II SA/BD 630/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzję Wojewody o wymeldowaniu, uznając, że organ odwoławczy niezasadnie zastosował art. 138 § 2 k.p.a., przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego, która uchyliła decyzję Prezydenta Miasta Bydgoszczy o wymeldowaniu M. S. z miejsca pobytu stałego i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd uznał, że Wojewoda niezasadnie zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ braki w postępowaniu dowodowym organu pierwszej instancji nie były na tyle istotne, aby uniemożliwić organowi odwoławczemu samodzielne ich uzupełnienie.
Sprawa dotyczyła sprzeciwu S. S. od decyzji Wojewody Kujawsko-Pomorskiego, która uchyliła decyzję Prezydenta Miasta Bydgoszczy o wymeldowaniu M. S. z miejsca pobytu stałego i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania. Wojewoda uznał, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił w wystarczającym stopniu, kiedy i z jakich przyczyn M. S. opuścił lokal, a także czy jego opuszczenie miało charakter trwały i dobrowolny. Sąd administracyjny uznał jednak, że Wojewoda niezasadnie zastosował art. 138 § 2 k.p.a. Podkreślono, że organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania tylko wtedy, gdy naruszenie przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy jest znaczny. W ocenie Sądu, wskazane przez Wojewodę braki w postępowaniu dowodowym nie były na tyle istotne, aby uniemożliwić organowi odwoławczemu ich uzupełnienie we własnym zakresie lub poprzez zlecenie ich przeprowadzenia organowi pierwszej instancji. Sąd uchylił zatem decyzję Wojewody, uznając sprzeciw za zasadny w zakresie zarzutu nieuzasadnionego zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy niezasadnie zastosował art. 138 § 2 k.p.a.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że braki w postępowaniu wyjaśniającym organu pierwszej instancji nie były na tyle istotne, aby uniemożliwić organowi odwoławczemu samodzielne uzupełnienie dowodów lub zlecenie ich przeprowadzenia, co wyklucza zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Główne
u.e.l. art. 35
Ustawa o ewidencji ludności
k.p.a. art. 138 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
u.e.l. art. 24
Ustawa o ewidencji ludności
u.e.l. art. 33
Ustawa o ewidencji ludności
u.e.l. art. 36
Ustawa o ewidencji ludności
k.p.a. art. 136 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 64e
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151a § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy niezasadnie zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ braki w postępowaniu dowodowym organu pierwszej instancji nie były na tyle istotne, aby uniemożliwić organowi odwoławczemu samodzielne ich uzupełnienie.
Godne uwagi sformułowania
konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy nie jest rolą Sądu ocenianie na etapie postępowania sądowego ze sprzeciwu od decyzji kasacyjnej, czy merytorycznie uzasadnione było rozstrzygnięcie in meriti sprawy administracyjnej zasadą jest, iż organ drugoinstancyjny w sposób ostateczny załatwia sprawę administracyjną
Skład orzekający
Joanna Brzezińska
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 138 § 2 k.p.a. i zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego w kontekście decyzji kasacyjnych organów odwoławczych. Zakres ustaleń faktycznych w sprawach o wymeldowanie."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki kontroli sądowej decyzji kasacyjnych oraz procedury wymeldowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego obowiązku meldunkowego i procedury administracyjnej, a jej kluczowym elementem jest interpretacja przepisów procesowych przez sąd, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Sąd administracyjny: Kiedy organ odwoławczy może uchylić decyzję pierwszej instancji?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bd 630/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2022-09-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Brzezińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 510
art. 35
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 września 2022 r. sprawy ze sprzeciwu S. S. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody Kujawsko-Pomorskiego na rzecz S. S. kwotę [...](pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z 16 marca 2022 r. nr WSO/759/22, Prezydent Miasta Bydgoszczy, na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 510 – dalej "u.e.l."), rozstrzygnął o wymeldowaniu M. S. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, tj. z lokalu nr [...] przy ulicy [...] w B.. Postępowanie zostało wszczęte wszczęto na wniosek syna wymeldowanego – S. S. (sprzeciwiającego się). Organ przywołał ustalenia powzięte w toku postępowania:
Strona przesłuchana do protokołu oświadczyła, że nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ulicy [...] w B., ponieważ nie posiada kluczy do mieszkania. O klucze nie zwracała się do S. S. (syna). Dalej M. S. oświadczył, że pod koniec 2020r. syn spakował jego rzeczy i zostawił w piwnicy, które zabrał (jedynie jedną torbę) z początkiem 2021 r. Następnie udał się do spornego lokalu i dowiedział się, że mieszkanie jest wynajmowane. Z tego co wiadomo jest Stronie wynajmowane było do czerwca 2021 r. Strona w mieszkaniu pozostawiła całe wyposażenie i swoje wymeldowanie uzależniła od możliwości jego odzyskania. M. S. oświadczył, iż nie ponosi kosztów utrzymania mieszkania, ponieważ w nim nie mieszka. Fakt niezamieszkiwania w tym lokalu został także potwierdzony przez świadków w zeznaniach złożonych do protokołu przesłuchania w dniu 20.12.2021 r. przez L. R. oraz w dniu 4.01.2022r. przez T. P. i J. W.. Ww. świadkowie są mieszkańcami nieruchomości przy ulicy [...] w B.. L. R. zeznał, że zna z widzenia M. S.. Świadek w spornej nieruchomości zamieszkuje od 5 lat. W tym czasie M. S. widział może dwa razy. Świadkowi jest wiadome, że w/wym. przebywa w [...], natomiast w lokalu nr [...] mieszka jego syn Pan S. S.. Kolejni świadkowie T. P. i J. W. zeznali, że zamieszkują w lokalu nr [...] w przedmiotowej nieruchomości od około trzech lat. Pan M. S. jest dla nich osobą nieznaną. Natomiast wiadome jest im, że w lokalu nr [...] zamieszkuje S. S..
Organ stwierdził, że zebrany i przedstawiony materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż M. S. nie zamieszkuje w miejscu pobytu stałego.
Opuścił on bowiem w sposób trwały to miejsce, a jego wolą była koncentracja spraw osobistych czy rodzinnych w nowym miejscu zamieszkania.
W odwołaniu od powyższej decyzji M. S. zakwestionował ustalenie organu, jakoby w sposób trwały opuścił miejsce pobytu stałego, a jego wolą była koncentracja spraw osobistych w nowym miejscu zamieszkania.
Decyzją z 26 maja 2022 r. nr WSOC.I.621.1.22.2022.MK.II, Wojewoda Kujawsko-Pomorski na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735, dalej "k.p.a.") i art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał sprawę Prezydentowi Bydgoszczy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu, po przywołaniu stanu faktycznego, treści art. 24, 33, 35 i 36 u.e.l. wraz z komentarzem prawnym, oraz zasad postępowania dowodowego wynikających z k.p.a., organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie wyjaśnił faktu istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. kiedy w rzeczywistości strona opuściła przedmiotowy lokal, bez ustalenia przyczyn i charakteru (stałego lub czasowego) tego opuszczenia. Nieprawidłowo w ocenie Wojewody organ I instancji ograniczył się w swych ustaleniach tylko do tego, że odwołujący się w istocie nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, zwłaszcza w kontekście rozbieżnych stanowisk odwołującego się oraz jego syna. Wojewoda wytknął również organowi I instancji, że ten nie uwzględnił wniosku dowodowego strony w zakresie przesłuchania dozorcy budynku oraz uzupełniającego przesłuchania odwołującego się. Zarzucił braki w uzasadnieniu decyzji I instancji w zakresie ustalenia, czy strona przebywa za granicą, oraz odniesienia się do podnoszonego faktu regularnych przyjazdów skarżącego do kraju i przebywania w przedmiotowych lokalu. Wskazał, że Prezydent nie ustalił też, czy strona ma miejsce stałego pobytu za granicą, w którym urządziła swoje centrum życiowe z zamiarem stałego przebywania. W ocenie Wojewody powyższe doprowadziło do przedwczesnego zastosowania art. 35 u.e.l. Organ odwoławczy wymienił poszczególne czynności dowodowe, które w jego ocenie winien powziąć organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę (przesłuchanie stron i świadków, również w ramach rozprawy, na wskazane przez Wojewodę okoliczności, oględziny lokalu).
W sprzeciwie od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy S. S., reprezentowany przez radcę prawnego, zarzucił naruszenie:
1. prawa materialnego tj. art. 25 u.e.l. poprzez uznanie wskazanych okoliczności za istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i jednoczesne zakwestionowanie, jakoby zebrany materiał dowodowy nie pozwalał na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy,
2. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe przez organ I instancji doprowadziło do zgodnego z prawem załatwienia sprawy.
Sprzeciwiający się wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu sprzeciwu przedstawiono argumentację na rzecz postawionych zarzutów, popierając i uznając za wystarczająco udowodnione twierdzenie organu, zasadnicze dla rozstrzygnięcia sprawy, ze ojciec sprzeciwiającego się trwale opuścił lokal, do którego nie ma zresztą dostępu i tytułu prawnego.
W odpowiedzi na sprzeciw organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprzeciw jest zasadny.
Zakres kontroli dokonywanej przez sąd administracyjny w sprawach ze sprzeciwów od decyzji kasacyjnych organów odwoławczych określony został w art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329; dalej "p.p.s.a."), który stanowi, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ("k.p.a."), tj. decyzji uchylającej decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji wraz z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi.
Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Jak wynika z powyższego, podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. wystąpią wyłącznie wówczas, gdy naruszeniu przez pierwszą instancję przepisów postępowania towarzyszyć będą istotne luki w ustaleniach faktycznych ("a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie"). Zwrot "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy", będący podstawą zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., jest równoznaczny z brakiem przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W sprzeczności z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające pierwszej instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które z powodzeniem można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym. Jak wskazuje się w orzecznictwie, organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji. Natomiast konieczność uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego przez przeprowadzenie określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej (por. wyroki NSA z 14 lutego 2017 r., II OSK 1386/15 oraz z dnia 15 grudnia 2016 r., II OSK 1427/16, dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
Nie ulega wątpliwości, że organ odwoławczy może przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo może zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję (art. 136 § 1 k.p.a.). Jeżeli organ odwoławczy nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego i prawnego sprawy, a stwierdził potrzebę przeprowadzenia dowodu, ma obowiązek przeprowadzić ten dowód w ramach swoich uprawnień z art. 136 k.p.a., zamiast uchylać sprawę do ponownego rozpoznania. Każda sprawa administracyjna winna podlegać dwukrotnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu, przez dwa różne organy administracji publicznej. Oznacza to jednak również, że skuteczne wniesienie odwołania przenosi na organ odwoławczy kompetencję do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej, a postępowanie odwoławcze nie ogranicza się jedynie do kontroli decyzji pierwszej instancji. W konsekwencji, wydanie decyzji kasacyjnej jest wyjątkiem, a nie zasadą orzekania w postępowaniu odwoławczym.
W ocenie Sądu, Wojewoda Kujawsko-Pomorski wydając zaskarżoną decyzję z 26 maja 2022 r. naruszył przepis art. 138 § 2 k.p.a. Uzasadnienie tego rozstrzygnięcia nie stanowi o zaistnieniu wystarczającej podstawy do wydania decyzji kasacyjnej.
W rozpoznawanej sprawie podstawą uchylenia decyzji I instancji były wskazane przez organ odwoławczy wątpliwości co do ustaleń faktycznych w zakresie tego, czy osoba wymeldowana (ojciec sprzeciwiającego się) opuściła miejsce pobytu stałego w rozumieniu art. 35 u.e.l. Zgodnie z ww. przepisem organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Organ odwoławczy wskazał szereg okoliczności wymagających w jego ocenie wyjaśnienia przez organ I instancji, a które według Wojewody mają zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o wymeldowanie osoby z miejsca jej stałego pobytu.
W kontekście przedmiotu sprawy wyjaśnić przede wszystkim należy, że zakres ustaleń faktycznych w postępowaniu prowadzonym w oparciu o art. 35 u.e.l. co do zasady nie musi wykraczać poza to, czy osoba wymeldowywana trwale opuściła ten lokal i czy opuszczenie to było dobrowolne, przy czym przez dobrowolność opuszczenia miejsca stałego pobytu rozumieć przy tym należy zarówno najbardziej typową sytuację, gdy osoba zameldowana faktycznie dobrowolnie opuszcza miejsce stałego pobytu, jak i sytuację, gdy została ona w jakiś sposób przymuszona do wyprowadzki, a następnie z zamiarem stałego przebywania zamieszkała pod innym adresem (vide: wyrok NSA z dnia II OSK 1927/19, dostępny jw.). A contrario, warunkiem, by pobyt danej osoby uznać za stały (co z kolei uniemożliwia zastosowanie art. 35 u.e.l.) konieczne jest fizycznie zamieszkiwanie pod oznaczonym adresem i jednocześnie wyrażanie woli stałego w nim przebywania, czyli koncentracji spraw życiowych. Niedopełnienie obowiązku wymeldowania się w kontekście warunków uzasadniających przypisywanie określonemu pobytowi charakteru stałego powinno zatem wiązać się z wykazaniem, że osoba zameldowana w miejscu pobytu opuściła je oraz że nie występuje u niej zamiar fizycznego przebywania już w tym miejscu jako miejscu stałego pobytu, to jest koncentrowania w nim swoich dalszych interesów życiowych (vide: wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2022 r., sygn. II OSK 1024/21, dostępny jw.).
Z powyższego wywieść można, że w zakresie ustaleń faktycznych koniecznych dla rozstrzygnięcia w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego wystarczającym jest, by bezsprzecznie z tych ustaleń wynikało, że strona postępowania nie mieszka (nie prowadzi swojego centrum życiowego), i czy brak zamieszkiwania był dobrowolny w tym sensie, że strona nie przejawia już chęci ustalenia w tym miejscu koncentracji jej interesów życiowych, organizując jednocześnie interesy życiowe w innym miejscu. Dobrowolność może mieć charakter wyraźny (stosowne oświadczenie) lub dorozumiany (faktycznie skoncentrowanie centrum życiowego w innym miejscu). Zaznaczyć przy tym należy, że z dobrowolnością opuszczenia miejsca pobytu stałego będziemy mieć do czynienia również wtedy, gdy opuszczenie miejsca pobytu stałego jest wynikiem wykonania prawomocnych wyroków sądów powszechnych bądź orzeczeń właściwych organów administracji publicznej (vide: wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2018 r., sygn. II OSK 2025/17, dostępny jw.), jak i wtedy, gdy osoba w nim zameldowana została przymuszona w drodze przymusu psychicznego lub fizycznego do opuszczenia tego lokalu, jednak nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (vide: wyrok NSA z dnia 17 lipca 2020 r., sygn. II OSK 392/20, dostępny jw.). Powiązanie przesłanki opuszczenia miejsca zamieszkania z kwestią dobrowolności ma takie znaczenie, że nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany może i chce podejmować próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Dopiero bezskuteczne wyczerpanie tych środków lub rezygnacja z ich zastosowania stanowi okoliczność usuwającą stan przymusu, a zatem otwierającą drogę do wymeldowania (vide: Wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. II SA/Rz 106/22, i cytowane tam orzecznictwo, dostępny jw.).
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, rację ma co do zasady organ odwoławczy, że ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji skoncentrowały się głównie na pierwszym z opisanych aspektów opuszczenia miejsca pobytu stałego (faktycznego niezamieszkiwania strony w nim), niedostatecznie wyjaśniają aspekt drugi, a w konsekwencji ustalenia te nie są wystarczające dla jednoznacznego stwierdzenia przesłanki wymeldowania z miejsca pobytu stałego na podstawie art. 35 u.e.l. Postępowanie wyjaśniające powinno dawać odpowiedź na pytanie, czy brak faktycznego zamieszkiwania jest związany z dobrowolnym zorganizowaniem centrum życiowego w innym miejscu, czy strona podtrzymuje wolę powrotu do lokalu, z którego ma być wymeldowana, jakie są przyczyny tego, że w nim nie zamieszkuje, a jeżeli zachodzi w sprawie konflikt osoby mającej zostać wymeldowaną z innym podmiotem inicjującym w tym zakresie postępowanie – jaka jest podstawa tego konfliktu z jednej strony co do postulowanych przyczyn wymeldowania, a z drugiej co do podnoszonych powodów jego niedopuszczalności.
Jak jednak wskazano w początkowej części niniejszego uzasadnienia, nie jest rolą Sądu ocenianie na etapie postępowania sądowego ze sprzeciwu od decyzji kasacyjnej, czy merytorycznie uzasadnione było rozstrzygnięcie in meriti sprawy administracyjnej o danym przedmiocie (tutaj: wymeldowania z miejsca pobytu stałego). Ocenie podlega za to, czy zaistniały wymienione w art. 138 § 2 k.p.a. podstawy do uchylenia decyzji I instancji i przekazania sprawy organowi tej instancji do ponownego rozpoznania, z uwagi na istotne braki w ustaleniach faktycznych sprawy, których jednocześnie organ odwoławczy nie jest w stanie uzupełnić we własnym zakresie w drodze art. 136 k.p.a.
Dla oceny wystąpienia obu przesłanek umożliwiających zastosowanie art. 35 u.e.l. organ odwoławczy za konieczne uznał dodatkowe ustalenia oparte o:
1) zeznania w charakterze świadków od dozorcy budynku, partnerki adresata na okoliczność, kiedy dokładnie strona opuściła przedmiotowy lokal oraz czy opuszczenie to miało bezpośredni związek z wyjazdem za granicę, a jeśli tak, kiedy po raz pierwszy wyjazd ten nastąpił, jak często i jak długo tam przebywał, czy powracał do ww. lokalu; czy i jak często utrzymywał więzi z tym lokalem, na czym więzi te polegały; kiedy był tam ostatnio i jak długo; czy adresat komunikował świadkom o swojej wyprowadzce z zamiarem stałego lub czasowego pobytu poza krajem; czy informował również o swoim powrocie i zamieszkaniu na stałe w lokalu nr [...]; czy świadek widział bezpośrednio zdarzenie polegające na usunięciu adresata przez jego syna z przedmiotowego lokalu, a jeśli tak, kiedy ono miało miejsce; kiedy - według wiedzy świadka - nastąpiła wymiana zamków w drzwiach wejściowych do ww. lokalu;
2) przesłuchanie stron postępowania (S. S. i M. S.), dla przykładu w ramach rozprawy, przy jednoczesnym udziale wezwanych świadków oraz w drodze oględzin, mając na uwadze koncentrację w jednym czasie i miejscu środków dowodowych, w celu uzyskania odpowiedzi w kwestiach, o których mowa powyższej, w tym kiedy po raz ostatni adresat decyzji był w przedmiotowym lokalu: w końcu 2020 r., w czerwcu lub sierpniu 2021 roku, a także czy prawdą jest, że posiada on w kraju lub za granicą nowe miejsce pobytu z zamiarem stałego przebywania, czy też przeciwnie, ma on wolę powrotu do niego na stałe bądź definitywnie rezygnuje z takiego powrotu i w takim przypadku dokona wymeldowania się; wymaga również ustalenia, czy adresat podejmował jakiekolwiek kroki prawne na rzecz powrotu i zamieszkania w przedmiotowym lokalu;
3) dokonania oględzin lokalu dla zbadania, czy znajdują się tam rzeczy należące do adresata decyzji, a jeśli tak, to jakie oraz czy potwierdzają one zamiar stałego pobytu.
W ocenie Sądu skrupulatnie wymienione w decyzji kasacyjnej elementy stanu faktycznego sprawy, konieczne do dodatkowego wyjaśnienia, nie wykraczają poza kompetencje organu wynikające z art. 136 § 1 k.p.a. Jednocześnie wymienione środki dowodowe mające służyć wyeliminowaniu braków w zakresie ustaleń stanu faktycznego, mogą być wykorzystane przez organ odwoławczy w trakcie powtórnego rozpoznawania sprawy, bez naruszenia zasady dwuinstancyjności opisanej w art. 11 k.p.a. Podkreślić też wypada, że nie tylko samodzielnie przeprowadzenie istotnych dla wyniku sprawy dowodów przez SKO, ale również możliwość zlecenia ich przeprowadzenia organowi I instancji (art. 136 § 1 in fine k.p.a.), potwierdzają w niniejszej sprawie brak konieczności uciekania się organu odwoławczego do rozstrzygnięcia sprawy w formie kasacyjnej, a nie co do istoty.
Sąd dostrzega, że organ odwoławczy precyzyjnie i obszernie wskazał obszary stanu faktycznego wymagające jednoznacznych odpowiedzi, wraz z formą środków dowodowych służących wyjaśnieniom w tym zakresie. W ocenie Sądu nie może być tu jednak mowy o takich niedociągnięciach w przeprowadzeniu przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego, które uniemożliwiałyby ich usunięcie w ramach postępowania odwoławczego. Nie zaistniała zatem w sprawie sytuacja, w której organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, o czym mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Zarówno charakter braków, jak i instrumenty dowodowe wystarczające w ocenie Wojewody do usunięcia wskazanych niejasności wskazują, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy nie wymaga przekazywania sprawy organowi I instancji w trybie kasacyjnym.
Przypomnieć należy, że zasadą jest, iż organ drugoinstancyjny w sposób ostateczny załatwia sprawę administracyjną, która została mu przedłożona w wyniku wniesionego odwołania. Jako wyjątek traktować zatem należy przewidziane w art. 138 § 2 k.p.a. prawo i jednocześnie obowiązek organu drugiej instancji nieorzekania w sposób kończący sprawę i wydania jedynie decyzji kasacyjnej uchylającej rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.
Resumując, w sposób nieuzasadniony organ odwoławczy przekazał organowi I instancji sprawę do ponownej merytorycznej oceny, wraz ze wskazaniem zakresu uzupełniającego postępowania dowodowego, jeżeli mógł on z powodzeniem, za pośrednictwem typowych, wymienionych przez siebie środków procesowych (przesłuchanie świadków indywidualnie lub w ramach rozprawy administracyjnej, przeprowadzenie oględzin lokalu), samodzielnie stwierdzone braki uzupełnić, ewentualnie zlecić przeprowadzenie ww. dowodów w trybie art. 136 § 1 in fine k.p.a.
Skarga w zakresie zarzutu dotyczącego nieuzasadnionego zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. okazała się zatem zasadna. Rozpoznanie zarzutu naruszenia art. 25 u.e.l., z uwagi na procesowy charakter decyzji kasacyjnej, byłoby w okolicznościach niniejszej sprawy przedwczesne.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu decyzji organu odwoławczego na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania w postaci wpisu od sprzeciwu (100 zł), opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) i wynagrodzenia pełnomocnika (480 zł) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.
Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy weźmie pod uwagę ocenę prawną wynikającą z niniejszego uzasadnienia.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI