II SA/BD 633/23

II SA/Bd 633/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-11-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jarosław Wichrowski
Mariusz Pawełczak
Renata Owczarzak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 622
art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Jarosław Wichrowski asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 listopada 2023 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lutego 2023 r. [...] Prezydent M. T. orzekł o skierowaniu J. Z. (dalej jako: "skarżący") do wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego na egzamin teoretyczny i praktyczny sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami w zakresie posiadanego uprawnienia do kierowania pojazdami.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił:
- obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z art. 77, art. 79 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez oparcie decyzji na lakonicznym wniosku Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji; zaniechanie przeprowadzenia czynności wyjaśniających w celu ustalenia stanu sprawy, w tym przesłuchania strony i uwzględnienia jej stanowiska w sprawie; brak zebrania jakiegokolwiek materiału dowodowego; niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i dokonanie dowolnych ustaleń faktycznych na podstawie niekompletnego materiału dowodowego nieuwzględniającego istotnych okoliczności i zdarzeń, a tym samym brak ustalenia przesłanek do skierowania na egzamin w zakresie własnych kompetencji oraz naruszenie art. 107 § 3 poprzez niedostateczne wyjaśnienie stronie w uzasadnieniu decyzji przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy;
- naruszenie prawa materialnego – tj. art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w niniejszej sprawie zachodzą uzasadnione zastrzeżenia co do kwalifikacji posiadanych przez kierowcę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że wnioskiem z dnia [...] stycznia 2023 r. Naczelnik Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej P. w T. wystąpił o sprawdzenie posiadanych przez skarżącego kwalifikacji do kierowania pojazdami, ponieważ istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do kwalifikacji tej osoby do kierowania pojazdami. Zaznaczono przy tym, że skarżący wielokrotnie łamał przepisy ruchu drogowego. Wśród popełnionych wykroczeń znajdują się głównie wykroczenia niebezpieczne, będące głównymi przyczynami zdarzeń drogowych również tych ze skutkiem śmiertelnym, tj. przekroczenie dozwolonej prędkości, wyprzedzanie w miejscach zabronionych. Wskazano, że ostatnio z powodu przekroczenia prędkości w obszarze zabudowanym o więcej niż 50 km/h w dniu [...] maja 2022 r. zatrzymano skarżącemu prawo jazdy na okres 3 miesięcy. Podczas ostatniej kontroli w dniu [...] stycznia 2023 r. skarżący kierował pojazdem mając zatrzymany dokument. W związku z ilością wykroczeń w ruchu drogowym poddano w wątpliwość kwalifikacje skarżącego do kierowania pojazdami.
Dodatkowo w piśmie z dnia [...] stycznia 2023 r. Komendant Miejski P. wyjaśnił, że skarżący od [...] stycznia 2022 r. dopuścił się następujących naruszeń przepisów ruchu drogowego:
- [...] maja 2022 r. przekroczenie prędkości powyżej 50 km/h, P., obszar wiejski (zatrzymano prawo jazdy, mandat karny [...] zł);
- [...] maja 2022 r. wyprzedzanie na przejściach i bezpośrednio przed nimi, P., obszar wiejski (mandat [...] zł).
W ocenie Kolegium stan faktyczny oraz prawny przedmiotowej sprawy wskazywał, że w stosunku do skarżącego zaistniały uzasadnione wątpliwości, czy posiada on kwalifikacje do kierowania pojazdami, co uzasadniało skierowanie na egzamin kontrolny.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że organ I instancji nie zapoznał się z jego stanowiskiem i nie podjął działań w celu ustalenia tego stanowiska, SKO zwróciło uwagę, że w aktach sprawy znajduje się skutecznie doręczone skarżącemu zawiadomienie o wszczęciu postępowania, a w dniu [...] lutego 2023 r. skarżący zapoznał się z aktami sprawy. Kolegium dodało także, że w odwołaniu nie podniesiono żadnych okoliczności, których organ I instancji nie wziął pod uwagę, nie wyrażono też żadnego merytorycznego stanowiska, które organ odwoławczy winien ocenić.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższą decyzję J. Z. zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu strony oraz naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez uchybienie zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Ponadto zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miło wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że decyzja wydawana na podstawie wyżej wskazanych przepisów ma charakter związany, gdyż prawidłowa wykładania powyższej regulacji prowadzi do wniosku, że wobec posłużenia się w w/w przepisie niedookreślonym pojęciem "uzasadnionych zastrzeżeń co do kwalifikacji kierowcy", decyzje wydawane na tej podstawie mają charakter uznaniowy, a organy winny ustalić i uzasadnić wystąpienie w okolicznościach konkretnego przypadku istnienie owych "uzasadnionych zastrzeżeń co do kwalifikacji kierowcy";
2. art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami poprzez przyjęcie, ze organy administracji w sposób prawidłowy przyjęły, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do kwalifikacji skarżącego w przedmiocie prowadzenia pojazdów mechanicznych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowa argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Na wstępie należy zaznaczyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.).
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm. – zwanej dalej: "p.p.s.a."). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie została podjęta z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta M. T. o skierowaniu strony na egzamin teoretyczny i praktyczny sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami w zakresie posiadanego uprawnienia do kierowania pojazdami. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r. poz. 2000 dalej : "u.k.p.").
Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich kwalifikacji. Decyzje w tym przedmiocie starosta wydaje z urzędu lub na wniosek organu kontroli ruchu drogowego lub dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego (art. 99 ust. 2 ww. ustawy).
Natomiast w myśl art. 129 ust. 2 pkt 13a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 988 z późn. zm. – dalej u.p.r.d.) policjant, w związku z wykonywaniem czynności tj. czuwanie nad bezpieczeństwem i porządkiem ruchu na drogach, kierowanie ruchem i jego kontrolowanie, jest uprawniony do występowania do starosty z wnioskiem o skierowanie kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na egzamin sprawdzający kwalifikacje, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do kwalifikacji tej osoby.
Istotą regulacji art. 99 ust. 1 pkt 1 u.k.p. jest możliwość reagowania przez organy państwa w razie wystąpienia istotnych wątpliwości co do tego, czy kierujący - pomimo formalnego posiadania kwalifikacji w następstwie wydania prawa jazdy określonej kategorii - ma rzeczywiste umiejętności i wiedzę uprawniające do kierowania pojazdami. Efektywna ochrona bezpieczeństwa ruchu drogowego wymaga bowiem, aby organ upoważniony do wydawania uprawnień do prowadzenia pojazdów czuwał nie tylko nad tym, aby otrzymały je osoby mające odpowiednie kwalifikacje, ale także aby dysponował instrumentami pozwalającymi na kontrolowanie, czy osoby, które są uprawnione do prowadzenia pojazdów, nie utraciły tych kwalifikacji (por. wyrok NSA z 15 czerwca
2020 r. sygn. akt I OSK 2194/190).
Kwalifikacje kierowcy to niewątpliwie wiedza z zakresu przepisów ruchu drogowego, jak i umiejętności praktyczne kierowania pojazdem określonej kategorii. Sama u.k.p nie zawiera definicji legalnej pojęcia "uzasadnione zastrzeżenia", co do kwalifikacji kierowcy, przyznając w ten sposób organom administracji pewien zakres uznania.
Interpretując treść tego pojęcia, należy mieć na względzie funkcję, jaką pełni art. 99 ust. 1 pkt 1 u.k.p., czyli zapewnienie bezpieczeństwa w ruchu drogowym, z czym związana jest ochrona życia i zdrowia uczestników ruchu drogowego. Pod tym pojęciem należy w konsekwencji rozumieć istotne wątpliwości, poparte obiektywnymi racjami i udokumentowanymi w odpowiedni sposób faktami, które przemawiają za przyjęciem, że z uwagi na naruszenia przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym przez konkretnego kierowcę istnieje wobec takiego kierowcy konieczność zweryfikowania wiedzy i umiejętności koniecznych dla kierowania pojazdami (por. wyrok NSA z dnia 25 lipca
2018 r. sygn. akt I OSK 922/18).
Wskazać należy, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, podstawą do wystąpienia z wnioskiem o sprawdzenie kwalifikacji może być nawet jednorazowe naruszenie przepisów ruchu drogowego. Istotne jest by okoliczności towarzyszące temu naruszeniu zasad ruchu drogowego świadczyły o tym, że jedną z ich przyczyn był brak umiejętności praktycznych do kierowania pojazdami lub brak wiedzy z zakresu ruchu drogowego. Podkreślić przy tym trzeba, że oprócz umiejętności kierowania pojazdem, kierujący powinien bezpiecznie zachowywać się na drodze, współdziałać z innymi uczestnikami ruchu drogowego kierując się normami społecznymi w warunkach społecznie akceptowalnych. Powyższe kwestie powinny stanowić punkt odniesienia dla oceny zaistniałych w konkretnej sprawie warunków, które nie sposób ująć przy użyciu uogólnień czy zwrotów niedookreślonych.
W ocenie Sądu należy podzielić wyrażone przez organy w niniejszej sprawie stanowisko o istnieniu zastrzeżeń co do posiadania kwalifikacji skarżącego do prowadzenia pojazdów. Jak wynika z akt sprawy skarżący dopuścił się np. dwukrotnie w jednym dniu poważnych naruszeń przepisów ruchu drogowego, które niosły ze sobą istotne zagrożenie dla zdrowia i życia użytkowników ruchu drogowego. Mianowicie skarżący przekroczył prędkość o ponad 50 km/h (za co został ukarany mandatem w wysokości [...] zł i zatrzymano mu prawo jazdy), a także w tym samym dniu wyprzedał na przejściu dla pieszych i bezpośrednio przed nim (za co ukarano go mandatem w wysokości [...] zł).
Wykroczenia, których dopuścił się skarżący poddają w wątpliwość to czy skarżący zna i potrafi stosować podstawowe regulacje prawne obowiązujące w ruchu drogowym i czy ma umiejętności aby w sposób bezpieczny dla siebie i innych uczestników ruchu drogowego kierować pojazdem. Przekroczenie dozwolonej prędkości stanowi wykroczenie, które jest jedną z najczęstszych przyczyn wypadków drogowych, niejednokrotnie kończących się śmiercią lub ciężkim uszczerbkiem na zdrowiu uczestników ruchu drogowego. Z kolei wyprzedzanie na przejściach dla pieszych i bezpośrednio przed nimi jest manewrem obarczonym szczególnie wysokim ryzykiem wystąpienia wypadku drogowego i stanowi jaskrawy przykład braku umiejętności zgodnego z prawem współkorzystania z infrastruktury drogowej. Powyższe okoliczności, w ocenie Sądu, dostatecznie usprawiedliwiają skierowanie skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w trybie art. 99 ust. 1 pkt 1 u.k.p.
Stwierdzić należy, że wbrew twierdzeniom skarżącego, organy obu instancji działając na podstawie przepisów prawa zebrały i rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy oraz wyjaśniły dokładnie stan faktyczny sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes skarżącego. Dowody zgromadzone w sprawie nie budzą wątpliwości Sądu, argumentacja oraz ocena materiału dowodowego dokonana przez organy mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji, spełnia wymogi określone w art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że odmienna od oczekiwań strony ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie oznacza, że doszło do naruszenia wynikającego z art. 8 § 1 k.p.a. obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
Biorąc pod uwagę powyższe i nie stwierdzając innych naruszeń przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które Sąd musi wziąć pod uwagę z urzędu, a które miałyby wpływ na rozstrzygniecie uzasadniający uwzględnienie skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), orzekł jak sentencji.