II SA/BD 641/23

II SA/Bd 641/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-10-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-06-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jarosław Wichrowski
Joanna Janiszewska - Ziołek
Renata Owczarzak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6049 Inne o symbolu podstawowym 604
Hasła tematyczne
Odrzucenie zażalenia
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 619/24 - Wyrok NSA z 2024-09-05
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 593
art. 153 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu
Ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek sędzia WSA Jarosław Wichrowski po rozpoznaniu posiedzeniu niejawnym w dniu 17 października 2023 r. sprawy ze skargi spółki T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz spółki T. kwotę 3 917,00 zł (trzy tysiące dziewięćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lutego 2023 r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 57 ust. 2 pkt 4 i art. 153 ust. 1 ustawy z 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 593 ze zm., zwanej dalej ustawą) oraz § 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i P. Regionalnej z [...] maja 2021r. w sprawie wyznaczenia organu Krajowej Administracji Skarbowej do wykonywania niektórych zadań organu właściwego w sprawach Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych (Dz. U. z 2021 r., poz. 903) w związku z art. 71a ustawy oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022r., poz. 2000 ze zm., zwanej dalej Kpa), w związku z niedopełnieniem obowiązku zgłoszenia informacji, o których mowa w art. 59 ustawy, w terminie wskazanym w ustawie, nałożył na spółka T., karę pieniężną w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu decyzji orzekający organ podniósł, iż w toku prowadzonego postępowania zweryfikowano, iż Spółka do dnia wydania przedmiotowej decyzji nie dokonała zgłoszenia informacji do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych, o których mowa w art. 59 ustawy, przy czym w myśl art. 58 ustawy, podmioty wymienione w tym przepisie zobowiązane są do zgłaszania informacji o beneficjentach rzeczywistych oraz ich aktualizacji. Informacje te, w myśl art. 60 ustawy, są zgłaszane do Rejestru w terminie 7 dni (w obowiązującym stanie prawnym termin ten wynosi 14 dni) od dnia wpisu podmiotów wymienionych w art. 58 ustawy do Krajowego Rejestru Sądowego, lub ich aktualizacji. Przy czym, do biegu terminów nie wlicza się sobót i dni ustawowo wolnych od pracy. Z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że Spółka została wpisana do Rejestru Przedsiębiorców [...] lutego 2020 r., a zatem ustawowy termin do dokonania zgłoszenia do CRBR dla Spółki upłynął [...] marca 2020 r.
Dyrektor Izby Skarbowej przed nałożeniem kary administracyjnej rozważył, czy nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary określone w art. 189 f Kpa. W wyniku dokonania oceny wagi naruszenia organ uznał, iż nie można przyjąć, że waga naruszenia jest znikoma. Badając, czy mamy do czynienia ze znikomą wagą naruszenia należy badać w szczególności rodzaj i charakter naruszenia, sposób popełnienia czynu oraz uwzględnić czas trwania naruszenia, ponieważ długotrwałe pozostawanie w stanie zaniechania może wpływać na uznanie, iż w danym przypadku nie może być mowy o znikomej wadze naruszenia w kontekście istoty uchybionego obowiązku odczytanego przez pryzmat wykładni celowościowej, która go nałożyła.
Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, iż kara pieniężna nakładana za brak dokonania w ustawowym terminie zgłoszenia danych do CRBR ma niezwykle istotne znaczenie z punktu widzenia skutecznej implementacji unormowań unijnych w zakresie przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, bowiem na względzie należy mieć znaczenie i rangę przepisów dotyczących Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych, jak również cel regulacji zawartej w ustawie. Unormowania zawarte w ustawie o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu opierają się bowiem na regulacjach unijnych w sprawie zapobiegania wykorzystywania systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu. Utworzenie Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych stanowi realizację przepisów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 z 20 maja 2015 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu (IV dyrektywa AML). Wprowadzenie nowych regulacji, zgodnie z uzasadnieniem projektu ustawy, miało na celu dostosowanie polskich przepisów do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 z 20 maja 2015 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu (tzw. IV dyrektywa AML). Rejestr jest instrumentem w walce z praniem pieniędzy oraz finansowaniem terroryzmu, ma służyć również stworzeniu warunków do sprawnej wymiany informacji w celu zwiększenia skuteczności przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Dlatego rzetelność i wiarygodność rzeczonego Rejestru wpisuje się w cele ustawodawstwa krajowego i unijnego, mającego za zadanie skuteczne eliminowanie przywołanych zjawisk, za pomocą ustanowionych środków prawnych.
Mając na względzie istotę i cel wprowadzonych do krajowego porządku prawnego regulacji zawartych w ustawie oraz fakt, że Spółka do teraz nie dokonała rejestracji w CRBR, organ stanął na stanowisku, iż waga naruszenia prawa nie może zostać oceniona jako znikoma.
Dodatkowo wskazano, że Spółka jest podmiotem profesjonalnym - prowadzącym działalność gospodarczą. W stosunku do takich podmiotów wyższe wymagania związane są z zawodowym charakterem ich działalności. Podmiot taki musi mieć świadomość obowiązków, jakie nakładają na niego przepisy prawa. Jakakolwiek niewiedza w tym zakresie stanowi okoliczność obciążającą.
Zauważono również, iż odpowiedzialność na podstawie art. 153 ustawy ma charakter odpowiedzialności obiektywnej niezależnej od winy podmiotu zobowiązanego do zapłaty kary. Przesłanką wymierzenia przez organ przedmiotowej kary jest przekroczenie wskazanego w ustawie terminu. Jest to więc konstrukcja typowa dla kar administracyjnych, których podstawowym celem jest realizowanie funkcji prewencyjnej. Analizie nie podlega to, czy działanie Spółki miało charakter celowy. Odpowiedzialność administracyjna aktualizuje się z tytułu samego naruszenia przepisów prawa i zdaniem organu nie ulega wątpliwości, że w przypadku Spółki do takiego naruszenia doszło.
Jednocześnie Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, iż wynikający z ustawy obowiązek dokonania zgłoszenia do CRBR nie dotyczy tylko tych podmiotów, które wykazują realne znamiona brania udziału w praniu pieniędzy czy finansowaniu terroryzmu, ale dotyczy wszystkich podmiotów wskazanych w art. 58 ustawy.
Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie nie znajduje również zastosowania przesłanka wymieniona w art. 189f § 1 pkt 2 Kpa dotycząca uprzedniego prawomocnego ukarania Spółki, gdyż zgodnie z art. 189 f § 2 Kpa, w przypadku spełnienia przewidzianych w przepisie warunków, organ może wyznaczyć stronie termin do usunięcia naruszenia prawa. Z ww. przepisu nie wynika obowiązek każdorazowego wyznaczania przez organ terminu, nawet przy spełnieniu warunków przewidzianych w przepisie, gdyż decyzja w tym względzie zależy od uznania organu. Ponadto, co najistotniejsze dotyczy to przypadków, gdy odstąpienie od nałożenia kary pozwoliłoby na spełnienie celów kary. W tym przypadku, biorąc pod uwagę fakt, że Spółka nadal nie dokonała rejestracji w CRBR, bezdyskusyjne jest, że nie spełniono celów kary.
Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, nałożenie kary realizuje również cel jakim jest prewencja indywidualna, poprzez doprowadzenie do zaprzestania naruszenia prawa oraz zapobieżenie naruszeniu przez Spółkę w przyszłości przepisów ustawy. Ma doprowadzić do terminowego dokonywania przez Spółkę wszelkich aktualizacji w CRBR. Kara w przedmiotowym przypadku służy również prewencji generalnej i ma wpływać na inne podmioty, aby przestrzegały omawianych przepisów, co ma skutkować dokonaniem wpisu przez podmioty, które dotąd tego nie zrobiły i tym samym doprowadzić do jak największej kompletności rejestru. Spełnienie tych celów w niniejszej sprawie nie byłoby możliwe, gdyby wymiar kary miał charakter symboliczny albo gdyby odstąpiono od jej nakładania. Kompletność rejestru służy również interesowi publicznemu, gdyż dostęp do informacji o beneficjentach rzeczywistych jest istotny zarówno dla organów państwa, jak również dla instytucji finansowych czy też kontrahentów podmiotów gospodarczych
W ocenie organu, z uwagi na tak zdefiniowane cele administracyjnej kary pieniężnej nie ma podstaw do wdrożenia procedury określonej w art. 189 f § 2 i 3 Kpa, ponieważ odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w przedmiotowej sprawie nie pozwoliłoby na spełnienie celów, dla których kara ta miałaby być nałożona.
Kolejną okolicznością uniemożliwiającą uznanie naruszenia za znikome, jest w ocenie organu długi okres trwania naruszenia prawa, które trwa ponad dwa lata i do tej pory nie zostało usunięte. Zauważyć bowiem trzeba, że do dnia wydania niniejszej decyzji Spółka nie dokonała wpisu do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych. Należy mieć na uwadze, że mowa tu o karze nakładanej za naruszenie szczególnych przepisów prawnych, bardzo istotnych dla Unii Europejskiej, przyjętych w walce z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu.
Organ pierwszej instancji podkreślił, że zadaniem Rejestru jest umożliwienie wyszukiwania informacji w nim zawartych m.in. danych beneficjenta rzeczywistego. Takiej funkcjonalności nie posiada Wyszukiwarka KRS, udostępniana przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Brak wpisu uniemożliwia dokonywanie wyszukiwania danych beneficjenta rzeczywistego danego podmiotu, w szczególności przez właściwe organy oraz jednostki analityki finansowej, a także instytucje obowiązane. Rejestr ten ma za zadanie nie tylko wskazać beneficjenta konkretnej spółki, lecz także wskazać czy w innych spółkach ta sama osoba jest beneficjentem, co daje możliwości weryfikacji i ustalenia czy beneficjent danej spółki ma lub miał powiązania z innymi spółkami. Stąd, analizując skutki braku dokonania rejestracji nie można uznać, że naruszenie to nie wywołało żadnych konsekwencji. Brak rejestracji przez Spółkę powoduje, że cały czas nie jest możliwe powyższe wyszukiwanie.
Wskazano, że celem przepisów Unii Europejskiej regulujących tematykę zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, jest zobowiązanie państw członkowskich do przechowywania informacji na temat beneficjentów rzeczywistych w centralnym rejestrze oraz do udostępniania tych informacji. Dla zrealizowania tego zobowiązania konieczna jest jak największa kompletność a także aktualność danych w rejestrze. Na tę okoliczność zwrócili uwagę także audytorzy Rady Europy, którzy w opublikowanym wyniku dokonanej ewaluacji, wyraźnie wskazali, że Polska ma zadbać aby rejestr był kompletny tak szybko, jak jest to możliwe.
Podsumowując, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, występujące w sprawie okoliczności nie mogły spowodować uznania naruszenia jako mające charakter znikomy. Dokonując analizy charakteru naruszenia organ ma na uwadze przede wszystkim pozostawanie przez Spółkę w stanie naruszenia prawa, wskazany w niniejszej decyzji międzynarodowy charakter Rejestru i jego znaczenie dla kontroli powiązań pomiędzy podmiotami i beneficjentami, jak również profesjonalny charakter działalności Spółki.
Z uwagi na brak wystąpienia okoliczności skutkujących obligatoryjnym (art. 189 f § 1 Kpa) lub fakultatywnym (art. 189 f § 2 Kpa) odstąpieniem od wymierzenia kary administracyjnej, organ dokonał analizy przesłanek pozwalających na dokonanie wymiaru kary administracyjnej, przy czym wysokość administracyjnej kary pieniężnej ustalana jest na podstawie art. 189 d Kpa. W przypadku bowiem, gdy przepis szczególny nie określa zasad wymiaru kary pieniężnej, organ bierze pod uwagę dyrektywy wymiaru administracyjnej kary pieniężnej przewidziane w art. 189 d Kpa.
Przechodząc do wskazanych wyżej poszczególnych dyrektyw wymiaru kary Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, iż zawarta w art. 189d pkt 1 Kpa pierwsza z nich nakazuje wziąć pod uwagę wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia. Na ustalenie wagi naruszenia prawa ma wpływ ochrona wskazanych w przepisie wartości, a także czas trwania naruszenia. W piśmiennictwie przyjmuje się, że uwzględniając dyrektywę wagi naruszenia prawa, organ administracji publicznej powinien ocenić wagę (znaczenie, ciężar gatunkowy) niedopełnionego obowiązku (naruszonego zakazu) oraz wagę niedopełnienia/naruszenia rzeczonego obowiązku/zakazu (A. Wróbel, komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego). Sprowadza się to w istocie do ustalenia celu naruszonej regulacji, oceny zagrożenia chronionych wartości, a także rozważenia okoliczności mających wpływ na trwanie naruszenia (wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 885/20).
Mając powyższe na względzie Dyrektor Izby Skarbowej wziął pod uwagę, cel omawianych regulacji ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych (CRBR) to system, w którym są gromadzone i przetwarzane informacje o beneficjentach rzeczywistych, tj. osobach fizycznych sprawujących bezpośrednią lub pośrednią kontrolę nad spółką. Jednym z głównych zadań CRBR jest przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Posiadanie dokładnych i aktualnych danych o beneficjentach rzeczywistych ma kluczowe znaczenie dla zwalczania tych zjawisk, ponieważ uniemożliwia ukrycie swojej tożsamości. Niewątpliwie zwalczanie i zapobieganie tym zjawiskom służy ochronie ważnego interesu publicznego.
Z powyższego zdaniem organu wynika, że zarówno waga niedopełnionego przez Spółkę obowiązku, jak i waga jego naruszenia jest znacząca.
W odniesieniu do czasu trwania naruszenia prawa organ podkreślił, iż zgłoszenie informacji, o których mowa w art. 59 ustawy nie zostało dokonane do dnia wydania niniejszej decyzji. Przy czym, przepisy dotyczące Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych zaczęły obowiązywać od [...] października 2019 r., a ostateczny ustawowy termin do dokonania zgłoszenia informacji do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych dla Spółki upłynął [...] marca 2020 r. Ustalając wysokość nakładanej kary organ wziął pod uwagę zarówno wagę, jak i wskazane wyżej okoliczności naruszenia prawa przez Spółkę.
Wyjaśniono również, że przy ustaleniu wysokości administracyjnej kary pieniężnej, organ administracji publicznej uwzględnia również częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku albo naruszenie zakazu, w następstwie którego ma być nałożona kara (art. 189 d pkt 2 Kpa). Organ prowadzący postępowanie ocenia, czy strona postępowania administracyjnego nie dopełniła w przeszłości tego samego lub podobnego obowiązku albo naruszyła w przeszłości ten sam lub podobny zakaz, który jest przedmiotem postępowania. Brak wypełnienia obowiązku dokonania rejestracji przez dany podmiot może wystąpić tylko raz.
W niniejszej sprawie, zdaniem organu, nie stwierdzono, aby przed datą wszczęcia postępowania w sprawie, Spółka nie wypełniła podobnego obowiązku. Tym samym, organ pierwszej instancji uwzględnił przy określaniu wymiaru kary pieniężnej te okoliczności.
Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 189 d pkt 3 Kpa, wymierzając administracyjną karę pieniężną organ administracji publicznej bierze pod uwagę uprzednie ukaranie za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe. Zastosowanie tego przepisu wymaga kumulatywnej aktualizacji następujących przesłanek - tożsamości podmiotowej, przedmiotowej oraz uprzedniego ukarania za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe.
W okolicznościach przedmiotowej sprawy wskazano, że Spółka nie była uprzednio ukarana za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe. Brak bowiem zgłoszenia do CRBR nie podlega odpowiedzialności karnej czy karnej skarbowej.
Przy wymierzaniu administracyjnej kary pieniężnej organ bierze pod uwagę również stopień przyczynienia się strony do powstania naruszenia prawa oraz działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa (art. 189 d pkt 4 oraz pkt 5 Kpa). W art. 189 d pkt 4 Kpa rozgraniczono sytuację, w której fakt naruszenia prawa jest determinowany działaniem strony, od sytuacji, gdy fakt ten stanowi konsekwencję działania nie tylko strony, ale także innych podmiotów, czy nawet zjawisk.
W odniesieniu do dyrektywy określonej w art. 189 d pkt 5 Kpa organ stwierdził, iż działania podjęte w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa prowadzą do obniżenia wymiaru administracyjnej kary pieniężnej. Istotne, aby zostały one podjęte, co do zasady, przed wszczęciem postępowania, w którym ma zostać nałożona administracyjna kara pieniężna. Chodzi o działania dobrowolnie podjęte przez stronę przed wszczęciem postępowania w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.
W wyniku przeprowadzonej weryfikacji stwierdzono, że Spółka nie dopełniła ostatecznie obowiązku zgłoszenia informacji do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych, a tym samym nie podjęła działań celem ograniczenia skutków naruszenia prawa.
Ponadto wskazano, że zgodnie z art. 189 d pkt 6 Kpa organ administracji publicznej wymierzając karę bierze również pod uwagę korzyści, które strona osiągnęła lub straty, których uniknęła wskutek niedopełnienia obowiązku lub naruszenia zakazu, przy czym chodzi o korzyści, które strona realnie osiągnęła, lub straty, których uniknęła przez to, iż dopuściła do naruszenia prawa. Naruszenia prawa dokonywane w celu osiągnięcia korzyści lub uniknięcia straty powinny być sankcjonowane wyższymi karami niż naruszenia prawa niepopełniane w celu osiągnięcia korzyści lub uniknięcia straty. Wysokość kary pieniężnej powinna być proporcjonalna do wielkości osiągniętej korzyści lub unikniętej straty. Osiągnięcie korzyści lub uniknięcie straty wskutek naruszenia prawa jest zawsze okolicznością obciążającą.
W przedmiotowej sprawie dotyczącej nałożenia kary za niedopełnienie obowiązku zgłoszenia w ustawowym terminie do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych informacji, o których mowa w art. 59 ustawy, zdaniem organu nie można wskazać na realną korzyść lub realną stratę Spółki, której wysokość można wskazać lub oszacować.
Jednocześnie organ zaznaczył, iż kwestia, czy karany podmiot uzyskał korzyść, bądź uniknął poniesienia straty może wpływać zaostrzająco na wymiar kary pieniężnej. Nie oznacza to jednakże, że brak stwierdzenia takiej okoliczności w sprawie będzie skutkować złagodzeniem wymiaru kary pieniężnej, bowiem naganność naruszeń, za które jest karana strona nie opiera się na uzyskaniu korzyści, czy też uniknięciu straty, a przede wszystkim na wadze naruszeń i długości ich trwania. Z tego względu, zdaniem organu, powyższa okoliczność nie mogła wpłynąć łagodząco na wymiar kary i pozostała bez znaczenia dla sytuacji Spółki w postępowaniu.
Zgodnie z art. 189 d pkt 7 Kpa warunki osobiste są uwzględniane tylko w przypadku osoby fizycznej. Natomiast Spółka jest osobą prawną, a zatem w tym przypadku, brak ustawowego wymogu, aby jej sytuacja osobista była brana pod uwagę przy ustalaniu wysokości nakładanej kary pieniężnej.
Dokonując analizy dyrektyw zawartych w art. 189 d Kpa organ zauważył, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Spółka ma status czynnego podmiotu oraz czynnego podatnika VAT, czyli jest podmiotem profesjonalnym, prowadzącym działalność gospodarczą w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a w orzecznictwie podkreśla się, że oceniając okoliczności dotyczące popełnienia deliktu administracyjnego przez podmiot profesjonalny stosuje się wyższe wymagania, związane z zawodowym charakterem ich działalności. Podmiot taki musi mieć świadomość obowiązków, jakie nakładają na niego przepisy prawa. Jakakolwiek niewiedza w tym zakresie stanowi okoliczność obciążającą (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 września 202 lr., II GSK 476/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyrokach z 5 maja 2022r. III SA/Kr 1735/21 i z 10 czerwca 2022 r. III SA/Kr 281/22). Nie ulega bowiem wątpliwości, że inna jest sytuacja w przypadku kar administracyjnych nakładanych na podmioty nieprofesjonalne (osoby fizyczne), a inna w przypadku podmiotów profesjonalnych, prowadzących działalność w celu osiągnięcia zysku.
Przy dokonywaniu wymiaru kary organ kieruje się również zasadą proporcjonalności. Zasada ta wiążę się z miarkowaniem działań organów władzy publicznej i minimalizacją ich ingerencji w sferę praw i wolności. Zasada ta wyrażona jest w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, który stanowi, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i prawa mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Kryterium proporcjonalności wymaga pozostawania stopnia uciążliwości danego środka w odpowiedniej proporcji do wartości dobra, którego ochronie służy.
W związku z powyższym, dokonując w niniejszej sprawie analizy poszczególnych dyrektyw wymiaru kary w kontekście zaistniałego stanu faktycznego, organ miał na uwadze, że dolegliwość kary musi być proporcjonalna do rodzaju i stopnia naruszenia prawa. Dyrektywy wymiaru kary wskazane w komentowanym artykule zaliczyć należy bowiem do granic wewnętrznych uznania administracyjnego związanego z nakładaniem administracyjnych kar pieniężnych. Nie są to jednak jedyne wartości, jakie organ administracji bierze pod uwagę w procesie ustalania wysokości kary pieniężnej w warunkach uznania administracyjnego.
Mając na względzie zasadę proporcjonalności przy ustalaniu wysokości kary oraz fakt, że Spółka nie przedłożyła żadnych dokumentów obrazujących jej kondycję finansową, jak również brak dokumentów finansowych złożonych do KRS, Dyrektor Izby Skarbowej zdecydował o wymierzeniu kary w wysokości [...] zł - co uwzględnia fakt, iż Spółka do wydania decyzji nie dokonała rejestracji w CRBR.
Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że wydaje decyzję w pierwszej instancji, a jeżeli Spółka po jej wydaniu dokona rejestracji, to w przypadku złożenia środka zaskarżenia kara zostanie znacznie obniżona. Jej wysokość jest obecnie stosunkowo wysoka, aby doprowadzić do usunięcia przez aktywny podmiot gospodarczy naruszenia prawa.
Dokonując analizy okoliczności występujących w niniejszej sprawie organ zauważył także, że ustawowy termin do dokonania zgłoszenia do CRBR dla Spółki upłynął [...] marca 2020 r., natomiast do dnia wydania niniejszej decyzji Spółka nadal nie dokonała rejestracji. W tej sytuacji długotrwałe pozostawanie przez Spółkę w stanie naruszenia prawa, które nie zostało usunięte stanowi okoliczność obciążającą, która również wpływa na wysokość kary.
Ostatecznie Dyrektor Izby Skarbowej uznał, iż mając na względzie treść art. 153 ust. 1 ustawy, który przewiduje zagrożenie karą do wysokości [...] zł za niedopełnienie obowiązku zgłoszenia informacji w ustawowym terminie do Rejestru, a także ustalenia dokonane w zakresie analizy dyrektyw wymiaru administracyjnej kary pieniężnej przewidziane w art. 189 d Kpa, kierując się zasadą proporcjonalności, zasadnym jest nałożyć na Spółkę karę pieniężną w kwocie [...]zł.
Na wysokość kary wpłynęły zarówno okoliczności wpływające na jej podwyższenie czyli trwający stan naruszenia prawa, tj. brak rejestracji w Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych do dnia wydania przedmiotowej decyzji, pomimo świadomości naruszenia prawa, profesjonalny charakter działalności podmiotu. Określając wymiar kary pieniężnej organ uwzględnił również czas występowania zakłóceń i problemów w dostępności do usług Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych. Wskazanych dni nie wliczono również do biegu terminów, o których mowa w art. 60 ust. 1 ustawy.
W skardze do Sądu spółka T. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego w całości; zarzucając naruszenie przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy) tj.:
. naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy,
. naruszenie art. 7, 76 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie;
. naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie na mocy art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.
. naruszenie art. 8 i 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji.
Ponadto skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, poprzez nieprawidłowe uznanie, iż skarżąca celowo nie dokonała ciążących na niej obowiązków wynikających z przepisów ustawy o przeciwdziałaniu prania brudnych pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu tj. art. 59, podczas gdy brak zgłoszenia miał charakter przeoczenia i został finalnie uzupełniony, natomiast wymiar kary pieniężnej jest nieadekwatny do wagi czynu i stopnia winy skarżącej.
Skarżąca oświadczyła uzasadniając podniesione zarzuty, że co do zasady nie kwestionuje faktu zaistnienia opisanego w sentencji decyzji uchybienia, jednakże w jej ocenie wysokość nałożonej kary jest nieadekwatna do charakteru przewinienia oraz stopnia winy sprawcy. Przedmiotowe uchybienie nie wyniknęło bowiem z celowego działania spółki, lecz stanowiło jedynie przeoczenie osób odpowiedzialnych za przekazywanie informacji do Administracji Skarbowej. W chwili obecnej obowiązek ten został wykonany.
Jednocześnie wskazała, iż spółka nie dokonała żadnych operacji, które można by zakwalifikować jako zmierzające do prania brudnych pieniędzy czy finansowania terroryzmu. Na potwierdzenie tych okoliczności przesłano potwierdzenie dokonanego zgłoszenia.
Wobec wskazanych powyżej okoliczności, zdaniem skarżącej uznać należy, iż wysokość nałożonej kary pieniężnej tj. kwota [...]zł jest zbyt wygórowana i nieadekwatna do wagi czynu i stopnia zawinienia zobowiązanego podmiotu. Uiszczenie tak wysokiej kary spowoduje poważne zachwianie sytuacją finansową spółki i doprowadzi do kłopotów z realizacją bieżących zobowiązań względem kontrahentów i innych podmiotów.
W ocenie skarżącej, dla osiągnięcia celów kary wystarczające będzie nałożenie kary pieniężnej oscylującej w dolnej granicy ustawowego zagrożenia (tj. mniejsza, aniżeli dotychczas wymierzona). Postulowany skutek w postaci przekazania wymaganych informacji już nastąpił, natomiast w wyniku zaniedbania nie doszło do naruszenia prawa polegającego na przekazaniu środków podmiotom zajmującym się praniem brudnych pieniędzy, ani nie doszło do wsparcia organizacji terrorystycznych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm., dalej: "ustawa o COVID").
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonej decyzji.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie wymierzył spółce karę pieniężną we wskazanej wysokości.
Materialnoprawną podstawę nałożenia kary stanowiły przepisy ustawy z 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 593 ze zm., dalej p.p.p.f.t.). Jak wynika z treści art. 58 pkt 4 p.p.p.f.t. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością zobowiązane są do zgłaszania informacji o beneficjentach rzeczywistych oraz ich aktualizacji. W art. 59 p.p.p.f.t. wskazano szczegółowo rodzaj informacji podlegających zgłoszeniu. W myśl art. 60 ust. 1 pkt 1 p.p.p.f.t., informacje te powinny być zgłoszone do Rejestru w terminie 7 (obecnie 14) dni od dnia wpisu podmiotów do Krajowego Rejestru Sądowego.
Z ustaleń organu wynika, że spółka została wpisana do KRS [...] lutego 2020 r.
i nie dopełniła w terminie obowiązku zgłoszenia do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych informacji, o których mowa w art. 59 p.p.p.f.t. Termin na zgłoszenie tych informacji upłynął w dniu [...] marca 2020 r., natomiast skarżąca dokonała zgłoszenia dopiero w dniu [...] kwietnia 2023 r., (co miało miejsce po wydaniu zaskarżonej decyzji -27. 02. 2023r.). W związku z tym, organ wymierzył spółce, na podstawie art. 153 p.p.p.f.t., karę pieniężną w wysokości [...] zł.
Zgodnie z treścią art. 153 ust. 1 ustawy podmioty wymienione w art. 58 pkt 1-5 i 7-13 lub powiernik, lub osoba zajmująca stanowisko równoważne w podmiocie, o którym mowa w art. 58 pkt 6, które nie dopełniły obowiązku zgłoszenia lub aktualizacji informacji, o których mowa w art. 59, w terminie wskazanym w ustawie lub podały informacje niezgodne ze stanem faktycznym, podlegają karze pieniężnej do wysokości [...] zł. Jak z kolei wynika z art. 189d k.p.a., wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę:
1) wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia;
2) częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku albo naruszenie zakazu, w następstwie którego ma być nałożona kara;
3) uprzednie ukaranie za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe;
4) stopień przyczynienia się strony, na którą jest nakładana administracyjna kara pieniężna, do powstania naruszenia prawa;
5) działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa;
6) wysokość korzyści, którą strona osiągnęła, lub straty, której uniknęła.
Organ w zaskarżonej decyzji wprawdzie odniósł się do kryteriów wynikających z art. 189 d pkt 1-6 k.p.a. (pkt 7 dotyczy osób fizycznych), jednak nakładając sankcję, nienależycie analizował sprawę w kontekście zasady proporcjonalności i związanej z tym adekwatności wymierzonej kary, z uwzględnieniem funkcji i celu jaki ma ona realizować.
Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uczynił przedmiotem swych rozważań zarówno istnienie przesłanek do wymierzenia kary jak i przede wszystkim do odstąpienia od nałożenia kary określonych w art. 189 f § 1, § 2 i § 3 k.p.a.
W ocenie Sądu, analiza przeprowadzona przez organ wadliwie ocenia zindywidualizowanie okoliczności naruszenia prawa, a także w pewnych aspektach jest nieadekwatna, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Uchybienia popełnione przez organ, skutkujące oceną o braku przesłanek do zastosowania art. 189 f § 1 lub § 2 i § 3 k.p.a. nie oznaczają jednak, że Sąd stwierdza, iż naruszenie prawa było znikome lub, że należało poprzestać na pouczeniu. Oceny tej, obejmującej analizę przesłanek w odniesieniu do Spółki, winien dokonać Dyrektor Izby Skarbowej, a nie Sąd.
Z treści art. 189 f § 1 pkt 1 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. W sprawie nie jest sporne, że pkt 2 tego przepisu nie miał zastosowania.
Organ odnosząc się do zawartych w tym przepisie a także w art. 189d § 1 pkt 1 k.p.a. przesłanek podał, że badając, czy mamy do czynienia ze znikomą wagą naruszenia należy badać rodzaj, charakter naruszenia i sposób popełnienia czynu. Uwzględnić należy również czas trwania naruszenia. Ponadto, znikomość wagi naruszenia należy postrzegać także przez pryzmat skutków jakie owo naruszenie wywołało lub wywołuje w przestrzeni publicznej, społecznej lub prywatnej i ten element zdaniem organu ma szczególne znaczenie przy wymierzaniu kary na podstawie art. 153 ust. 1 ustawy. Dla oceny wagi naruszenia mają również znaczenie chronione prawem wartości, w odniesieniu do których rozważana jest skala naruszenia. Organ wskazuje na znaczenie i rangę przepisów dotyczących Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych oraz, że oceniając sprawę w kontekście art. 189 f k.p.a. należy "mieć na uwadze cel regulacji ustawy".
Sąd podziela stanowisko organu co do celu i znaczenia Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych, jednak cel wprowadzenia Rejestru i jego znaczenie samo w sobie nie wykluczają uznania, że waga naruszenia prawa miała charakter znikomy. Organ pomimo odwołania się do znaczenia wymienionej regulacji nie podaje, by Skarżąca była podmiotem stwarzającym jakiekolwiek zagrożenie w kontekście prania pieniędzy, terroryzmu czy też, że ostatecznie beneficjentem rzeczywistym okazał się ktoś ukryty za fasadą tego podmiotu, a zagrożenie takie stwarzający. Nie ma zatem w decyzji odniesienia do takiej konkretnej sprawy, w kontekście ewentualnych, potencjalnych choćby zagrożeń ze strony Spółki. Skuteczne eliminowanie negatywnych zjawisk, za pomocą ustanowionych środków prawnych, nie zastępuje analizy i oceny, czy ze strony Skarżącej jakiekolwiek zagrożenia płynęły. Można uznać, że z uwagi na charakter naruszenia ten aspekt jest nieistotny, ale w ocenie Sądu ma on znaczenie z powodów, które zostaną przedstawione.
Organ eksponuje fakt, że kara pieniężna nakładana za brak terminowego zgłoszenia danych do CRBR ma istotne znaczenie z punktu widzenia skutecznej implementacji unormowań unijnych w zakresie przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy.
Tak postawiony problem wymaga zastrzeżenia, że kara jest skierowana do konkretnego podmiotu a obowiązek i skuteczność implementacji dyrektywy jest skierowany do kraju członkowskiego w celu wdrożenia do porządku prawnego właściwych rozwiązań, w tym przypadku przepisów o zapobieganiu wykorzystania systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu.
W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem obowiązku rejestracji podmiotu, a nie naruszeniem systemu prania pieniędzy w jego podstawowym znaczeniu. Nie można stwierdzić, że naruszenie obowiązku rejestracji pozostaje w bezpośrednim związku ze zniweczeniem celu przyjęcia opisywanej regulacji, czy zagrożeniem popełnienia czynów prania pieniędzy. W przypadku braku rejestracji, skutkiem jest utrudnienie wykrywalności takich czynów, a nie zapobieżenie ich popełnieniu. W takim zatem zakresie organ powinien analizować wdrożone unormowanie. Oznacza to konieczność ustalenia okoliczności, które w indywidualnym przypadku utrudniły wykrywalność konkretnego czynu. Takie bowiem okoliczności mają wiodące znaczenie dla oceny wagi naruszenia a nie sam fakt powiązania braku rejestracji ze zniweczeniem celu opisanej regulacji w znaczeniu skutków materialnoprawnych. Należy wyraźnie podkreślić, że nakładanie kary nie może poprzedzać wystąpienia czynu związanego z praniem pieniędzy. Skoro organ pisze o rodzaju i charakterze "naruszenia", to nie może chodzić tu o rodzaj i charakter naruszanych norm, lecz o "rodzaj i charakter" działania podmiotu naruszającego prawo. Organ w zasadzie zatem nie analizuje "rodzaju i charakteru naruszenia", przez co Sąd rozumie brak wskazania np. stopnia umyślności, intencjonalnego działania, celowości działania itp., choć niewątpliwe stopień zawinienia nie stanowi co do zasady przesłanki odpowiedzialności w przypadku naruszenia norm administracyjnych. Ma jednak znaczenie w ocenie charakteru stopnia wielkości i szkodliwości naruszenia.
Organ powinien odnieść konkretny przypadek jaki w sprawie wystąpił i mimo niewątpliwie istotnej rangi implementowanych przepisów, rozważyć indywidualnie i ocenić, czy okoliczności i charakter popełnionego przez Skarżącą naruszenia w istocie wykluczają uznanie go za znikomy. W przeciwnym razie, wątpliwe jest sankcjonowanie na podstawie twierdzenia dotyczącego ogólnych zasad i celów regulacji, jak eliminowanie negatywnych zjawisk o których mowa w ustawie i uznaniu, że występują skutki naruszenia w sferze publicznej, społecznej czy prywatnej.
Należy wyraźnie podkreślić, że zasadniczy aspekt dotyczący kary za brak rejestracji nie może się przenosić na naruszenie przepisów materialnoprawnych w przedmiocie prania pieniędzy.
Sama rejestracja jest jednorodzajową czynnością o charterze formalnym i jej brak nie wywołuje jeszcze rzeczywistych negatywnych zjawisk, o których wspomina organ lecz tworzy dopiero hipotetyczne zagrożenie w postaci braku możliwości szybkiej i wszechstronnej weryfikacji danych w procesie ustalania nieprawidłowości działania podmiotu o ile jednak one powstaną.
Organ podkreśla również niewątpliwie bardzo istotną konieczność stawiania wyższych wymagań wobec podmiotów o zawodowym charakterze w odniesieniu do znajomości prawa lecz pomija fakt, że skoro skutki w postaci prania pieniędzy są tak daleko dewastujące w sferze gospodarczej, to wydaje się, że to organy państwowe winny dokonać szerokiej kampanii informacyjnej w celu dotarcia do jak najszerszego grona adresatów z informacją o konieczności rejestracji w nowym rejestrze podmiotów funkcjonujących na rynku, natomiast ustawodawca nakłada obowiązki na przedsiębiorców i inne podmioty w ustawie, która nie jest w żaden sposób powiązana z typową bazą przepisów, które w oczywisty sposób powinien znać każdy przedsiębiorca, zwłaszcza w świetle tak drastycznych sankcji w określeniu widełek wysokości kar, w tym za brak rejestracji za czynności o czysto formalnym charakterze.
Jako cel kary organ podkreśla jej prewencyjne znaczenie. Sam fakt braku rejestracji nie jest faktyczną przeszkodą do nielegalnego działania lecz służy wyłączenie usprawnieniu wykrywania nieprawidłowości. W odniesieniu do znaczenia prewencyjnego o charakterze generalnym, wydaje się, że znacznie skuteczniejsze byłoby stworzenie systemu informacji o takim obowiązku a nie nakładanie sankcji, zwłaszcza tak dolegliwej, w odniesieniu do niedokonania czynności o charakterze czysto formalnym z podanym uzasadnieniem. W przeciwnym razie, tworzy się obraz ukrytego działania mającego służyć wyłącznie celom fiskalnym, wykorzystującym nieznajomość przepisów, do których w normalnych warunkach zapoznanie się z taką ustawą dla zwykłej spółki nie wydaje się wymagającego napiętnowania zarzutu nieznajomości przepisów. Nie można wprowadzić jako zasady, oceny prowadzenia działalności gospodarczej jako nastawionej na omijanie przepisów i naruszanie prawa a taki obraz jawi się przy zarzucie nieznajomości omawianych przepisów. Nie ma też podstaw do sankcjonowania za czyny niepopełnione a wysokość kary raczej wydaje się mieć znaczenie prewencyjne przy naruszeniu przepisów o charakterze materialnym a nie formalnym. W takim zaś przypadku stosowanie wysokich kar narusza zasadę proporcjonalności, równości i sprawiedliwej dolegliwości. W rozpoznawanej sprawie można zatem zarzucić organowi nie tylko brak zachowania proporcjonalności wobec rodzaju naruszenia ale przede wszystkim nieuprawnione przeniesienie argumentacji dotyczącej skutków naruszenia na hipotetyczne naruszenia przepisów o charakterze materialnoprawnym.
Raz jeszcze należy podkreślić, że nie ma podstaw do wiązania skutków braku rejestracji z zagrożeniami związanymi z naruszeniami w postaci prania pieniędzy. Skutki należy łączyć w ramach prewencji z ryzykiem niedokonania wpisów aktualizacyjnych i brakiem możliwości szybkiej weryfikacji pod kątem podmiotowym relacji między różnymi podmiotami podlegającymi rejestracji. W przeciwnym razie, stwarza się wrażenie stanowienia prawa nie w celu zapobiegania negatywnym zjawiskom opisanym w ustawie lecz wyłącznie realizacji celu fiskalnego. Organy powinny zatem z dużą rozwagą stosować kary za naruszenia formalnoprawne w takich okolicznościach.
Stanowisko organu opierające się na z góry przyjmowanej niemożności uznania naruszenia popełnionego przez Skarżącą za "znikome", bez uwzględnienia konkretnej, indywidualnej sytuacji Spółki, w tym działania organów reprezentujących spółkę, narusza art. 77 § 1 k.p.a. Niewątpliwie brak wykonania obowiązku do czasu wydania przez organ decyzji stanowi istotną okoliczność obciążająca i wpływającą tym samym na ocenę wagi naruszenia ale nadal istotna w takim wypadku jest adekwatność wysokości kary w stosunku do charakteru naruszenia.
Jednocześnie okolicznością indywidualnie rozpatrywaną przez organ jest długotrwałość opóźnienia w zgłoszeniu danych do rejestru. Opóźnienie faktycznie nie było krótkotrwałe i niewykonanie obowiązku nastąpiło dopiero po wydaniu decyzji, jednak zdaniem Sądu, organ powinien wziąć pod uwagę nie tylko długość opóźnienia, lecz także ewentualne skutki naruszenia, jak i towarzyszące temu naruszeniu okoliczności, a także fakt, że w niedługim okresie od rejestracji w KRS wystąpiła pandemia ( w zasadzie 3 tygodnie po rejestracji), która uderzyła w podmioty gospodarcze ze szczególną intensywnością. Organ nie uwzględnił jednak jako istotnej okoliczności okresu pandemii, jej wpływu na funkcjonowanie różnych organów i wpływu na działalność podmiotów gospodarczych.
Reasumując, w ocenie Sądu, prawidłowa wykładnia art. 189 f § 1 k.p.a. i art. 189d § 1 pkt 1 k.p.a nie daje podstaw do tego, aby sam charakter przepisów uznać za przeszkodę do uznania "znikomości" naruszenia prawa. Należy równocześnie ponownie podkreślić, że na obecnym etapie sprawy Sąd nie stwierdza, że naruszenie prawa mogło mieć znikomy charakter, zwłaszcza wobec braku rejestracji do zakończenia toczącego się postępowania, ale analiza okoliczności występujących w sprawie wymaga pogłębienia. Oceny charakteru naruszenia powinien bowiem dokonać organ ponownie rozpatrujący sprawę, gdyż niektóre argumenty podniesione w uzasadnieniu decyzji są oderwane od rzeczywistych negatywnych skutków naruszenia. Nałożenie kary administracyjnej nie powinno być prostą i automatyczną konsekwencją stwierdzonego uchybienia. Takiego automatyzmu nie ma nawet w prawie karnym.
Należy wskazać, że zgodnie z art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności oraz równego traktowania. Zasada proporcjonalności powinna mieć szczególne znaczenie przy ustalaniu zasadności wymierzenia kary administracyjnej oraz jej wymiaru.
Sąd rozpoznający sprawę podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 lipca 2021 r., sygn. akt II GSK 145/21, zgodnie z którym "(...) Zasada proporcjonalności wywodzona z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, mimo że adresowana do ustawodawcy, powinna być traktowana również jako zasada stosowania prawa. Bezsprzecznie zasada ta musi być odnoszona również - a nawet w szczególności - do wymierzania sankcji administracyjnych, jako jednej z najbardziej dotkliwych form ingerencji organu administracji publicznej w sferę uprawnień i obowiązków podmiotu administrowanego w procesie stosowania prawa".
Zdaniem Sądu, organ nie wykazał, aby nałożenie kary w wysokości [...] zł było konieczne do realizacji celu, jakiemu kara ta ma służyć. Jest wysoce prawdopodobne, że w tej sprawie, na plan pierwszy wysunął się element represyjny.
Ponownie rozpatrując sprawę, organ rozważy i wyjaśni, mając na uwadze stanowisko Sądu, czy w sprawie istnieją podstawy do zastosowania przepisu art. 189 f k.p.a. i odstąpienia od wymierzenia kary, a jeśli nie, to uzasadni, dlaczego sam fakt niezgłoszenia danych do rejestru powoduje zastosowanie sankcji, w ustalonym przez organ wymiarze. W sytuacji stwierdzenia, że nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 189 f § 1 lub § 2 i § 3 k.p.a., organ zobowiązany będzie odnieść wysokość kary do ustalonych okoliczności popełnienia naruszenia prawa oraz postawy i sytuacji finansowej spółki. Organ powinien rozważyć wszystkie okoliczności indywidualizujące wymierzenie kary oraz jej wymiar.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. Na koszty te złożył się uiszczony wpis od skargi, wynagrodzenie pełnomocnika oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa