II SA/Lu 1069/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Lublinie uchylił postanowienie SKO o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie usunięcia odpadów, uznając, że toczące się postępowania karne i cywilne nie stanowią zagadnienia wstępnego uzasadniającego zawieszenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie nakazania usunięcia odpadów z nieruchomości. Sąd uznał, że toczące się postępowanie karne przeciwko D. A. oraz postępowanie cywilne o zakazanie immisji nie stanowią zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., które obligowałoby organ do zawieszenia postępowania. Sąd podkreślił, że organ administracji jest w stanie samodzielnie dokonać ustaleń niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy.
Sprawa dotyczyła skargi J. K. i R. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu, które utrzymało w mocy postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie nakazania skarżącym usunięcia odpadów z ich nieruchomości. Kolegium zawiesiło postępowanie, wskazując na toczące się postępowanie karne przeciwko D. A. (w którym zapadł nieprawomocny wyrok skazujący za oszustwo związane z umową najmu) oraz postępowanie cywilne o zakazanie immisji. Zdaniem Kolegium, wyniki tych postępowań mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, a brak rozstrzygnięcia przez sądy uniemożliwiał merytoryczne załatwienie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał skargę za uzasadnioną i uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie SKO. Sąd wyjaśnił, że pojęcie zagadnienia wstępnego (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.) odnosi się do kwestii, której rozstrzygnięcie jest bezwzględnie konieczne do wydania decyzji w sprawie administracyjnej i której organ administracji nie może samodzielnie rozstrzygnąć. Sąd stwierdził, że ani postępowanie karne dotyczące oszustwa, ani postępowanie cywilne o immisje nie spełniają tych kryteriów. Wynik postępowania karnego, skupiającego się na oszustwie, nie warunkuje rozstrzygnięcia o odpowiedzialności za odpady, a postępowanie o immisje, choć dotyczy prawa sąsiedzkiego, również nie stanowi przeszkody do wydania decyzji administracyjnej. Sąd podkreślił, że organ administracji jest w stanie samodzielnie ustalić, kto jest posiadaczem odpadów i czy zostały one złożone nielegalnie, nawet jeśli toczy się równoległe postępowanie. W ocenie Sądu, okoliczności faktyczne, takie jak rozwiązanie umowy najmu i pobyt D. A. w areszcie, wskazują, że obecnie to właściciele władają nieruchomością, a organ może analizować umowę najmu i inne dowody, aby rozstrzygnąć sprawę merytorycznie. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, toczące się postępowanie karne lub cywilne nie stanowi zagadnienia wstępnego, które obligowałoby organ administracji do zawieszenia postępowania, jeśli organ jest w stanie samodzielnie rozstrzygnąć sprawę.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zagadnienie wstępne musi być kwestią materialnoprawną, której rozstrzygnięcie jest bezwzględną przeszkodą do wydania decyzji w sprawie administracyjnej i której organ nie może samodzielnie rozstrzygnąć. Postępowanie karne dotyczące oszustwa oraz postępowanie cywilne o immisje nie spełniają tych kryteriów, a organ administracji może samodzielnie dokonać ustaleń faktycznych i prawnych niezbędnych do wydania decyzji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (10)
Główne
k.p.a. art. 97 § 1 pkt 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie jest obligatoryjne tylko wtedy, gdy brak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego wyklucza każde zakończenie postępowania administracyjnego.
Pomocnicze
u.o. art. 26 § 1
Ustawa o odpadach
u.o. art. 26 § 2
Ustawa o odpadach
u.o. art. 3 § 1 pkt 19
Ustawa o odpadach
Domniemanie, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów, może być obalone przez wykazanie, że odpadem faktycznie władał inny podmiot.
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 1 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.k. art. 286 § 1
Kodeks karny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie karne i cywilne nie stanowią zagadnienia wstępnego uzasadniającego obligatoryjne zawieszenie postępowania administracyjnego. Organ administracji jest w stanie samodzielnie dokonać ustaleń faktycznych i prawnych niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy o usunięcie odpadów.
Godne uwagi sformułowania
brak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego wyklucza każde, zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony zakończenie postępowania administracyjnego organ administracji publicznej jest w stanie samodzielnie dokonać ustaleń koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy, nawet jeśli równolegle toczy się lub może się toczyć postępowanie w innej sprawie
Skład orzekający
Jerzy Parchomiuk
przewodniczący
Grzegorz Grymuza
sprawozdawca
Jakub Polanowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia zagadnienia wstępnego w kontekście zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zwłaszcza w sprawach dotyczących odpadów, gdzie toczą się równoległe postępowania karne lub cywilne."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ administracji zawiesił postępowanie z uwagi na inne toczące się postępowania. Kluczowe jest ustalenie, czy te postępowania faktycznie stanowią zagadnienie wstępne, którego rozstrzygnięcie jest bezwzględnie konieczne do wydania decyzji administracyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak sądy administracyjne interpretują przesłanki zawieszenia postępowania, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej. Pokazuje też, że organy nie mogą nadużywać zawieszenia postępowania, powołując się na inne toczące się sprawy.
“Czy inne postępowanie zawsze oznacza zawieszenie sprawy administracyjnej? Sąd rozwiewa wątpliwości.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Lu 1069/23 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2024-02-14 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-12-01 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Grzegorz Grymuza /sprawozdawca/ Jakub Polanowski Jerzy Parchomiuk /przewodniczący/ Symbol z opisem 6135 Odpady Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Odpady Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono postanowienie I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2000 art. 97 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2023 poz 1634 art. 145 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Jakub Polanowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 lutego 2024 r. sprawy ze skargi J. K. i R. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 29 września 2023 r., nr SKO.Ośr/40/19/2023 w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 31 sierpnia 2023 r., znak: SKO.Ośr/40/7/2023; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu na rzecz J. i R. K. 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 29 września 2023 r., znak: SKO.Ośr/40/19/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu, po rozpatrzeniu zażalenia J. i R. K., utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia 31 sierpnia 2023 r., znak: SKO.Ośr/40/7/2023 o zawieszeniu z urzędu postępowania odwoławczego od decyzji wydanej przez Burmistrza Miasta Biłgoraja z dnia 25 lipca 2022 r., znak: GK.6236.6.2020.29 w sprawie dotyczącej nakazania J. i R. K. usunięcia odpadów zgromadzonych na nieruchomości nr [...] ark. [...] zlokalizowanej przy ul. [...] w B.. W uzasadnieniu postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2023 r., znak: SKO.Ośr/40/7/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o zawieszeniu z urzędu postępowania odwoławczego, wszczętego odwołaniem J. i R. małż. K., od decyzji Burmistrza Miasta Biłgoraja z dnia 25 lipca 2022 r., znak: GK.6236.6.2020.29 w sprawie nakazania Państwu J. i R. K. usunięcia odpadów zgromadzonych na nieruchomości nr [...] ark. [...] zlokalizowanej przy ul. [...] w B.. Kolegium ustaliło, że w związku ze składowaniem odpadów na nieruchomości nr ewid. nr [...], przy ul. [...] w B., toczy się aktualnie postępowanie karne przeciwko D. A., w którym zapadł nieprawomocny wyrok Sądu Rejonowego [...] z dnia 7 czerwca 2023r. sygn. akt. [...] uznający wymienionego za winnego doprowadzenia J. K. do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem i wprowadzenia ją w błąd co do możliwości, oraz zamiaru wywiązania się z zawartej z nią umowy najmu lokalu oraz co do opłat za wynajmowane miejsce i co do jego przeznaczenia, tj. czynu wyczerpującego dyspozycję art. 286 § 1 k.k. oraz postępowanie cywilne z powództwa Gminy Miasta Biłgoraj przeciwko J. i R. K. o zakazanie immisji. Kolegium stwierdziło, iż wynik prowadzonego postępowania karnego oraz postępowania cywilnego może mieć wpływ na zakończenie postępowania administracyjnego, a brak rozstrzygnięcia Sądu nie pozwala na rozpatrzenie przez Kolegium odwołania wniesionego przez Państwa J. i R. K. od decyzji z dnia 25 lipca 2022 r., znak: [...] W wyniku zażalenia wniesionego przez J. i R. K. w sprawie ponownie orzekało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu, które postanowieniem z dnia 29 września 2023 r., znak: SKO.Ośr/40/19/2023 utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia 31 sierpnia 2023 r., znak: SKO.Ośr/40/7/2023 o zawieszeniu z urzędu postępowania odwoławczego. Organ odwoławczy, odwołując się do art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., wyjaśnił, że w doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że zagadnieniem wstępnym jest kwestia, która musi wpływać na rozstrzygnięcie sprawy, w której toczy się postępowanie główne. O takiej zależności przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej. Zależność musi być bezpośrednia. Kolegium podziela pogląd, iż pomiędzy rozstrzygnięciem zapadłym przed sądem lub innym organem a rozstrzygnięciem sprawy musi zachodzić stosunek zależności tego rodzaju, że sprawa administracyjna może zostać rozstrzygnięta na różne sposoby - w zależności od tego, jakie rozstrzygnięcie wyda sąd lub inny organ. Kolegium stoi również na stanowisku, iż w sytuacji, gdy przed sądem powszechnym toczy się postępowanie karne lub cywilne, rozstrzygające o okoliczności stanowiącej zarazem określoną w przepisach prawa administracyjnego przesłankę wydania decyzji administracyjnej lub o okolicznościach istotnych dla ustalenia tej przesłania, należy przyznać prymat rozstrzygnięciu sądu, zgodnie z zasadą związania organu administracji wyrokiem, czego realizacją jest zawieszenie postępowania administracyjnego. W ocenie Kolegium takie przesłanki zawieszenia postępowania w sprawie prowadzonej przez Burmistrza Miasta Biłgoraja zaistniały, a z tej racji, że ujawnione zostały na etapie postępowania odwoławczego, należało to postępowanie zwiesić. Jak wskazało Kolegium sprawa administracyjna dotyczy usunięcia odpadów zgromadzonych na należącej do skarżących, nieruchomości nr [...] zlokalizowanej przy ul. [...] w B.. Organ pierwszej instancji, po raz kolejny, tym razem decyzją z dnia 25 lipca 2022 r., znak: GK.6236.6.2020.29, obciążył obowiązkiem usunięcia odpadów właścicieli tej nieruchomości, to jest J. i R. małż. K.. Wymienieni, w złożonym odwołaniu, oczekują obciążenia tym obowiązkiem D. A., z którym zawarli umowę najmu tej nieruchomości. Uważają, że to wymieniony nielegalnie zgromadził na tej nieruchomości odpady i jest odpowiedzialny za ich usunięcie. Sprawy dotyczące postępowania z odpadami regulują przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2023r., poz. 1587, z późn. zm.). W myśl art. 26 ust. 1 tej ustawy posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, a w przypadku nieusunięcia odpadów wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania (art. 26 ust. 2). Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 19 tej ustawy przez posiadacza odpadów rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów: domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Według orzecznictwa, z domniemania, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości, może się on zwolnić wykazując, że odpadem faktycznie władał inny podmiot, przy czym ciężar przeprowadzenia dowodu w tym zakresie spoczywa na władającym powierzchnią ziemi. Wydanie decyzji wymaga ustalenia, kto jest posiadaczem odpadów oraz kto władał odpadami, a w pierwszej kolejności, kto zgromadził odpady na nieruchomości, a jeżeli nie dokonał tego właściciel, to czy akceptował taki stan rzeczy, a w konsekwencji rozstrzygnąć, czy obowiązkiem usunięcia odpadów należy obciążyć J. i R., małż. K., czy też D. A.. Kolegium w toku uzupełniającego postępowania dowodowego ustaliło, iż w dniu 7 czerwca 2023 r. w sprawie [...] zapadł nieprawomocny wyrok, którym D. A. został uznany za winnego, między innymi, doprowadzenia J. K. do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem, w ten sposób, że wprowadził ją w błąd co do możliwości, oraz zamiaru wywiązania się z zawartej w dniu 12 listopada 2019 r. umowy najmu lokalu, co do opłat za wynajmowane miejsce i co do jego przeznaczenia, tj. czyn wyczerpujący dyspozycję art. 286 § 1 k.k. Postępowanie nie zostało prawomocnie zakończone, gdyż złożona została apelacja od wyroku. Ponadto ustalono, iż przed Sądem Rejonowym [...] prowadzone jest postępowanie z powództwa Gminy Miasta Biłgoraj przeciwko J. i R. K. o zakazanie immisji, które nie zostało prawomocnie zakończone. Biorąc pod uwagę kwalifikację prawną czynu, za który został nieprawomocnie skazany D. A. oraz powództwo wniesione do Sądu przez Gminę Miasto Biłgoraj przeciwko J. i R. K., orzeczenia sądów będą dotyczyły zagadnień bezpośrednio związanych z odpowiedzialnością tych osób za odpady, w szczególności kwestii domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach i okoliczności odnoszących się do możliwości jego obalenia, zwalniających właścicieli nieruchomości z odpowiedzialności za usuniecie odpadów. Kolegium nie podziela przy tym stanowiska skarżących, iż pismo - wniosek D. A. z dnia 19 maja 2021 r., w którym wymieniony wskazał siebie, jako właściciela odzieży używanej zgromadzonej na działce skarżących, przesądza o uznaniu wymienionego za posiadacza odpadów, a tym samym zwalnia właścicieli od odpowiedzialności za zgromadzone odpady i pozwala na załatwienie sprawy, bez uzyskania wyroku, co najmniej w sprawie karnej dotyczącej gromadzenia odpadów na działce skarżących. Postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu zostało zaskarżone przez J. K. i R. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W skardze postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: 1) art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000) przez bezpodstawne utrzymanie w mocy postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 31.08.2023 r., znak: SKO.Ośr/40/7/2023 o zawieszeniu z urzędu postępowania odwoławczego od decyzji wydanej przez Burmistrza Miasta Biłgoraja z dnia 25.07.2022r., znak: GK.6236.6.2020.29 w sprawie dotyczącej nakazania J. i R. K. usunięcia odpadów zgromadzonych na nieruchomości nr [...] ark. [...] zlokalizowanej przy ulicy [...] w B.; 2) art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000) polegającego na błędnej wykładni podstaw prawnych zawieszenia postępowania administracyjnego co skutkowało nieprawidłowym i nieuzasadnionym zawieszeniem przedmiotowego postępowania administracyjnego podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na niezwłoczne wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia. Wskazując na takie zarzuty w skardze wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, jego zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie postanowienia następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Badając legalność zaskarżonego postanowienia stosownie do przytoczonego przepisu należy stwierdzić, że zostało ono wydane z naruszenie obowiązujących przepisów. Zaskarżonym orzeczeniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia 31 sierpnia 2023 r. w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania odwoławczego od decyzji wydanej przez Burmistrza Miasta B. z dnia 25 lipca 2022 r., znak: [...] w sprawie dotyczącej nakazania J. i R. K. usunięcia odpadów zgromadzonych na nieruchomości nr [...] ark. [...] zlokalizowanej przy ul. [...] w B.. Kolegium zawiesiło postępowanie z uwagi na toczące się postępowanie karne przeciwko D. A., w którym zapadł nieprawomocny wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia 7 czerwca 2023 r., sygn. akt. II K 151/22 uznający wymienionego za winnego doprowadzenia J. K. do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem i wprowadzenia ją w błąd co do możliwości oraz zamiaru wywiązania się z zawartej z nią umowy najmu lokalu oraz co do opłat za wynajmowane miejsce i co do jego przeznaczenia, tj. czynu wyczerpującego dyspozycję art. 286 § 1 k.k. oraz postępowanie cywilne z powództwa Gminy Miasta B. przeciwko J. i R. K. o zakazanie immisji. W ocenie Kolegium biorąc pod uwagę kwalifikację prawną czynu, za który został nieprawomocnie skazany D. A. oraz powództwo wniesione do Sądu przez Gminę M. B. przeciwko J. i R. K., orzeczenia sądów będą dotyczyły zagadnień bezpośrednio związanych z odpowiedzialnością tych osób za odpady, w szczególności kwestii domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach i okoliczności odnoszących się do możliwości jego obalenia, zwalniających właścicieli nieruchomości z odpowiedzialności za usunięcie odpadów. Sprawa administracyjna, w której zawieszono postępowanie, dotyczy nakazania usunięcia odpadów zgromadzonych na stanowiącej własność J. i R. K. nieruchomości – działki nr [...] zlokalizowanej przy ul. [...] w B., przy czym odpady na tej nieruchomości, w tym w szczególności w usytuowanym tam budynku, zostały złożone przez D. A., który we władanie nieruchomości wszedł w związku z zawartą umową najmu. Prawnomaterialną podstawę zawieszenia postępowania stanowił przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Stosownie do art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji jest zobligowany do zawieszenia postępowania, gdy ujawni się zagadnienie wstępne, bez rozstrzygnięcia którego nie jest możliwe załatwienie istoty sprawy administracyjnej, a właściwym do rozstrzygnięcia tego zagadnienia jest inny organ lub sąd. Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumie się kwestię materialnoprawną, zagadnienie prawne (prejudycjalne), którego uprzednie rozstrzygnięcie warunkuje wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie administracyjnej, a którego organ administracji nie może rozstrzygnąć w ramach własnych kompetencji. W przypisie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. chodzi o sytuację, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie, będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Innymi słowy organ administracji jest zobligowany do zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. tylko wtedy, gdy w sprawie wystąpi zagadnienie, którego brak rozstrzygnięcia wyklucza każde, zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony zakończenie postępowania administracyjnego, a więc zagadnienie bez uprzedniego rozstrzygnięcia którego nie jest w ogóle możliwe załatwienie istoty sprawy administracyjnej. Związek zagadnienia wstępnego z rozpoznaniem sprawy administracyjnej i wydaniem decyzji musi wyrażać się relacją, w której brak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd jawi się jako bezwzględna przeszkoda do wydania decyzji w prowadzonej przez organ sprawie. Na uznanie określonej kwestii za zagadnienie wstępne i przesłankę zawieszenia postępowania administracyjnego nie mają wpływu względy natury celowościowej i ekonomiki postępowania, czy też wzgląd na możność wykorzystania w postępowaniu administracyjnym materiałów dowodowych lub ustaleń faktycznych dokonywanych w innej toczącej się sprawie. Nie ma więc podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli organ administracji publicznej jest w stanie samodzielnie dokonać ustaleń koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy, nawet jeśli równolegle toczy się lub może się toczyć postępowanie w innej sprawie, w której znaczenie dla rozstrzygnięcia będzie miał zbliżony zespół okoliczności faktycznych W ocenie Sądu żadna z przywołanych przez organ okoliczności nie może być kwalifikowana jako zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Żadna z nich nie może więc uzasadniać obligatoryjnego zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Po pierwsze fakt toczenia się przed Sądem Rejonowym [...] postępowania cywilnego z powództwa Gminy Miasta Biłgoraj przeciwko J. i R. K. o zakazanie immisji, nie jest zagadnieniem, którego rozstrzygnięcie w jakimkolwiek stopniu wykluczałoby możliwość rozstrzygnięcia istoty sprawy administracyjnej. Przypomnieć należy, że związek zagadnienia wstępnego z rozpoznaniem sprawy administracyjnej i wydaniem decyzji wyraża się relacją, w której brak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd jawi się jako bezwzględna przeszkoda do wydania decyzji w prowadzonej przez organ sprawie. Ani ewentualne uwzględnienie powództwa o zakazanie immisji przez sąd powszechny, ani ewentualne oddalenia powództwa w takiej sprawie, czy też brak rozstrzygnięcia sądu cywilnego w tym przedmiocie, nie warunkuje wydania orzeczenia merytorycznego w sprawie administracyjnej oraz nie stanowi przeszkody do wydania decyzji w sprawie administracyjnej. Brak rozstrzygnięcia w sprawie o zakazanie immisji nie wyklucza w żaden sposób możliwości zakończenie postępowania administracyjnego. Co więcej z uwagi na istotę takiego powództwa wywodzonego z tzw. prawa sąsiedzkiego oraz krąg jej stron, wynik takiej sprawy cywilnej będzie miał również znikome znaczenie dowodowe dla potrzeb dokonania ustaleń w sprawie administracyjnej, przy czym, jak już wyżej zaznaczono dla uznania określonej kwestii za zagadnienie wstępne i przesłankę zawieszenia postępowania administracyjnego nie mają wpływu względy natury celowościowej i ekonomiki postępowania, czy też możliwość skorzystania z pewnych ułatwień o charakterze dowodowym. Po drugie w analogiczny sposób ocenić należy także fakt toczenia się postępowania karnego przeciwko D. A., w którym zapadł nieprawomocny wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia 7 czerwca 2023 r., sygn. akt. [...] uznający wymienionego za winnego doprowadzenia J. K. do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem i wprowadzenia ją w błąd co do możliwości oraz zamiaru wywiązania się z zawartej z nią umowy najmu lokalu oraz co do opłat za wynajmowane miejsce i co do jego przeznaczenia, tj. czynu wyczerpującego dyspozycję art. 286 § 1 k.k. Skazanie względnie uniewinnienie D. A. od zarzutu popełnienia czynu z art. 286 § 1 k.k., tj. tzw. oszustwa nie warunkuje wydania orzeczenia merytorycznego w sprawie o nakazanie usunięcia odpadów oraz nie stanowi przeszkody do wydania decyzji w takiej sprawie administracyjnej. Brak prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie karnej nie wyklucza w żaden sposób możliwości samodzielnego zakończenie postępowania administracyjnego przez organ administracji publicznej. Wydanie wyroku skazującego D. A. za przestępstwo oszustwa lub jego brak nie stanowi bezwzględnej przeszkody do wydania decyzji w prowadzonej przez organ sprawie o nakazanie usunięcia odpadów. Oczywiście w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że dla obalenia domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach nie jest wystarczające wskazanie jedynie wytwórcy odpadów, lecz konieczne jest wykazanie przez władającego powierzchnią ziemi, że wytwórca odpadów wytworzone przez siebie odpady złożył na nieruchomości nielegalnie. Konieczne jest wiec wykazanie, że odpady na nieruchomości złożono nielegalnie. W tym zakresie ustalenia sprawy karnej o oszustwo mogą być zbieżne z ustaleniami, których należy dokonać w sprawie administracyjnej o nakazanie usunięcia odpadów, jednakże zbieżność ta nie ma charakteru całościowego, lecz może być mocno ograniczona, czy wręcz znikoma. Czyn z art. 286 § 1 k.k. polega na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, w związku z czym to właśnie naruszenie praw majątkowych pokrzywdzonego należy do pierwszoplanowych znamion tego przestępstwa. Przy umowie najmu wypełnienie powyższego znamienia może polegać w szczególności polegać na istnieniu z góry powziętego, choć zatajonego, zamiaru nieuiszczania czynszu najmu (na taka okoliczność wskazano także w zawiadomieniu o podejrzeniu popełnienia przestępstwa złożonym przez J. K.). Ustalenie takie dla potrzeb skazania za przestępstwo oszustwa ma znaczenie podstawowe, natomiast dla celów rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej o nakazanie usunięcia odpadów jest bez znaczenia. Ewentualne ustalenia wynikające z faktu skazania D. A. za przestępstwo oszustwa mogą więc i to jedynie tylko potencjalnie umożliwić organowi dokonywanie ustaleń także i na tej podstawie, jednakże fakt prowadzenia takiego postępowania w żaden sposób nie wyklucza się z możnością dokonania przez organ samodzielnych ustaleń co do tego czy odpady na nieruchomości stanowiącej własność skarżących zostały złożone nielegalnie. Jak już wyżej wskazano nie ma podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli organ administracji publicznej jest w stanie samodzielnie dokonać ustaleń koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy, nawet jeśli równolegle toczy się lub może się toczyć postępowanie w innej sprawie, w której znaczenie dla rozstrzygnięcia będzie miał zbliżony zespół okoliczności faktycznych. W sprawie organ, niezależnie od ustaleń wynikających ze sprawy karnej, może samodzielnie dokonać ustaleń koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy o nakazanie usunięcia odpadów. Generalnie okoliczności faktyczne sprawy nie budzą większych wątpliwości. W szczególności z uwagi na fakt rozwiązania umowy najmu, przebywanie D. A. w Areszcie Śledczym, czy chociażby fakt wyniesienia odpadów z budynku na zewnątrz, w sprawie nie powinno budzić wątpliwości, że obecnie całą nieruchomością władają jej właściciele. Organ dysponuje również zawartą przez J. K. umową najmu w związku z czym może również samodzielnie dokonać analizy jej postanowień w kontekście oceny kwestii "nielegalności" złożenia odpadów na nieruchomości. Organ dysponuje także stosownym oświadczeniem D. A. aczkolwiek nie ma ono wcale w sprawie znaczenia pierwszoplanowego. Pamiętać należy bowiem, że w orzecznictwie sądowym podkreśla się, że to władający gruntem muszą mieć świadomość dbałości o porządek na swoich nieruchomościach i odpowiedzialności na zasadzie ryzyka za działania osób trzecich prowadzące do zanieczyszczenia ich nieruchomości. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że żadna z przywoływanych przez organ okoliczności nie uzasadnia obligatoryjnego zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w pkt I wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasadzając od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kwoty 100 zł, na którą składał się wpis od skargi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI