II SA/Bd 659/25

II SA/Bd 659/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-11-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /sprawozdawca/
Joanna Brzezińska /przewodniczący/
Urszula Wiśniewska
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1210
art. 72 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant starszy sekretarz sądowy Natalia Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2025 r. sprawy ze skargi M.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 26 czerwca 2025 r. nr SKO-522-268/25 w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2025 r. wydaną z upoważnienia Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego przez Zastępcę Dyrektora Departamentu Infrastruktury Drogowej Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Marszałkowskiego po wszczęciu i przeprowadzeniu z urzędu postępowania w oparciu o przepis art. 72 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U.
z 2024 r., poz. 1210; dalej też jako: u.k.p.) unieważniono praktyczny egzamin na prawo jazdy kategorii B przeprowadzony w dniu [...] lutego 2025 r. w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w T. z egzaminowaną M. M..
Organ wskazał, że po analizie dokumentacji przekazanej na skutek skargi wniesionej przez egzaminowaną stwierdzono, iż prawidłowe odniesienie się do zarzutów odwołania wymaga zbadania i przeanalizowania nagrania z przebiegu egzaminu. WORD
w T. nie dysponuje takim nagraniem, bowiem nastąpił błąd zapisu strumienia przez rejestrator, co potwierdza notatka głównego specjalisty ds. systemu informatycznego i analiz.
Od powyższej decyzji odwołał się M. G. - egzaminator
w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w T. (dalej też: Skarżący), nie zgadzając się z oceną dokonaną w decyzji i podważając prawne podstawy rozstrzygnięcia. Podkreślił, że jako egzaminator prawidłowo ocenił sytuację podczas egzaminu, a przede wszystkim popełnione błędy i jego ocena wyrażona w dokumentacji - w tym również sporządzonej po wniesieniu skargi - była prawidłowa. Nie było żadnych przesłanek, aby uznać jego brak obiektywizmu czy naruszenie jakichkolwiek zasad. Nie miał wiedzy, że nagranie było wadliwe, a błędy popełnione podczas egzaminu były na tyle istotne, że w żaden sposób nie pozwalały na pozytywną ocenę. W ocenie odwołującego nie ma żadnych podstaw do unieważnienia egzaminu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] czerwca 2025 r. utrzymało w mocy ww. decyzję. Na wstępie organ przywołał treść przepisów u.k.p. mających zastosowanie w sprawie. Podał, że z akt sprawy wynika, iż w dniu [...] lutego 2025 r. M. M. przystąpiła do egzaminu na prawo jazdy. Po nieprawidłowym wykonaniu części zadań egzaminacyjnych w tym wymagających interwencji (awaryjnego hamowania oraz zatrzymania pojazdu), egzaminator przerwał egzamin ogłaszając to osobie egzaminowanej i podając tego przyczynę. Osoba egzaminowana na skrzyżowaniu nie ustąpiła pierwszeństwa przejazdu i nie zachowała szczególnej ostrożności błędnie oceniając sytuację na skrzyżowaniu. W złożonej skardze na przebieg egzaminu, egzaminowana podniosła zarzuty dotyczące niewłaściwej i nieobiektywnej oceny sytuacji przez egzaminatora wnosząc
o przeanalizowanie zapisów videorejestratora i dokładne sprawdzenie przebiegu egzaminu. Skarga ta po uzyskaniu stanowiska egzaminatora nadzorującego oraz ustaleniu, że WORD w T. nie dysponuje pełnym nagraniem przebiegu egzaminu (błąd zapisu strumienia przez rejestrator) i przekazaniu jej do Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego spowodowała, iż z urzędu wszczęto postępowanie w trybie art. 72 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 1 u.k.p., a następnie zaskarżonym rozstrzygnięciem orzeczono o unieważnieniu opisanego wyżej egzaminu.
Organ za nieuzasadnione uznał zarzuty odwołania dotyczące braku podstaw prawnych do unieważnienia egzaminu. Podkreślił, że przywołany w odwołaniu przepis (nieobowiązujący) został zastąpiony § 7 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury
z dnia [...] listopada 2023 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się
o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz.U z 2023 r., poz. 2659).
Organ dodał, że nie poważa ani wiedzy, ani kompetencji egzaminatora, a podkreśla jedynie, że brak zapisu przebiegu egzaminu przeprowadzonego w dniu [...] lutego 2025 r. nie pozwala na jego ocenę i odniesienie się do zarzutów wniesionych przez egzaminowaną.
W złożonej do tut. Sądu skardze, Skarżący – M. G. wniósł
o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości zarzucając:
1) obrazę prawa materialnego w postaci art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. poprzez przyjęcie przez SKO, że stwierdzenie braku nagrania egzaminu kilka dni po jego negatywnym wyniku stanowi "nieprawidłowość mającą wpływ na wynik egzaminu";
2) obrazę prawa materialnego w postaci § 7 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia poprzez przyjęcie przez SKO, że każdy stwierdzony ex post brak nagrania z egzaminu państwowego na prawo jazdy jest równoznaczny z koniecznością unieważnienia egzaminu, a Dyrektor WORD nie ma prawa dyskrecjonalnie ocenić czy stwierdzony brak nagrania miał (mógł mieć) wpływ na przebieg egzaminu;
3) obrazę prawa materialnego poprzez zastosowanie nieobowiązującej już
i nieistniejącej regulacji prawnej w postaci § 21 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania
i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz.U. z 2005 r. nr 217, poz. 1834); od ponad dwunastu lat, tj. od [...] stycznia 2013 r. nie istnieje podstawa prawna pozwalająca powtórzyć, niejako automatycznie, egzamin lub unieważnić go tylko z tego powodu, że nagranie dokumentujące przebieg egzaminu jest wadliwe, częściowe bądź nie nastąpiło. Organ posłużył się nieistniejącym przepisem prawnym, przez co naruszył zasadę podstawowej wykładni prawa nakazującej zakładać, że ustawodawca działa racjonalnie. SKO uznało, że zupełnie bez znaczenia jest istotna zmiana prawa w postaci uchylenia automatyzmu unieważnień egzaminów wskutek awarii urządzenia nagrywającego egzamin;
4) rażący błąd w ustaleniach faktycznych SKO polegający na pominięciu
podstawowego faktu, że M. M. nie zdała egzaminu na prawo jazdy wyłącznie wskutek istotnych własnych błędów podczas egzaminu państwowego na prawo jazdy;
5) sprzeczność ustaleń przyjętych jako podstawa orzekania SKO z zebranym w sprawie materiałem dowodowym poprzez przyjęcie, jakoby w sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające przerwanie egzaminu praktycznego M. M., podczas gdy z przepisów ustawy o kierujących pojazdami wynika, że część praktyczna egzaminu może zostać zakończona wynikiem negatywnym nawet przed wykonaniem wszystkich określonych zakresem egzaminu zadań. Dla organu wydającego zaskarżoną decyzję całkowicie bez znaczenia pozostała merytoryczna ocena i rzetelna decyzja egzaminatora, którą słusznie podjął jako uprawniony do przeprowadzania egzaminów państwowych.
W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że w przedmiotowej sprawie doszło do niezawinionego naruszenia przepisu prawa w zakresie nagrania, jednakże nie miało to jakiegokolwiek wpływu na wynik egzaminu państwowego na prawo jazdy. Zdaniem Skarżącego, brak nagrania może więc zostać uznany za naruszenie przepisów egzaminacyjnych, jednakże w przypadku M. M. nie miało to w ogóle wpływu na wynik egzaminu.
Skarżący podkreślił, że brak nagrania nie powoduje automatycznego unieważnienia egzaminu. Może stanowić podstawę do unieważnienia na mocy decyzji marszałka województwa wyłącznie jeśli zostanie uznane, że naruszenie danego rodzaju, stwierdzone dopiero po egzaminie, mogło mieć wpływ na wynik egzaminu.
W przypadku egzaminu M. M., podczas egzaminu w ogóle nie było wiadomym, aby nagranie mogło być wadliwe. Egzamin przebiegał w sposób standardowy, a zakończony został wynikiem negatywnym wyłącznie wskutek jednoznacznych błędów, popełnionych przez osobę egzaminowaną.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Zgodnie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że przedmiotem kontroli sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności)
z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz
z przepisami prawa procesowego regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstawy do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.), tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2025 r. Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego orzekającą o unieważnieniu egzaminu państwowego w zakresie kategorii B prawa jazdy przeprowadzonego [...] lutego 2025 r., pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Spór dotyczy zasadności unieważnienia państwowego egzaminu praktycznego
w zakresie prawa jazdy kat. B przeprowadzonego przez Skarżącego (egzaminatora). Skarżący podnosi, że nie było podstaw do unieważnienia egzaminu, bowiem zaistniały okoliczności uzasadniające przerwanie egzaminu i stwierdzenie, że wynik egzaminu jest negatywny wskutek błędów egzaminowanej, a nie przeprowadzenia egzaminu
w sposób niezgodny z przepisami prawa. Brak natomiast nagrania (zarejestrowania)
z części egzaminu nie miał wpływu na negatywny wynik egzaminu. Z kolei organ podkreśla, że brak istotnej części nagrania z przebiegu egzaminu z powodu wadliwości plików należy ocenić jako przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami prawa,
a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik.
W zaistniałym sporze rację należy przyznać organowi.
Zgodnie z art. 67 ust. 1 u.k.p. marszałek województwa sprawuje nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych, o których mowa w art. 51 ust. 1 tej ustawy, w ramach którego: 1) rozpatruje skargi dotyczące egzaminu; 2) kontroluje działalność wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego w zakresie przeprowadzania egzaminów; 3) wydaje zalecenia pokontrolne; 4) unieważnia egzamin; 5) zawiesza przeprowadzanie przez wojewódzki ośrodek ruchu drogowego egzaminów; 6) skreśla egzaminatora z ewidencji egzaminatorów; 7) występuje do zarządu województwa
z wnioskiem o odwołanie dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego
z zajmowanego stanowiska; 8) prowadzi analizę: kwartalną w zakresie średniej zdawalności osób egzaminowanych w danym ośrodku (lit. a) oraz bieżącą w zakresie skarg złożonych na ośrodek (lit. b); 9) przerywa egzamin prowadzony niezgodnie
z przepisami; 10) kieruje na egzamin egzaminatora skreślonego z ewidencji egzaminatorów.
Na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin, jeżeli był on przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik. W myśl art. 72 ust. 2 u.k.p. marszałek województwa unieważnia egzamin państwowy:
1) z urzędu,
2) na wniosek dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego.
Unieważniony egzamin przeprowadza się ponownie na koszt wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego (art. 72 ust. 3 u.k.p.).
Z powołanych przepisów wynika, że do kompetencji marszałka województwa należy sprawowanie nadzoru nad całością procesu ubiegania się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi, czego wyrazem jest możliwość unieważnienia egzaminu przeprowadzonego przez egzaminatora państwowego. Nadzór ten obejmuje nie tylko stronę formalną samego egzaminu, ale również sposób jego przeprowadzenia. Przy czym do unieważnienia egzaminu konieczne jest kumulatywne wystąpienie dwóch przesłanek, tj.: 1) przeprowadzenie egzaminu niezgodnie
z przepisami ustawy i 2) wpływ tego naruszenia na wynik egzaminu. Zadaniem organu administracji publicznej jest więc ustalenie, czy w trakcie czynności egzaminacyjnych zostały naruszone przepisy prawa, a jeżeli tak, to czy naruszenie to przekłada się na zasadność końcowego wyniku egzaminu. Konstrukcja art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. uaktywnia bowiem kompetencję organu do wydania decyzji administracyjnej
w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego jedynie wówczas, gdy
w następstwie przeprowadzenia go z naruszeniem przepisów ustawy nie można zaakceptować jego wyniku (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/Po 879/22).
W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że użyty przez ustawodawcę
w art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. zwrot "w sposób niezgodny z przepisami ustawy" oznacza zarówno niezgodność z przepisami u.k.p. oraz przepisami wykonawczymi do ww. ustawy, tj. mającym zastosowanie w sprawie rozporządzeniem Ministra Infrastruktury
z dnia 28 czerwca 2019 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się
o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz.U. z 2023 r., poz. 2659 ze zm.). Taki pogląd wyrażony został m.in.
w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 maja 2023 r. sygn. akt II GSK 1322/22 oraz z 27 kwietnia 2020 r. sygn. I OSK 3879/18. Niewątpliwe muszą być przestrzegane przepisy u.k.p., jak i ww. rozporządzenia, zaś wszelkie uchybienia
w tej mierze, o ile mają wpływ na wynik egzaminu, obligują organ do unieważnienia takiego egzaminu.
Z akt administracyjnych wynika, że w dniu [...] lutego 2025 r. uczestnik niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego - M. M. przystąpiła do egzaminu na prawo jazdy. W arkuszu przebiegu części praktycznej egzaminu państwowego na prawo jazdy Skarżący (egzaminator) podał, że przyczyną negatywnego wyniku egzaminu było nieprawidłowe wykonanie części zadań egzaminacyjnych w tym wymagających interwencji (awaryjnego hamowania oraz zatrzymania pojazdu) egzaminatora, który przerwał egzamin ogłaszając to osobie egzaminowanej i podał tego przyczynę. Podano, że osoba egzaminowana na skrzyżowaniu nie ustąpiła pierwszeństwa przejazdu i nie zachowała szczególnej ostrożności, błędnie oceniając sytuację na skrzyżowaniu.
Z kolei M. M. (ojciec egzaminowanej) działając jako pełnomocnik M. M. wniósł skargę na przebieg egzaminu: 1) podnosząc zarzut dotyczący nie wskazania przez egzaminatora dokładnej podstawy prawnej, na której oparł swoją decyzję o przerwaniu egzaminu; 2) wskazując, że manewr zawracania został wykonany zgodnie z przepisami – nie stworzył zagrożenia w ruchu drogowym ani nie naruszył zasad pierwszeństwa; 3) stwierdzając, że ocena sytuacji na skrzyżowaniu była subiektywna, a brak możliwości weryfikacji dokładnej odległości pojazdu może wskazywać na błędną interpretację egzaminatora. W wyniku tego wniósł o ponowne przeanalizowanie przebiegu egzaminu, w tym sprawdzenie zapisu wideo z egzaminu.
Organ uzyskał stanowisko egzaminatora nadzorującego, z którego wynika, że egzamin w zakresie zrealizowania programu egzaminu został przeprowadzony poprawnie, a wynik negatywny egzaminu jest skutkiem istotnych błędów egzaminowanej. Z pisemnych wyjaśnień egzaminatora wynika, że egzamin był rejestrowany w trakcie, a przebieg rejestracji na bieżąco był przez niego obserwowany; nie stwierdził on awarii urządzenia rejestrującego. Egzaminator w swoich pisemnych wyjaśnieniach opisał przyczynę zakończenia egzaminu, wyjaśnił że egzaminowana nie ustąpiła pierwszeństwa przejazdu na skrzyżowaniu; nie zachowała ona ostrożności polegającej na braku upewnienia się w sposób wyczerpujący czy nie nadjeżdżają pojazdy, którym należy ustąpić pierwszeństwa; tymczasem drogą z pierwszeństwem przejazdu z prawej strony w bliskiej odległości kilkunastu metrów z prędkością co najmniej tam dopuszczalną – do 50 km/h jechał pojazd; osoba egzaminowana błędnie oceniła sytuację na skrzyżowaniu, odległość pojazdu oraz jego prędkość, kontynuując wjazd na skrzyżowanie; w tej sytuacji doszło do interwencji egzaminatora, który podjął hamowanie i zatrzymał pojazd egzaminacyjny – unikając tym samym kolizji; egzamin został przerwany i zakończony w myśl art. 52 ust. 2 u.k.p.; przyczynę - jak wskazał egzaminator - szczegółowo omówił oraz wypełnił arkusz przebiegu egzaminu praktycznego wydając go osobie egzaminowanej.
Jednocześnie ustalono, że WORD w T. nie dysponuje pełnym nagraniem przebiegu egzaminu, bowiem wystąpił błąd zapisu strumienia przez rejestrator.
W wyniku powyższego Marszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego z urzędu wszczął postępowanie w trybie art. 72 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 1 u.k.p. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Marszałek wydał decyzję
o unieważnieniu opisanego wyżej egzaminu.
Mając na uwadze powyższe należy podać, że z arkusza przebiegu części praktycznej egzaminu państwowego na prawo jazdy wynika, iż wynik egzaminu na prawo jazdy jest negatywny (k. 48 akt administracyjnych). Przyczyną negatywnego wyniku egzaminu było nieustąpienie pierwszeństwa przejazdu na skrzyżowaniu.
Z kolei z notatki służbowej z dnia [...] marca 2025 r. sporządzonej przez głównego specjalistę ds. systemu informatycznego i analiz wynika, że w związku ze skargą złożoną przez M. M. na wynik egzaminu kat. B i potrzebą przygotowania nagrania audio/video z przebiegu tego egzaminu, nie dysponuje pełnym nagraniem przebiegu egzaminu. Dostępny materiał w zakresie rozpatrywanego egzaminu składa się z pliku [...] (po konwersji) oraz wcześniejszego pliku [...], który mimo braku problemu
z odtwarzaniem nie zawiera zarejestrowanego materiału audio/video. Zdaniem specjalisty powyższa sytuacja wskazuje na błąd zapisu strumienia przez rejestrator. Przeprowadzony test rejestratora oraz innych nagrań zarejestrowanych na nośniku, nie wykazał awarii i utraty innych danych, co wskazuje na incydentalne wydarzenie
o nieznanej przyczynie. Ponadto zaznaczył, że rejestratory zapisujące przebieg egzaminu praktycznego są urządzeniami elektronicznymi pracującymi w pojazdach egzaminacyjnych w bardzo niekorzystnych warunkach. Są one narażone na skoki napięcia w instalacji elektrycznej pojazdu, zmienne warunki atmosferyczne (temperatura i wilgotność), starzenie się podzespołów elektronicznych oraz stałe wymiany nośników SD, które z czasem coraz bardziej nadwyrężają delikatne złącza. Powyższe czynniki mają ogromny wpływ na stabilność pracy urządzeń i rejestrowany materiał audio/video (k. 34 akt administracyjnych).
W ocenie tut. Sądu w tej sytuacji zasadnie organ uznał, że istotnym materiałem dowodowym byłoby nagranie z przebiegu egzaminu, jednak – jak już wyżej podano - Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego nie dysponuje pełnym nagraniem przebiegu egzaminu z uwagi na błąd zapisu strumienia przez rejestrator. W tym miejscu należy podać, że zgodnie z art. 54 u.k.p.:
1. Przebieg praktycznej części egzaminu państwowego w zakresie uprawnień prawa jazdy kategorii B jest rejestrowany za pomocą urządzenia technicznego służącego do zapisu obrazu i dźwięku.
2. Zapis z praktycznej części egzaminu przechowuje się przez okres 21 dni od dnia przeprowadzenia egzaminu.
3. Dopuszcza się rejestrowanie przebiegu praktycznej części egzaminu państwowego
w zakresie innych uprawnień prawa jazdy niż kategorii B przy zastosowaniu urządzenia, o którym mowa w ust. 1.
4. W przypadku gdy osoba składająca egzamin złożyła skargę na jego przebieg lub warunki, w jakich był przeprowadzany, zapis jest przechowywany do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego.
5. Przepisów ust. 1-3 nie stosuje się jeżeli egzamin jest przeprowadzany pojazdem:
1) osoby niepełnosprawnej wymagającej przystosowania pojazdu do rodzaju schorzenia;
2) bez pedału sprzęgła, jeżeli nie jest to pojazd będący w dyspozycji wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego.
6. Na pisemny wniosek osoby, o której mowa w ust. 5 pkt 1, w egzaminie uczestniczy dodatkowo egzaminator, który nadzoruje ten egzamin, wyznaczony przez dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego.
Stosownie do art. 54a u.k.p.:
1. Urządzenie, o którym mowa w art. 54 ust. 1, w przypadku pojazdu ośrodka szkolenia kierowców, o którym mowa w art. 53 ust. 4a, zapewnia ośrodek szkolenia kierowców udostępniający pojazd.
2. Urządzenie, o którym mowa w art. 54 ust. 1, powinno odpowiadać warunkom określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1-5, 7 i 8 oraz pozwalać na rejestrację przebiegu egzaminu i przekazanie zapisu bezpośrednio po egzaminie dla potrzeb wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego z wykorzystaniem ogólnodostępnych informatycznych nośników danych.
3. Plik z nagraniem powinien być zapisany w powszechnie stosowanym formacie zapisu i odczytu danych, możliwym do odtworzenia bez specjalistycznego oprogramowania
i sprzętu.
Ponadto § 7 rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 24 listopada 2023 r.
w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach, określa zasady rejestrowania części praktycznej egzaminu. I tak stosownie do tego § 7:
1. Urządzenie, o którym mowa w art. 54 ust. 1 ustawy:
1) rejestruje co najmniej obraz widoczny do przodu przez przednią szybę pojazdu egzaminacyjnego (kamera o kącie widzenia 45° lub więcej); obraz zapisywany zawiera opis składający się z daty, godziny przeprowadzanego egzaminu oraz numeru rejestracyjnego pojazdu egzaminacyjnego; w przypadku braku możliwości umieszczenia numeru rejestracyjnego pojazdu dopuszcza się podanie przez egzaminatora numeru rejestracyjnego ustnie przed rozpoczęciem egzaminu;
2) rejestruje dźwięk w pojeździe równolegle z rejestracją obrazu;
3) uniemożliwia ingerencję w zapis na informatycznym nośniku danych;
4) uruchamia się i zatrzymuje automatycznie bez ingerencji egzaminatora w proces rejestracji; w celu wyjęcia informatycznego nośnika danych dopuszcza się manualne wyłączenie urządzenia przez egzaminatora po zakończeniu egzaminu i omówieniu określonym w § 28 ust. 2 pkt 1;
5) zapewnia egzaminatorowi podgląd obrazu rejestrowanego na informatycznym nośniku danych lub jest wyposażone we wskaźnik informujący o aktywności funkcji rejestrowania, tak aby w trakcie trwania części praktycznej egzaminu egzaminator miał możliwość sprawdzenia, czy nie nastąpiła awaria urządzenia powodująca brak możliwości nagrywania przebiegu tej części egzaminu.
2. Zarejestrowany obraz i dźwięk przechowuje się w ośrodku egzaminowania na odpowiednich informatycznych nośnikach danych zabezpieczonych przed dostępem osób nieupoważnionych.
3. Zarejestrowany przebieg części praktycznej egzaminu mogą przeglądać:
1) dyrektor lub osoba przez niego upoważniona;
2) egzaminator nadzorujący;
3) osoba, o której mowa w art. 69 ust. 4 ustawy;
4) osoba egzaminowana lub jej pełnomocnik oraz egzaminator, który przeprowadził ten egzamin - w przypadku złożenia skargi dotyczącej egzaminu;
5) egzaminator, który przeprowadził ten egzamin - w przypadku wszczęcia postępowania wyjaśniającego dotyczącego oceny przeprowadzonej części praktycznej egzaminu lub sposobu jego przeprowadzenia.
4. Jeżeli przebieg części praktycznej egzaminu nie został zarejestrowany z powodu awarii urządzenia nagrywającego jego przebieg, dyrektor:
1) informuje o tym fakcie właściwego marszałka województwa w celu sprawdzenia, czy nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 72 ust. 1 ustawy, albo
2) występuje do właściwego marszałka województwa z wnioskiem, o którym mowa
w art. 72 ust. 2 pkt 2 ustawy, jeżeli stwierdzi, że zaistniały przesłanki, o których mowa
w art. 72 ust. 1 ustawy.
Mając na uwadze powyższe przepisy prawa należy stwierdzić, że wobec sporu - co do zdarzeń w trakcie egzaminu praktycznego - między egzaminatorem
a egzaminowaną, nagranie z jego przebiegu niewątpliwie pozwoliłby na jednoznaczne jego rozstrzygnięcie. Brak choćby części nagrania, nawet kilku minut czy też kilkunastu sekund, skutkuje obowiązkiem powtórzenia egzaminu praktycznego, jeżeli dotyczy to okoliczności, z powodu których doszło do wydania wyniku negatywnego egzaminu
i okoliczności te są sporne. W takiej sytuacji obowiązek unieważnienia egzaminu powstanie także wówczas, gdy brak części nagrania będzie wynikiem awarii urządzenia rejestrującego przebieg egzaminu, a zatem na skutek zdarzeń niezawinionych ani przez egzaminatora, ani egzaminowaną.
Podkreślić należy, że państwowy egzamin na prawo jazdy jest postępowaniem administracyjnym, w którym egzaminator decyduje o pozytywnym lub negatywnym wyniku egzaminu, a w konsekwencji o nabyciu lub nie uprawnień do kierowania pojazdami. Z tych też względów w razie zaistnienia wątpliwości wpływających na końcowy wynik egzaminu, powinny być one rozstrzygane na korzyść osoby egzaminowanej – osoby fizycznej (obywatela) jako strony "słabszej" w postępowaniu administracyjnym. Sąd zwraca uwagę na konieczność zachowania szczególnej staranności przy gromadzeniu i ocenie materiału dowodowego, mającego posłużyć za podstawę orzekania w sprawie. Wymaga tego bowiem zarówno interes społeczny, jak
i słuszny interes obywateli – w rozumieniu art. 7 k.p.a." (por. wyrok WSA w Krakowie
z dnia 12 grudnia 2019 r., III SA/Kr 926/19).
Wbrew temu na co wskazuje Skarżący, organ nie działał na podstawie nieobowiązujących już przepisów prawa i na zasadzie automatyzmu sprowadzającego się do unieważnienia egzaminu tylko dlatego, że nie został zarejestrowany jego przebieg. Zauważyć należy, że decyzja o unieważnieniu egzaminu związana była również z zakwestionowaniem przez osobę egzaminowaną oceny przez egzaminatora sytuacji, będącej bezpośrednią przyczyną zakończenia egzaminu i jego wyniku negatywnego (ocena wymuszenia pierwszeństwa na skrzyżowaniu). Zatem łączne zaistnienie ww. okoliczności, tj. 1) zakwestionowanie przez egzaminowaną oceny dokonanej przez egzaminatora w sytuacji, która miała bezpośredni wpływ na wynik egzaminu i 2) brak nagrania istotnej części egzaminu w części spornej przebiegu egzaminu - doprowadziło organy do zasadnego stanowiska, że egzamin przeprowadzony był w sposób niezgodny z przepisami (ponieważ przebieg części praktycznej egzaminu nie został zarejestrowany z powodu awarii urządzenia nagrywającego jego przebieg), a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik. Przy czym wpływ braku nagrania na wynik egzaminu rozumiany winien być
w tym przypadku, jako brak możliwości zweryfikowania negatywnej oceny przebiegu egzaminu, na podstawie istotnego dowodu, jakim byłoby nagranie. Skoro ustawodawca zdecydował o konieczności rejestrowania przebiegu egzaminu, to braki w zakresie tego dowodu i odmienne stanowiska egzaminatora oraz egzaminowanej co do jego przebiegu, uniemożliwiają Sądowi jednoznaczne rozstrzygnięcie powstałych wątpliwości. Zdaniem tut. Sądu w razie zaistnienia wątpliwości wpływających na końcowy wynik egzaminu, powinny być one rozstrzygane na korzyść osoby egzaminowanej. Brak nagrania części przebiegu egzaminu, istotnego z punktu widzenia jego zakończenia i negatywnego wyniku (tj. wjazdu na skrzyżowanie, gdzie egzaminowana miała nie ustąpić pierwszeństwa) ocenić należy za nieprawidłowość egzaminu, która po jej ujawnieniu (oraz przy jednoczesnym kontestowaniu oceny egzaminatora przez osobę egzaminowaną) miała wpływ na wynik egzaminu. Treść § 7 ust. 4 ww. rozporządzenia także przemawia za tym, że naruszenie przepisów w postaci braku nagrania przebiegu egzaminu może mieć wpływ na wynik egzaminu. Przyjęcie poglądu, że wpływ na wynik egzaminu dotyczy tylko momentu jego faktycznego przeprowadzania, a nie również możliwości zakwestionowania wyniku egzaminu już po jego zakończeniu prowadziłoby do wniosku, że brak nagrania egzaminu nigdy nie mógłby mieć wpływu na jego wynik. Nagrywanie przebiegu egzaminu jest elementem, który pozwala na zweryfikowanie oceny jazdy przez osobę egzaminowaną. Zasadnym jest przyjęcie stanowiska, że łączne zaistnienie braku nagrania z okolicznością zgłoszonej przez osobę egzaminowaną nieprawidłowości, której nie sposób wyjaśnić jednoznacznie na podstawie materiału dowodowego (w tym przypadku zakwestionowanie oceny egzaminatora co do wymuszenia pierwszeństwa na skrzyżowaniu, zdająca uważa, że nadjeżdżający pojazd znajdował się w wystarczającej odległości) miało wpływ na wynik egzaminu. Podważyło jego prawidłowość
i uniemożliwiło jednocześnie zweryfikowanie poprawności oceny egzaminatora z uwagi na brak nagrania i w konsekwencji skutkowało jego unieważnieniem przez organ nadzorujący. Sąd podkreśla, że nagranie egzaminu nie stanowi niezbyt istotnej formalności, lecz jest to dowód zabezpieczający obiektywność weryfikacji działań egzaminatora. Jeżeli nagrania brakuje, to naruszony zostaje obowiązek proceduralny, osoba egzaminowana pozbawiona jest realnej możliwości obrony swoich praw, co oznacza, że nie da się usunąć wątpliwości co do przebiegu egzaminu i zasadności jego wyniku. Skoro nie można potwierdzić prawidłowości oceny egzaminatora, wynik egzaminu pozostaje nieweryfikowalny i niepewny. Taka niepewność co do faktów oznacza, że naruszenie miało rzeczywisty wpływ na wynik, bo gdyby procedura była zachowana (czyli nagranie istniało), to można byłoby przebieg egzaminu zweryfikować
i wykluczyć lub potwierdzić jego wynik. Brak możliwości wyeliminowania wątpliwości co do przebiegu egzaminu z powodu braku nagrania jest naruszeniem przepisów postępowania, które miało rzeczywisty wpływ na wynik egzaminu, bo uniemożliwia obiektywną kontrolę oceny, co narusza zasadę rzetelności i przejrzystości egzaminu. Brak pełnego materiału dowodowego nie powinien działać na niekorzyść osoby egzaminowanej. W konsekwencji, zasadnie organ uznał, że egzamin był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy (z naruszeniem zasad rejestrowania jego części praktycznej), z uwagi na naruszenie obowiązku rejestrowania przebiegu egzaminu i przekazania nagrania jako materiału dowodowego. W sprawie brak jest kluczowych dla sprawy fragmentów nagrania, przy czym zapis przebiegu egzaminu jest wymagany przepisami prawa. Ujawniona nieprawidłowość (brak pełnego zapisu) miała wpływ na wydanie decyzji. Odwołanie się do nagrania nie oznacza pominięcia innych dowodów w sprawie i wbrew skardze nie stanowi naruszenia zasady prawdy obiektywnej. Zgodzić się należy ze Skarżącym, że nagranie nie jest jedynym środkiem dowodowym, ale jednym z wielu. Daną okoliczność należy oceniać
z uwzględnieniem wszystkich dowodów, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, stosownie do art. 80 k.p.a. Zatem należy uwzględnić nie tylko arkusz przebiegu części praktycznej egzaminu, wyjaśnienia egzaminatora, ale także nagranie
z przebiegu egzaminu. Podkreślić należy, że brak istotnego dla oceny przebiegu egzaminu dowodu nie nastąpił z winy osoby egzaminowanej, niemniej jednak rację ma organ nadzoru, że ma ona prawo do rozpatrzenia skargi w oparciu
o wymagane prawem materiały dowodowe. Jednym z takich dowodów jest nagranie audio/video z przebiegu egzaminu.
Jednocześnie tut. Sąd zaznacza, że z decyzji nie wynika, aby postawiony był zarzut niedochowania należytej staranności przez egzaminatora. Organ nie zaprzeczył też twierdzeniu Skarżącego, że nie mógł interweniować w sprawie niesprawności systemu nagrywającego, bo nie miał tego świadomości.
W tym stanie sprawy, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.