II SA/BD 644/22

II SA/Bd 644/22 - Postanowienie WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-03-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jerzy Bortkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Starosta
Treść wyniku
odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 58 par 1 pkt 5a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. Ł. na akt Starosty z dnia [...] marca 2022 r., nr [...] w przedmiocie zmiany stałej organizacji ruchu postanawia odrzucić skargę.
Uzasadnienie
W dniu [...] marca 2022 roku Starosta, zatwierdził aktualizację stałej organizacji ruchu drogowego w ciągu ulicy [...] w M. (droga gminna nr 140589C) polegającej demontażu progów zwalniających.
T. Ł. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na powyższy akt Starosty zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności:
- § 12 ust. 1 i 4 w zw. z § 8 ust. 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzeniem poprzez brak wskazania w projekcie organizacji ruchu z dnia 18 lutego 2020 r. terminu wprowadzenia stałej organizacji ruchu,
- art. 10 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym w zw. z § 8 ust. 2 pkt 3 oraz § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. poprzez brak odrzucenia projektu i jego zatwierdzenie przez organ w sytuacji, gdy projekt aktualizacji zmiany organizacji ruchu był niezgodny z potrzebami społeczności lokalnej, bez przeprowadzenia analizy natężenia ruchu i ochrony interesów mieszkańców,
- art. 38 oraz art. 5 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej – gwarantujących ochronę życia i bezpieczeństwa obywateli, poprzez zignorowanie głosu społeczności lokalnej w tym zakresie.
W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o jej odrzucenie względnie o oddalenie wskazując, że skarżący nie posiada interesu prawnego do zaskarżenia przedmiotowego aktu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 202 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 roku, poz. 259; w skrócie "p.p.s.a.") – nawiązującego w tym zakresie wprost do art. 184 Konstytucji RP – kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego (pkt 5) oraz inne akty tych organów i ich związków, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (pkt 6).
Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd administracyjny jest zobligowany każdorazowo zweryfikować dopuszczalność wniesienia skargi, a więc zbadać, czy skarga spełnia wymogi formalne oraz czy została wniesiona przez uprawniony podmiot.
Wychodząc od analizy spornej kwestii charakteru prawnego zaskarżonego aktu Starosty z dnia 18 lutego 2020 roku, należy wskazać, że w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...] czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 14/13 (ONSAiWSA z 2015 roku, nr 1, poz. 2) zostało wiążąco przesądzone, że zatwierdzenie organizacji ruchu przez organ jednostki samorządu terytorialnego wskazany w art. 10 ust. 4, 5, 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 roku, poz. 110, ze zm.; w skrócie "p.r.d."), na podstawie § 3 ust. 1 pkt 3, § 6 ust. 1 i § 8 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 roku w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem (Dz. U. z 2017 roku, poz. 784) jest aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. W uzasadnieniu uchwały wyjaśniono, że prawo do zaskarżenia zatwierdzenia organizacji ruchu drogowego wynika z przepisów m.in. art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie powiatowym (obecnie: Dz. U. z 2022 r. poz. 1526; w skrócie "u.s.p."), przy czym przyjmuje się, że przepis ten upoważnia do zaskarżenia również zarządzeń starosty.
Wobec powyższego należało uznać, że przedmiotowa skarga została wniesiona na akt administracyjny dotyczący zatwierdzenia zmiany projektu stałej organizacji ruchu na drodze powiatowej.
Zgodnie z przepisem wymaganej przez art. 87 ust. 1 u.s.p.: "Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organ powiatu w sprawie z zakresu administracji publicznej może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego". Cytowany art. 87 ust. 1 u.s.p. wprowadza wymóg wykazania "naruszenia interesu lub uprawnienia" przez uchwałę (odpowiednio: zarządzenie bądź akt administracyjny) organu powiatu w sprawie z zakresu administracji publicznej – co, zauważmy, stanowi zawężenie legitymacji skargowej w stosunku do zasady ogólnej wyrażonej w art. 50 p.p.s.a., która uzależnia dopuszczalność skutecznego wniesienia skargi tylko od wykazania własnego "interesu prawnego", a już nie jego "naruszenia".
Sąd był zatem zobligowany do zweryfikowania legitymacji procesowej Skarżącego tj. do zbadania, czy będący przedmiotem skargi akt Starosty narusza prawem chroniony interes lub uprawnienie w sprawie z zakresu administracji publicznej, przy czym może tu chodzić wyłącznie o naruszenie "własnego" interesu prawnego skarżącego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarga uregulowana w art. 87 ust. 1 u.s.p. nie jest skargą powszechną (nie ma charakteru tzw. actio popularis), co oznacza, że dopiero wykazanie naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia przez wnoszącego skargę otwiera drogę do merytorycznego jej rozpoznania. Przy tym naruszenie to nie może mieć charakteru przyszłego lub niepewnego, ale powinno być realne i aktualne (por. wyroki NSA: z dnia 01 marca 2005 roku, sygn. akt OSK 1437/04; z dnia 24 sierpnia 2007 roku, sygn. akt II OSK 1033/07; z dnia 9 czerwca 2014 roku, sygn. akt II OSK 87/13 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie "CBOSA").
Naruszenie interesu prawnego podmiotu składającego skargę na akt z zakresu administracji publicznej organu jednostki samorządu terytorialnego (w skrócie "j.s.t.") musi mieć charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny. W orzecznictwie i doktrynie eksponuje się przede wszystkim bezpośredniość, konkretność oraz realny charakter interesu prawnego strony, kształtowanego aktem stosowania prawa materialnego. Przy takim związku należy eliminować sytuacje, w których dopiero kolejne skutki wcześniejszej konkretyzacji normy prawnej w odniesieniu do jednego podmiotu, pośrednio wpływają na sytuację prawną drugiego podmiotu, wynikającą z zastosowania w stosunku do niego innej już normy prawnej (por. wyrok NSA z 18 września 2003 roku, sygn. akt II SA 2637/02, LEX nr 80699). Nawet ewentualna sprzeczność uchwały (odpowiednio: aktu administracyjnego) z prawem nie daje legitymacji do wniesienia skargi, jeżeli nie narusza prawem chronionego interesu prawnego lub uprawnienia strony skarżącej (por. wyrok NSA z 14 marca 2002 roku, sygn. akt II SA 2503/01, LEX nr 81964). Ponadto, zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem orzecznictwa to na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wykazania swej legitymacji skargowej. Czyli wykazania się nie samym tylko indywidualnym interesem prawnym lub uprawnieniem (na który to obowiązek finalnie dość zgodnie wskazywały strony w swych pismach procesowych), ale zaistniałym zasadniczo w dacie wnoszenia skargi (a nie dopiero w przyszłości) naruszeniem tego interesu prawnego lub uprawnienia postanowieniami skarżonego aktu organu j.s.t.
W niniejszej sprawie Skarżący powinien był wykazać, że zaskarżony akt Starosty o zatwierdzeniu zmiany stałej organizacji ruchu narusza jego indywidualny, konkretny i realny interes prawny (lub uprawnienie). W tym miejscu należy podkreślić, że legitymacja do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na podstawie art. 87 ust. 1 u.s.p. przysługuje nie temu, kto ma w tym interes prawny, ale – więcej – temu, czyj ów interes prawny został skarżonym aktem naruszony. Dlatego w przypadku aktu, jakim jest zatwierdzenie organizacji ruchu na drodze, wnikliwego rozważenia wymaga kwestia, kto i na jakiej podstawie może wywodzić swój interes prawny oraz w jaki sposób ów interes może zostać takim aktem naruszony.
Sąd podziela w tej mierze stanowisko, zgodnie z którym źródłem prawnie relewantnego interesu nie może być w takim przypadku sam charakter drogi publicznej i prawo do korzystania z niej na podstawie art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1693; w skrócie "u.d.p."), gdyż przy takim podejściu katalog podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi byłby praktycznie nieograniczony. Z drugiej strony, skoro akt starosty zatwierdzający organizację ruchu podlega kognicji sądów administracyjnych, to interpretacja art. 87 ust. 1 u.s.p., na podstawie którego wnoszona jest skarga na taki akt, nie może prowadzić do sytuacji, w której w praktyce w tego rodzaju sprawach nikt nie byłby w stanie wykazać istnienia przesłanki naruszenia swego interesu prawnego lub uprawnienia, wynikającej z tego przepisu (por. wyrok WSA z dnia 22 października 2020 roku, sygn. akt III SA/Gd 458/20, CBOSA). W tej mierze w orzecznictwie sądowym wyrażany jest pogląd, że krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi powinien być każdorazowo weryfikowany w okolicznościach danej sprawy (zob. wyroki WSA z dnia 27 czerwca 2017 roku, sygn. akt III SA/Kr 432/17; z dnia 22 czerwca 2015 roku, sygn. akt II SA/Gl 1496/14 – CBOSA).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt kontrolowanej sprawy należy zaznaczyć, że Skarżący kwestionuje zaskarżony akt Starosty kontestując dopuszczony zatwierdzonym aktem zmianę stałej organizacji ruchu. Uzasadniając na tym tle swą legitymację do wniesienia skargi Skarżący stwierdził, że projekt organizacji ruchu był niezgodny z potrzebami społeczności lokalnej, a demontaż progów zwalniających wpłynie na bezpieczeństwo użytkowników drogi.
W rozpoznawanej sprawie nalży uwzględnić, że charakter, treść i cel zaskarżonego aktu nie odnosi się bezpośrednio i wprost do sfery prawnej skarżącego, wynikającej z przepisu prawa regulującego jej własną sytuację prawną. Akt, którego przedmiotem regulacji jest nowa organizacja ruchu drogowego związana z demontażem progu zwalniającego, nie stanowi zatem bezpośrednio naruszenia interesu prawnego bądź uprawnienia skarżącego. Interes prawny skarżącego nie mógł być zatem naruszony samym zaskarżonym aktem. Interes skarżącego jako użytkownika drogi publicznej, w zakresie objętym regulacją wynikającą ze skarżonego aktu można zakwalifikować jako interes faktyczny. Skarżący nie może natomiast skutecznie wywodzić swej legitymacji skargowej z samego faktu posiadania domostwa w pobliżu drogi, na której stworzono bezpieczne warunki użytkowania, a która to droga faktycznie niewłaściwie użytkowana przez niektórych uczestników ruchu drogowego może negatywnie oddziaływać na skarżącego. W takich okolicznościach należy stwierdzić, że Skarżący nie wykazał, że zaskarżony akt Starosty naruszał prawem chroniony interes prawny lub uprawnienie w sprawie z zakresu administracji publicznej. W sprawie nie wykazano, aby zatwierdzona zmiana organizacji ruchu wpłynęła na jego obowiązki lub uprawnienia o charakterze administracyjnym, jakie posiadała przed jego wydaniem.
Ponadto odnosząc się do przekonania skarżącego, że w sprawie dotyczącej kontroli sądowej aktu zatwierdzenia organizacji ruchu drogowego możliwe jest wprost powołanie się na przepisy Konstytucji RP w celu wykazania naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego stwierdzenia wymaga, że w ocenie Sądu przekonanie to jest błędne. O ile przyjąć, jak wywodzi skarżący, że użyte w art. 5 Konstytucji RP pojęcie "bezpieczeństwo" dotyczy też bezpieczeństwa w ruchu drogowym, z wcześniej poczynionych rozważań wynika, że skarżący musi wskazać na konkretną normę prawa materialnego, a art. 5 Konstytucji RP ma charakter ogólny, programowy. Powołanie się na przepisy Konstytucji w niniejszej skardze nie wypełnia zatem obowiązku wskazania konkretnej normy prawa materialnego.
W świetle powyższych rozważań nie ma podstaw do uznania, że interes prawny lub uprawnienie skarżącego zostały naruszone przedmiotowym aktem Starosty, podjętym w sprawie z zakresu administracji publicznej.
Przepis art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. stanowi, że sąd odrzuca skargę , jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., odrzucił skargę.