwołaniu. Obydwie wydane w sprawie decyzję ocenić należy w tym zakresie jako dowolne i w efekcie wadliwe. Kolejnym uchybieniem obydwu organów jest nierozpoznanie wniosku z dnia [...] stycznia 2023 r. w całości, z uwagi na pominięcie tego, że skarżący ubiegając się o wsparcie wskazywał w pkt 3 wniosku, że wnosi o przyznanie specjalnego zasiłku celowego i powołał się na potrzebę zakupienia odzieży, obuwia oraz innych artykułów pierwszej pomocy. Organ I instancji przyznając skarżącemu specjalny zasiłek celowy na podstawie art. 41 ups określił natomiast w sentencji decyzji, że przeznaczeniem świadczenia jest zakup żywności oraz leków i w żaden sposób nie odniósł się do żądania skarżącego dotyczącego przyznania mu środków na zakup odzieży, obuwia i artykułów pierwszej pomocy. Również organ odwoławczy całkowicie pominął tę kwestię, mimo iż skarżący na gruncie odwołania ponownie wskazywał na brak m.in. kurtki, butów zimowych, bielizny. Sąd dodatkowo uznaje za niewystarczająco wyjaśnioną w sprawie kwestię korzystania przez skarżącego z pomocy ośrodka pomocy społecznej, która to niewątpliwie może mieć wpływ na rodzaj i zakres udzielanego wsparcia z pomocy społecznej w następstwie rozpatrywania kolejnych wniosków skarżącego. Podkreślić należy w tym miejscu, że organ I instancji w ogóle nie odniósł się w treści decyzji do tego czy skarżący korzystał lub korzysta z innych świadczeń socjalnych. Informację o regularnym korzystaniu z pomocy ośrodka pomocy społecznej organ I instancji zawarł bowiem wyłącznie w znajdującym się w aktach sprawy piśmie z dnia [...] marca 2023 r., skierowanym do organu II instancji. Kolegium natomiast w treści wydanej przez siebie decyzji powołało się na tę okoliczność, jednak jedynie ogólnikowo, wskazując również, że dnia [...] lutego 2023 r. przyznano skarżącemu [...] zł w ramach programu rządowego "Posiłek w szkole i w domu", a decyzją z [...] stycznia 2023 r. pomoc w formie specjalnego zasiłku celowego na zakup żywności i środków higieny w wysokości [...] zł. Z uzasadnienia decyzji SKO nie wynika jednak, czy ustalenia te są kompletne, a tym bardziej nie obrazują one na czym polega wspomniana "regularność korzystania ze świadczeń socjalnych" przez skarżącego i w jakiej ogółem wysokości uzyskał on w danym okresie pomoc ze strony organu pomocowego. Podsumowując stwierdzić należy, że organy obu instancji wydały decyzje nieodpowiadające prawu, gdyż nie rozpoznały wniosku skarżącego w całości oraz w formie i trybie w jakich domagał się tego skarżący, a ponadto nie ustaliły i nie wyjaśniły w uzasadnieniu decyzji wszystkich okoliczności mających wpływ na treść rozstrzygnięcia. W szczególności nie wyjaśniły z jakich względów przyznały świadczenie w wysokości akurat [...] zł na żywności i leki, a nie w innej wysokości i dlaczego nie przyznały pomocy na zakup odzieży, obuwia i innych artykułów, o którą to pomoc wnioskował również skarżący, a także nie przedstawiły zakresu udzielonego dotychczas wsparcia skarżącemu. W ocenie Sądu, nie stanowi wystarczającego wyjaśnienia motywów rozstrzygnięcia podejmowanego w ramach uznania administracyjnego, przywołanie przez organy w uzasadnieniu decyzji przepisów mających zastosowanie w sprawach z pomocy społecznej, poczynienie ogólnych rozważań dotyczących zasad przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, czy też wskazanie na ograniczone środki w budżecie gminy i ogólne powołanie się na regularne korzystanie ze wsparcia organów pomocy społecznej. Wyjaśnienie powyższych kwestii oraz wszechstronne i szczegółowe ustalenie stanu faktycznego jest kluczowe z punktu widzenia oceny możliwości przyznania skarżącemu świadczeń, o które wniósł pismem z dnia 9 stycznia. 2023 r. Dokonanie ustaleń istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy oraz przede wszystkim rozpatrzenie wniosku skarżącego w całości i z uwzględnieniem wnioskowego rodzaju i trybu wsparcia, rodzi konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego obydwu wydanych decyzji. W tym stanie rzeczy Sąd zważył, że w sprawie doszło do naruszenia wyszczególnionych powyżej norm określonych w kpa jak i w ups, co niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i co uzasadnia uchylenie obu decyzji wydanych w sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 135 ppsa.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI