II SA/BD 600/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę na postanowienie Wojewody, utrzymujące w mocy odmowę przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, uznając brak winy skarżących w uchybieniu terminu.
Skarżący domagali się przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej przez ich spadkodawców, powołując się na przepisy covidowe. Organy administracji dwukrotnie odmówiły przywrócenia terminu, uznając, że skarżący nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu 20-letniego terminu materialnoprawnego. WSA w Bydgoszczy oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że skarżący mieli wystarczająco dużo czasu na podjęcie działań przed upływem terminu, a pandemia nie stanowiła obiektywnej przeszkody uniemożliwiającej złożenie wniosku.
Sprawa dotyczyła wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej przez spadkodawców skarżących. Skarżący, powołując się na przepisy ustawy covidowej, domagali się przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości, sprzedanej Skarbowi Państwa w 1987 r. Organy administracji, począwszy od Starosty, a następnie Wojewody, konsekwentnie odmawiały przywrócenia terminu, uznając, że 20-letni termin materialnoprawny określony w ustawie o gospodarce nieruchomościami nie podlega przywróceniu, a skarżący nie uprawdopodobnili braku winy w jego uchybieniu. WSA w Bydgoszczy, rozpoznając sprawę po raz kolejny (po wcześniejszym uchyleniu decyzji), oddalił skargę. Sąd uznał, że skarżący mieli wystarczająco dużo czasu (ponad 20 lat od śmierci jednego spadkodawcy i 4 lata od śmierci drugiego) na pozyskanie dokumentów i złożenie wniosku o zwrot nieruchomości przed upływem terminu, który upływał 23 lipca 2020 r. Sąd podkreślił, że stan epidemii, choć utrudniał pewne czynności, nie uniemożliwił ich całkowicie, a skarżący nie wykazali obiektywnych przeszkód uniemożliwiających im podjęcie działań we właściwym czasie. Brak winy w uchybieniu terminu nie został uprawdopodobniony, co skutkowało odmową przywrócenia terminu i w konsekwencji odmową wszczęcia postępowania administracyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek nie powinien zostać uwzględniony, jeśli strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, nawet w okresie stanu epidemii.
Uzasadnienie
Przepisy covidowe modyfikują jedynie tryb postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu, ale nie znoszą obowiązku uprawdopodobnienia braku winy. Strona miała wystarczająco dużo czasu na podjęcie działań przed upływem terminu, a pandemia nie stanowiła obiektywnej przeszkody uniemożliwiającej złożenie wniosku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
u.g.n. art. 136 § ust. 7
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
ustawa covidowa art. 15 zzzzzn2 § ust. 1-3
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Pomocnicze
k.p.a. art. 61a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 58 § § 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 120
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy administracji prawidłowo oceniły materiał dowodowy i zastosowały przepisy prawa. Skarżący nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości. Pandemia COVID-19 nie stanowiła obiektywnej przeszkody uniemożliwiającej złożenie wniosku w terminie.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 136 ust. 3 i ust. 7 u.g.n. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu. Zarzut naruszenia art. 61 a §1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 15 zzzzz2 ust. 1-3 ustawy covidowej poprzez jego niezastosowanie.
Godne uwagi sformułowania
Skarżący nie wykazali, że w sprawie ziściła się przesłanka braku winy w uchybieniu terminowi. Stan zagrożenia epidemiologicznego nie był okolicznością o wymiarze indywidualnym, dotyczącym tylko Skarżących, ale sytuacją ogólnokrajową. Brak podjęcia działań zmierzających do odzyskania wywłaszczonej nieruchomości w odpowiednim terminie, w świetle powyższych okoliczności, świadczy o niedbalstwie stron, rozumianym jako niedołożenie należytej staranności.
Skład orzekający
Joanna Janiszewska - Ziołek
przewodniczący sprawozdawca
Joanna Brzezińska
sędzia
Katarzyna Korycka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przywracania terminów w kontekście pandemii COVID-19 oraz wymogu uprawdopodobnienia braku winy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ubiegania się o zwrot nieruchomości wywłaszczonej na podstawie przepisów sprzed 1997 r. i zastosowania przepisów covidowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z interpretacją przepisów covidowych w kontekście terminów materialnoprawnych i obowiązku wykazania braku winy. Jest to istotne dla prawników procesowych i zajmujących się nieruchomościami.
“Pandemia a zwrot wywłaszczonej nieruchomości: czy brak winy w uchybieniu terminu to wystarczający argument?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bd 600/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-10-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-07-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Brzezińska
Joanna Janiszewska - Ziołek /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Korycka
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 136 ust. 7
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 października 2024 r. sprawy ze skargi [...], [...], [...], [...] na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości i odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] maja 2021r. W. N., M. P., I. S. i T. G. (dalej: Skarżący), reprezentowane przez zawodowego pełnomocnika, w oparciu o przepis art. 15 zzzzzn2 ust. 1-3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r., poz. 1842, obecnie tj. Dz. U. z 2021r., poz. 2095 - dalej "ustawa covidowa) wystąpiły z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości, względnie jej części, sprzedanej Skarbowi Państwa przez spadkodawców wnioskodawczyń umową sprzedaży nieruchomości zawartą w dniu [...] stycznia 1987r. Do pisma dołączono wniosek z dnia [...] maja 2021r. o zwrot nieruchomości.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2021r. Wojewoda [...] wyłączył Prezydenta M. B. od załatwienia wniosku oraz wyznaczył Starostę B. do załatwienia przedmiotowej sprawy.
Postanowieniem z dnia [...] września 2021r. Starosta [...] odmówił przywrócenia terminu na dokonanie czynności procesowej do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oraz odmówił Skarżącym wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nieruchomości. Organ stwierdził, że strona nie dotrzymała 20-letniego terminu ujętego w art. 136 ust. 7 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 1899 ze zm. - dalej "u.g.n."), wprowadzonego ustawą z 4 kwietnia 2019r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami, a termin na złożenie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. Ponadto przepis art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19 zaczął obowiązywać po dacie wygaśnięcia terminu do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości i nie ma w stosunku do niego zastosowania. Zdaniem organu postępowanie nie może być wszczęte, gdyż strona nie dotrzymała terminu określonego przepisami prawa materialnego, a roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wygasło, wobec czego, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. należało odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie.
Rozpoznając sprawę w postępowaniu zażaleniowym Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2021r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, akceptując stanowisko zaprezentowane przez organ I instancji.
Powyższe rozstrzygnięcia zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 6 lipca 2022r. w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 270/22, w którym nakazano organom administracji publicznej rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości na podstawie art. 15 zzzzzn2 ustawy covidowej.
Ponownie rozpoznając sprawę Starosta [...] postanowieniem z [...] stycznia 2024r. nr ([...]) odmówił Skarżącym przywrócenia terminu do dokonania czynności – złożenia wniosku o zwrot nieruchomości i odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w tym przedmiocie. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Starosta wskazał, że argumentacja Skarżących nie zasługuje na uwzględnienie. Starosta odniósł się do twierdzenia stron, że stan powodujący uchybienie terminu ustał najwcześniej [...] maja 2021r., kiedy to pełnomocnik Skarżących uzyskał dostęp do akt księgi wieczystej nieruchomości objętej wnioskiem o jej zwrot. Założenie, że dla zgłoszenia żądania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości konieczne jest zapoznanie się z aktami księgi wieczystej Starosta uznał za bezzasadne. Wskazał tu, że złożenie podania w tej sprawie nie wymagało posłużenia się precyzyjnymi danymi dotyczącymi nieruchomości, wystarczające było opisanie nieruchomości – wskazanie jej lokalizacja, a ta była znana Skarżącym, które podczas składania wyjaśnień potwierdziły możliwość wskazania położenia nieruchomości na mapie. W ocenie Starosty złożenie wniosku przed [...] lipca 2020r. było zatem możliwe. Starosta podkreślił także, że strony nie powołały się na żadną konkretne względy przed wprowadzeniem stanu epidemiologicznego w kraju uniemożliwiły podjęcie próby pozyskania dokumentacji wywłaszczeniowej i wcześniejsze złożenie wniosku o zwrot nieruchomości. Zwrócił też uwagę, że Skarżące udzieliły pełnomocnictwa [...] marca 2021r. i opóźnienie w przekazaniu pełnomocnikowi pełnomocnictwa czy też opóźnienie pełnomocnika w przygotowaniu i złożeniu wniosku o zwrot nieruchomości przekroczyło 30-dniowy termin, o którym jest mowa w art. 15 zzzzzn2 ustawy covidowej.
Rozpoznając zażalenie na powyższe postanowienie Wojewoda [...], działając na podstawie art. art. 58 § 1 i 2 i art. 61 a k.p.a. oraz art. 136 ust. 3 i 7 u.g.n., utrzymał je w mocy. W uzasadnieniu szczegółowo opisano dotychczasowy przebieg postępowania oraz argumentację przedstawianą przez Skarżących oraz organ I instancji. Powołując się na wykładnię normy zawartej w art. 58 § 1 k.p.a. prezentowaną w orzecznictwie sądów administracyjnych Wojewoda przychylił się do stanowiska Starosty [...] i uznał, że Skarżące nie uprawdopodobniły, ze uchybienie terminowi do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości nastąpiło bez ich winy. Stwierdził, że subiektywne przekonanie stron o konieczności pozyskania dokumentów wywłaszczeniowych dla skutecznego zgłoszenia żądania o zwrot nieruchomości nie jest obiektywną przeszkodą do podjęcia czynności. Strony bowiem posiadały wiedzę o adresie nieruchomości, o fakcie jej sprzedaży i potrafiły wskazać nieruchomość na mapie. Wojewoda podniósł także, że obowiązujący na terenie kraju do 16 maja 2022r. stan epidemii, jakkolwiek wiązał się z wieloma ograniczeniami i utrudnieniami, to jednak nie przełożył się na całkowity paraliż organów administracji publicznej. Zachowanie terminów ustawowych było zatem co najwyżej utrudnione, ale nie uniemożliwione. Organ odwoławczy podkreślił nadto, że Skarżące (przesłuchane w toku postępowania) przyznały, że o upływie terminu do zgłoszenia wniosku o zwrot nieruchomości dowiedziały się od pełnomocnika [...] marca 2021r. i w tej sytuacji, w ocenie Wojewody, złożenie wniosku [...] maja 2021r. (data nadania pisma w placówce operatora pocztowego) przekroczyło 30-dniowy termin określony w art. 15 zzzzz2 ust. 3 ustawy covidowej.
W skardze do Sądu strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie od organu kosztów postepowania według norm przepisanych.
Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:
- art. 61a § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 136 ust. 3 i ust. 7 u.g.n. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy postanowienia Starosty [...] dnia [...] września 2021r. odmawiającego przywrócenia terminu na dokonanie czynności procesowej do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości oraz odmawiającego wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nieruchomości;
- art. 61 a §1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 15 zzzzz2 ust. 1-3 ustawy covidowej poprzez jego niezastosowanie.
W uzasadnieniu skargi podtrzymano dotychczas prezentowaną argumentację oraz odniesiono się do poszczególnych twierdzeń sformułowanych przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, działając w granicach sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi - t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej w skrócie "p.p.s.a."), Sąd nie dopatrzył się bowiem w działaniu organów orzekających w sprawie nieprawidłowości, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Na wstępie należy wyjaśnić, że aktualnie przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Wojewody [...] utrzymujące w mocy postanowienie Starosty [...] z [...] stycznia 2024r. odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości i wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu nieruchomości.
Dodatkowo zasygnalizować trzeba, że w związku z tym, że sprawa niniejsza była już przedmiotem rozpoznania Sądu, który uchylając poprzednio wydane w sprawie decyzje udzielił organom wskazówek co do dalszego postępowania, którymi – stosownie do art. 153 p.p.s.a. – organy były związane, rzeczą Sądu było zbadanie, czy zalecenia te zostały wypełnione.
Tutejszy Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 lipca 2022 r. sygn. akt II SA/Bd 270/22 wskazał zaś, po pierwsze na konieczność uwzględnienia przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ("ustawa covidowa") oraz ustawy z dnia 31 marca 2020r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 568), która dodała przepis art. 15zzr ust. 1 (mającego zastosowanie do terminu określonego w art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019r. nowelizującej u.g.n. w zw. z art. 136 ust. 7 u.g.n.) i przyjęcia w sprawie, że termin do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości upływał z dniem [...] lipca 2020r. Po drugie ww. wyroku wskazano na przepis art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy covidowej, mający zastosowanie także w stosunku do terminów materialnoprawnych i na konieczność merytorycznego rozpoznania wniosku Skarżących o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oraz dokonania oceny zaistnienia przesłanek, o których jest mowa w art. 58 § 1 k.p.a.
Analiza akt kontrolowanej sprawy, a w szczególności ustalenia poczynione w ponownie prowadzonym postępowaniu prowadzi do wniosku, że orzekające w sprawie organy uzupełniły materiał dowodowy zgodnie z zalecenia sformułowanymi przez Sąd w uprzednio wydanym w sprawie wyroku i, wbrew przekonaniu strony skarżącej, prawidłowo go oceniły. Wnioski wyciągnięte przez organy z tych ustaleń (ocena dowodów) nie budzą zastrzeżeń Sądu z perspektywy dokonywanej według kryterium swobodnej oceny całokształtu materiału dowodowego określonej w art. 80 k.p.a.
W toku sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia, przeprowadzonej na podstawie kryterium zgodności z prawem, w kontekście sformułowanego w skardze zarzutu, kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie jest ocena zasadności stanowiska organu w kwestii odmowy przywrócenia Skarżącym terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
Na wstępie tej części rozważań należy podkreślić, że samo złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w trybie art. 15zzzzzn2 ustawy covidowej nie przekłada się na obowiązek jego uwzględnienia. Gdyby taka była intencja ustawodawcy, wyraziłby to wprost, jako obowiązek przywrócenia terminu. Przepis ten jedynie modyfikuje tryb postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu w przypadku jego uchybienia w okresie stanu epidemii, jednak jednocześnie nie zawiera samodzielnej podstawy do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu – ani do uwzględnienia takiego wniosku, ani też do odmowy przywrócenia terminu. Z tego względu przepis ten nie funkcjonuje samodzielnie i nie może być stosowany w oderwaniu od przepisów ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, w tym od określonych w nim warunków przywracania terminów, które nie zostały zmodyfikowane ani zniesione przepisem art. 15zzzzzn2 ustawy covidowej. Należy podkreślić, że z treści tego przepisu nie sposób wywieść, że już sam fakt obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu Covid-19 oraz związane z tym ograniczenia, stanowią ustawową przesłankę do przywrócenia uchybionego terminu. Okoliczności te niewątpliwie były przyczyną poszerzenia (w art. 15zzzzzn2) katalogu terminów podlegających przywróceniu oraz wprowadzenia dodatkowych - korzystnych dla stron reguł ich przywracania, w tym zwłaszcza obowiązku zawiadamiania stron o uchybieniu terminu oraz wydłużenia z 7 do 30 dni terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, jednak nie sposób uznać, że zniosły one również obowiązek uprawdopodobnienia przez stronę braku winy w uchybieniu terminu – jako warunku jego przywrócenia. Z tych względów organy, rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu uchybionego w okresie stanu epidemii, były zobligowane do oceny, czy strona uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu (por. m. in. wyrok NSA z 28 lipca 2023 r., sygn. akt I GSK 1173/22; wyrok WSA w Lublinie z 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 309/23 – dostępne na stronie:www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ustawodawca nie wymaga udowodnienia, ale jedynie uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że do uchybienia terminu doszło z przyczyn niezawinionych przez stronę (art. 58 § 1 k.p.a.). Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym wobec dowodu, nie wymaga wykazania pewności istnienia jakiegoś faktu, a jedynie odpowiedniego stopnia jego prawdopodobieństwa. Na stronie spoczywa ciężar uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, jednak kierując się tą zasadą należy mieć na uwadze faktyczne możliwości wykazania przez stronę wywodzonych okoliczności.
Przywrócenie terminu może nastąpić tylko wtedy, gdy osoba zainteresowana nie dokonała czynności w terminie z uwagi na obiektywnie istniejącą przyczynę, której nie mogła usunąć. Przywrócenie terminu uzasadniają takie okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw, udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminowi spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Organ powinien jedynie ocenić przedstawione przez nią okoliczności w świetle przesłanek z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Uprawdopodobnienie oznacza wykazanie za pomocą dowolnych środków, że wskazane przez stronę zdarzenie mogło zaistnieć, co jednak nie może opierać się wyłącznie na samych twierdzeniach strony, zwłaszcza, gdy są one w opozycji do istniejących w sprawie dowodów lub są nielogiczne, sprzeczne z doświadczeniem życiowym.
Skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wskazali (w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu) na wiek Skarżących (urodzonych w latach 1956-1961), istniejący stan zagrożenia epidemiologicznego i na brak dokumentów źródłowych pozwalających na ustalenie czynności będących podstawą przeniesienia własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, do których dostęp uzyskał pełnomocnik w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w B. dopiero w dniu [...] maja 2021r.
Przechodząc do oceny legalności zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdza, że organy obu instancji słusznie uznały, że Skarżący nie wykazali, aby w sprawie się ziściła przesłanka braku winy w uchybieniu terminowi, o której mowa w art. 58 § 1 k.p.a., i na tej podstawie zasadnie odmówiły przywrócenia terminu. Sąd w pełni podziela stanowisko organu, że Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu w żaden sposób nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu argumentacja prezentowana przez Skarżących nie zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze z akt sprawy wynika, że ojciec Skarżących – E. W. zmarł [...] grudnia 2001r., a matka Skarżących – R. W. zmarła [...] marca 2016r. Uwzględniając też okoliczność, że Skarżący "z ustnych przekazów rodziców" posiadali informacje o nieruchomości sprzedanej na rzecz Skarbu Państwa i jej położeniu (co wynika z uzasadnienia wniosku oraz z zeznań Skarżących złożonych do protokołu [...] września 2023r. – k. 128-135 akt adm.) za prawidłowe należy uznać stanowisko organu, że spadkobiercy mieli wystarczająco dużo czasu, aby pozyskać dokumenty dotyczące wywłaszczonej nieruchomości, ustanowić pełnomocnika i złożyć wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przed upływem terminu do dokonania tej czynności, który upływał z dniem 23 lipca 2020 r. Zestawienie powyższych dat wskazuje, że Skarżący na podjęcie stosownych działań przed upływem ustawowego terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości mieli odpowiednio 20 lat (w przypadku nabycia spadku po ojcu) i 4 lata (w przypadku nabycia spadku po matce). Stan zagrożenia epidemiologicznego został wprowadzony na terytorium kraju 14 marca 2020r., tak więc także przed zaistnieniem stanu zagrażającego zdrowiu i życiu w związku z szerzeniem się zakażenia wirusem SARS-Cov19. Skarżący mieli wystarczająco dużo czasu aby zainteresować się możliwością dochodzenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Brak podjęcia działań zmierzających do odzyskania wywłaszczonej nieruchomości w odpowiednim terminie, w świetle powyższych okoliczności, świadczy o niedbalstwie stron, rozumianym jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy.
Sąd zauważa, że Skarżący nie uprawdopodobnili braku winy, nie uwiarygodnili stosowną argumentacją swoją staranność o wcześniejsze pozyskanie dokumentów, które ich zdaniem były konieczne dla złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (wcześniejsze uzyskanie wglądu do ksiąg wieczystych, czy też zasięgniecie porady prawnej i ustanowienie pełnomocnika). Skarżący nie wskazali na jakąkolwiek przeszkodę w podjęciu takich działań przed zaistnieniem stanu zagrożenia epidemiologicznego. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, "nieznajomość prawa", "przeoczenie" upływu terminów ustawowych, czy oczekiwanie na poradę profesjonalisty.
Mając powyższe na uwadze bez istotnego znaczenia pozostaje argumentacja Skarżących odnosząca się do stanu zagrożenia epidemią i stanu epidemiologicznego. Stwierdzić należy, że sytuacja spowodowana pandemią nie była okolicznością o wymiarze indywidualnym, dotyczącym tylko Skarżących, ale sytuacją ogólnokrajową. Uznanie pandemii za przypadek wyjątkowy oznaczałoby w istocie obowiązek przywracania terminu do dokonania określonej czynności niemalże w każdym przypadku uchybienia terminu w okresie obowiązywania pandemii, co stałoby w sprzeczności z ideą instytucji przywrócenia terminu. Dlatego powoływanie się wyłącznie na zmiany organizacyjne w funkcjonowaniu czytelni Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w B. i utrudnienia w uzyskaniu wglądu do akt ksiąg wieczystych (z uwagi na ograniczenia spowodowane pandemią) – bez wskazania prób podjętych działań w okresie od marca 2020r. do chwili udzielenia pełnomocnictwa do prowadzenia sprawy o zwrot nieruchomości (co nastąpiło [...] marca 2021r.) - nie może skutkować przywróceniem terminu. Polemiczne (w stosunku do argumentacji zaprezentowanej w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia) zarzuty sformułowane w skardze pozostają zatem, w ocenie Sadu, bez wpływu na wynik sprawy.
W podsumowaniu przeprowadzonej kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdza, że Skarżący nie wykazali braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku [...] maja 2021r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a w związku z tym organ był uprawniony odmówić Skarżącym przywrócenia terminu do dokonania ww. czynności, a w konsekwencji odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego. Wygaśniecie uprawnienia do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznacza bowiem, że tym samym brak jest podstaw prawnych do wydania decyzji merytorycznie załatwiającej wniesione żądanie. Powyższe stanowi uzasadnioną przyczynę odmowy wszczęcia postępowania w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI