II SA/Bd 614/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Bydgoszczy oddalił skargę na decyzję Wojewody o umorzeniu postępowania odwoławczego w sprawie wywłaszczenia nieruchomości z 1950 r., uznając brak podstaw do merytorycznego rozpatrzenia sprawy z uwagi na zmianę przepisów i wtórny obrót nieruchomością.
Skarżąca, spadkobierczyni właściciela nieruchomości wywłaszczonej w 1950 r., domagała się rozpatrzenia odwołania od decyzji wywłaszczeniowej. Wojewoda umorzył postępowanie odwoławcze, argumentując, że ze względu na zmiany stanu prawnego i wtórny obrót nieruchomością (sprzedaż lokali mieszkalnych), nie ma podstaw do merytorycznego załatwienia sprawy. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu, że brak jest tożsamości sprawy w zakresie przedmiotowym, co uniemożliwia kontrolę odwoławczą.
Sprawa dotyczyła skargi M. S., spadkobierczyni B. B., na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] kwietnia 2022 r. o umorzeniu postępowania odwoławczego od decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia [...] listopada 1950 r. w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa dla Polskich Kolei Państwowych. Pierwotna decyzja wywłaszczeniowa zapadła na podstawie dekretu z 1948 r. i rozporządzenia z 1928 r. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej, a następnie o rozpatrzenie odwołania B. B. z 1950 r., które nie zostało rozpatrzone przez organ II instancji. Minister Infrastruktury i Budownictwa umorzył postępowanie, wskazując Wojewodę jako organ właściwy do rozpatrzenia odwołania. Wojewoda, realizując wyrok WSA z 2020 r., ustalił, że wywłaszczone nieruchomości weszły do obrotu wtórnego i stanowią współwłasność gminy oraz osób fizycznych, co chronione jest rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. W związku z tym, a także z uwagi na zmianę przepisów prawa materialnego (utratę mocy dekretu z 1948 r. i brak tożsamości sprawy w postępowaniu odwoławczym), Wojewoda umorzył postępowanie odwoławcze na podstawie art. 71 r.p.a. WSA w Bydgoszczy oddalił skargę, uznając, że organ prawidłowo umorzył postępowanie, ponieważ brak jest podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy w sytuacji, gdy przepisy, na podstawie których orzekał organ I instancji, utraciły moc, a nieruchomość weszła do obrotu wtórnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Organ odwoławczy powinien umorzyć postępowanie odwoławcze, jeśli brak jest podstaw prawnych lub faktycznych do merytorycznego załatwienia sprawy, co ma miejsce w sytuacji zmiany przepisów prawa materialnego i wtórnego obrotu nieruchomością.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zmiana przepisów prawa materialnego i utrata mocy obowiązujących przepisów, na podstawie których orzekał organ I instancji, prowadzi do braku tożsamości sprawy w zakresie przedmiotowym w postępowaniu odwoławczym. Dodatkowo, fakt wejścia nieruchomości do obrotu wtórnego i ochrona rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych uniemożliwiają merytoryczne rozpatrzenie sprawy. W takiej sytuacji organ odwoławczy zasadnie umorzył postępowanie na podstawie art. 71 r.p.a.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (8)
Główne
r.p.a. art. 71
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem
Jeżeli nie ma podstawy prawnej lub faktycznej do merytorycznego załatwienia sprawy, będącej przedmiotem podania, władza pozostawia je bez załatwienia, a sprawę wszczętą już umarza.
Dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. art. 1 § ust. 3
Wywłaszczenie polegało na odjęciu prawa własności z dniem [...] maja 1945r.
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. - Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowem art. 22
Podstawa prawna decyzji organu I instancji.
Pomocnicze
r.p.a. art. 93
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem
Władza odwoławcza wydawała orzeczenie w sprawie, nie będąc związana ani zakresem żądań odwołania, ani ustaleniami instancji niższej.
r.p.a. art. 94
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem
Przepisy dotyczące decyzji głównych i incydentalnych mają podobne zastosowanie do decyzji władzy odwoławczej.
u.g.n. art. 233
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Sprawy wszczęte, lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów.
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece art. 5
Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych chroni nabywców działających w dobrej wierze na podstawie wpisów w księdze wieczystej.
Dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. art. 2 § ust. 1
Określa cel wywłaszczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy odwoławczej z uwagi na utratę mocy przepisów prawa materialnego, na podstawie których orzekał organ I instancji. Nieruchomość objęta postępowaniem weszła do obrotu wtórnego, co uniemożliwia administracyjne zniweczenie skutków prawnych.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 71 r.p.a. poprzez jego zastosowanie w postępowaniu odwoławczym. Zarzut naruszenia art. 136 ust. 3 i 137 u.g.n. Zarzut niezastosowania art. 93 i 94 r.p.a. Zarzut dowolnych ustaleń dotyczących pisma B. B. z 1950 r. jako odwołania.
Godne uwagi sformułowania
brak tożsamości sprawy w zakresie przedmiotowości rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych niemożliwym było skontrolowanie przez organ II instancji sprawy w postępowaniu odwoławczym
Skład orzekający
Jarosław Wichrowski
przewodniczący
Katarzyna Korycka
członek
Mariusz Pawełczak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia postępowania odwoławczego w sytuacji zmiany prawa materialnego i wtórnego obrotu nieruchomością."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami obowiązującymi w latach 50. XX wieku oraz specyfiki postępowania administracyjnego z tamtego okresu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy historycznego wywłaszczenia i pokazuje, jak skomplikowane mogą być procedury administracyjne po wielu latach, zwłaszcza w kontekście zmian prawnych i obrotu nieruchomościami.
“Wywłaszczenie sprzed 70 lat wraca na wokandę: dlaczego sąd umorzył sprawę?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bd 614/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy Data orzeczenia 2022-11-09 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2022-06-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy Sędziowie Jarosław Wichrowski /przewodniczący/ Katarzyna Korycka Mariusz Pawełczak /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane I OSK 1466/23 - Wyrok NSA z 2025-03-20 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 1928 nr 36 poz 341 art. 71, art. 93 Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Korycka asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 listopada 2022 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę. Uzasadnienie 1. Zaskarżoną decyzja z dnia [...] kwietnia 2022r. Wojewoda Kujawsko-Pomorski działając na podstawie art. 71 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnem (Dz. U. R. P. z 1928 r., Nr 36, poz. 341 – dalej "r.p.a.") i art. 233 w związku z art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2021 r. poz. 1899 ze zm. – dalej "u.g.n.") umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia [...] listopada 1950r. w przedmiocie wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa - Polskie Koleje Państwowe Okręgu Gdańskiego, gruntów położonych w I., oznaczonych jako parcele numer: [...] o łącznej powierzchni [...] m˛. Powyższe orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] maja 1949r. Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych w Gdańsku wystąpiła z wnioskiem o wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa - Polskie Koleje Państwowe, w trybie art. 1 ust. 1 w łączności z art. 2 pkt 1 i pkt 2 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948r. o wywłaszczeniu majątków na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. (Dz. U. R. P. z 1948 r., Nr 20, poz. 138 – dalej "dekret z dnia 7 kwietnia 1978r.") gruntów położonych w I., oznaczonych jako parcele numer: [...] o powierzchni [...] m˛ należącą do J. , B. T., Z. , A. A. i W. C. T. , [...] o powierzchni [...] m˛ należącą do C. J. G., [...] o łącznej powierzchni [...] m˛ należące do B. B. oraz [...] o łącznej powierzchni [...] m˛ i [...] o powierzchni [...] m˛ należące do F. D.. W myśl art. 1 ust. 3 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948r., wywłaszczenie polegać miało na odjęciu prawa własności z dniem [...] maja 1945r. Wnioskodawca wskazał, że parcele wymienione we wniosku zostały zajęte wymienionym właścicielom w czasie wojny (w tym B. B.), a okupant wybudował na tych terenach domy mieszkalne, posiadające obecnie oznaczenie policyjne I. ul. [...] nr [...], i [...] na mieszkania dla pracowników kolejowych. Zaznaczył przy tym, że od czasu wyparcia okupanta do chwili wejścia w życie dekretu z 7 kwietnia 1948r., nieruchomości te znajdują się nieprzerwanie w użytkowaniu Polskich Kolei Państwowych i użytkowane są zgodnie z przeznaczeniem, czyli na cele mieszkalne dla kolejarzy. W związku z powyższym wnioskodawca stwierdził, że wywłaszczenie jest niezbędne ze względu na konieczność zapewnienia prawidłowej eksploatacji Kolei Państwowych. Starosta w dniu [...] grudnia 1949r., działając w imieniu Wojewody Pomorskiego sporządził protokół z rozprawy, na której pełnomocnik Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w Gdańsku podtrzymał stanowisko zawarte we wniosku o wywłaszczenie, utrzymując, że wywłaszczenie jest konieczne dla zapewnienia prawidłowej eksploatacji Kolei Państwowych. Obecny na posiedzeniu pełnomocnik B. B. wniósł o wyłączenie spod wywłaszczenia domu, który jego mocodawca nabył jeszcze przed wojną i z którego korzysta od czasu ustania okupacji do chwili obecnej. Wskazał, że jego mocodawca pobiera czynsz od czterech lokatorów. Wniósł o ustanowienie służebności przejazdu i przechodu od ulicy [...] do tego domu, jak też obejścia na około domu. W razie wywłaszczenia dalszych terenów jego mocodawców, wnioskował o przyznanie odpowiedniego wynagrodzenia za te obiekty. Pełnomocnik Dyrekcji Okręgowej Polskich Kolei Państwowych w G., powołując się na pkt 2 art. 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. zaoponował przeciwko wyłączeniu spod wywłaszczenia obiektu, należącego do B. B., uzasadniając stanowisko stwierdzeniem, że utworzona w ten sposób enklawa utrudniłaby prowadzenie racjonalnej gospodarki mieszkaniowej. Dnia [...] lutego 1950r. pełnomocnik B. B., nawiązując do omawianego wyżej protokołu z dnia [...] grudnia 1949r. ponownie wniósł o wyłączenie przedmiotowej nieruchomości spod wywłaszczenia i ustanowienie prawa przechodu i przejazdu w formie służebności, zgodnie z załączoną przez niego mapką. W dniu [...] kwietnia 1948r., Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy Wydział Społeczno-Administracyjny [...] listopada 1950r. orzekło o wywłaszczeniu - odjęciu prawa własności - z dniem [...] maja 1945r. nieruchomości zgodnie z wnioskiem Dyrekcji Okręgowej Polskich Kolei Państwowych w Gdańsku, na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem dla Polskich Kolei Państwowych Okręgu Gdańskiego. Organ uzasadnił orzeczenie tym, że wyżej wymienione nieruchomości zostały zajęte przez okupanta w czasie wojny 1939-1945r. W ciągu tego okresu okupant wybudował na tym terenie domy mieszkalne dla pracowników kolejowych, które od czasu wyparcia okupanta do chwili wydania niniejszego orzeczenia, a zatem również w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948r., są nadal używane na cele mieszkalne dla kolejarzy i znajdują się nieprzerwanie we władaniu Polskich Kolei Państwowych. Wskazał też, że nieruchomości te są niezbędne dla prawidłowej eksploatacji Kolei na tym terenie. Organ odniósł się także do wniosku B. B. o wyłączenie spod wywłaszczenia należącego do niego domu położonego na terenie wywłaszczanym wskazując, że takie wyłączenie spowodowałoby powstanie enklawy utrudniającej prowadzenie racjonalnej gospodarki na wywłaszczonym terenie. B. B. w piśmie z [...] grudnia 1950 r. złożył od powyższego orzeczenia odwołanie wyjaśniając, że po powrocie z wysiedlenia Sąd Grodzki w I. [...] lipca 1945r. ([...]), wydał postanowienie o przywróceniu posiadania nieruchomości położonej w I. przy ul. [...], a komornik Sądu Grodzkiego w I. [...] września 1945r. wprowadził go urzędowo w jej posiadanie. Zaznaczył też, że zasadniczo zgadza się na wywłaszczenie, prosi jednak o wyznaczenie Komisji Szacunkowej, celem ustalenia wartości gruntu i znajdujących się na tym gruncie nieruchomości z 1939r. Zgodnie ze stanowiskiem organu I instancji odwołanie to, ze względu na jego treść, zostało uznane za pismo w sprawie lub ewentualnie za wniosek o ustalenie odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości i nie zostało rozpatrzone przez organ II instancji. Przystąpiono natomiast do wykonania orzeczenia i kontynuowano postępowanie, które zakończyło się wydaniem przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy orzeczenia z dnia [...] maja 1952r. o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. M. S. (dalej: strona, skarżąca) - spadkobierczyni B. B. – [...] sierpnia 2015r. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu z dnia [...] listopada 1950r. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku decyzją z [...] lutego 2017r. Minister Infrastruktury i Budownictwa umorzył w całości jako bezprzedmiotowe postępowanie argumentując, że w aktach postępowania znajduje się odwołanie B. B., które nie zostało przekazane celem rozpatrzenia organowi II instancji, czyli ówczesnemu Prezydium Rady Ministrów, jak też nie spowodowało zmiany decyzji w trybie autokontroli przez organ I instancji (ówczesne Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej). W tym stanie rzeczy Minister Infrastruktury i Budownictwa w decyzji o umorzeniu postepowania wskazał na konieczność rozpatrzenia odwołania, a jako organ właściwy do jego rozpoznania wyznaczył Wojewodę Kujawsko-Pomorskiego. Jednocześnie Minister ustalił, że podstawę prawną do rozstrzygania odwołania będą stanowiły przepisy dekretu z dnia 7 kwietnia 1948r. oraz rozporządzenie Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 września 1934r. (Dz. U.R.P. z 1934r., nr 86, poz. 776 i z 1939r., Nr 31, poz. 205). Pismem z dnia [...] lipca 2019r. skarżąca złożyła do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego wniosek o kontynuowanie postępowania odwoławczego wraz z wezwaniem do usunięcia stanu bezczynności podnosząc, że odwołania B. B. nigdy nie rozpatrzono. Na potwierdzenie stanowiska wskazała na decyzję PWRN, odwołanie znajdujące się w aktach archiwalnych oraz decyzję Ministra z dnia [...] lutego 2017r. (znak: DP 4-6613-754-RK/16). Zdaniem strony z art. 1 i 2 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948r. wynikała konieczność łącznego spełnienia pięciu przesłanek, których niespełnienie skutkowało brakiem podstawy prawnej do wywłaszczenia nieruchomości. W jej ocenie cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości nie był zgodny z założeniami art. 2 ust. 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948r. Decyzją z dnia [...] listopada 2019r. Wojewoda Kujawsko-Pomorski utrzymał w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] listopada 1950r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w I., przy ul. [...]. Skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który prawomocnym wyrokiem z dnia [...] września 2020r. sygn. akt II SA/Bd 153/20 uchylił decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego, z dnia [...] listopada 2019r. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] kwietnia 2022r. Wojewoda Kujawsko-Pomorski umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia [...] listopada 1950r. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że realizując wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy ustalił stan prawny nieruchomości oznaczonych w dacie wywłaszczenia jako parcele nr [...] o łącznej pow. [...] m˛. Obecnie nieruchomości stanowiące dawniej własność B. B. stanowią współwłasność Gminy I. i współwłasność w częściach ułamkowych osób fizycznych - właścicieli wyodrębnionych lokali mieszkalnych. Zatem nieruchomości zostały wprowadzone do obrotu wtórnego i nastąpiły nieodwracalne skutki prawne, wynikające z przeniesienia prawa własności poprzez zawarcie umów sprzedaży odrębnych lokali mieszkalnych. Zgodnie z rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, uregulowaną w art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r. poz. 2204) w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym, treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych). W konkluzji powyższego organ stwierdził, że nie jest władny, żeby poprzez wydanie decyzji administracyjnej zniweczyć skutek zawarcia w dobrej wierze umów cywilnoprawnych, dotyczących przeniesienia własności nieruchomości objętych niniejszym postępowaniem. Dalej organ powołał treść art. 85 ust. 1 i ust. 2 r.p.a. wskazując, że pismo B. B. z dnia [...] grudnia 1950r. zatytułowane odwołanie nie spełnia warunków wymienionych w art. 85 r.p.a., gdyż co prawda odwołanie nie musi zawierać uzasadnienia, lecz musi z niego wynikać, że strona nie jest zadowolona z decyzji władzy i prosi o jej zmianę. Tymczasem w piśmie z dnia [...] grudnia 1950r. strona nie wyraziła niezadowolenia z decyzji władzy, a wręcz wskazała, że zgadza się na wywłaszczenie wnosząc jedynie, o wyznaczenie Komisji Szacunkowej w celu ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, nie wniosła przy tym o zmianę wydanej decyzji wywłaszczeniowej. Przy tym pismo B. B. wypełniało przesłanki art. 85 ust. 2 lit. e r.p.a., który stanowi, że władza nie weźmie pod rozwagę nowych okoliczności przytoczonych w odwołaniu jeśli strona występuje z wnioskami, które prowadzą do zupełnie nowej pod względem prawnym sprawy, względnie dotyczą zupełnie innego żądania, aniżeli to o którem poprzednia instancja rozstrzygała. Ponadto Dyrekcja Okręgowa Polskich Kolei Państwowych odnosząc się w dniu [...] stycznia 1951r. do ww. pisma wskazała, że należy traktować je jako wniosek o ustalenie odszkodowania. W konsekwencji Wojewoda stwierdził, że nie można uznać, że odwołanie nie zostało rozpoznane, gdyż nie można uznać, że ww. pismo stanowiło odwołanie od orzeczenia z dnia [...] listopada 1950r. w rozumieniu przepisów art. 85 ust. 1 r.p.a. Wojewoda wyjaśnił również, że w wyroku z dnia [...] września 2020r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wskazał, że postępowanie powinno być przeprowadzone w oparciu o przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami nie zaś w oparciu o przepisy dekretu wywłaszczeniowego z dnia 7 kwietnia 1948 r. Sąd zaznaczył, że w dniu wydawania decyzji z dnia [...] listopada 1950r. nie obowiązywały przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nie obowiązywał zatem przepis art. 233 u.g.n., który stanowi, że sprawy wszczęte, lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. Artykuł 233 u.g.n. wprowadza zasadę bezpośredniego stosowania nowej ustawy do postępowań administracyjnych wszczętych przed jej wejściem w życie, lecz do jej wejścia w życie niezakończonych wydaniem ostatecznej decyzji (tj. decyzji, od której nie przysługuje skarga do NSA lub decyzji utrzymanej w mocy przez ten sąd w wyniku rozpatrzenia skargi). Jednocześnie wskazano, że gdyby po wejściu w życie ustawy doszło na skutek wznowienia postępowania do uchylenia decyzji lub do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej wydanej przed jej wejściem w życie, należałoby uznać, że wobec tego nie była to decyzja ostateczna i sprawę dalej prowadzić na podstawie przepisów komentowanej ustawy. Mając na uwadze powyższe Wojewoda wskazał, że z istoty postępowania odwoławczego, określonego przepisami r.p.a. wynika, że zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą wyznaczony był zakresem rozstrzygnięcia sprawy orzeczeniem organu I instancji. W postępowaniu odwoławczym mogła zostać rozpoznana wyłącznie tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawa. Zmiana podstawy materialnoprawnej rozstrzyganej sprawy prowadzi do zmiany przedmiotowej tożsamości sprawy, a w konsekwencji do naruszenia, jeśli sprawa rozpoznawana jest w toku instancji zasady dwuinstancyjności rozpoznawania i rozstrzygania sprawy. Jakkolwiek stosownie do postanowień art. 93 r.p.a. władza odwoławcza wydawała orzeczenie w sprawie nie będąc związana ani zakresem żądań odwołania, ani ustaleniami instancji niższej, nie oznacza to jednak, że organ odwoławczy mógł zastosować jako podstawę z zakresu prawa materialnego przepis prawa, który obowiązywał wprawdzie w dacie podejmowania decyzji kończącej postępowanie odwoławcze, ale nie obowiązywał w dniu wydania decyzji przez organ I instancji, który w związku z tym nie mógł ocenić zebranego materiału dowodowego na podstawie tego przepisu. Przepisy r.p.a. określały, że zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą wyznaczony był zakresem rozstrzygnięcia sprawy orzeczeniem organu pierwszej instancji w postępowaniu odwoławczym mogła zostać rozpoznana wyłącznie sprawa tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Skutkiem tego organ drugiej instancji nie mógł zastosować przepisu, który obowiązywał w dacie wydania decyzji organu pierwszej instancji, ale nie obowiązywał w dniu wydania decyzji drugoinstancyjnej. Powyższe wykluczało możliwość dokonania oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego na podstawie tego przepisu. Wobec zmiany przepisów prawa materialnego, polegającej na utracie ich mocy Wojewoda nie mógł skontrolować sprawy w postępowaniu odwoławczym z uwagi na brak tożsamości sprawy w zakresie przedmiotowości. W konsekwencji zastosowanie w sprawie miał art. 71 r.p.a. w myśl którego jeżeli nie ma podstawy prawnej lub faktycznej do merytorycznego załatwienia sprawy, będącej przedmiotem podania, władza pozostawia je bez załatwienia, a sprawę wszczętą już umarza, czyniąc odpowiednią adnotację na akcie i w miarę okoliczności zawiadamiając petenta. 2. W skardze na powyższą decyzję skarżąca reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika wniosła o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego zgodnie z obowiązującymi przepisami. Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie: - art. 71 r.p.a. poprzez jego zastosowanie, podczas gdy przepis ten ma zastosowanie w postępowaniach przed organami I instancji, a nie w postępowaniu odwoławczym, do którego zastosowanie mają wyłącznie przepisy art. 72-81 r.p.a., - art. 136 ust. 3 i 137 u.g.n. poprzez ich zastosowanie w sytuacji gdy niniejsze postępowanie dotyczy wywłaszczenia nieruchomości, a nie zwrotu wywłaszczonej i zbędnej na cel wywłaszczenia nieruchomości, - art. 93 i 94 r.p.a. poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy przepisy te stanowiły podstawę w niniejszym postępowaniu do wydania decyzji przez organ odwoławczy, - art. 50 r.p.a. w zw. z art. 85 ust. 1 r.p.a., poprzez dowolne i sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym ustalenia polegające na przyjęciu, iż odwołanie B. B. z [...] grudnia 1950r. nie stanowiło w rzeczywistości odwołania od decyzji wywłaszczeniowej, podczas gdy: a. odwołał się on od decyzji wywłaszczeniowej, b. zgłaszał w toku postępowania wywłaszczeniowego liczne zastrzeżenia co do zakresu wywłaszczenia i wnosił o ograniczenie zakresu wywłaszczenia, a z uwagi na nieuwzględnienie jego żądania wniósł odwołanie od decyzji PWRN z [...] listopada 1950r., c. skarżąca jak spadkobierczyni poprzedniego właściciela nieruchomości B. B. i strona niniejszego postępowania podtrzymała odwołanie domagając się w piśmie z [...] lipca 2019r. kontynuowania postępowania odwoławczego - art. 50 r.p.a. w zw. z art. 85 ust. 1 r.p.a. w zw. z art. 153 i 170 p.p.s.a. poprzez dowolne i sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym ustalenia polegające na przyjęciu, iż odwołanie B. B. z [...] grudnia 1950r. nie stanowiło w rzeczywistości odwołania od decyzji wywłaszczeniowej, podczas gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w prawomocnym wyroku z 15 września 2020r. sygn. akt II SA/Bd 153/20 nakazał Wojewodzie zweryfikowanie czy odwołanie zostało rozpatrzone czy też nie, a tym samym potwierdził iż poprzedni właściciel wniósł odwołanie. W uzasadnieniu podniesiono, że gdyby B. B. był zadowolony z decyzji wywłaszczeniowej PWRN z dnia [...] listopada 1950r., to nie zaskarżyłby tej decyzji, a wcześniej nie domagałby się w toku postępowania wywłaszczeniowego wyłączenia jego nieruchomości z wywłaszczenia (w całości lub w części). Wskazano również, że z uwagi na to, że poprzedni właściciel nie dożył zakończenia postępowania odwoławczego, w jego miejsce w charakterze strony wstąpiła skarżąca, która również jest niezadowolona z decyzji PWRN z dnia [...] listopada 1950r., czemu dała wyraz domagając się uchylenia decyzji wywłaszczeniowej. 3. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując dotychczasowe stanowisko wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że zarządzeniem z 10 października 2022r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz.U. z 2021r., poz. 2095 ze zm. – dalej "ustawa covidowa"). W związku ze zmianą art. 15 zzs? tej ustawy wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs? ust. 3 wskazanej ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Jednocześnie należy wskazać, że na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego" (zob. uchwała NSA z 30 listopada 2020 r., II OPS 6/19). W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs? ust. 3 ustawy covidowej. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu z 10 października 2022r. i informacji o możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Rozprawy takiej nie można było jednak przeprowadzić z uwagi na fakt, że strony postępowania nie potwierdziły zgodnie posiadania możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie - co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione. Nie ulega przy tym wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego standard ochrony praw stron i uczestników w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji. Przechodząc zatem do kontroli legalności zaskarżonej decyzji należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2022r. poz. 329 ze zm. - dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona zgodnie z powyższymi kryteriami wykazała, że skarga jest niezasadna. 5. Przedmiot kontroli w niniejszej sprawie stanowi decyzja Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z [...] kwietnia 2022r. umarzająca postępowanie odwoławcze od decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia [...] listopada 1950r. o wywłaszczeniu, polegającym na odjęciu prawa własności z dniem [...] maja 1945r. nieruchomości należącej do B. B. (5669 m˛) na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem dla PKP Okręgu Gdańskiego Wskazać w tym miejscu należy, że przedmiotowa sprawa była już przedmiotem rozważań tu. Sądu, który prawomocnym wyrokiem z dnia 15 września 2020r. sygn. akt II SA/Bd 153/20 uchylił decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego, z dnia [...] listopada 2019r. Ma to istotne znaczenie, albowiem stosownie do art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W orzecznictwie podkreśla się, że ustanowiona w tym przepisie zasada związania oceną prawną powoduje, iż skutki prawomocnego wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2014 r., II FSK 2506/12, z dnia 11 kwietnia 2018 r., I FSK 1101/16). Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu. Zasadniczym kryterium legalności decyzji wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest więc zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowanie się wytycznym co do dalszego postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2018r., II FSK 353/16). Przez "ocenę prawną" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast "wskazania co do dalszego postępowania" dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. A. Kabat (w:) B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2018, uw. 3 i 5 do art. 153). Na tle art. 153 p.p.s.a. w orzecznictwie przyjmuje się, że ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenianych faktów i dowodów oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyrok WSA w Łodzi z 19 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 1148/18). Zwraca się także uwagę, że związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej. 6. We wskazanym wyżej orzeczeniu sądowym przesądzono, że odwołanie B. B. z dnia [...] grudnia 1950r. winno zostać rozpoznane w oparciu o przepisy r.p.a. Dalej Sąd wskazał, że obowiązujący wówczas art. 93 r.p.a. nie zawierał przepisu kierowanego do organu odwoławczego zakazującego przeprowadzenia postępowania w całości. Wiąże się to z zastosowaniem obowiązujących przepisów prawa oraz ustaleniem stanu faktycznego w dacie wydawania decyzji w II instancji. Sąd zobowiązał więc Wojewodę do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenia obecnie istniejącego statusu faktycznego w zakresie wywłaszczonych na podstawie decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z [...] listopada 1950r. gruntów należących wówczas do B. B.. Sąd zaznaczył, że analiza akt administracyjnych nie potwierdziła, aby organ odwoławczy ustalił oraz wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w czyim władaniu w dacie wydania orzeczenia o odjęciu prawa własności B. B. znajdował się grunt wywłaszczony na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. jak tez nie ocenił, jakie były losy wywłaszczonych nieruchomości od daty orzeczenia o Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia [...] listopada 1950 r. do dnia wydania zaskarżonej decyzji. Ponadto Wojewoda nie wziął pod uwagę, kiedy było wydane postanowienie o przywróceniu posiadania oraz czy wywierało skutek, ponieważ na podstawie art. 6 ust. 2 dekretu z dnia 7 kwietnia 19848 r. wykonanie zapadłych orzeczeń sądowych o przywrócenia posiadania ulegało zawieszeniu, natomiast zgodnie z art. 1 ust. 3 tego dekretu wywłaszczenie miało skutek wsteczny, polegający na odjęciu prawa własności z dniem [...] maja 1945 r. Nie jest również wiadome w czyim władaniu obecnie pozostają wywłaszczone w 1950 r. nieruchomości i czy nie są chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Sąd zwrócił również uwagę, że organ odwoławczy nie uwzględnił w postępowaniu odwoławczym wszystkich stron postępowania wskazując, że organ odwoławczy powinien przeprowadzić postępowanie odwoławcze z udziałem nie tylko następcy prawnego B. B., ale również z udziałem następcy prawnego ówczesnych Polskich Kolei Państwowych oraz innych osób, które mają interes prawny w sprawie gruntu objętego postępowaniem wywłaszczeniowym, wszczętym i niezakończonym na skutek odwołania złożonego przez B. B.. Mając na uwadze powyższe wytyczne Wojewoda przeprowadził ponownie postępowanie wyjaśniające z udziałem Polskich Kolei Państwowych S.A. (następca prawny PKP Okręg Gdański) w wyniku którego ustalił, że nieruchomości oznaczone w dacie wywłaszczenia jako parcele nr [...] o łącznej powierzchni 5669 m˛ stanowiące dawnie własność B. B. stanowią współwłasność Gminy I. i współwłasność w częściach ułamkowych osób fizycznych - właścicieli wyodrębnionych lokali mieszkalnych. Szczegółowy wywód w tym zakresie znajduje się na stronach 9-11 zaskarżonej decyzji. Strona skarżąca nie kwestionuje poprawności powyższych ustaleń. Za prawidłowe w kontekście powyższych ustaleń należy uznać stanowisko organu, który odwołując się do treści art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r. poz. 2204) skonstatował, że osoby trzecie, które działały w zaufaniu do zapisów zawartych w księdze wieczystej i w dobrej wierze nabyły prawo własności tych nieruchomości chronione są rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. 7. W podstawie prawnej skarżonego rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał przepisy art. 71 r.p.a., art. 136 ust. 3 u.g.n. i art. 137 u.g.n. Strona skarżąca w pkt 1-3 skargi zarzuciła, że powyższe przepisy nie mogły mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie. Ponadto w ocenie strony organ dopuścił się naruszenia art. 93 i 94 r.p.a. poprzez ich niezastosowanie. Ustosunkowując się do powyższych zarzutów wskazać należy, że trafnie w skardze wywiedziono, że w podstawie prawnej zaskrzonej decyzji organ niezasadnie powołał art. 136 ust. 3 u.g.n. i art. 137 u.g.n. bowiem przedmiotowe postępowanie nie dotyczy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lecz odwołania o decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia [...] listopada 1950r. w przedmiocie wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa - Polskie Koleje Państwowe Okręgu Gdańskiego, gruntów położonych w I., oznaczonych jako parcele numer [...] o łącznej powierzchni [...] m˛. Powyższe uchybienie nie miało jednak wpływu na wynik sprawy, albowiem organ zasadnie – wbrew stanowisku strony skarżącej - w oparciu o przepis art. 71 r.p.a. umorzył postepowanie odwoławcze. Zgodnie z art. 71 r.p.a., jeżeli niema podstawy prawnej lub faktycznej do merytorycznego załatwienia sprawy, będącej przedmiotem podania, władza pozostawia je bez załatwienia, a sprawę wszczętą już umarza, czyniąc odpowiednią adnotację na akcie i w miarę okoliczności zawiadamiając petenta. Przepis art. 72 ust. 1 r.p.a. stanowi, że w toku postępowania władza wydaje decyzje (orzeczenia i zarządzenia) tak często, jak tego zajdzie potrzeba. Z ustępu 2 tego artykułu wynika, że decyzje dzielą się na główne i incydentalne. Decyzje główne sprawę, będącą przedmiotem postępowania, załatwiają co do jej istoty, względnie sprawę kończą w danej instancji. Decyzje incydentalne rozstrzygają inne kwestje, wynikające w toku postępowania. Stosownie do art. 78 ust. 1 i ust. 2 r.p.a. decyzja główna powinna załatwiać sprawę, będącą przedmiotem rozpatrzenia, oraz wszystkie istotne wnioski osób interesowanych w możliwie najbardziej zwięzłem i wyraźnem ujęciu, powołując się na podstawę prawną. Załatwienie winno z reguły następować w całości. Jeżeli jednak sprawa dopuszcza podział na kilka części, natenczas można, o ile jest to celowe, wydać decyzję o oddzielnych częściach, jeśli całość nie dojrzała jeszcze do rozstrzygnięcia. Z treści art. 82 r.p.a. wynika, że od decyzji głównej, wydanej w pierwszej instancji, służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji i przytem bezpośrednio wyższej, o ile poszczególne ustawy wydane po dniu [...] września 1923 r. nie stanowią odmiennie. Zgodnie natomiast z art. 93 r.p.a. jeśli odwołania nie należy odrzucić, jako spóźnionego lub niedopuszczalnego, władza odwoławcza wyda orzeczenie w sprawie, nie będąc związana ani zakresem żądań odwołania, ani ustaleniami instancji niższej. Ponadto stosownie do art. 94 r.p.a. przepisy, zawarte w art. 72-81, mają podobne zastosowanie również do decyzyj władzy odwoławczej z tą zmianą, że przy decyzjach zatwierdzających rozstrzygnięcie niższej instancji może wystarczyć wskazanie na uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Z powyższych przepisów wynika zatem, że postępowanie prowadzone na podstawie rozporządzenia było, co do zasady dwuinstancyjne. W kontekście powyższych regulacji podkreślenia w tym miejscu wymaga, że jak wskazał tut. Sąd w przywołanym wcześniej wyroku z dnia 15 września 2020r. sygn. akt II SA/Bd 153/20 organ I instancji orzekł o wywłaszczeniu na podstawie przepisów prawa materialnego - art. 22 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. - Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowem (Dz. U. R. P. z 1934 r. Nr 86, poz. 776) oraz dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. (Dz. U. R. P. Nr 20, poz. 138). W dniu wydawania decyzji z [...] listopada 1950 r. nie obowiązywały przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2020.65), która w pierwotnej wersji weszła do obrotu prawnego w Dz.U. z 1997, Nr 115, poz. 741). Nie obowiązywał w dniu wydania decyzji organu I instancji przepis art. 233 u.g.n., który stanowi, że sprawy wszczęte, lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. Artykuł 233 u.g.n. wprowadza zasadę bezpośredniego stosowania nowej ustawy do postępowań administracyjnych wszczętych przed jej wejściem w życie, lecz do jej wejścia w życie niezakończonych wydaniem ostatecznej decyzji (tj. decyzji, od której nie przysługuje skarga do NSA, lub decyzji utrzymanej w mocy przez ten sąd w wyniku rozpatrzenia skargi). Dalej Sąd wskazał, że w postępowaniu odwoławczym mogła zostać rozpoznana wyłącznie tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawa. Zmiana podstawy materialnoprawnej rozstrzyganej sprawy prowadzi do zmiany przedmiotowej tożsamości sprawy, a w konsekwencji do naruszenia, jeśli sprawa rozpoznawana jest w toku instancji zasady dwuinstancyjności rozpoznawania i rozstrzygania sprawy. Jakkolwiek stosownie do postanowień art. 93 r.p.a. władza odwoławcza wydawała orzeczenie w sprawie nie będąc związana ani zakresem żądań odwołania, ani ustaleniami instancji niższej, nie oznacza to jednak, że organ odwoławczy mógł zastosować jako podstawę z zakresu prawa materialnego przepis prawa, który obowiązywał wprawdzie w dacie podejmowania decyzji kończącej postępowanie odwoławcze, ale nie obowiązywał w dniu wydania decyzji przez organ I instancji, który w związku z tym nie mógł ocenić zebranego materiału dowodowego na podstawie tego przepisu. W powyższym wyroku, którym skład rozpoznający obecnie sprawę jest na mocy 153 p.p.s.a. związany Sąd przesądził, że z uwagi na brak tożsamości sprawy w zakresie przedmiotowości (zmiana przepisów prawa materialnego, polegająca na utracie ich mocy), niemożliwe jest skontrolowanie przez organ II instancji sprawy w postępowaniu odwoławczym. Mając na uwadze powyższe w ocenie Sądu z treści powołanych przepisów r.p.a., wbrew stanowisku strony skarżącej, nie wynika, że stosując rozporządzenie organ odwoławczy nie mógł umorzyć postępowania odwoławczego. Takiego rozstrzygnięcia nie wykluczają jego przepisy, a w szczególności art. 71 oraz art. 93 i 94 r.p.a. Zauważyć bowiem należy, że od momentu wniesienia odwołania B. B. z dnia [...] grudnia 1950r. doszło do licznych zmian stanu prawnego regulującego kwestie wywłaszczenia nieruchomości. Obecnie na mocy art. 233 u.g.n. zastosowanie do postępowań wszczętych, lecz nie zakończonych decyzją ostateczna zastosowanie mają przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jak wskazał również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 stycznia 2002r., sygn. akt I SA 1152/00 z istoty postępowania odwoławczego, określonego przepisami rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (...) wynika, że zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą wyznaczony był zakresem rozstrzygnięcia sprawy orzeczeniem organu I instancji. W postępowaniu odwoławczym mogła zostać rozpoznana wyłącznie tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawa. Zmiana podstawy materialnoprawnej rozstrzyganej sprawy prowadzi do zmiany przedmiotowej tożsamości sprawy, a w konsekwencji do naruszenia, jeśli sprawa rozpoznawana jest w toku instancji zasady dwuinstancyjności rozpoznawania i rozstrzygania sprawy. W konsekwencji stwierdzić należy, że skoro w przedmiotowej sprawie wystąpiła okoliczność braku tożsamości sprawy w zakresie przedmiotowości (utrata mocy przepisów prawa materialnego na podstawie których orzekał organ I instancji), to niemożliwym było skontrolowanie przez Wojewodę sprawy w postępowaniu odwoławczym. Tym samym organ zasadnie w oparciu o przepis art. 71 r.p.a. - jeżeli niema podstawy prawnej lub faktycznej do merytorycznego załatwienia sprawy, będącej przedmiotem podania, władza pozostawia je bez załatwienia, a sprawę wszczętą już umarza, czyniąc odpowiednią adnotację na akcie i w miarę okoliczności zawiadamiając petenta - umorzył postępowanie odwoławcze. Co prawda zdaniem Sądu organ winien w postawie prawnej powołać również przepis art. 93 r.p.a. jednakże powyższe uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy. 8. W skardze strona sformułowała również zarzuty dotyczące naruszenia art. 50 r.p.a. w zw. z art. 85 ust. 1 r.p.a., poprzez dowolne i sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym ustalenia polegające na przyjęciu, iż odwołanie B. B. z [...] grudnia 1950r. nie stanowiło w rzeczywistości odwołania od decyzji wywłaszczeniowej W zaskarżonej decyzji Wojewoda stwierdził, że pismo B. B. z dnia [...] grudnia 1950r. zatytułowane odwołanie nie stanowiło w rzeczywistości odwołania od decyzji wywłaszczeniowej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia [...] listopada 1950r. albowiem: - nie spełniało warunków wymienionych w art. 85 r.p.a. bowiem strona nie wyraziła niezadowolenia z decyzji władzy, a wręcz wskazała, że zgadza się na wywłaszczenie wnosząc jedynie, o wyznaczenie Komisji Szacunkowej w celu ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, nie wniosła przy tym o zmianę wydanej decyzji wywłaszczeniowej, - wypełniało przesłanki art. 85 ust. 2 lit. e r.p.a. - Dyrekcja Okręgowa Polskich Kolei Państwowych odnosząc się w dniu [...] stycznia 1951 r. do ww. pisma wskazała, że należy traktować je jako wniosek o ustalenie odszkodowania. W konsekwencji Wojewoda stwierdził, że nie można uznać, że odwołanie nie zostało rozpoznane, gdyż nie można uznać, że ww. pismo stanowiło odwołanie od orzeczenia z dnia [...] listopada 1950r. w rozumieniu przepisów art. 85 ust. 1 r.p.a. Powyższe konstatacje organu należy uznać za błędne. Rację ma strona skarżąca, że organ dopuścił się naruszenia ww. przepisów. W tym zakresie ponownie należy odnieść się do zapadłego już w przedmiotowej wyroku tut. Sądu z dnia 15 września 2020r. sygn. akt II SA/Bd 153/20, w którym wprost na stronie 12 uzasadnienia wskazano, że " (...) zarówno Skarżąca, jak i organ są zgodni, że postępowanie, w którym zostało wydane orzeczenie z [...] listopada 1950 r. jest niezakończonym postępowaniem odwoławczym w przedmiocie wywłaszczenia" oraz na stronie 24 "(...) na podstawie dowodów pozyskanych od wszystkich stron postępowania, które mają interes prawny w sprawie gruntu wywłaszczonego od B. B., organ odwoławczy ponownie oceni w szczególności to, czy rzeczywiście odwołanie z [...] grudnia 1950 r. nie zostało rozpatrzone oraz ustali aktualny stan władania wywłaszczonymi gruntami". Zatem Sad zobligował organ do skontrolowania czy odwołanie rzeczywiście nie zostało rozpoznane, a nie do oceny czy pismo z dnia [...] grudnia 1950 r. stanowiło w rzeczywistości odwołanie. Powyższe uchybienie Wojewody nie miało jednak wpływu na wynik sprawy, bowiem jak wcześniej zostało wskazane z uwagi na brak tożsamości sprawy w zakresie przedmiotowości niemożliwym było skontrolowanie przez organ II instancji sprawy w postępowaniu odwoławczym, co obligowało Wojewodę do umorzenia postępowania, co też zaskarżoną decyzją uczynił. W tym stanie rzeczy, ponieważ zawarte w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI