II SA/Bd 579/22

II SA/Bd 579/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2022-12-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-06-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grzegorz Saniewski /przewodniczący/
Joanna Brzezińska
Joanna Janiszewska - Ziołek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Joanna Janiszewska - Ziołek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 31 marca 2022 r. nr SKO-80-32/22 w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2022r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 2268 – dalej powoływanej jako "u.p.s.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza Miasta i Gminy R. C. w przedmiocie odmowy przyznania na rzecz S. Z. zasiłku stałego.
Powyższa decyzja wydana została w następujących okolicznościach sprawy.
Pismem z [...] stycznia 2022r. S. Z. (dalej – "Skarżący") zwrócił się do Burmistrza Miasta i Gminy R. C. z wnioskiem o przyznanie zasiłku stałego, motywując to niepełnosprawnością oraz trudną sytuacją majątkową. Do wniosku dołączył on: wypis z orzeczenia lekarza rzeczoznawcy KRUS z [...] listopada 2018r. o uznaniu go za trwale całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym, orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Niepełnosprawności w G. z [...] października 2020r. o zaliczeniu go do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym w okresie od [...] listopada 2019r. do [...] października 2022r, decyzję Prezesa KRUS z [...] kwietnia 2021r. o waloryzacji świadczenia rentowego, zaświadczenie o pobieraniu zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie [...]zł oraz kopię umowy zawartej między nim a J. L. z [...] stycznia 2022r. w przedmiocie "udostępnienia [...] ha gruntów rolnych na 2 lata za długi finansowe".
Burmistrz Miasta i Gminy R. C., działając na podstawie art. 106 ust. 4, art. 6 pkt 10, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s., decyzją z [...] lutego 2022 r., nr [...] odmówił Skarżącemu przyznania zasiłku stałego.
Organ ustalił, że Skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest po rozwodzie, ma troje dorosłych dzieci. Pobiera rentę rolniczą z KRUS, a ponadto posiada gospodarstwo rolne. Jest osobą niepełnosprawną o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Jednocześnie nie stwierdzono niezdolności do samodzielnej egzystencji, która powodowałaby konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Organ ustalił nadto, że Skarżący figuruje w ewidencji płatników podatku rolnego, posiada bowiem gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha przeliczeniowych.
Analizując sytuację finansową organ I instancji stwierdził, że skoro Skarżący posiada gospodarstwa rolne o ww. ustalonej powierzchni to osiąga dochód w wysokości [...] zł [...] ha x [...] zł) i wraz z rentą KRUS oraz zasiłkiem pielęgnacyjnym - dochód miesięczny wynosi łącznie [...] zł, co oznacza, iż przekracza kryterium dochodowe wyznaczone kwotą [...]zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.).
W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący zakwestionował sposób wyliczenia dochodu przez organ I instancji, podnosząc, że nie osiąga on żadnych dochodów z gospodarstwa rolnego. Nie zaprzeczył, aby był właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni ustalonej przez organ, wskazał jednak, że prawo własności tego gospodarstwa przysługuje też jego byłej żonie, a grunty rolne od [...] stycznia 2022r. zostały oddane J. L..
Opisał też swoją sytuację zdrowotną, wnioskując o przyznanie określonej uprzednio formy pomocy.
Wskutek rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało zaskarżoną decyzję opisaną na wstępie. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji potwierdził ustalony w sprawie przez organ I instancji - stan faktyczny. Kolegium wskazało, że podziela ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, iż art. 8 ust. 9 u.p.s. określa tzw. ryczałtowy tryb ustalania dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego i nawet gdyby faktyczne dochody z gospodarstwa rolnego nie były uzyskiwane, to i tak względem odwołującego się będzie działać domniemanie co do osiągania z tych gruntów określonych dochodów.
Kolegium zwróciło więc uwagę, że odwołujący się jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowych, dlatego zgodnie z art. 8 ust. 9 u.p.s. słusznie przyjęto, że z gospodarstwa tego strona uzyskała dochód w kwocie [...]zł + renta z KRUS i zasiłek pielęgnacyjny. W związku z tym, za pozbawione wpływu na dokonaną w tym zakresie ocenę uznano podnoszoną przez Skarżącego okoliczność oddania gruntów rolnych w użytkowanie innej osobie.
Organ odwoławczy podkreślił, że przepisy ustawy nie uzależniają dochodu z gospodarstwa rolnego od faktycznego sposobu jego wykorzystania, a wyrokiem z dnia 6 maja 2008 r., sygn. akt K 18/05, Trybunał Konstytucyjny orzekł o zgodności art. 8 ust. 9 ustawy z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP.
W ocenie Kolegium trafne jest ustalenie organu I instancji, że dochód Skarżącego znacznie przekracza próg dochodowy wynikający z art. 4 ust. 1 u.p.s.
W skardze do Sądu S. Z.. wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji, zarzucając:
- brak obiektywizmu Samorządowego Kolegium Odwoławczego;
- brak odpowiedzi Samorządowego Kolegium Odwoławczego na przedstawione zarzuty;
- nieuwzględnienie zasadniczego dokumentu w sprawie – tj. umowy udostępnienia gruntów rolnych z [...] stycznia 2022r.,
- rażące naruszenie prawa, które nie dało jemu 7 dniowego terminu zapoznania się z aktami sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że zarządzeniem z 16 listopada 2022 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 - ustawa covidowa). W związku ze zmianą art. 15 zzs4 tej ustawy wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 wskazanej ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Jednocześnie należy wskazać, że na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego" (zob. uchwała NSA z 30 listopada 2020 r., II OPS 6/19).
W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu z 26 października 2022r. i informacji o możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Rozprawy takiej nie można było jednak przeprowadzić z uwagi na fakt, że strony postępowania nie potwierdziły zgodnie posiadania możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie - co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione. Nie ulega przy tym wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego standard ochrony praw stron i uczestników w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji.
Przechodząc zatem do kontroli legalności zaskarżonej decyzji należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przeprowadzona przez Sąd, w wyżej określonych granicach kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji wykazała, że nie naruszają one prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Organy orzekające w niniejszej sprawie zebrały materiał dowodowy w stopniu umożliwiającym podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia, właściwie go oceniły i wydały decyzje zgodne z obowiązującymi regulacjami prawnymi i co należy podkreślić, nie mogły uwzględnić trudnej sytuacji życiowej Skarżącego, w tym materialnej.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy R. C. z [...] lutego 2022r. odmawiającą przyznania Skarżącemu zasiłku stałego.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Stosownie do art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s., świadczenie w formie zasiłku stałego przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 1 u.p.s., zasiłek stały ustala się, w przypadku osoby samotnie gospodarującej w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby.
Jak wynika z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Prawo do świadczeń z pomocy społecznej (poza wyjątkami zawartymi w art. 40, 41, 53a, 78 i 91, niemającymi zastosowania w sprawie niniejszej) uzależnione jest - z mocy art. 8 ust. 1 u.p.s. - od kryterium dochodowego. Wynosi ono zgodnie z § 1 pkt 1 lit a ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2021r. poz. 1296).- 776 zł w sytuacji osoby samotnie gospodarującej. Taką osobą jest Skarżący.
Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s.), przy czym stosownie do treści art. 8 ust. 9 u.p.s. w przypadku gospodarstw rolnych przyjmuje się tzw. ryczałtowy tryb ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego. Jest on wyliczany jako wartość dochodu odpowiadającego powierzchni gospodarstwa z uwzględnieniem ha przeliczeniowych i kwoty dochodu ustalanej dla 1 ha przeliczeniowego niezależnie od faktycznie osiąganych dochodów. Wskazany przepis zakłada swego rodzaju fikcję prawną nakazującą przyjęcie ryczałtowego dochodu z gospodarstwa rolnego, do którego strona posiada tytuł prawny. W celu ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej należy zatem przyjąć, że każdy właściciel nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego uzyskuje dochód miesięczny w wysokości [...] zł z hektara przeliczeniowego, a od dnia [...] stycznia 2022 r. [...] zł, niezależnie od tego, w jaki sposób korzysta z tej nieruchomości lub w jaki sposób nią rozporządził.
Ze zgromadzonych akt administracyjnych wynika że, Skarżący jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowych. Z treści odwołania, jak i skargi wynika, że w przekonaniu Skarżącego wadliwość zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika z pominięcia okoliczności zawarcia przez niego w dniu [...] stycznia 2022r. umowy, na podstawie której przekazał on [...] ha gruntów rolnych w użytkowanie innej osobie "w zamian za długi".
Należy jednakże podkreślić, że zawarcie powoływanej przez Skarżącego umowy, w świetle wyliczania dochodu na podstawie art. 8 u.p.s. nie mogło stanowić podstawy uznania, że nie przekracza on kryterium dochodowego i to z kilku powodów.
Po pierwsze, jak już powyżej wskazano, zgodnie bowiem z art. 8 ust. 9 u.p.s. przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości [...] zł. Określony w tym przepisie dochód ma charakter ryczałtowy i jest ustalany niezależnie od faktycznych dochodów, jakie przynosi dane gospodarstwo. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym od dawna utrwalony jest pogląd, że nie ma podstaw by przyjąć, iż zastosowanie tej regulacji może być uzależnione od dodatkowych ustaleń dotyczących sytuacji osobistej i zdrowotnej właściciela gospodarstwa (vide: wyrok NSA z dnia 19 października 2017 r. sygn. akt I OSK 1123/17; wyrok NSA z dnia 16 maja 2012 r. sygn. akt I OSK 2090/11, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Bez znaczenia jest także okoliczność, czy gospodarstwo rolne jest uprawiane, czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody. Dlatego też podnoszone okoliczności, które są przyczyną nieuprawiania gospodarstwa rolnego (np. "oddanie gruntów rolnych za długi") nie mają znaczenia prawnego. Bez względu na fakt, czy ziemia uprawiana jest przez właściciela, czy nie jest uprawiana, dochód ustala się tak samo biorąc pod uwagę wielkość gospodarstwa rolnego. Jak wskazano w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 listopada 2011 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1154/11 (dostępny na stronie jw.), wykładnia art. 8 ust. 9 u.p.s. była wielokrotnie dokonywana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. NSA wskazywał, że przepis ten nakazuje obligatoryjne przyjęcie ryczałtowego dochodu z gospodarstwa rolnego. Przeliczenia dokonuje się wówczas, gdy stronie służy jakikolwiek tytuł prawny do gospodarstwa, niezależnie od tego czy dochody są osiągane, czy obiektywnie można je osiągnąć. A zatem w celu ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej należy przyjąć, że każdy właściciel nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego uzyskuje dochód miesięczny w wysokości 345 zł z hektara przeliczeniowego (od 1 stycznia 2022r.), niezależnie od tego, w jaki sposób korzysta z tej nieruchomości lub w jaki sposób nią rozporządził. Uznanie możliwości niestosowania art. 8 ust. 9 u.p.s. w przypadku bezpłatnego oddania w użytkowanie gospodarstwa rolnego tym bardziej nie znajduje uzasadnienia. W takiej sytuacji bowiem właściciel gospodarstwa sam pozbawia się źródła dochodu. Postępowanie takie jest sprzeczne z zasadami pomocy społecznej.
Po drugie - w świetle powyższego należy też przyjąć, że wydzierżawienie gruntów (oddanie w użytkowanie) nie zmienia sytuacji dochodowej ich właściciela, a zawarcia umowy dzierżawy, czy też oddania w użytkowanie nie może być utożsamiane z utratą dochodu (por. Sierpowska Iwona, Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. IV, Opublikowano: WKP 2017, wyrok WSA w Lublinie z 15 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 639/18, wyrok NSA z dnia 9 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2454/17 – dostępne jw.). Skoro zawarcie przez Skarżącego umowy z [...] stycznia 2022r. nie można traktować jako utraty dochodu to w myśl art. 8 ust. 3 u.p.s. przy ustalaniu spełnienia kryterium dochodowego należało uwzględnić jako dochód Skarżącego sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (a nie z miesiąca złożenia wniosku, jak ma to miejsce w przypadku utraty dochodu). W rozpoznawanej sprawie wniosek o ustalenia prawa do zasiłku stałego wpłynął do organu I instancji 20 styczna 2022r. i w tej sytuacji w przypadku Skarżącego sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku stanowić mogą dochody z grudnia 2021r. – z zatem osiągane (z uwzględnieniem brzmienia art. 8 ust. 9 u.p.s.) przed zawarciem umowy z [...] stycznia 2022r.
Po trzecie – w realiach rozpoznawanej sprawy umowa, na którą się powołuje Skarżący rodzi uzasadnione wątpliwości co do możliwości wywołania przez nią skutków prawnych wobec osób trzecich. Zgodnie z decyzją Burmistrza M. i gminy w R. C. z [...] lutego 2022r. ustalono łączne zobowiązanie z tytułu podatku rolnego na 2022r., a adresatem tej decyzji wymiarowej uczyniono Skarżącego (k. 7 akt adm. organu odwoławczego – załącznik do odwołania). Należy zatem wskazać na art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym. (tj. Dz. U. 2020r. , poz. 333 ze zm.), zgodnie z którym podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące m.in.: właścicielami gruntów, z zastrzeżeniem ust. 2 (pkt 1); posiadaczami samoistnymi gruntów (pkt 2). Z kolei w myśl art. 3 ust. 2 u.p.r., jeżeli grunty znajdują się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego ciąży na posiadaczu samoistnym. Zgodnie z art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest natomiast zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).
Jak wynika z powyższych przepisów ustalenie statusu prawnopodatkowego (na gruncie ww. ustawy) danego podmiotu będącego właścicielem danej rzeczy objętej zakresem opodatkowania wymaga wykluczenia, czy ta rzecz nie jest w posiadaniu samoistnym innego podmiotu. W takim bowiem przypadku obowiązek podatkowy nie ciąży na właścicielu tej rzeczy. Skoro decyzja wymiarowa na rok 2022r. została wydana wobec Skarżącego, a nie na użytkownika gruntów rolnych (wg umowy z [...] stycznia 2022r. – J. L.) to należy przyjąć, że Skarżący nadal włada gruntami rolnymi wchodzącymi w skład należącego do niego gospodarstwa rolnego i nie doszło do skutecznego (prawnie) ich przekazania na rzecz innej osoby.
Z tych wszystkich względów nie mogły zostać uwzględnione zarzuty skargi kwestionujące uwzględnienie dochodu z gospodarstwa rolnego w sytuacji zwarcia umowy w dniu [...] stycznia 2022r., czy też niezdolności Skarżącego do pracy oraz jego trudnej sytuacji materialnej. Sąd nie neguje trudnej sytuacji życiowej i osobistej Skarżącego jednakże musi stwierdzić, że nie może odnieść zamierzonego skutku argumentacja skargi wobec regulacji ustawowych i kryterium legalności, jakie obowiązuje sąd administracyjny. Zawarte w art. 8 u.p.s. regulacje dotyczące definicji dochodu i sposobu jego obliczania są normami bezwzględnie wiążącymi organ stosujący prawo. Nie mogą być interpretowane życzeniowo, w kontekście doświadczenia życiowego, czy przez pryzmat zasad współżycia społecznego. Dodatkowo należy zauważyć, że przepis art. 8 ust. 9 u.p.s. był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 6 maja 2008 r., sygn. akt K 18/05 (OTK-A 2008 Nr 4, poz. 56) orzekł o jego zgodności z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP.
W okolicznościach sprawy organy zasadnie uznały zatem, że źródło dochodu Skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku stanowiła więc renta rolnicza z KRUS (w wysokości [...] zł) zł, zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...]zł oraz gospodarstwo rolne.
Sąd zauważa jednak, że organy obu instancji, wyliczając dochód miesięczny uwzględniły cały areał gospodarstwa rolnego, czyli [...] ha przeliczeniowych. Tymczasem, jak podnosi Skarżący i jak wynika to z wywiadu środowiskowego ( 1-2 akt adm. organu i instancji) właścicielem gospodarstwa rolnego jest także była żona Skarżącego, z którą obecnie jest na etapie podziału majątku w sądzie. Fakt, że Skarżący jest po rozwodzie wpływa na określenie dochodu z majątku, który w trakcie małżeństwa był majątkiem wspólnym - co umknęło uwadze organów, jednakże uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy albowiem prawidłowo ustalono, że nie zostało w sprawie spełnione kryterium dochodowe.
Niejako więc na marginesie należy się w tym miejscu odwołać do przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ("k.r.o."). Zgodnie z art. 31 § 1 k.r.o. z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa). W myśl art. 43 § 1 k.r.o. oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Podobną regulację zawiera art. 501 k.r.o. stanowi on bowiem, że w razie ustania wspólności, udziały małżonków są równe, chyba że umowa majątkowa małżeńska stanowi inaczej. Przepisy te korespondują z art. 197 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 121 ze zm., dalej jako "k.c."), który wprost ustanawia domniemanie, że udziały współwłaścicieli są równe. Wynika z powyższego, że na gruncie powołanych wyżej przepisów przyjąć należy domniemanie, że powierzchnia użytków rolnych znajdujących się w majątku wspólnym małżonków (przy wspólności ustawowej) w połowie przypada jednemu z nich, a w drugiej połowie - drugiemu. Z kolei skutkiem rozwiązania małżeństwa, jest ustanie z dniem uprawomocnienia się wyroku orzekającego rozwód wspólności ustawowej małżeńskiej, o ile w takim ustroju pozostawali małżonkowie w dniu orzekania, tym samym przedmioty objęte dotychczas wspólnością majątkową stają się współwłasnością rozwiedzionych małżonków w równych częściach ułamkowych.
Na gruncie niniejszej sprawy oznacza to, że organy powinny były przyjąć w postępowaniu, że Skarżący uzyskiwał dochód z połowy gospodarstwa o pow. [...] ha przeliczeniowych, które było majątkiem wspólnym rozwiedzionych małżonków. Oznacza to, że miesięczny dochód Skarżącego z gospodarstwa rolnego winien być ustalony na kwotę [...]zł (połowa z kwoty [...]zł). Do tej kwoty powinien być dodany dochód w kwocie [...]zł miesięcznie z tytułu pobieranej przez Skarżącego renty rolniczej oraz kwota pobieranego zasiłku pielęgnacyjnego – [...] zł . Ogółem zatem Skarżący osiąga dochód miesięczny w wysokości przekraczającej próg dochodowy wskazany w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. Wskazane uchybienie organu nie miało zatem wpływu na wynik sprawy.
W rezultacie przyjąć należało, że dochód Skarżącego w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s. z miesiąca poprzedzającego datę złożenia wniosku, przekraczał kryterium dochodowe wynoszące [...] zł dla osoby prowadzącej samodzielne gospodarstwo domowe, a przekroczenie to uniemożliwiało przyznanie zasiłku stałego żądanego przez Skarżącego, jak zasadnie przyjęły organy administracyjne.
Ze względu na powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.