II SA/Bd 587/23

II SA/Bd 587/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-10-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Anna Klotz
Leszek Tyliński /przewodniczący/
Renata Owczarzak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II GSK 1933/24 - Wyrok NSA z 2025-05-13
II GSK 1399/24 - Postanowienie NSA z 2025-11-13
VI SA/Wa 4718/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-11-13
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
art. 72 ustawy Prawo o ruchu drogowym
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2023 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2022r., numer [...] Starosta [...] orzekł o zarejestrowaniu pojazdu marki T. L. C. o numerze rejestracyjnym [...], rok produkcji [...], nr identyfikacyjny [...] na [...] Sp. z o.o. z siedzibą w O.. Decyzja ta nie została zaskarżona w toku instancji i stała się ostateczna.
P. z dnia [...] października 2022 r. przedsiębiorstwo [...].pl Sp. z o.o. w O., reprezentowane przez Prezesa Zarządu poinformowało, że między innymi powyższy pojazd nie został sprzedany na rzecz żadnego innego podmiotu i nadal pozostaje własnością [...].pl Sp. z o.o. Wszelkie faktury VAT sprzedaży, w tym tego pojazdu, wystawione rzekomo przez [...].pl Sp. z o.o. jako sprzedającego są nieprawdziwe i nie zostały wystawione przez osoby uprawnione.
Starosta [...] postanowieniem z dnia [...] października 2022 r. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną, a następnie decyzją z dnia [...] lutego 2023 r., znak: [...], na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, 2185) oraz art. 73 w związku art. 72 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2022 r., poz. 988 z późn.zm.) orzekł o:
. uchyleniu ostatecznej decyzji Starosty [...] z dnia [...].10.2022 r. numer [...] w sprawie rejestracji pojazdu marki T. L. C. o numerze rejestracyjnym [...], rok produkcji 2011, numer identyfikacyjny [...] na [...].PL spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O.,
. odmowie dokonania rejestracji pojazdu marki T. L. C. o numerze rejestracyjnym [...], rok produkcji 2011, numer identyfikacyjny [...] na rzecz [...].PL spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O..
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia opisano przebieg rejestracji przedmiotowego pojazdu na wniosek [...].pl Sp. z o.o. wskazując, że rejestracji pojazdu dokonano w szczególności na podstawie faktury nr [...], wystawionej w dniu [...] września 2022 r. przez [...].pl Sp. z o.o. na rzecz [...].pl Sp. z o.o. Następnie organ pierwszej instancji powołał się na art. 145 § 1 pkt 5 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, zgodnie z którym wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Starosta ustalił, że z wyjaśnień przesłanych przez [...].pl Sp. z o.o. wynikało, iż nie zawarto żadnej umowy przeniesienia własności przedmiotowego pojazdu, a także, nie udzielono H. L. pełnomocnictwa do dokonywania czynności prawnych w imieniu spółki, a faktura nr [...] z dnia 6 września
2022 r. nie została zaksięgowana.
Z kolei z wyjaśnień H. L., reprezentującej jednocześnie przedsiębiorstwo [...].pl Sp. z o.o. wynikało, że nie posiadała ona pełnomocnictwa do dokonywania czynności prawnych w imieniu Spółki [...].pl Sp. z o.o., nie była zatrudniona na podstawie umowy o pracę, natomiast Prezes Zarządu ww. Spółki słownie powierzał jej zadania do wykonania na rzecz [...].pl Sp. z o.o.
Z przekazanej dokumentacji wynikało nadto, że H. L. nie była zatrudniona w [...].pl Sp. z o.o. w czasie, kiedy wystawiono kwestionowaną fakturę.
Starosta [...] wskazując na powyższe uznał, że rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek właściciela pojazdu i już w chwili składania wniosku o rejestrację, kwestia własności pojazdu musi być rozstrzygnięta. Obowiązek udokumentowania prawa własności zgodnie ze stanem faktycznym w oparciu o dokumenty, które nie budzą wątpliwości co do swej rzetelności i autentyczności, ciąży na składającym wniosek o rejestrację. W razie niespełnienia przewidzianych prawem warunków, pojazd nie powinien być zarejestrowany, a jeżeli został już zarejestrowany, to zachodzą przesłanki do wyeliminowania takiej decyzji o rejestracji z obrotu prawnego. Starosta wyjaśnił nadto, że ustalenie prawa własności nie należy do kompetencji organu rejestrującego.
W odwołaniu od powyższej decyzji [...].pl Sp. z o.o. wniosła o jej uchylenie w całości zarzucając:
. naruszenie prawa materialnego art. 97 K.c.,
. naruszenie zasad określonych w orzecznictwie Sądu Najwyższego,
. błąd w ustaleniach faktycznych,
. brak uzasadnienia decyzji w części dotyczącej istoty orzeczenia.
W uzasadnieniu zarzutów odwołania podniesiono, że podstawową kwestią jest rozstrzygnięcie, czy H. L. mogła wystawić fakturę na sprzedaż przedmiotowego pojazdu i czy była do tego uprawniona. Organ pierwszej instancji odmówił dokonania rejestracji na podstawie pisemnego oświadczenia prezesa firmy [...].pl Sp. z o.o., który stwierdził, że sporna faktura jest nieprawdziwa i została wystawiona przez osoby nieuprawnione.
Zdaniem skarżącej, orzeczenie to narusza prawo materialne, orzeczenia Sądu Najwyższego oraz jednolite w tym względzie orzecznictwo Sądów niższych instancji. Odwołująca wskazała, iż art. 97 K.c. stanowi, że osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonym do obsługiwania publiczności, poczytuje się w razie wątpliwości za umocowaną do dokonywania czynności prawnych, które zazwyczaj bywają dokonywane z osobami korzystającymi z usług tego przedsiębiorstwa. Następnie powołała się na stanowisko Sądu Najwyższego i sądów niższych instancji w tym zakresie wskazując, że orzecznictwo w tym przedmiocie jest jednolite.
Odwołująca zauważyła, że wystawiająca przedmiotową fakturę H. L. złożyła organowi pierwszej instancji pisemne szczegółowe wyjaśnienia na okoliczność wystawiania faktur w firmie [...].pl i dołączyła do tych wyjaśnień 10 załączników w postaci dokumentów całkowicie potwierdzających jej stanowisko. B. istotnym dla niniejszej sprawy jest fakt, że wśród złożonych załączników jest oświadczenie Prezesa [...].pl M. K. i dyrektora tejże firmy B. W., z których jednoznacznie i bezspornie wynika, że H. L. była upoważniona do wystawiania faktur i tym między innymi zajmowała się w firmie. Oświadczenia te zostały złożone w lutym 2023 r. i od tego czasu, do czasu wystawienia spornej faktury nie zdarzyło się nic, co powodowałoby zmianę stanowiska w tym przedmiocie.
Wskazane wyżej okoliczności świadczą zdaniem odwołującej spółki jednoznacznie, że postępowanie przed organem pierwszej instancji narusza podstawowe przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie dokonano żadnej oceny zebranego materiału dowodowego i przyjęto bezkrytycznie i dowolnie za podstawę orzeczenia pisemne oświadczenie prezesa, które jest sprzeczne z całym zebranym materiałem dowodowym, włącznie z jego własnym pisemnym oświadczeniem złożonym nieco wcześniej. W uzasadnieniu orzeczenia brak jest śladu, że w ogóle oceniano zabrany materiał dowodowy. Organ pierwszej instancji pominął wszystkie dziesięć dowodów spójnych, logicznych i w części podpisanych przez kierownictwo [...].pl, a decyzja nie zawiera ani jednego zdania, które uzasadniałoby pominięcie i odrzucenie tych dowodów.
W przekonaniu odwołującej, organ przyjął w sposób całkowicie dowolny jedno oświadczenie prezesa i nie uzasadnił, na jakiej podstawie tak postąpił. Jest to o tyle niewytłumaczalne, że z treści pisemnych wyjaśnień H. L. wynika wprost, że prezes M. K. dokonał w stosunku do jej najbliższych szeregu naruszeń prawa. W tych okolicznościach obowiązkiem organu pierwszej instancji było dokonanie oceny oświadczenia M. [...] ze szczególną ostrożnością procesową i dokładne omówienie zebranego w sprawie materiału dowodowego, czego nie uczyniono.
Wskazano, że szczególną ostrożność procesową w stosunku do działań i oświadczeń M. [...] w pełni uzasadnia fakt, że jest on w ciągłym urojonym konflikcie z ojcem H. L.. Skala działań w tym zakresie jest znaczna, a Sąd cywilny uznał bezprawność i postanowieniem przywrócił poszkodowanej udziały. Po dokonaniu wymienionego oszustwa, zwolnił z firmy H. L., jej ojca i brata, co nastąpiło z naruszeniem prawa. Nie zgłosił do listy wierzytelności w toczącym się postępowaniu restrukturyzacyjnym wierzytelności firmy, którą reprezentuje, co wyczerpuje znamiona przestępstwa.
Skarżącą Spółka poinformowała, że na żądanie Kolegium przedstawi na rozprawie dowody na powyższe okoliczności. Skarżąca przyznała też, że powyższy temat nie dotyczy niniejszej sprawy, lecz dotyczy wiarygodności prezesa M. [...], jego oświadczeń i całokształtu działań dotyczących przedmiotowej sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r., znak: [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, że art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. nakazuje organowi administracji publicznej wznowienie postępowania w przypadku, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, a więc konstrukcja tego przepisu nie pozostawia organom administracji swobody w działaniu, lecz obliguje do wznowienia postępowania. Sytuacja taka w ocenie Kolegium wystąpiła w rozpatrywanej sprawie, gdyż przekazane akta sprawy i dowody zgromadzone przez Starostę B. wskazują jednoznacznie, że faktura mająca potwierdzać rzekome nabycie przedmiotowego pojazdu przez [...].pl Sp. z o.o. została zakwestionowana przez Prezesa Zarządu reprezentującego zbywcę pojazdu, tj. [...].pl Sp. z o.o. Zakwestionowanie faktury przez rzekomego sprzedającego pojazd stanowi nową okoliczność faktyczną nieznaną organowi, który wydał decyzję, zatem zaistniała przesłanka, by postanowieniem wznowić postępowanie w oparciu o okoliczności wynikające z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w pełni podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że przepis art. 72 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym formułuje wymagania formalne rejestracji i musi być rozumiany restrykcyjnie, co oznacza, że niespełnienie któregokolwiek z wymogów stanowi bezwzględną przeszkodę do zarejestrowania samochodu. To na osobie wnioskującej o rejestrację pojazdu spoczywa obowiązek przedłożenia wszystkich wymaganych dokumentów, w tym dowodu własności pojazdu, a organy rejestrujące nie mają kompetencji do samodzielnego ustalania właściciela pojazdu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało ponadto, że faktura nie jest dowodem nabycia pojazdu wtedy, gdy samodzielnie nie potwierdza w sposób niewątpliwy przejścia własności pojazdu na podmiot, który występuje z wnioskiem o rejestrację pojazdu (tak w szczególności Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 stycznia 2020 r., sygn. akt: I OSK 1261/18). W rozpatrywanym przypadku nie można przyjąć, że przedłożona faktura w niewątpliwy sposób potwierdza przejście własności pojazdu na Fasworkers.pl Sp. z o.o., skoro rzekomy zbywca pojazdu zaprzecza sprzedaży przedmiotowego pojazdu. Skarżąca Spółka nie przedstawiła także żadnego innego dokumentu mogącego stanowić dowód własności pojazdu, który nie byłby zakwestionowany przez drugą stronę rzekomej umowy sprzedaży.
Okoliczności wskazywane przez skarżącą Spółkę, jakkolwiek istotne dla oceny skutków cywilistycznych nabycia rzeczy, zdaniem Kolegium nie mają znaczenia dla oceny, czy podmiot występujący z wnioskiem o rejestrację pojazdu wykazał w sposób niewątpliwy, że jest właścicielem rejestrowanego pojazdu.
Skład orzekający Kolegium podkreślił, że organy administracji w postępowaniu w sprawie rejestracji pojazdu nie mogą wchodzić w kompetencje sądów powszechnych w kwestiach ustalenia prawa własności spornego pojazdu (tak w szczególności Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1029/06). Rozpoznanie wniosków dowodowych skarżącej Spółki i na ich podstawie rozstrzygnięcie przez organy administracji komu przysługuje prawo własności przedmiotowego pojazdu stanowiłoby rażące naruszenie prawa. Zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji wyczerpująco wyjaśnił w zaskarżonej decyzji motywy odrzucenia złożonych wniosków dowodowych, zatem zarzuty odwołania w tym zakresie są całkowicie nieuzasadnione.
W skardze do Sądu, [...].pl Sp. z o.o. z siedzibą w O. wniosła o jej uchylenie w całości, zarzucając:
. naruszenie prawa procesowego - art. 80 k.p.a.
. naruszenie zasad określonych w orzecznictwie administracyjnym,
. błąd w ustaleniach faktycznych,
. brak uzasadnienia decyzji w części dotyczącej ustosunkowania się do dowodów zgłoszonych przez skarżącego
W ocenie skarżącej, zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 80 k.p.a., w konsekwencji czego nastąpił błąd w ustaleniach faktycznych, który miał wpływ na decyzję merytoryczną polegającą na utrzymaniu w mocy uprzednio zaskarżonej decyzji, albowiem zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ orzekający powinien w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzeć całość zebranego w sprawie materiału dowodowego. Na tej podstawie należy dokonać oceny czy dana okoliczność została udowodniona w myśl dyspozycji zawartej w art. 80 k.p.a.
Mając na uwadze, w jaki sposób przebiegało postępowanie dowodowe przeprowadzone przez Kolegium, skarżąca stwierdziła, że nie miało ono nic wspólnego z zasadą swobodnej oceny dowodów wynikającej z art. 80 k.p.a., a uzasadnienie decyzji nie zawiera żadnej merytorycznej oceny dowodów przedstawionych przez skarżącego i wyjaśnienia, dlaczego je odrzucono. Skarżąca przedstawiła 11 dowodów z dokumentów potwierdzających zasadność swoich twierdzeń, które są zgodne między sobą, logiczne, spójne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego, natomiast strona przeciwna przedstawiła 1 dowód - oświadczenie własne, sprzeczny z wszystkimi pozostałymi dowodami.
W ocenie skarżącej z analizy całego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że dowód w postaci oświadczenia Prezesa [...].pl. został spreparowany na potrzeby tego postępowania w ramach "rewanżu" za liczne toczące się pomiędzy stronami spory.
Wskazano, że Prezes Zarządu firmy [...].pl. [...]. z o.o. z siedzibą w O. pismem z dnia [...].11.2022 r. poinformował, że przedmiotowy pojazd nie został sprzedany na rzecz innego podmiotu, bowiem fakturę sprzedaży wystawiła osoba w jego przekonaniu nieuprawniona, natomiast skarżąca (w osobie Prezesa H. L.) przedłożyła do akt szerokie pisemne wyjaśnienie dotyczące obiegu faktur w firmie. Podała w złożonym dokumencie to, że wystawiała dla firmy niezliczoną ilość faktur i była w tym szkolona. Dyrektor [...].pl. [...] potwierdził dopiero post factum w pisemnym oświadczeniu, że H. L. nie była upoważniona do wystawiania faktur. Powód tego oświadczenia oficjalnie nikomu nie jest znany.
W ocenie skarżącej, faktem jest, że w momencie wystawiania przedmiotowej faktury nikt z zainteresowanych, ani pracowników nie miał żadnej wiedzy rzekomo o tym, że osoba wystawiająca fakturę jest do tego nieupoważniona, a zatem oczywistym jest, że działała ona w dobrej wierze. Pojęcie to ma zastosowanie do obu stron sporu. Wynika to z faktu, że firma [...]. pl. ma potężny dług u skarżącego (około pół miliona złotych) i transakcja ta kompensowała część wierzytelności. Wszystkie rozmowy dotyczące rozliczeń wierzytelności [...].pl. pomiędzy stronami, w imieniu skarżącego, prowadził członek zarządu P. L.. Jak wyżej wspomniano, dotyczyło to również kompensat wierzytelności po sprzedaży samochodu. W aktach sprawy znajduje się kilka e-maili, potwierdzających powyższe okoliczności. Prezes [...].pl., M. K. przekazał P. L. komplet dokumentów spornego samochodu.
Analizując całość dowodów przedłożonych przez skarżącą, uznanie przez Kolegium, że "potrzebny jest bezsporny dowód własności samochodu", w ocenie skarżącej nie jest swobodną oceną materiału dowodowego, o którym mowa jest w art. 80 k.p.a., a całkowicie dowolną. Tę całkowitą dowolność oceny materiału dowodowego w pełni potwierdza fakt, że w uzasadnieniu decyzji brak jest wykazania, dlaczego odrzucono wszystkie dowody przedstawione przez skarżących, a przyjęto jeden, adwersarza, który zresztą nie ma żadnego logicznego uzasadnienia, nie jest zgodny z żadnym innym dowodem w sprawie. Jest nawet sprzeczny z oświadczeniem dyrektora [...].pl.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonym zakresie, Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza norm prawa procesowego, ani materialnego. Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone zgodnie z art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 i art. 80 k.p.a., a zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej interpretacji norm prawa materialnego.
Sprawa będąca przedmiotem kontroli został rozpoznana w postępowaniu wznowieniowym.
Instytucja wznowienia postępowania stwarza możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, wydaną w wyniku wadliwie przeprowadzonego postępowania. Wznowienie postępowania jest więc spowodowane wadą postępowania (wadą procesową), a nie wadą decyzji.
Należy wskazać, że przepis art. 149 § 2 k.p.a. stanowi, że postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W postanowieniu Starosty [...] o wznowieniu postępowania wskazano jako podstawę wznowienia przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. tj. wyjście na jaw istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, który wydał decyzję. W tym kontekście głębszego rozważenia wymaga ustalenie okoliczności o charakterze istotnym w procesie rejestracji pojazdu.
Przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 988 ze zm., w dalej jako - "ustawa") oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 sierpnia 2022r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdów (Dz.U. z 2022 r., poz. 1847, w skrócie - "rozporządzenie") określają zasady rejestracji pojazdów samochodowych oraz dopuszczenia ich do ruchu.
Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy, rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek właściciela, zaś do zarejestrowania niezbędne jest przedstawienie odpowiednich dokumentów.
Zbiór dokumentów niezbędnych do rejestracji pojazdu wskazano w art. 72 ustawy, przy czym zawarty w tym unormowaniu katalog jest wyczerpujący i nie może być rozszerzony przez organy prowadzące postępowanie rejestracyjne (R. A. Stefański, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2005, wyd. II). Obowiązek przedstawienia dokumentów ciąży na składającym wniosek o zarejestrowanie pojazdu. Stąd w judykaturze przyjęto, że w razie niespełnienia przewidzianych prawem warunków, tj. nie przedłożenia wymaganych dokumentów, nie może nastąpić rejestracja pojazdu. Dokumenty te muszą być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnym, czyli sporządzone przez powołane do tego organy lub osoby (formalna autentyczność dokumentu), lecz także zgodne ze stanem faktycznym (zob. wyrok NSA z: 12 marca 1998 r., II SA 32/98 i 25 stycznia 2000 r. II SA 2506/99).
Zgodnie z art. 72 ust. 1 ustawy, rejestracji dokonuje się na podstawie:
1) dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5;
2) uchylony;
3) świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu - jeżeli są wymagane;
4) zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane albo dowodu rejestracyjnego pojazdu lub innego dokumentu wydanego przez właściwy organ państwa członkowskiego, potwierdzającego wykonanie oraz termin ważności badania technicznego;
5) dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany;
6) dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy;
6a) dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju albo dokumentu potwierdzającego brak obowiązku zapłaty akcyzy na terytorium kraju albo zaświadczenia stwierdzającego zwolnienie od akcyzy, w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym, jeżeli samochód osobowy lub pojazd rodzaju "samochodowy inny", podrodzaj "czterokołowiec" (kategoria homologacyjna L7e) lub podrodzaj "czterokołowiec lekki" (kategoria homologacyjna L6e) (...) został sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy;
Stosownie natomiast do § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury, dowodem własności pojazdu lub jego pojedynczych zespołów jest w szczególności jeden z następujących dokumentów:
1) umowa sprzedaży;
2) umowa zamiany;
3) umowa darowizny;
4) umowa o dział spadku;
5) umowa o zniesienie współwłasności;
6) faktura potwierdzająca nabycie pojazdu;
7) prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności;
8) prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia.
2. W przypadku gdy dane odnoszące się do zbywcy pojazdu zawarte w dowodzie własności pojazdu dołączonym do wniosku o rejestrację są niezgodne z danymi właściciela pojazdu zawartymi w dowodzie rejestracyjnym i karcie pojazdu, jeżeli była wydana, dowodem własności są wszystkie dokumenty potwierdzające fakt przeniesienia prawa własności pojazdu.
Postępowanie w sprawie rejestracji pojazdu samochodowego ma zatem charakter sformalizowany i orzekając w tym przedmiocie, organy administracji opierają się na przedłożonych im dokumentach potwierdzających prawo własności wnioskodawcy.
W ustawowym katalogu dokumentów niezbędnych do rejestracji znalazł się dowód własności pojazdu (art. 72 ust. 1 pkt 1 u.p.r.d.), który dla organów rejestracyjnych stanowi faktyczną podstawę wydania decyzji o zarejestrowaniu pojazdu na rzecz podmiotu legitymującego się prawem własności. Wśród dowodów wskazujących na tytuł własności pojazdu wymienia się przede wszystkim umowę sprzedaży, umowę zamiany, umowę darowizny, umowę o dział spadku, o zniesienie współwłasności czy fakturę VAT oraz prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności. Wyliczenie to nie zamyka drogi do wykazania własności pojazdu innymi jeszcze dokumentami, jako że dowody wskazane w rozporządzeniu są najbardziej typowe i najczęściej występują w obrocie prawnym. Istotne jest jednak, by dokument legitymujący prawo podmiotowe własności stanowił oryginał (zob. wyrok NSA z dnia 11 maja 1998 r., II SA 283/98, LEX Nr 41672).
Dowód własności pojazdu obowiązany jest przedstawić podmiot występujący o zarejestrowanie pojazdu, przy czym dowód taki nie może wywoływać wątpliwości ani co do przedmiotu własności, ani też co do podmiotu (podmiotów), którym przysługuje to najszersze prawo rzeczowe. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie akcentowano, że właściwe organy dokonują rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych, co oznacza, iż nie mogą one ani kreować, ani korygować tychże stosunków. Jeżeli więc wnioskodawca nie przedstawi bezspornych dowodów własności pojazdu i jego podstawowych elementów, organy administracji publicznej obowiązane są odmówić zarejestrowania zgłoszonego pojazdu (zob. w szczególności wyroki z dnia 14 października 1998 r., II SA 1093/98, LEX Nr 41322; z dnia 4 lutego 1998 r., II SA 1258/98, LEX 41343 nadal aktualne).
Obowiązujące regulacje jednocześnie nie stwarzają podstaw prawnych ku temu, ażeby spór dotyczący zagadnienia własności samochodu mógł być rozstrzygnięty przez niekompetentny w takich sprawach organ administracji publicznej, prowadzący postępowanie administracyjne o rejestrację określonego pojazdu mechanicznego (zob. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 1994 r., SA/Ka 2084/93, OSN Prokuratura i Prawo 1995, nr 5, poz. 54), gdyż ustalenie co do istnienia czy też nieistnienia określonego prawa (a więc także prawa własności) lub stosunku prawnego (np. stosunku zobowiązaniowego wynikłego z umowy sprzedaży) należy do właściwości sądów powszechnych (art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego).
Sporną kwestią było, czy skarżąca skutecznie wykazała, że legitymuje się prawem własności pojazdu na podstawie przedłożonej faktury a więc, czy dokument ten pozwalał organowi rejestrującemu na przyjęcie, że skarżąca przedstawiła dowód własności pojazdu, którego rejestracji się domagała. Jest oczywiste, że dowód taki nie może wywoływać wątpliwości ani co do przedmiotu własności, ani też co do podmiotu, któremu przysługuje prawo własności.
Dokumentem potwierdzającym prawo własności może być przede wszystkim umowa sprzedaży ale też faktura wystawiona przez sprzedawcę. Byłby to jednak dowód skuteczny, gdyby żadna ze stron jej nie zakwestionowała, a stanowiłaby ona potwierdzenie zawartej umowy przeniesienia własności.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy doszło jednak do zakwestionowania faktu przejścia własności pojazdu. Osoba uprawniona do reprezentowania spółki – prezes zarządu zakwestionował dokonanie czynności zbycia pojazdu.
Organ może natomiast dokonać rejestracji wyłącznie w oparciu o ustalony niesporny stan faktyczny. Ustalenie stanu własności może być dokonane z wykorzystaniem różnych środków dowodowych, ale - efekt tych ustaleń - powinien być bezsporny.
W organie rejestrującym nie przedłożono natomiast dokumentu w postaci umowy a więc zgodnego oświadczenia woli stron co do zbycia pojazdu, zatem skoro podmiot uprawniony do składania oświadczeń woli w imieniu spółki zakwestionował fakt zbycia pojazdu, organ zobowiązany był tę kwestię ocenić we wznowionym postępowaniu, gdyż niewątpliwie wystąpiła przesłanka wznowienia określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. tj. wyjście na jaw istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, który wydał decyzję.
W okolicznościach niniejszej sprawy przedstawiciel spółki Plast Com. pl. stwierdził, że nie doszło do zawarcia umowy sprzedaży samochodu a wystawiająca fakturę, nie miała do tego upoważnienia. W takich warunkach faktura nie może stanowić bezspornej podstawy do zarejestrowania pojazdu.
Ustalenia istnienia czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego (art. 189 k.p.c.) należą do wyłącznej właściwości sądów powszechnych.
Skarżąca powoływała się na umocowanie wynikające z art. 97 K.c., który stanowi, że osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonym do obsługiwania publiczności, poczytuje się w razie wątpliwości za umocowaną do dokonywania czynności prawnych, które zazwyczaj bywają dokonywane z osobami korzystającymi z usług tego przedsiębiorstwa. Na marginesie należy zaznaczyć, że w sprawie nie chodzi o dokonanie czynności prawnej, która zazwyczaj bywa dokonywana z osobami korzystającymi z usług tego przedsiębiorstwa, gdyż przedmiotem ewentualnej sprzedaży był składnik majątku spółki a nie przedmiot zazwyczaj sprzedawany w ramach czynności tego przedsiębiorstwa. Jest to jednak kwestia wymagająca ustalenia przez sąd powszechny a nie organ administracyjny, jak wskazano powyżej. Skoro jako dowód przedstawiono fakturę VAT, którą zakwestionował podmiot uprawniony do reprezentowania spółki, to w omawianym przypadku wiązałoby się to z koniecznością wykazania przeniesienia rzeczowego prawa własności. W żadnym wypadku nie można zakładać a priori, iż faktura zawsze stanowi wystarczający dokument stanowiący dowód własności pojazdu, bez ustalenia indywidualnych okoliczności danej sprawy.
Należy zgodzić się ze stanowiskiem wyrażanym w orzecznictwie, że organ może dokonać rejestracji w oparciu o ustalony niesporny stan własnościowy. Ustalenie tego stanu własnościowego może zatem być dokonane z wykorzystaniem różnych środków dowodowych, ale efekt ustaleń winien być bezsporny. Ustalenia w przedmiocie istnienia, czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego należą do właściwości sądów powszechnych. Organy administracji dokonują zaś rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych. W sytuacji sporu co do prawa organ administracji obowiązany jest odmówić zarejestrowania pojazdu (por. wyrok NSA z dnia 14 października 1998 r., sygn. II SA 1093/98, LEX 41322 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 września 2004 r., sygn. II SA/Wa 3046/03, LEX 173977).
Tym samym, jeśli taka okoliczność ujawniła się po rejestracji, istnieją podstawy do wznowienia postępowania i odmowy rejestracji.
Zarejestrowanie pojazdu, wbrew jednoznacznym dowodom potwierdzającym nowe okoliczności faktyczne nieznane organowi w dniu wydania decyzji sankcjonowałoby prawo legalnego posługiwania się pojazdem pomimo istotnych wątpliwości dotyczących zmiany właściciela.
Niewątpliwie spór cywilny o własność pojazdu występuje w niniejszej sprawie. Wykracza poza kompetencje organu rejestracyjnego ocena, czy i ewentualnie kiedy skarżący nabył własność samochodu
Uznając zatem, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego jak i prawa procesowego ( wystąpiła przesłanka wznowienia i spór o własność pojazdu stanowiący przeszkodę do rejestracji pojazdu) w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.