II SA/BD 560/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę na decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości, uznając, że nieruchomość przejęta na podstawie ustawy z 1958 r. nie podlega zwrotowi na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Skarga dotyczyła decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości przejętej przez Skarb Państwa na podstawie ustawy z 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi. Skarżąca domagała się zwrotu nieruchomości, argumentując naruszenie Konstytucji i prawa własności. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że ustawa o gospodarce nieruchomościami, regulująca zwrot wywłaszczonych nieruchomości, nie obejmuje nieruchomości przejętych na podstawie ustawy z 1958 r., która zawiera zamknięty katalog przepisów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał sprawę ze skargi H. R. na decyzję Wojewody o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości. Nieruchomość została przejęta na własność Państwa na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi. Organ I instancji (Starosta G.) umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, wskazując, że ustawa z 1958 r. nie jest wymieniona w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który określa katalog nieruchomości podlegających zwrotowi. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy, podtrzymując argumentację o zamkniętym katalogu przepisów w art. 216. Skarżąca zarzuciła naruszenie Konstytucji RP i prawa własności, domagając się zwrotu nieruchomości. Sąd administracyjny oddalił skargę. Stwierdził, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości (art. 136 ust. 3) stosuje się jedynie do nieruchomości przejętych na podstawie aktów prawnych wymienionych w art. 216 tej ustawy. Ustawa z 1958 r. nie znajduje się w tym katalogu, co oznacza brak podstaw prawnych do żądania zwrotu nieruchomości w tym trybie. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące niezgodności art. 216 z Konstytucją, uznając, że różnice w podstawach prawnych przejęcia nieruchomości uzasadniają odmienne traktowanie w zakresie zwrotu. Sąd podkreślił, że ocena zgodności z prawem pierwotnego orzeczenia o przejęciu nieruchomości należy do postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, a nie do postępowania o zwrot nieruchomości.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, nieruchomość przejęta na podstawie ustawy z 1958 r. nie podlega zwrotowi na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ ustawa ta zawiera zamknięty katalog przepisów, a ustawa z 1958 r. nie jest w nim wymieniona.
Uzasadnienie
Ustawa o gospodarce nieruchomościami (art. 216) zawiera enumeratywne wyliczenie aktów prawnych, na podstawie których przejęte nieruchomości podlegają zwrotowi. Ustawa z 1958 r. nie znajduje się w tym katalogu, co wyklucza możliwość żądania zwrotu nieruchomości w tym trybie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (6)
Główne
u.g.n. art. 136 § ust. 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Określa przesłanki żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę.
u.g.n. art. 216
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Określa katalog aktów prawnych, do których stosuje się przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości. Ustawa z 1958 r. nie jest w nim wymieniona.
Pomocnicze
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego.
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego art. 9 § ust. 1
Podstawa przejęcia nieruchomości na własność Państwa.
u.g.n. art. 137
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Określa warunek zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
u.g.n. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Podstawa utrzymania w mocy decyzji organu I instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieruchomość przejęta na podstawie ustawy z 1958 r. nie podlega zwrotowi na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami z uwagi na zamknięty katalog przepisów w art. 216 u.g.n.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia Konstytucji RP i prawa własności przez art. 216 u.g.n. Argumentacja o niezgodności z prawem pierwotnego orzeczenia o przejęciu nieruchomości.
Godne uwagi sformułowania
art. 216 jest przepisem szczególnym zawierającym katalog zamknięty stosowanie wykładni rozszerzającej w tym względzie jest niedopuszczalne brak jest podstaw prawnych do zwrotu tak przejętej nieruchomości
Skład orzekający
Elżbieta Piechowiak
przewodniczący sprawozdawca
Wojciech Jarzembski
sędzia
Renata Owczarzak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu nieruchomości przejętych na podstawie starszych ustaw, w szczególności ustawy z 1958 r., oraz zasady wykładni przepisów o charakterze wyjątkowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przejęcia nieruchomości na podstawie ustawy z 1958 r. i jej relacji do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zwrotu nieruchomości przejętych w czasach PRL, co ma znaczenie dla wielu osób. Interpretacja przepisów jest kluczowa dla zrozumienia praw własności.
“Czy można odzyskać ziemię przejętą w PRL? Sąd wyjaśnia kluczowy przepis o zwrocie nieruchomości.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bd 560/06 - Wyrok WSA w Bydgoszczy Data orzeczenia 2007-01-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-06-05 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy Sędziowie Elżbieta Piechowiak /przewodniczący sprawozdawca/ Renata Owczarzak Wojciech Jarzembski Symbol z opisem 6189 Inne o symbolu podstawowym 618 Hasła tematyczne Umorzenie postępowania Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 1997 nr 115 poz 741 art. 136 ust. 3 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant: Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi H. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2006 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] 2006r. Nr [...] Starosta G. wyznaczony przez Wojewodę [...] postanowieniem z dnia [...] 2005r. do prowadzenia postępowania, umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zwrotu na rzecz byłych właścicieli nieruchomości położonej w G. przy ulicy J. – działka nr [...] powierzchni 0,4272ha, zapisanej w Księdze Wieczystej Nr [...], stanowiącej własność Gminy Miasta G. Jako podstawę prawną wydania decyzji organ wskazał art.105§1 kpa i art. 261 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t.j..,Dz. U. z 2004r.,Nr 261, poz. 2603; z późn. zm.). Z ustaleń dokonanych w niniejszej sprawie wynika, że nieruchomość będąca przedmiotem postępowania o zwrot została przejęta na własność Państwa na podstawie art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz.71), Ustawa ta nie została wymieniona w treści art. 216 cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami, a tym samym nieruchomości wywłaszczone na jej podstawie nie podlegają zwrotowi. Organ I instancji podkreślił, że przepis art. 216 jest przepisem szczególnym zawierającym katalog zamknięty i stosowanie wykładni rozszerzającej w tym względzie jest niedopuszczalne. Od tego rozstrzygnięcia H. R. złożyła odwołanie. Zarzuciła, że działania Starosty G. nie pogłębiają zaufania obywateli do organów Państwa. Powołując się na Konstytucję RP strona wywodziła, że Rzeczpospolita Polska powinna chronić prywatną własność oraz prawo dziedziczenia, a wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. W tym przypadku działanie organów Państwa urąga cytowanym przepisom. W konsekwencji strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i realizację zgłoszonego wniosku. Decyzją z dnia [...] 2006r. Nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 136 ust. 3,137, art. 216 i 216 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w odwołaniu Wojewoda [...] stwierdził, że zgodnie z art. 136 ust. 3 cyt. ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z treści art. 216 i 216 a wynika, że przepisy art. 136 i 137 stosuje się w stosunku do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie wyszczególnionych tam unormowań prawnych. Zgodnie z ustaleniami dokonanymi przez Starostę G. nieruchomość będąca przedmiotem postępowania została przejęta na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. Nr [...] z dnia [...] 1959r. Orzeczenie wydano na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz.71).W uzasadnieniu orzeczenia zapisano, że przedmiotowa nieruchomość rolna położona we wsi O. została uznana za opuszczoną od 1945 roku i do chwili jej przejęcia pozostawała we władaniu Skarbu Państwa. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. podtrzymało wskazane orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. Organ odwoławczy wskazał, że akt prawny na podstawie którego przejęto sporną nieruchomość nie znalazł się w treści art. 216 cytowanej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tym samym nieruchomości przejęte w trybie ustawy z 1958r. nie podlegają zwrotowi na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu administracyjnego oraz piśmiennictwa jednoznacznie wynika, że przepis art. 216 jest przepisem szczególnym zawierającym katalog zamknięty, a stosowanie wykładni rozszerzającej w tym względzie jest niedopuszczalne. W tym stanie rzeczy decyzja Starosty G. - zdaniem organu odwoławczego - zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych powinna raczej sprowadzać się do odmowy zwrotu spornej nieruchomości, a nie umorzenia postępowania. Obydwie jednak formuły prowadzą do podobnego rozstrzygnięcia i w tym aspekcie poza względami proceduralnymi decyzja nie narusza prawa. Brak jest bowiem podstaw prawnych do zwrotu tak przejętej nieruchomości i każde inne rozstrzygnięcie stanowiłoby naruszenie prawa. W ocenie organu odwoławczego poza meritum sprawy są poruszone przez stronę odwołującą się kwestie dotyczące przestrzegania Konstytucji, pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa i równości podmiotów wedle ustawy o gospodarce nieruchomościami. O zgodności z prawem orzeczenia, na mocy którego w 1959 roku nastąpiło przejęcie przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa przesądziła decyzja Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 czerwca 1996r., w której organ ten stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. jedynie w części. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Bydgoszczy skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Wojewody [...] i wydanie jej nieruchomości położonej w G. przy ul. J. o powierzchni 0,4272ha, obejmującej działkę o numerze [...], dla której Sąd Rejonowy w G. prowadzi księgę wieczystą KW [...]. W ocenie skarżącej orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. Nr [...] z dnia [...] 1959r. wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa. Wskazała, że objęcie gruntów w użytkowanie uniemożliwiła sytuacja polityczna i wojenne losy ówczesnych właścicieli. Organ winien dołożyć należytej staranności przy rozpoznaniu sprawy ii uznać za niezgodne z Konstytucją pominięcie w art.216 ustawy nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, że fakt stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego nie oznacza, że nieruchomość może być zwrócona w trybie określonym przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając sprawę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu, iż została wydana z naruszeniem prawa mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżąca, jako następca prawny byłych właścicieli nieruchomości domagała się zwrotu nieruchomości położonej w G. przy ul. J. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że podstawą uzyskania przez Skarb Państwa własności tej nieruchomości było orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] 1959r. o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania nieruchomości rolnej położonej w O. na podstawie art. 9 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz.71). Podstawą materialno - prawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej do sądu decyzji administracyjnej są przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2004r., Nr 261, poz. 2603; z późn. zm.). Zgodnie z art. 136 ust. 3 tej ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis ten, na mocy art. 216 ustawy o nieruchomościach, stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 i z 1982 r. Nr 11, poz. 79), ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 31, poz. 138, z 1961 r. Nr 7, poz. 47 i Nr 32, poz. 159 oraz z 1972 r. Nr 27, poz. 192), ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. Nr 27, poz. 216, z 1972 r. Nr 49, poz. 312 i z 1985 r. Nr 22, poz. 99), art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159, z 1972 r. Nr 27, poz. 193 oraz z 1974 r. Nr 14, poz. 84), ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192, z 1973 r. Nr 48, poz. 282 i z 1985 r. Nr 22, poz. 99) oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego, a także do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. Nr 35, poz. 240 oraz z 1957 r. Nr 39, poz. 172) art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) i ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, z późn. zm.). Orzecznictwo i doktryna prawa administracyjnego stoją na stanowisku, że art.216 cytowanej ustawy zawiera wyliczenie aktów prawnych o charakterze enumeratywnym. Norma prawna zawarta w tym artykule ma charakter wyjątkowy, rozszerzający jedynie pojęcie nieruchomości wywłaszczonej, do którego odwołuje się art. 136 ust. 3 tej ustawy i- jako taka - nie może być interpretowana rozszerzająco ( T. Woś "Wywłaszczenie i zwrot nieruchomości W-wa 1998 s. 176-177, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 3 czerwca 2004r. ONSA i WSA 2005/6/128, wyrok NSA z 5 maja 2000r. System Informacji Prawnej Lex w 77630). Takie stanowisko zajęła też E. Łętowska w glosie aprobującej do wyroku NSA z 20 czerwca 2001r., sygn. akt II SA/Gd 2869/00, stwierdzając, że artykuł 216 ustawy o nieruchomościach konstruuje w wyczerpujący sposób zakres odesłania i zawartego w nim wyliczenia aktów normatywnych odejmujących w swoim czasie własność nie można traktować go, jako egzemplifikacji lecz jako listę zamkniętą (OSP 2002/4/53). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela wyżej zaprezentowane poglądy. Poza sporem pozostaje, że przepis art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie przewiduje stosowania przepisów rozdziału 6 działu III tej ustawy do nieruchomości przejętych przez Skarb Państwa na podstawie art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, który niewątpliwie był podstawą przejęcia na własność Państwa spornej nieruchomości od poprzedników prawnych skarżącej (dowód: orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] 1959r. o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania nieruchomości rolnej położonej w O. -k.9 akt administracyjnych i orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] 1959r. - k.10 akt administracyjnych). Oznacza to, że skarżąca nie może żądać zwrotu spornej nieruchomości z braku podstaw prawnych takiego żądania. Granice postępowania administracyjnego, które doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji wyznaczyły obowiązujące przepisy, regulujące jedynie zwrot nieruchomości wywłaszczonych lub przejętych na rzecz Skarbu Państwa w drodze przepisów aktów prawnych wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Brak materialnoprawnych podstaw do orzeczenia przez organ administracji w przedmiocie zwrotu nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa stosownie do dyspozycji ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego determinował umorzenie postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego w oparciu o art. 105§1 k.p.a. Tak też uczynił Starosta G. w niniejszej sprawie, orzekając jako organ I instancji. Pogląd wyrażony w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu odwoławczego co do tego, że w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy powinno dojść raczej do odmowy zwrotu spornej nieruchomości, nie jest w ocenie Sądu trafny, ale nie wpływa to na ocenę zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami prawa. Błędne w tym zakresie stanowisko organu odwoławczego nie może prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż nie miało ono wpływu na wynik sprawy, a tylko takie naruszenie procedury mogłoby być podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji w myśl art. art. 145 § 1 pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Tymczasem z akt sprawy wynika, że decyzja organu II instancji odpowiada wymogom prawa, jako że organ ten utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skarżąca kwestionowała również zgodność z prawem orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnej podnosząc wobec tego orzeczenia zarzut braku materialnoprawnych przesłanek do jego wydania w trybie art. 9 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego. W trakcie rozprawy wywodziła bowiem, że przedmiotowa nieruchomość nie została opuszczona w 1945r przez poprzedników prawnych skarżącej, którzy z przyczyn obiektywnych, od siebie niezależnych nie mieli możliwości dochodzenia swoich praw, a objęcie gruntów w użytkowanie uniemożliwiła sytuacja polityczna i wojenne losy ówczesnych właścicieli. Odnosząc się do tego zarzutu należy wyjaśnić, że czym innym jest orzekanie w sprawie zwrotu nieruchomości w oparciu o obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa, a czym innym jest orzekanie o nieważności ostatecznej decyzji będącej podstawą przejęcia nieruchomości na własność Państwa. Postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości toczy się przed organami w oparciu o kryteria określone w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Organy orzekające o zwrocie nieruchomości nie mogą zatem dokonywać oceny ostatecznej decyzji o przejęciu nieruchomości pod kątem jej zgodności z prawem, gdyż kompetencja ta została zastrzeżona dla organów w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji. Brak przesłanek do przejęcia nieruchomości przez Państwo może być przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, nie zaś przesłanką rozstrzygnięcia o zwrocie nieruchomości. Jak wynika z akt sprawy, takie postępowanie ze skargi H. R. zakończyło się wydaniem przez Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej decyzji z dnia 14 czerwca 1996r. stwierdzającej nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] 1959r. i orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] 1959r. w części dotyczącej nieruchomości o pow.4,44 ha oznaczonej nr działek [...], a zatem nie tej nieruchomości, która była przedmiotem niniejszego postępowania (dowód: załącznik do pisma pełnomocnika skarżącej k.83 akt administracyjnych). Odnośnie podniesionego przez skarżącą zarzutu niezgodności przepisów art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami z art.21 ust.2 Konstytucji RP należy stwierdzić, iż co do zasady orzekanie o zgodności ustaw z Konstytucją należy do Trybunału Konstytucyjnego (art. 188 Konstytucji RP). Skład orzekający sądu powszechnego lub administracyjnego może dokonywać oceny zgodności aktów normatywnych z Konstytucją w ten sposób, iż powziąwszy uzasadnione wątpliwości odnośnie konstytucyjności danego aktu może przedstawić Trybunałowi stosowne pytanie prawne, jeżeli od odpowiedzi na to pytanie zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem (art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym - Dz. U. Nr 102, poz. 643 z późn. zm.). Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie stwierdził jednakże istnienia uzasadnionych wątpliwości co do zgodności z przepisami Konstytucji RP przepisu ustawy wskazanego przez skarżącą. Przepis art.21 ust.3 Konstytucji stanowi, że: "Wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem." W ocenie Sądu, powołany przez skarżącą przepis Konstytucji jest wzorcem nieadekwatnym dla zakwestionowanego art.216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przywołanie art.21 ust.2 Konstytucji mogłoby mieć znaczenie, gdyby przedmiotem takiej oceny były przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, na mocy której następcy prawni skarżącej pozbawieni zostali własności, a nie przepisy przywracające określonym podmiotom własność utraconą w drodze wywłaszczenia. Instytucja wywłaszczenia jest bowiem ingerencją w prawo własności, a nie w instytucję zwrotu nieruchomości. Zdaniem Sądu, rozwiązaniom przyjętym w ustawie reglamentującym zakres przedmiotowy instytucji zwrotu wywłaszczonych nieruchomości nie sposób również postawić zarzutu niekonstytucyjności poprzez naruszenie zasady równości określonej w art.32 Konstytucji. Art.216 ustawy o gospodarce nieruchomościami rozszerza pojęcie nieruchomości wywłaszczonej, o której mowa w art.136 ust.3 tej ustawy, obejmując nim również nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie wymienionych ustaw. Odjęcie własności dotychczasowym właścicielom w trybie tych aktów prawnych służyło realizacji podobnego, skonkretyzowanego celu, jakim było regulowanie stosunków własnościowych na terenach przeznaczonych dla urbanizacji. Z kolei ustawa z dnia 12 marca 1958 r. sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, w art.9 przewidywała przejście z mocy prawa na własność Państwa bez odszkodowania nieruchomości rolnych i leśnych objętych we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy. Materialnoprawne przesłanki zastosowania tego przepisu wskazują, że jego celem było uregulowanie w drodze decyzji administracyjnych stanu prawnego nieruchomości przejętych we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy, czyli do 5 kwietnia 1958r., bez względu na przesłanki objęcia tych nieruchomości w posiadanie przez Państwo i okoliczności, w jakich doszło do tego objęcia. Przejęcie nieruchomości na własność Państwa na podstawie tego przepisu było zatem niezależne od przesłanek wywłaszczenia określonych w aktach prawnych wymienionych w art.216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. To zróżnicowanie celów implikuje uznanie, że wykluczenie stosowania zasady zwrotu do nieruchomości nabytych przez Państwo na mocy ustawy z 1958r. jest uzasadnione odmiennością sytuacji prawnej właścicieli tych nieruchomości w stosunku do właścicieli nieruchomości wywłaszczonych na podstawie ustaw wymienionych w art.216. Podmioty te nie charakteryzują się zatem podobieństwem cechy relewantnej, co daje podstawę do zróżnicowania ich sytuacji ustawowej. W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest uchybień, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI