II SA/Bd 605/22

II SA/Bd 605/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2022-10-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-06-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Anna Klotz /sprawozdawca/
Jerzy Bortkiewicz /przewodniczący/
Katarzyna Korycka
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III OSK 382/24 - Wyrok NSA z 2025-09-12
III OZ 392/23 - Postanowienie NSA z 2023-09-20
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2233
art. 190
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Korycka Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 października 2022 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Inne z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego udzielenia pozwolenia wodnoprawnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] [...] w [...] z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...], 2. zasądza od Inne na rzecz skarżącego kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Dyrektor Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w P. decyzją z [...] lutego 2022 r. znak [...], działając na podstawie art. 105 § 1 i art. 107 § 1-3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z [...] lutego 2021 r. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie udzielenia J. B., Z. C., pozwolenia wodnoprawnego na: wykonanie urządzenia wodnego - obiektu służącego do ujmowania wód podziemnych - studni nr 1, z lokalizacją na działce o nr ewid. [...], obręb [...] Z., gm. C., powiat w. ( usługi wodne obejmujące: pobór wód podziemnych z ww. ujęcia - studni nr 1; retencjonowanie wód podziemnych w naturalnym zbiorniku wodnym, z lokalizacją na działce o nr ewid. [...], obręb [...] Z., gm. C., powiat w.); szczególne korzystanie z wód obejmujące korzystanie z wód do nawadniania gruntów lub upraw, a także na potrzeby działalności rolniczej w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 333), w ilości większej niż średniorocznie 5 m3 na dobę.
Postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem J. B. (dalej: skarżący). Skarżący na podstawie art. 407 ust. 2 i art. 408 ustawy Prawo wodne, do wniosku dołączył: operat wodnoprawny z oznaczeniem daty jego wykonania wraz z opisem prowadzenia zamierzonej działalności, niezawierający określeń specjalistycznych, wykonany w formie opisowej i graficznej, a także na elektronicznym nośniku danych, w lutym 2021 r., zaświadczenie Burmistrza Gminy C. z [...] grudnia 2020 r. o braku m.p.z.p.
Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w P., pismem z [...] sierpnia 2021 r., powiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego.
Pracownicy PGW Wody Polskie RZGW w B. [...] września 2021r. przeprowadzili kontrolę na terenie działki o nr ewid. [...], obręb Z., gm. C., w wyniku której stwierdzili , że: na terenie ww. działki widoczna jest obudowa z kręgów betonowych wyniesiona ok. 60 cm nad powierzchnię terenu, przykryta metalową pokrywą z kominkiem wentylacyjnym; wewnątrz widoczna jest rura studzienna z wyprowadzonym rurociągiem, wychodzącym z obudowy, na rurze studziennej stwierdzono zawieszoną linę stalową, służąca do wpuszczania pompy; rura studzienna nie była zabezpieczona przed przedostawaniem się zanieczyszczeń; nie była wyposażona w głowicę osłaniającą rurę studzienną; nie stwierdzono zainstalowanego licznika; nie stwierdzono poboru wód i nawadniania.
Przeprowadzona kontrola wykazała, że kontrolowany podmiot wykonał urządzenie wodne - studnię głębinową służącą do poboru wód podziemnych, tj. studnię nr 1, z lokalizacją na działce o nr ewid. [...], obręb [...] Z., gm. C., bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.
Następnie organ umożliwił skarżącemu złożenie wniosku o legalizację urządzenia. Wnioskodawca, w piśmie z [...] listopada 2021 r. złożył wyjaśniania, informując, "iż nie dostrzega podstaw do wniesienia wniosku o legalizację urządzenia wodnego", kwestionując tym samym ustalenia kontroli. W piśmie widnieje zapis: "Wskazania wymaga, iż same elementy konstrukcyjne mogące składać się na urządzenie wodne, bez koniecznego połączenia, umożliwiającego faktyczny pobór wód/ rozprowadzanie wód nie może być traktowany jako urządzenie wodne w rozumieniu przepisów ustawy Prawo wodne. Takie elementy konstrukcyjne, pozostawione w miejscu planowanej inwestycji, bez koniecznej integracji, nie są zdatne do ujmowania wód powierzchniowych, czy wód podziemnych. [...] W przedmiotowej sprawie natomiast urządzenie wodne nie zostało wykonane, albowiem elementy konstrukcyjne zalegające na działce o nr ewid. [...], obręb [...] Z., gm. C., powiat w. nie stanowią integralnej całości, przez co nie mogą być one wykorzystane w celu gospodarowania zasobami wodnymi, co z kolei unicestwia konieczność przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego".
Organ I instancji, powołując się na art. 105 § 1 Kpa wydał decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku J. B. z [...] lutego 2021 r.
W motywach uzasadnienia organ wskazał , że wnioskodawca wykonał już urządzenie wodne - studnię głębinową służącą do poboru wód podziemnych, tj. studnię nr 1, z lokalizacją na działce o nr ewid. [...], obręb [...] Z., gm. C., bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Skarżący nie skorzystał na podstawie art. 190 ust. 1 ustawy Prawo wodne z możliwości złożenia wniosku o legalizacje urządzenia. Zdaniem organu odwoławczego skoro właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem o jego legalizację , organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawych na wykonanie urządzeń wodnych w myśl art. 190 ust. 13 ustawy, nakłada na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył skarżący. Decyzji zarzucił naruszenie:
- art. 16 pkt 65 lit. d ustawy Prawo wodne poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji uznanie, że elementy konstrukcyjne pozostawione na terenie działki o nr ewid. [...], obręb [...] Z., gm. C., powiat w. stanowią "urządzenie wodne" w rozumieniu przepisów ustawy, podczas gdy w istocie ww. składowe dopiero po ich właściwym połączeniu mogłyby służyć do ujmowania wód;
- art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie udzielenia Gospodarstwu Rolnemu J. B. pozwolenia wodnoprawnego w sytuacji kiedy brak było ku temu podstaw, albowiem w trakcie postępowania nie doszło do zaistnienia przesłanki "bezprzedmiotowości" postępowania;
- art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów władzy publicznej oraz niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a polegający na zaniechaniu przez organ ponownych oględzin nieruchomości w związku z powstałymi wątpliwościami dotyczącymi klasyfikacji elementów konstrukcyjnych pozostawionych na terenie działki o nr ewid. [...], obręb [...] Z.;
- art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez błędną analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności protokołu kontroli nr [...], co w konsekwencji doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych w sprawie i wydania decyzji.
W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w P. z [...] lutego 2022 r. oraz orzeczenie co do istoty sprawy; względnie uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w B. decyzją z [...] kwietnia 2022 r. znak: [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w P. znak: [...] z [...] lutego 2022 r., umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie udzielenia ww. pozwolenia wodnoprawnego.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy szczegółowo przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, stanowi ustawa Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r. poz. 2233 ze zm.) .
Wyjaśnił, że pozwolenie wodnoprawne stanowi akt administracyjny nadający uprawnienia do szczególnego korzystania z wód i jest wydawane przez właściwy organ Wód Polskich, w drodze decyzji, w zależności od przedmiotu wniosku i miejsca. Stosownie do art. 389 pkt 1, pkt 2 i pkt 6 ustawy Prawo wodne, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na usługi wodne, które zgodnie z art. 35 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy, obejmują pobór wód podziemnych, - szczególne korzystanie z wód, które zgodnie z art. 34 pkt 12 obejmuje korzystanie z wód do nawadniania gruntów lub upraw, a także na potrzeby działalności rolniczej w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 333), w ilości większej niż średniorocznie 5 m3 na dobę, - wykonanie urządzeń wodnych, przez które zgodnie z art. 16 pkt 65 lit. d rozumie się urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, w tym obiekty służące do ujmowania wód powierzchniowych oraz wód podziemnych.
Organ podał, że Starosta W. decyzją znak: [...] z dnia [...] marca 2021 r. zatwierdził dokumentację hydrogeologiczną ustalającą zasoby eksploatacyjne otworu studziennego nr 1 ujęcia wód podziemnych z utworów czwartorzędowych zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości Z., gm. C. Ww. decyzją zatwierdzono zasoby eksploatacyjne ujęcia dla poziomu czwartorzędowego w wysokości Qe = 49 m3/h przy depresji w otworze Se = 14,32 m wg stanu rozpoznania na marzec 2021 r. Organ administracji geologicznej poprzez wydanie powyższej decyzji potwierdził zakończenie etapu czynności geologicznych, których celem było poszukiwanie i rozpoznawanie wód podziemnych. Tym samym został osiągnięty cel badawczy, a otwór wiertniczy, zgodnie z praktyką, powinien zostać zabezpieczony do czasu uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego - studni poboru wód.
Organ odwoławczy odwołał się do ustaleń kontroli przeprowadzonej w dniu [...] września 2021 r. przez Wydział Kontroli Gospodarowania Wodami, która wykazała, że na otworze wiertniczym studni nr 1 wykonano obudowę z kręgów betonowych. Na obudowie otworu studziennego zamontowano metalową pokrywę z kominkiem wentylacyjnym. Z rury studziennej, przez obudowę studni wyprowadzono rurociąg wodociągowy. W rurze studziennej znajdowała się lina stalowa służąca do wpuszczania pompy. W przedstawionej przez Wydział Kontroli i Gospodarowania Wodami dokumentacji fotograficznej, wewnątrz obudowy studni widoczne było gniazdo zasilania prądu oraz przewód elektryczny. Wykonanie powyższych elementów studni stanowi, w ocenie organu odwoławczego, uzbrojenie otworu studziennego, które służy do poboru wody ze studni. Świadczy o tym wykonana obudowa, przyłącze wodociągowe, a także wyposażenie w przewód elektryczny służący do zasilania pompy oraz lina służąca do podwieszania pompy głębinowej. Tym samym otwór wiertniczy utracił charakter badawczo eksploatacyjny i stał się urządzeniem wodnym służącym do ujmowania wód. Wykonanie urządzenia wodnego skutkuje tym , że organ I Instancji nie mógł na podstawie art. 389 pkt 1, pkt 2 i pkt 6 ustawy Prawo wodne procedować wniosku skarżącego z [...] lutego 2021 r. o udzielenie pozwoleń wodnoprawnych w żądanym zakresie. Organ Wód Polskich nie mógł udzielić pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie już istniejącego urządzenia wodnego. Nie mógł także udzielić pozwolenia wodnoprawnego na usługi wodne i szczególne korzystanie z wód związane z tym urządzeniem do czasu jego legalizacji w trybie art. 190 ustawy Prawo wodne. Tym samym postępowanie z wniosku skarżącego stało się bezprzedmiotowe.
Organ wyjaśnił, że przepisy ustawy Prawo wodne definiują pojęcie urządzenia wodnego. Zgodnie z treścią art. 16 pkt 65 ww. ustawy, ilekroć w ustawie mowa o urządzeniach wodnych - rozumie się przez to urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, w tym obiekty służące do ujmowania wód powierzchniowych oraz wód podziemnych. Z powyższego przepisu wynika wprost, że urządzenie wodne jest to urządzenie, które umożliwia korzystanie z zasobów wodnych. Należy rozróżnić pojęcie studni i otworu wiertniczego, który nie służy do korzystania z zasobów wodnych. Celem wykonania otworu wiertniczego jest poszukiwanie i rozpoznawanie wód podziemnych. Otwór wiertniczy traci charakter badawczo - eksploatacyjny po obudowaniu go oraz wyposażeniu w urządzenia służące do poboru wód. Organ podkreślił, że fakt uzbrojenia otworu wiertniczego jest równoznaczny ze zmianą jego statusu na urządzenie wodne służące do poboru wód.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył J. B. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, tj.:
1. art. 16 pkt 65 lit. d ustawy Prawo wodne, poprzez jego błędną wykładnię przez organy I i II instancji, a w konsekwencji uznanie, że elementy konstrukcyjne pozostawione na terenie działki o nr ewid. [...], obręb [...] Z., gm. C., powiat w. stanowią "urządzenie wodne" w rozumieniu przepisów ustawy, podczas gdy zgromadzone elementy są niekompletne, niepołączone i w takim stanie nie mogą służyć do ujmowania wód, a otwór wiertniczy ma jedynie charakter badawczo-eksploatacyjny;
2. art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a., poprzez prowadzenie przez organ I i II instancji postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów władzy publicznej oraz niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a polegający na zaniechaniu przez organ II instancji ponownych oględzin nieruchomości w zw. z wątpliwościami dotyczącymi klasyfikacji elementów konstrukcyjnych pozostawionych na terenie działki o nr ewid. [...], obręb [...] Z., gm. C., powiat w., przez co wątpliwości tych nie rozstrzygnięto;
3. art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez błędną analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przez organy I i II instancji - w szczególności protokołu kontroli nr [...], w którym wprost wskazano, że m.in. "rura studzienna nie była wyposażona w głowicę; instalacja elektryczna była niekompletna", co w konsekwencji doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych w sprawie polegających na uznaniu, że konstrukcja stanowi "urządzenie wodne", podczas gdy nie odpowiada ona kryteriom zakreślonym przez ustawę dla tego typu urządzeń;
4. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy przez organ II instancji zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy decyzja ta, jako wydana z naruszeniem przepisów postępowania winna zostać uchylona, albowiem brak było podstaw do umorzenia postępowania, gdyż nie zaistniała przesłanka "bezprzedmiotowości" postępowania, a zatem sprawa powinna zostać przekazana organowi I instancji do ponownego merytorycznego rozpatrzenia.
W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w P. z [...] lutego 2022 r. znak: [...] i zasądzenie (na podstawie art. 200 p.p.s.a.) od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że do wydania wadliwych decyzji przez organy I i II instancji doprowadziła błędna analiza materiału dowodowego. Organ II instancji ponownie oceniając materiał dowodowy dopuścił się tych samych uchybień, co organ I instancji, precyzując wnioski sprzeczne z danymi zawartymi w protokole kontroli nr [...] przeprowadzonej w dniu [...] września 2021 r. przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Skarżący wskazuje, że w protokole kontroli zamieszczono wyłącznie wymienienie elementów konstrukcyjnych pozostawionych w miejscu planowanego obiektu służącego do ujmowania wód podziemnych. Zwraca przy tym uwagę, że swobodnie pozostawione elementy nie stanowiły całości wobec braku ich połączenia. W protokole brak jest wzmianki jakoby zainstalowane zostały takie elementy jak uszczelnienia, pompa i jej osprzęt, wprost natomiast stwierdzono, że "instalacja elektryczna była niekompletna", brak głowicy. Skarżący podniósł, że organ nie stwierdził - wbrew ustaleniom organu I i II instancji - wykonania urządzenia wodnego na rzeczonym terenie, a jedynie zaleganie na nieruchomości elementów konstrukcyjnych, które po właściwym połączeniu oraz uzupełnieniu o elementy dodatkowe mogłyby posłużyć do wykonania urządzenia służącego do poboru wód. Z tych względów nie sposób podzielić stanowiska organu II instancji, jakoby "otwór wiertniczy utracił charakter badawczo-eksploatacyjny i stał się urządzeniem wodnym służącym do ujmowania wód podziemnych", gdyż brak jest przesłanek, które stanowiłyby o możliwości zaklasyfikowania samych tylko niekompletnych i niepołączonych elementów jako urządzenie wodne. Tym samym, organy oparły się na wadliwej wykładni pojęcia "urządzenia wodnego", którego definicja legalna znajduje się w art. 16 pkt 65 lit. d ustawy Prawo wodne. Same elementy konstrukcyjne mogące składać się na urządzenie wodne, bez połączenia umożliwiającego faktyczny pobór wód/rozprowadzanie wód i niekompletne nie mogą być traktowane jako urządzenie wodne.
Zdaniem skarżącego ustalenia faktyczne organów są wadliwe. Brak jest podstaw do uznania zaistnienia przesłanki "bezprzedmiotowości" bowiem przedmiot postępowania zachowuje przymiot aktualności. Nie sposób też podzielić stanowiska organów, że należy sięgnąć do art. 190 ust. 1 ustawy Prawo wodne, konstatującego przypadki wystąpienia przez właściciela urządzenia wodnego, wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, z wnioskiem o jego legalizację.
W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie z innych powodów niż zostały podniesione w jej treści.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone zostały między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) – dalej jako: p.p.s.a. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem (§ 1 art. 3 p.p.s.a.). Zakres takiej kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. O naruszeniu tych przepisów można mówić tylko wówczas, gdy sąd wyjdzie poza zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego (tzn. poza kontrolę działalności administracji publicznej, rozpoznając skargę na akt lub czynność nieobjęte jego kognicją), bądź w sprawach należących do jego właściwości uchyli się od badania legalności działalności administracji, ewentualnie zastosuje środki ustawie nieznane oraz posiłkować się przy tym będzie innym kryterium niż zgodność z prawem. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.). Zgodnie z powołanym przepisem: "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów". Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. , zarządzeniem z 30 września 2022r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym , wyznaczając termin na dzień 25 października 2022r.
Przechodząc do istoty sprawy należy przypomnieć, że kontroli Sądu poddana została decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie w B. z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...], którą utrzymana została decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w P.: znak: [...] z [...] lutego 2022 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie udzielenia skarżącemu, pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego tj. obiektu służącego do ujmowania wód podziemnych - studni nr 1 z lokalizacją na działce o nr ewid. [...], obręb [...] Z., gm. C., powiat w., usługę wodną obejmującą pobór wód podziemnych ze studni nr 1, retencjonowanie wód podziemnych w na naturalnym zbiorniku wodnym, z lokalizacją na działce o nr ewid. [...], obręb [...] Z., gm. C., powiat w., szczególne korzystanie z wód obejmujące korzystanie z wód do nawadniania gruntów lub upraw, a także na potrzeby działalności rolniczej w rozumieniu art. 2 ust 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 333), w ilości większej niż średniorocznie 5 m3 na dobę.
Bezsporne w przedmiotowej sprawie jest, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją było prowadzone na wniosek skarżącego, który pismem z [...] lutego 2021 r. wystąpił do Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w P. z wnioskiem o wydanie pozwolenia wodnoprawnego. Z uwagi na niekompletność wniosku organ prowadził postępowanie uzupełniające braki formalne podania, po których usunięciu Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w P. pismem znak: [...] z [...] sierpnia 2021 r. zawiadomił Strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego. Postępowanie z wniosku skarżącego o wydanie pozwolenia wodnoprawnego prowadzone było na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r. poz.2233).
Bezsporne jest również to, że Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w B. pismem znak; [...] z [...] września 2021 r. przekazał Dyrektorowi Zarządu Zlewni Wód Polskich w P. ustalenia kontroli przeprowadzonej przez Wydział Kontroli i Gospodarowania Wodami Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w B., na terenie działki o nr ewid. [...], obręb Z. W trakcie przeprowadzonej kontroli stwierdzono wykonanie urządzenia wodnego - studni nr 1 na działce o nr ewid. [...] obręb [...] Z., gm. C. Kontrola przeprowadzona [...] września 2021 r. przez Wydział Kontroli Gospodarowania Wodami, wykazała, że na otworze wiertniczym wykonanym na działce o nr ewid. [...] obręb Z. (studni nr 1) wykonano obudowę z kręgów betonowych. Na obudowie otworu studziennego zamontowano metalową pokrywę z kominkiem wentylacyjnym. Z rury studziennej, przez obudowę studni wyprowadzono rurociąg wodociągowy. W rurze studziennej znajdowała się lina stalowa służąca do wpuszczania pompy. W przedstawionej przez Wydział Kontroli i Gospodarowania Wodami dokumentacji fotograficznej, wewnątrz obudowy studni widoczne było gniazdo zasilania prądu oraz przewód elektryczny.
Sporne zatem jest czy zakres robót stwierdzonych przez kontrolujących przy studni nr 1 świadczy o wykonaniu urządzenia wodnoprawnego bez wymaganego pozwolenia oraz czy skutki ustaleń kontrolnych, tj. wykonanie urządzenia wodnoprawnego bez pozwolenia właściwego organu, stanowiły przeszkodę do udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie już istniejącego urządzenia wodnego.
Wyjaśnienia wymaga również to, czy organ nie mógł udzielić pozwolenia wodnoprawnego na usługi wodne i szczególne korzystanie z wód związane z tym urządzeniem do czasu jego legalizacji w trybie art. 190 ustawy Prawo wodne.
W ocenie Sądu, stanowisko organów oparte na art. 105 § 1 kpa, konieczności umorzenia postępowania prowadzonego na wniosek skarżącego z [...] lutego 2021 r. z uwagi na wykonanie już urządzenia wodnoprawnego jest przedwczesne.
W pierwszej kolejności należy skierować uwagę na ustalenia kontroli przeprowadzonej [...] września 2021 r. przez Wydział Kontroli Gospodarowania Wodami, w ramach której ustalono, że otwór wiertniczy utracił charakter badawczo eksploatacyjny i stał się urządzeniem wodnym służącym do ujmowania wód podziemnych.
Sąd podziela stanowisko organów, że wykonanie ustalonych w trakcie kontroli elementów studni stanowi uzbrojenie otworu studziennego, które służy do poboru wody ze studni. Otwór wiertniczy utracił charakter badawczo eksploatacyjny i stał się urządzeniem wodnym służącym do ujmowania wód podziemnych.
Skarżący wykonał przy otworze wiertniczym zakres robót, które spowodowały uzbrojenie urządzenia wodnego. Zgodnie z operatem wodnoprawnym z maja 2021r. w części dotyczącej celu i rodzaju planowanych do wykonania urządzeń wodnych lub robót wskazano, że na etapie sporządzenia operatu odwiert studzienny nie posiada obudowy i uzbrojenia , obudowa i wyposażenie studni wykonane zostaną zgodnie z opisem zawartym w pkt 13 opracowania (patrz: Str. 6 pkt 2.2 operatu). Opis techniczny odwiertu ujęto w pkt 13.1. operatu, Strona 26. W pkt 13.2 podano, że: "W studni należy zainstalować pompę głębinową, głowicę studzienną wyposażoną między innymi w otwór przeznaczony do badania lustra wody, zasuwę odcinającą, zawór zwrotny, wodomierz oraz kurek spustowy". Wykonanie obudowy studni zostało opisane technicznie w pkt 13.3. Wyniki kontroli w zestawieniu z opisem technicznym studni zwartym w pkt 13 operatu potwierdzają przekroczenie robót opisanych w pkt 2.2 operatu. To skutkowało brakiem podstaw do zastosowania art. 389 pkt 1, pkt 2 i pkt 6 ustawy Prawo wodne i procedowania wniosku skarżącego z [...] lutego 2021 r. o udzielenie pozwoleń wodnoprawnych.
W ocenie Sądu, powyższe postępowanie kontrolne jest odrębnym w stosunku do postępowania z wniosku skarżącego. Wyniki ustaleń zawarte w protokole kontroli ujawniają fakt wykonania urządzenia wodnoprawnego (studni) bez pozwolenia wodnoprawnego. Wobec powyższego stwierdzony i udokumentowany przez kontrolujących etap wykonanych prac przy studni objętej wnioskiem skarżącego z [...] lutego 2021 r. powinien znaleźć zakończenie w merytorycznym rozstrzygnięciu opartym na postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 190 ustawy Prawo wodne. Przepisy prawa wodnego w przypadku nielegalnie wykonanych urządzeń wodnoprawnych przewidują określony tryb postępowania, który ma doprowadzić samowolnie wykonane urządzenie do zgodności z przepisami prawa. Drogą do osiągnięcia tego celu są regulacje zawarte w art. 190 ustawy Prawo wodne. Powyższy przepis w ust. 1 stanowi, że jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację, do którego dołącza odpowiednio dokumenty, o których mowa w art. 407 ust. 2 oraz w art. 422.
W przedmiotowej sprawie nie ma wątpliwości co do podmiotu zobowiązanego do uregulowania stanu prawnego nielegalnie wybudowanej studni. Skarżący prowadzi Gospodarstwo Rolne J. B. i jest właścicielem urządzenia zlokalizowanego na jego nieruchomości. Przeszkodę jednak do wdrożenia postępowania legalizacyjnego stanowi brak wniosku skarżącego o legalizację urządzenia wodnoprawnego. Organ nie może przymusić skarżącego w trybie zarządzenia pokontrolnego do wdrożenia procedury legalizacyjnej zrealizowanego już urządzenia wodnego, ale ma obowiązek z urzędu uruchomić rozwiązania prawne i zastosować formę decyzji administracyjnej przewidzianą w art. 190 ust. 13 lub ust. 14 ustawy Prawo wodne. Artykuł 190 ust. 13 ustawy Prawo wodne stanowi, że jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem, o którym mowa w ust. 1, lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych nakłada na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku. Z kolei ustęp 14 art. 190 ustawy stanowi, że jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, a likwidacja urządzenia jest niemożliwa ze względów technicznych lub ekonomicznych, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych może nałożyć na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.
Normy z art. 190 ust. 13 i ust. 14 ustawy Prawo wodne dają organowi możliwość rozważenia legalizacji urządzenia wodnego, a w przypadku biernej postawy właściciela urządzenia wodnego, które nie zostało zalegalizowane, nałożenia na niego, obowiązku likwidacji tego urządzenia lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Art. 190 Prawa wodnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia właściwego organu Wód Polskich w przypadku dotyczącym legalizacji urządzenia wodnego. Z uwagi na powyższe, organ powinien w pierwszej kolejności zakończyć na podstawie art. 190 ust. 1 ust. 13 lub ust. 14 ustawy Prawo wodne postępowanie oparte na ustaleniach kontroli.
Prawidłowo organ zaproponował skarżącemu możliwość złożenia wniosku o legalizację urządzenia. Analiza akt sprawy oraz treść wydanych decyzji nie wyjaśniają jednak jak dalej, po rezygnacji przez skarżącego z drogi legalizacji urządzenia, potoczyło się postępowanie w sprawie wykonanego urządzenia wodnego. Wiadome jedynie jest, że skarżący mimo zapytania organu nie wystąpił z wnioskiem o legalizację. Tym samym, nie uzyskał decyzji o legalizacji. Organ powinien uruchomić z urzędu tryb wskazany w art. 190 ust. 13 lub ust. 14 ustawy Prawo wodne. To właśnie wyniki postępowania kontrolnego przedstawiają stan wykonanych prac przy studni objętej wnioskiem o wydanie pozwolenia. Ustalenia kontrolne dowodzą, że organ nie jest zwolniony z dalszego prowadzenia postępowania z urzędu i doprowadzenia sprawy do końca w trybie art. 190 ust. 13 lub ust. 14 ustawy Prawo wodne. Wynik postępowania legalizacyjnego, zakończony ostateczną decyzją umożliwi dopiero organowi rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku skarżącego o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego.
Z powyższych względów rozpoznanie wniosku skarżącego poprzez umorzenie postępowania było przedwczesne.
Pozwolenie wodnoprawne nie może być pozwoleniem następczym, wydawanym już po wykonaniu urządzenia wodnego. Art. 190 ustawy zezwala na wydanie przez organ decyzji o legalizacji urządzenia. Postępowanie legalizacyjne jest jednak odrębnym postępowaniem, którego zakres jest inny niż zakres postępowania o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego. Postępowanie legalizacyjne - podobnie jak postępowanie o wydanie pozwolenia wodnoprawnego - toczy się wyłącznie na wniosek. Brak zgody na legalizację skutkuje zastosowaniem art. 190 ust. 13 lub ust. 14. Postępowanie to prowadzone jest wówczas z urzędu. Całkowicie odmienny jest jego zakres, służy ono bowiem doprowadzeniu do stanu zgodnego z prawem przez likwidację nielegalnego urządzenia wodnego, a nie zalegalizowaniu istniejącej samowoli. O ile przy legalizacji to właściciel urządzenia wykazuje jego zgodność z przepisami i ubiega się o możliwość dalszej eksploatacji urządzenia (a więc zmierza do zabezpieczenia swych interesów), o tyle w przypadku postępowania na podstawie art. 190 ust. 13 lub ust. 14 to organ administracji arbitralnie nakłada obowiązek likwidacji urządzenia, przy czym jest to tzw. decyzja związana.
Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a.), przy czym naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę organ zastosuje się do wskazań zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku. W pierwszej kolejności organ ustali jak zakończyło się postępowanie kontrolne.
W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).