II SA/BD 603/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Bydgoszczy stwierdził częściową nieważność uchwały Rady Miejskiej w Sępólnie Krajeńskim w sprawie stypendiów dla uczniów, uznając niektóre kryteria za niezgodne z prawem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał skargę Prokuratora Rejonowego na uchwałę Rady Miejskiej dotyczącą stypendiów dla uczniów. Sąd stwierdził nieważność uchwały w części, uznając, że niektóre jej zapisy, w tym ograniczenie do uczniów klas IV-VIII, wymóg wzorowej oceny zachowania oraz ograniczenie wnioskodawców do dyrektorów szkół, naruszają prawo. Sąd podkreślił, że kryteria przyznawania stypendiów powinny wynikać bezpośrednio z przepisów prawa i służyć wspieraniu uzdolnionych uczniów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał skargę Prokuratora Rejonowego w Tucholi na uchwałę Rady Miejskiej w Sępólnie Krajeńskim z dnia 24 kwietnia 2019 r. w sprawie zasad przyznawania stypendiów za wybitne osiągnięcia edukacyjne, artystyczne i sportowe dla uczniów szkół podstawowych. Sąd, działając na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części. Głównym zarzutem Prokuratora było istotne naruszenie przepisów ustawy o systemie oświaty oraz Konstytucji RP. Sąd podzielił argumentację Prokuratora, wskazując na niezgodność z prawem kilku kluczowych postanowień regulaminu stanowiącego załącznik do uchwały. Po pierwsze, wykluczenie uczniów klas I-III szkoły podstawowej z możliwości ubiegania się o stypendium zostało uznane za naruszenie zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) i przekroczenie delegacji ustawowej. Po drugie, wprowadzenie wymogu posiadania wzorowej lub bardzo dobrej oceny zachowania jako kryterium przyznawania stypendium zostało uznane za niedopuszczalne, gdyż ustawa (art. 90t ust. 4 u.s.o.) nie przewiduje takich dodatkowych kryteriów, a jedynie wsparcie dla uczniów uzdolnionych. Po trzecie, ograniczenie kręgu podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o stypendium wyłącznie do dyrektorów placówek oświatowych, po uzyskaniu akceptacji rady pedagogicznej, zostało uznane za naruszenie prawa, pozbawiające rodziców lub pełnoletnich uczniów możliwości inicjowania postępowania. Wreszcie, postanowienia dotyczące możliwości wstrzymania lub cofnięcia stypendium w przypadku naruszenia obowiązków ucznia zostały uznane za przekroczenie kompetencji rady gminy, która nie ma uprawnień do odebrania przyznanego świadczenia w sposób wykraczający poza ustawowe ramy. Sąd podkreślił, że akty prawa miejscowego muszą mieścić się w granicach upoważnienia ustawowego i nie mogą wprowadzać regulacji bez wyraźnej podstawy prawnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, jest to niezgodne z prawem, ponieważ narusza zasadę równości wobec prawa i przekracza delegację ustawową.
Uzasadnienie
Ustawa o systemie oświaty nie przewiduje takiego zawężenia, a wykluczenie uczniów klas I-III narusza konstytucyjną zasadę równości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (15)
Główne
u.s.g. art. 18 § 2 pkt 14a
Ustawa o samorządzie gminnym
Rada gminy jest upoważniona do podejmowania uchwał w sprawie zasad udzielania stypendiów dla uczniów i studentów.
u.s.o. art. 90t § 4
Ustawa o systemie oświaty
Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określa szczegółowe warunki udzielania pomocy dzieciom i młodzieży, w tym stypendia dla uzdolnionych uczniów oraz tryb postępowania.
p.p.s.a. art. 147 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę na uchwałę stwierdza jej nieważność w całości lub w części.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa.
Konstytucja RP art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 5
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.g. art. 91 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Uchwała sprzeczna z prawem jest nieważna.
u.s.g. art. 91 § 4
Ustawa o samorządzie gminnym
W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności.
Ustawa Prawo o prokuraturze art. 70
p.p.s.a. art. 8 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.o. art. 90t § 1 pkt 2
Ustawa o systemie oświaty
u.s.g. art. 15 § 2
Ustawa o samorządzie gminnym
Rozporządzenie MEN
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wykluczenie uczniów klas I-III z możliwości ubiegania się o stypendium narusza zasadę równości wobec prawa. Wymóg posiadania wzorowej lub bardzo dobrej oceny zachowania jako kryterium przyznawania stypendium jest niezgodny z ustawą. Ograniczenie prawa do składania wniosków o stypendium wyłącznie do dyrektorów szkół jest niezgodne z prawem. Postanowienia o możliwości wstrzymania lub cofnięcia stypendium stanowią przekroczenie kompetencji rady gminy.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Gminy dotycząca braku możliwości obiektywnego porównania osiągnięć uczniów klas I-III oraz powiązania stypendium z oceną zachowania.
Godne uwagi sformułowania
istotne naruszenie prawa przekroczenie delegacji ustawowej zasada równości wobec prawa pozaustawowe kryterium nie znajduje właściwej delegacji ustawowej nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym
Skład orzekający
Urszula Wiśniewska
przewodniczący
Leszek Kleczkowski
sędzia
Joanna Ziołek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przyznawania stypendiów dla uzdolnionych uczniów, zasady tworzenia aktów prawa miejscowego przez samorządy, kontrola legalności uchwał przez sądy administracyjne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z uchwałą rady gminy i przepisami prawa oświatowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu samorządności lokalnej i wspierania edukacji, a także pokazuje, jak sądy administracyjne kontrolują zgodność uchwał z prawem, co jest istotne dla prawników i samorządowców.
“Sąd uchylił fragmenty uchwały o stypendiach. Czy kryteria były zbyt restrykcyjne?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bd 603/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy Data orzeczenia 2025-11-13 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-08-18 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy Sędziowie Joanna Ziołek /sprawozdawca/ Leszek Kleczkowski Urszula Wiśniewska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) 6146 Sprawy uczniów Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Rada Miasta Treść wyniku stwierdzono nieważność uchwały w części Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 1457 art. 90t ust. 4 Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jedn. Dz.U. 2018 poz 1560 art. 77 Ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie sędzia WSA Leszek Kleczkowski asesor WSA Joanna Ziołek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2025 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Tucholi na uchwałę Rady Miejskiej w Sępólnie Krajeńskim z dnia 24 kwietnia 2019 r. nr VII/61/2019 w sprawie zasad przyznawania stypendiów za wybitne osiągnięcia edukacyjne, artystyczne i sportowe dla uczniów szkół podstawowych prowadzonych przez Gminę Sępólno Krajeńskie 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części tj. w zakresie wskazanych wyrazów w § 2 załącznika do uchwały pn. "Regulamin przyznawania stypendiów za wybitne osiągnięcia edukacyjne, artystyczne i sportowe dla uczniów szkół podstawowych prowadzonych przez Gminę Sępólno Krajeńskie": w zdaniu pierwszym wyrazów "kl. IV – VIII" oraz w pkt 1 wyrazów "i mają wzorową ocenę zachowania" oraz w pkt 3 wyrazów "za ostatni rok nauki" oraz w pkt 3 wyrazów "i uzyskali co najmniej bardzo dobrą ocenę zachowania", 2. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części, tj. w zakresie § 8 ust. 1 załącznika do uchwały pn. "Regulamin przyznawania stypendiów za wybitne osiągnięcia edukacyjne, artystyczne i sportowe dla uczniów szkół podstawowych prowadzonych przez Gminę Sępólno Krajeńskie", 3. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części, tj. w zakresie § 12 załącznika do uchwały pn. "Regulamin przyznawania stypendiów za wybitne osiągnięcia edukacyjne, artystyczne i sportowe dla uczniów szkół podstawowych prowadzonych przez Gminę Sępólno Krajeńskie". Uzasadnienie Dnia [...] r. do Rady Miejskiej w Sępólnie Krajeńskim wpłynęła skarga Prokuratora Rejonowego w Tucholi (dalej także jako: "Skarżący", "Prokurator") na uchwałę nr Vll/61/2019 Rady Miejskiej w Sępolnie Krajeńskim z dnia 24 kwietnia 2019 r. w sprawie zasad przyznawania stypendiów za wybitne osiągnięcia edukacyjne, artystyczne i sportowe dla uczniów szkół podstawowych prowadzonych przez Gminę Sępólno Krajeńskie (dalej także jako: "Uchwała"). Uchwała została podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 14a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2019 r. poz. 506 z późn. zm.; dalej także jako: "u.s.g.") oraz art. 90t ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2018 r. poz. 1457, poz. 1560, poz. 1699 i poz. 2245; dalej także jako: "u.s.o"). W skardze wniesiono o stwierdzenie nieważności Uchwały, zarzucając: - istotne naruszenie w § 2 pkt 1, 3 załącznika do Uchwały – Regulaminu przyznawania stypendiów za wybitne osiągnięcia edukacyjne, artystyczne i sportowe dla uczniów szkół podstawowych prowadzonych przez Gminę – art. 90t ust. 4 u.s.o. oraz art. 7, art. 32 ust. 1 i 2, art. 94 Konstytucji RP polegające na odebraniu prawa ubiegania się o stypendium motywacyjne uczniom klas I-III szkół podstawowych, a także wprowadzenie kryterium oceny z zachowania warunkującego uzyskanie stypendium; - istotne naruszenie w § 8 pkt 1 załącznika do Uchwały – Regulaminu przyznawania stypendiów za wybitne osiągnięcia edukacyjne, artystyczne i sportowe dla uczniów szkół podstawowych prowadzonych przez Gminę – art. 90t ust. 4 u.s.o. i art. 94 Konstytucji RP przez przekroczenie delegacji ustawowej wyrażające się w zawężeniu kręgu podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o stypendium do dyrektora placówki oświatowej, do której uczęszcza uczeń, po uzyskaniu akceptacji rady pedagogicznej, ograniczając tym samym prawo do złożenia takiego wniosku przez prawnych opiekunów ucznia; - istotne naruszenie w § 12 załącznika do Uchwały – Regulaminu przyznawania stypendiów za wybitne osiągnięcia edukacyjne, artystyczne i sportowe dla uczniów szkół podstawowych prowadzonych przez Gminę – art. 90t ust. 4 u.s.o. i art. 94 Konstytucji RP przez przekroczenie delegacji ustawowej polegające na wprowadzeniu pozaustawowych zasad regulujących wstrzymanie i utratę stypendium. W odpowiedzi na skargę Gmina wniosła o oddalenie skargi w całości jako bezzasadnej. Podała, że Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1595 ze zm.; dalej także jako: "Rozporządzenie MEN") nie przewiduje oceniania uczniów klas I-III szkoły podstawowej w skali od 1 do 6, a wyłącznie w sposób opisowy. Tym samym pozbawia się możliwości różnicowania osiągnięć edukacyjnych tych uczniów z uwagi na brak możliwości obiektywnego porównania poziomu wiedzy. W przypadku oceny z zachowania, zarówno roczną jak i końcową ocenę klasyfikacyjną zachowania ustala się w skali określonej w § 11 ust. 2 Rozporządzenia MEN, począwszy od klasy IV szkoły podstawowej. W § 18 ust. 1 Rozporządzenia MEN ustawodawca uzależnił promocję do klasy programowo wyższej z wyróżnieniem od wyniku klasyfikacji rocznej z obowiązkowych zajęć edukacyjnych na poziomie średniej rocznej co najmniej 4,75 oraz co najmniej bardzo dobrą roczną oceną klasyfikacyjną z zachowania. Organ prowadzący szkołę traktuje wymogi postawione przez ustawodawcę jako wiodące przy wyróżnianiu uczniów szkół podstawowych i przyznawanie za te osiągnięcia stypendiów. Dotyczy to również możliwości wstrzymania wypłaty stypendium w przypadku rażącego naruszenia obowiązków ucznia przez stypendystę. Zatem zapisy wskazane w zaskarżonej części załącznika do Uchwały wynikają wprost z konieczności zachowania przez organ spójności systemu edukacji i wychowania. Ponadto Gmina wskazała, że stypendium organu prowadzącego za wybitne osiągnięcia artystyczne i sportowe ma charakter wspierający, ponieważ uczniowie już raz zostali nagrodzeni przez organizatora konkretnego konkursu, olimpiady, zawodów etc. Przyznanie stypendium za wybitne osiągnięcia edukacyjne determinowane jest uzyskaniem średniej ocen oraz oceny z zachowania na odpowiednim poziomie, co jest weryfikowane przez danego dyrektora placówki, który ma wgląd w całokształt osiągnięć uczniów uczęszczających do danej szkoły. W związku z powyższym jako zasadne jawi się umocowanie dyrektora placówki do wnioskowania o stypendium, co daje gwarancję objęcia stypendium każdego kwalifikującego się ucznia. Zważywszy również na fakt, że przyznawanie nagród poprzedzone jest pracą Komisji Stypendialnej powoływanej przez Burmistrza, proces jest transparentny. W kontekście lat przyznawania stypendiów organ nie odnotował żadnych wniosków mieszkańców o zmianę tego zapisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wykonywana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej - art. 3 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej także jako: "p.p.s.a."). Jeżeli akt prawny, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., wydany zostanie z rażącym naruszeniem prawa to stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględnia skargę, stwierdzając jego nieważność w całości lub w części. Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej uchwały w świetle powołanych wyżej kryteriów, stwierdził, że zarzuty Prokuratora są zasadne i skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 147 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na uchwałę stwierdza nieważność uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że uchwała wydana została z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności. Wprowadzając sankcję nieważności jako następstwo naruszenia prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. Zasadnym jest zatem sięgnięcie do przepisów u.s.g., gdzie przewidziano dwa rodzaje naruszeń prawa, które mogą być wywołane przez ustanowienie aktów uchwalanych przez organy gminy. Mogą być to naruszenia istotne lub nieistotne (art. 91 u.s.g.). Zgodnie z art. 91 ust. 1 u.s.g., uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Stosownie do art. 91 ust. 4 u.s.g. w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. W tym miejscu zauważyć należy, że przez naruszenie prawa mające charakter istotny w rozumieniu art. 91 ust. 1 i ust. 4 u.s.g., w tym przez istotną sprzeczność, należy rozumieć niezgodność z aktami prawa powszechnie obowiązującego, a więc z Konstytucją RP, ustawami, aktami wykonawczymi oraz powszechnie obowiązującymi aktami prawa miejscowego. Za istotne naruszenie prawa uznać bowiem należy uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym (z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 9 grudnia 2003 r.; sygn. akt P 9/02; publ. OTK-A 2003/9/100). Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, zgodnie z którym istotne naruszenie prawa to takie jego naruszenie, które m.in. polega na podjęciu uchwały o treści nie znajdującej właściwej delegacji ustawowej, czyli bez podstawy prawnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 12 kwietnia 2011 r.; sygn. akt II OSK 117/11; z 17 listopada 2015 r.; sygn. akt II OSK 618/14; z 25 maja 2017 r.; sygn. akt II OSK 2462/15). Zatem rodzaje naruszeń, które należy zaliczyć do kategorii istotnych to naruszenia znaczące, wpływające na treść uchwały, dotyczące meritum sprawy, jak np. naruszenie przepisów podstawy prawnej podejmowanych uchwał, przepisów ustrojowych, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (zob. P. Chmielnicki, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w Polsce, Warszawa, LexisNexis 2006, s. 94-95 oraz przywołane tam orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego). Z kolei nieistotne naruszenia prawa obejmują naruszenia niedotyczące istoty zagadnienia. Nieistotne naruszenie prawa, jak błąd lub nieścisłość prawna nie mająca wpływu na istotną treść uchwały, jest więc mniej doniosłe niż inne wadliwości. Jako przykłady tego rodzaju uchybień wskazuje się nieodpowiednie oznaczenie uchwały, przywołanie niewłaściwej podstawy prawnej uchwały (przy założeniu, że istnieje przepis prawa umocowujący do jej podjęcia), oczywistą omyłkę pisarską lub rachunkową (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 20 grudnia 2022 r.; sygn. II OSK 6864/21; z 24 kwietnia 2025 r., sygn. akt III OSK 1792/23). Podać również należy, że stosownie do art. 94 ust. 1 u.s.g. nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Stosownie do art. 15 ust. 2 u.s.g. jeżeli siedziba rady gminy znajduje się w mieście położonym na terytorium tej gminy, rada nosi nazwę rady miejskiej. Przedmiotem kontroli tut. Sądu była uchwała Rady Miejskiej w Sępólnie Krajeńskim nr VII/61/2019 z dnia 24 kwietnia 2019 r. w sprawie zasad przyznawania stypendiów za wybitne osiągnięcia edukacyjne, artystyczne i sportowe dla uczniów szkół podstawowych prowadzonych przez Gminę Sępólno Krajeńskie - stanowiąca akt prawa miejscowego. Powyższą kontrolę zainicjował Prokurator Rejonowy w Tucholi, którego legitymacja skargowa wynika z art. 70 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (Dz.U. z 2024 r. poz. 390) oraz art. 8 § 1 p.p.s.a. Legitymacja prokuratora do wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie jest ograniczona przesłankami materialnoprawnymi. Jedyną podstawą legitymacji skargowej prokuratora jest ochrona obiektywnego porządku prawnego. Nie ma więc w tym przypadku konieczności wykazania naruszenia interesu prawnego określonej jednostki lub interesu społecznego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 października 2006 r., sygn. akt I OSK 978/06). W niniejszej sprawie Prokurator sformułował zarzuty istotnego naruszenia art. 90t ust. 4 u.s.o. oraz art. 7, 32 ust. 1 i 2 oraz art. 94 Konstytucji RP względem § 2 pkt 1 i 3, § 8 ust. 1 oraz § 12 Uchwały. Zaskarżona uchwała została podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 14a u.s.g. oraz art. 90t ust. 4 u.s.o. Stosownie do art. 18 ust. 2 pkt 14a u.s.g. rada gminy jest upoważniona do podejmowanie uchwał w sprawie zasad udzielania stypendiów dla uczniów i studentów. Zgodnie natomiast z art. 90t ust.4 u.s.o.- w przypadku przyjęcia programów, o których mowa w ust. 1, organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określa szczegółowe warunki udzielania pomocy dzieciom i młodzieży, formy i zakres tej pomocy, w tym stypendia dla uzdolnionych uczniów oraz tryb postępowania w tych sprawach, uwzględniając w szczególności przedsięwzięcia sprzyjające eliminowaniu barier edukacyjnych, a także osoby lub grupy osób uprawnione do pomocy oraz potrzeby edukacyjne na danym obszarze. W myśl zaś art. 90t ust. 1 u.s.o. - jednostki samorządu terytorialnego mogą tworzyć regionalne lub lokalne programy: 1) wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży, 2) wspierania edukacji uzdolnionych dzieci i młodzieży. Poza sporem jest, że Rada Gminy Sępólno Krajeńskie przyjęła program, o którym mowa w art. 90t ust. 1 pkt 2 u.s.o. W treści § 1 Uchwały wskazano, że w ramach przyjętego "Lokalnego Programu Wspierania Edukacji Uzdolnionych Dzieci i Młodzieży", za wybitne osiągnięcia edukacyjne, artystyczne lub sportowe, uczniom szkół prowadzonych przez Gminę Sępólno Krajeńskie, mogą być przyznawane "Stypendia Gminy Sępólno Krajeńskie". Stosownie do § 2 Uchwały, tryb ubiegania się o stypendia, zasady i kryteria ich przyznawania określone są w regulaminie, stanowiącym załącznik do Uchwały. Zaskarżona Uchwała nie powinna wykraczać poza zakres ustawowego upoważnienia, zawartego w art. 90t ust. 4 u.s.o. Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego jest bowiem zobowiązany do wyczerpania zakresu upoważnienia ustawowego, poprzez uregulowanie wszystkich kwestii uznanych przez ustawodawcę za istotne, a uregulowanie to musi być dokonane w sposób kompleksowy, a zarazem precyzyjnie i konkretnie. Niewypełnienie tego obowiązku musi skutkować stwierdzeniem istotnego naruszenia prawa, a w konsekwencji prowadzić do uznania nieważności tej części Uchwały, której zapisy w sposób istotny naruszają prawo. W przedmiotowej sprawie kwestionowane przez Prokuratora są postanowienia załącznika do Uchwały pn. "Regulamin przyznawania stypendiów za wybitne osiągnięcia edukacyjne, artystyczne i sportowe dla uczniów szkół podstawowych prowadzonych przez Gminę Sępólno Krajeńskie" (dalej także jako: "Regulamin"), które przekraczają zakres upoważnienia ustawowego i tym samym w sposób istotny naruszają prawo. Odnosząc się do poszczególnych zarzutów postawionych w skardze, wskazać należy, że niezgodne z prawem są ograniczenia podmiotowe osób, które mogą ubiegać się o stypendium. Zgodnie zaś z § 2 Regulaminu: "Stypendystami mogą zostać uczniowie kl. IV - VIII szkoły podstawowej, którzy spełniają, co najmniej jeden z poniższych warunków: 1) w wyniku rocznej klasyfikacji uzyskali średnią ocen co najmniej 5,40 w klasach IV-VI szkoły podstawowej lub 5,20 w klasach VII-VIII szkoły podstawowej i mają wzorową ocenę zachowania; 2) są laureatami w olimpiadach i konkursach wiedzy na szczeblu wojewódzkim lub ogólnopolskim z przynajmniej jednego z przedmiotów nauczania klas IV-VIII szkoły podstawowej, (miejsce I , II i III) oraz uzyskali w klasyfikacji końcoworocznej z tego przedmiotu ocenę celującą, a z pozostałych przedmiotów mają średnią ocen nie niższą niż 4,0; 3) reprezentując szkołę, za ostatni rok nauki mają wybitne osiągnięcia artystyczne lub sportowe (miejsca I, II i III) w konkursach ogólnopolskich i uzyskali co najmniej bardzo dobrą ocenę zachowania." Wskazać należy, że brak jest podstaw prawnych do wykluczenia z możliwości ubiegania się o stypendium uczniów z klas I – III szkoły podstawowej, wskutek czego doszło do ewidentnego naruszenia art. 32 Konstytucji RP, tj. zasady równości wobec prawa. W przepisach u.s.o. brak jest upoważnienia ustawowego do zawężenia kręgu podmiotów uprawnionych do stypendium wyłącznie do uczniów określonych klas (por. prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 248/21). Wykluczenie uczniów klas I – III szkoły podstawowej nie znajduje przy tym uzasadnienia w przepisach Rozporządzenia MEN, na które powołuje się organ w odpowiedzi na skargę. Uczniowie klas I – III również mogą przejawiać szczególne uzdolnienia, a w związku z tym ubiegać się o stypendia dla uzdolnionych uczniów, o których mowa w art. 90t ust. 4 u.s.o. Ponieważ kwestionowane zapisy Regulaminu w zdaniu pierwszym § 2 oraz § 2 pkt 3 odwoływały się do nieuprawnionego ograniczenia podmiotowego osób, które mogą ubiegać się o stypendium - to należało uznać je za istotnie naruszające prawo w części obejmującej wyrazy: "kl. IV – VIII", "za ostatni rok nauki". Rację ma również Skarżący wskazując na warunek udzielenia wsparcia, jakim jest ocena zachowania, który nie może stanowić przesłanki przyznania stypendium na podstawie art. 90t ust. 4 u.s.o. Podkreślić należy, że jedynie kryterium bycia uczniem uzdolnionym, posiadającym konkretne osiągnięcia lub wyniki w nauce, powinno stanowić podstawę wsparcia uzdolnionego ucznia. Powołany przepis nie wskazuje na inne kryteria czy też cechy, które pozwalałyby na promowanie uczniów. Rada gminy nie może więc wprowadzać żadnych innych, dodatkowych kryteriów, w tym związanych z oceną zachowania. Szczegółowe warunki przyznawania nagród powinny być ustalone w taki sposób, aby zapewnić realizację wsparcia uczniów uzdolnionych za wybitne wyniki w nauce (por. prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 248/21). Ponieważ kwestionowane zapisy Regulaminu w § 2 pkt 1 a także w § 2 pkt 3 odwoływały się do takiego pozaustawowego kryterium jak ocena zachowania – to należało uznać je za istotnie naruszające prawo w części obejmującej wyrazy: "i mają wzorową ocenę zachowania" oraz "i uzyskali co najmniej bardzo dobrą ocenę zachowania". Zgodzić się także należy ze Skarżącym w zakresie oceny § 8 ust. 1 Regulaminu, który stanowi, że wnioski o stypendia składa dyrektor placówki oświatowej, do której uczęszcza uczeń, po uzyskaniu akceptacji rady pedagogicznej. Przepis ten w ocenie Sądu ogranicza krąg osób mogących formalnie złożyć stosowne wnioski jedynie do dyrektorów szkół. Takie ograniczenie nie ma jednak żadnego umocowania ustawowego, a ponadto odbiera prawo zwrócenia się ze stosownym wnioskiem przez rodziców, czy samodzielnie przez uczniów pełnoletnich, w konsekwencji mogąc pozbawiać ich prawa do stypendium, gdy spełniają oni ustawowe kryteria do uzyskania tego świadczenia, lecz podmioty wskazane w Uchwale pozostają bierne (por. prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 kwietnia 2025 r., sygn. akt III SA/Łd 140/25). Rację należało także przyznać Skarżącemu odnośnie do oceny § 12 Regulaminu, który stanowi, że w przypadku rażącego naruszenia przez stypendystę obowiązków ucznia, Burmistrz Sępólna Krajeńskiego na wniosek dyrektora szkoły, może wstrzymać wypłatę jednorazowego stypendium, a na wniosek Komisji Stypendialnej może je cofnąć. Powyższy zapis Regulaminu narusza w sposób istotny normę kompetencyjną zawartą w art. 90t ust. 4 u.s.o. W świetle powołanego przepisu ustawy rada gminy posiada uprawnienie jedynie w zakresie określenia sytuacji, w których stypendium zostanie przyznane, nie zaś odebrane. Rada gminy jako organ stanowiący powinna działać tylko i wyłącznie na podstawie prawa i w jego granicach, a zatem niedopuszczalne jest podejmowanie przez radę gminy regulacji bez wyraźnego upoważnienia ustawowego lub z jego przekroczeniem (por. prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 914/21). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonej Uchwały w części określonej sentencji wyroku. Przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został złożony przez stronę skarżącą a organ nie sprzeciwił się temu w przepisanym terminie. Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: https://orzeczenia.nsa.gov.pl J. Ziołek U. Wiśniewska L. Kleczkowski
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI