II SA/Bd 619/11

II SA/Bd 619/11 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2011-12-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-06-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jarosław Wichrowski
Wiesław Czerwiński /przewodniczący/
Wojciech Jarzembski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Gospodarka gruntami
Sygn. powiązane
I OZ 600/11 - Postanowienie NSA z 2011-08-30
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 154
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie: sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Krystyna Witt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną oddala skargę.
Uzasadnienie
II SA/Bd 619/11
Uzasadnienie
Na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 2,4a, 4f i 5, art. 18 ust. 1, art. 22 ust. 1, art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r., poz. 1194 ze zm.), art. 128 ust. 2, art. 132 ust. 1 i 2, art. 134, art. 135 i art. 151, art. 154 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), § 36 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.), art. 19 ust. 2 o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115 ze zm.), art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego (Dz. U. Nr 267, poz. 2251 ze zm.), art. 104 Kpa - decyzją z dnia [...], znak: [...] Starosta B. ustalił odszkodowanie na rzecz skarżącego M. M. za przejętą pod drogę część nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni 0,0224 ha, zapisanej w KW numer [...], prowadzonej przez SR w B., która z mocy prawa przeszła na własność gminy B. B.
Odwołanie od decyzji złożył Wójt ww. Gminy zarzucając: obrazę § 36 ust. 1 ww. rozporządzenia w Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. i art. 132 ust. 1a ww. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. przez błędną ich wykładnię oraz art. 7, 77 i 80 Kpa, poprzez przyjęcie jako dowodu operatu szacunkowego, który miał wpływ na wynik postępowania; wnosząc o uchylenie decyzji w całości.
Wojewoda [...] decyzją z [...] [...] na podstawie art. 138 § 2 Kpa uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Wg organu naruszono przepisy art. 7, 77 i 80 Kpa oraz § 36 ww. rozporządzenia bezkrytycznie przyjmując wywody i ustalenia operatu szacunkowego.
Na tę decyzję złożył skargę M. M., wywodząc że zaskarżona decyzja jest błędna, gdyż urzędnik administracji nie ma prawa kontrolować opinii rzeczoznawcy, bowiem ci kształcą się w kierunku sporządzania wycen, zdają egzamin i należą do Izby Rzeczoznawców. Wywodził, że nieporozumieniem jest twierdzenie, że urzędnik ma prawo, a nawet obowiązek niezgodną z jego oceną wycenę rzeczoznawcy odrzucić.
Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczym i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego.
Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy
Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. sąd rozstrzyga w graniach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy w razie uwzględniania skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonanie. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należało więc zbadać zgodność zaskarżonej decyzji przede wszystkim z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie: Kpa) i innymi przepisami wskazanymi w podstawie prawnej decyzji.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej wykazało, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem brak podstaw do wzruszenia wydanych w sprawie rozstrzygnięć.
Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy.
Z akt sprawy natomiast wynika, że decyzją z [...][...] Starosta B. zezwolił na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie ulic: B. i J. w Ł. gmina B. B. Pod realizację ww. inwestycji została przeznaczona m.in. działka [...] o pow. 0,0224 ha, stanowiąca uprzednio własność skarżącego.
Do ustalenia wysokości i wypłaty odszkodowania stosuje się normy prawne określone w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, który stanowi, iż wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie odszkodowania.
Podstawę zastosowania przepisów o gospodarce nieruchomościami stanowi art. 23 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 193, poz. 1194 z późn. zm.).
Wyceny nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy w oparciu o przepisy przywoływanej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Na podstawie art. 154 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan jej zagospodarowania oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych.
Jednakże, w myśl art. 134 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135 tej ustawy, wartość rynkowa nieruchomości.
Przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości bierze się w szczególności pod uwagę rodzaj, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan nieruchomości oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami. Wartość rynkową nieruchomości określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości. Jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość rynkową nieruchomości określa się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia.
Operat szacunkowy sporządzony dla potrzeb postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość przeznaczoną pod inwestycję drogową powinien odpowiadać wymogom zawartym w § 36 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 r., Nr 207, poz. 2109 ze zm.).
W myśl tego przepisu przy określaniu wartości rynkowej gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne stosuje się podejście porównawcze, przyjmując ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży gruntów odpowiednio przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne. Natomiast stosownie do § 36 ust. 2 tego rozporządzenia, w przypadku braku cen, o których mowa w ust. 1 wartość gruntów określa się w następujący sposób:
- wartość działek gruntu wydzielonych pod nowe drogi publiczne albo pod poszerzenie dróg istniejących określa się jako iloczyn wartości 1 m2 gruntów, z których wydzielono te działki gruntu, i ich powierzchni, z tym że jeżeli przeznaczenie gruntów, z których wydzielono działki pod nowe drogi publiczne albo pod poszerzenie dróg istniejących, powoduje, że wartość tych gruntów jest niższa niż wartość gruntów przeznaczonych pod drogi, tak określoną wartość powiększa się o 50 %,
- wartość gruntów zajętych pod drogi publiczne określa się jako iloczyn wartości 1 m2 gruntów o przeznaczeniu przeważającym wśród gruntów przyległych i ich powierzchni, z tym że jeżeli przeznaczenie gruntów przyległych powoduje, że ich wartość jest niższa niż wartość gruntów przeznaczonych pod drogi, tak ustaloną wartość powiększa się o 50 %.
Przywołane przepisy zawierają szczegółowe zasady określające sposób szacowania wartości rynkowej gruntów zajętych lub przeznaczonych pod drogi publiczne. Przy określaniu wartości takich gruntów stosuje się obowiązkowo podejście porównawcze. Jednocześnie przepis wskazuje na kolejność działań rzeczoznawcy w procesie wyboru materiału porównawczego w celu wykonania wyceny. Pierwszeństwo przy określaniu wartości takich gruntów mają ceny transakcyjne uzyskiwane ze sprzedaży gruntów zajętych lub przeznaczonych pod drogi publiczne (§ 36 ust. 1 ww. rozporządzenia).
Zgodnie z przepisem art. 156 ust. 1 ww. ustawy o gospodarce nieruchomościami rzeczoznawca majątkowy sporządza na piśmie opinię o wartości nieruchomości w formie operatu szacunkowego. Operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego jest podstawą ustalenia wartości nieruchomości.
Żaden z ww. przepisów jak również żaden z przepisów Kpa nie stanowi o zwolnieniu organu rozstrzygającego sprawę od obowiązku oceny operatu szacunkowego, tak jak każdego innego dowodu zgromadzonego w sprawie. W myśl art. 80 Kpa organy administracji publicznej mają prawo swobodnej oceny dowodów. Uznanie opinii biegłego czy rzeczoznawcy majątkowego jak w niniejszej sprawie za podstawę ustaleń faktycznych w sprawie bez uprzedniej oceny tej opinii w oparciu o przesłanki wiedzy - a więc znajomości obowiązujących przepisów, doświadczenia życiowego i zasady logicznego rozumowania stanowiłoby mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisu art. 77 § 1 w związku z art. 80 Kpa( vide np. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 977/10). Okoliczność, iż rzeczoznawca majątkowy z zakresu wyceny nieruchomości jest ekspertem w swojej dziedzinie i dysponuje odpowiednią wiedzą specjalistyczną nie zwalnia organów administracji od obowiązku samodzielnej oceny wartości dowodowej operatu szacunkowego. Z tego też powodu nie można podzielić wywodów skarżącego zawartych w uzasadnieniu jego skargi.
Oceny operatu szacunkowego dokonał w niniejszej sprawie organ odwoławczy realizując prawidłowo wszelkie reguły i zasady Kpa. Oceniając zaskarżoną decyzję Sąd stwierdza, że w pełni podziela stanowisko organu odwoławczego w tym zakresie.
Z akt sprawy wynika, że rzeczoznawca majątkowy w swym operacie szacunkowym stwierdził, że w badanym okresie na rynku gminy B. B. stwierdzono 17 transakcji dotyczących gruntów zajętych lub przeznaczonych pod drogi, przedział cenowy wymienionych transakcji od 6.00 do 90 zł m2. Ograniczył się jednak tylko do pięciu z 17 transakcji. Brak jest więc w operacie szacunkowym pełnej analizy wszystkich transakcji na rynku lokalnym - gminy B. B. Natomiast w oparciu o materiał porównawczy, na którym oparto wyliczenie istnieje pełne zestawienie wszystkich 23 porównywanych nieruchomości.
Tak więc wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy nie naruszył obowiązującego prawa, czego nie można powiedzieć o decyzji organu pierwszej instancji. I dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 151 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. należało skargę oddalić.
Mimo takiego rozstrzygnięcia Sądu zgodnego z wnioskiem zawartym w odpowiedzi na skargę, Sąd nie mógł uwzględnić wniosku Wojewody [...] o obciążenie skarżącego kosztami postępowania. Brak bowiem ku temu w sposób oczywisty jakiejkolwiek podstawy prawnej, zarówno w ustawie z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak i w jakimkolwiek innym obowiązującym akcie prawnym.