II SA/Bd 548/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2023-11-03
NSAbudowlaneWysokawsa
warunki zabudowyzagospodarowanie przestrzenneinstalacje fotowoltaiczneOZEstudium uwarunkowańplan miejscowydecyzja o warunkach zabudowyprawo budowlaneinwestycjeenergia odnawialna

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą ustalenia warunków zabudowy dla farmy fotowoltaicznej, uznając, że brak zapisu w studium nie wyłącza możliwości wydania takiej decyzji.

Sprawa dotyczyła odmowy ustalenia warunków zabudowy dla farmy fotowoltaicznej o mocy 2,18 MW, mimo braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że inwestycja nie może być realizowana, ponieważ studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego nie przewidywało rozmieszczenia tego typu urządzeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił tę decyzję, stwierdzając, że brak zapisu w studium nie stanowi przeszkody do wydania decyzji o warunkach zabudowy, szczególnie w kontekście ułatwień dla inwestycji OZE.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał skargę E. sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję Wójta Gminy L. odmawiającą ustalenia warunków zabudowy dla farmy fotowoltaicznej o mocy do 2,18 MW. Organ odwoławczy uznał, że inwestycja nie może być realizowana w drodze decyzji o warunkach zabudowy, ponieważ studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy nie przewidywało rozmieszczenia urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 500 kW. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając błędną wykładnię przepisów przez SKO. Sąd podkreślił, że przepisy dotyczące studium i planu miejscowego (art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) odnoszą się do lokalnego porządku planistycznego i nie wyłączają a priori możliwości wydania decyzji o warunkach zabudowy dla instalacji OZE, zwłaszcza w świetle art. 61 ust. 3 tej ustawy, który wyłącza stosowanie niektórych warunków dla instalacji OZE. Sąd wskazał, że celem nowelizacji przepisów i dyrektyw UE jest uproszczenie procedur dla inwestycji OZE, a korzyści płynące z energii słonecznej (bezpieczeństwo energetyczne, stabilność cen, ochrona klimatu) powinny mieć pierwszeństwo przed zasadą kontynuacji zabudowy. W związku z tym, brak zapisu w studium nie stanowi przeszkody do wydania pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, brak zapisu w studium nie wyłącza a priori dopuszczalności ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji OZE, zwłaszcza w świetle art. 61 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy dotyczące studium i planu miejscowego odnoszą się do lokalnego porządku planistycznego i nie są wiążące dla organu na etapie wydawania decyzji o warunkach zabudowy. Celem nowelizacji przepisów jest uproszczenie procedur dla inwestycji OZE, a korzyści z energii słonecznej powinny mieć pierwszeństwo.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

upzp art. 4 § 1 i 2

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a w jego braku – w drodze decyzji o warunkach zabudowy.

upzp art. 59 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Zmiana zagospodarowania terenu w braku planu miejscowego wymaga ustalenia warunków zabudowy.

upzp art. 61 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Wymienia łączny katalog warunków, które muszą być spełnione do wydania decyzji o warunkach zabudowy.

upzp art. 61 § 3

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Wyłącza stosowanie art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 do instalacji odnawialnego źródła energii.

Pomocnicze

upzp art. 10 § 2a

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

W studium ustala się rozmieszczenie urządzeń wytwarzających energię z OZE o mocy większej niż 500 kW, z wyłączeniami.

upzp art. 15 § 3 pkt 3a

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

W planie miejscowym określa się granice terenów pod budowę urządzeń OZE o mocy większej niż 500 kW i ich stref ochronnych.

u.o.z.e. art. 2 § pkt 13

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii

Definicja instalacji odnawialnego źródła energii.

ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej.

ppsa art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy.

ppsa art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wiązanie sądu niższej instancji wykładnią prawną sądu wyższej instancji.

ppsa art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § ust. 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19

Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak zapisu w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego nie wyłącza możliwości wydania decyzji o warunkach zabudowy dla instalacji OZE. Art. 61 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wyłącza stosowanie niektórych warunków dla instalacji OZE. Cel dyrektyw UE i nowelizacji przepisów to uproszczenie procedur dla inwestycji OZE. Korzyści z energii słonecznej (bezpieczeństwo energetyczne, ochrona klimatu) powinny mieć pierwszeństwo przed zasadą kontynuacji zabudowy.

Odrzucone argumenty

Inwestycja nie może być realizowana, ponieważ studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego nie przewiduje rozmieszczenia tego typu urządzeń. Planowana inwestycja ma cechy zabudowy przemysłowej, a teren przeznaczony jest na cele rolnicze.

Godne uwagi sformułowania

Sąd stwierdził, że wydając zaskarżoną decyzję, Kolegium dokonało błędnej wykładni art. 61 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 1 oraz art. art. 10 ust. 2, jak i art. 15 ust. 3 pkt 3a upzp w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Okoliczność, że gmina w studium planuje przeznaczyć dany teren pod określoną zabudowę, nie ma jakiegokolwiek znaczenia dla dopuszczalności wydania warunków zabudowy. Nie sposób uzasadnić pierwszeństwa zasady kontynuacji przed korzyściami, jakie dla społeczeństwa płyną z energii słonecznej.

Skład orzekający

Jarosław Wichrowski

sprawozdawca

Mariusz Pawełczak

asesor

Renata Owczarzak

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie warunków zabudowy dla instalacji OZE, zwłaszcza farm fotowoltaicznych, w sytuacji braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i zapisów w studium."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w kontekście inwestycji OZE, z uwzględnieniem przepisów unijnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego tematu rozwoju odnawialnych źródeł energii i potencjalnych barier administracyjnych. Interpretacja przepisów przez sąd ma istotne znaczenie praktyczne dla inwestorów.

Farma fotowoltaiczna może powstać mimo braku zapisu w studium – kluczowa interpretacja WSA.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 548/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-11-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jarosław Wichrowski /sprawozdawca/
Mariusz Pawełczak
Renata Owczarzak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 503
art. 4 ust. 1 i 2, art. 15 ust. 3 pkt 3a
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie: sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 listopada 2023 r. sprawy ze skargi E. sp. z o.o. w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 500 (pięćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] marca 2023 r., nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] grudnia 2022 r., znak: [...] i odmówiło ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie systemu instalacji fotowoltaicznej o łącznej mocy do 2,18 MW wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną i powierzchni do [...] ha na terenie działek nr [...] i nr [...], położonych w obrębie ewidencyjnym H. gmina L. (dalej określana jako inwestycja).
W uzasadnieniu organ wskazał, że zaskarżoną decyzją, po rozpatrzeniu wniosku E. sp. z o.o. w W. (dalej określana jako Skarżąca) Wójt Gminy L. ustalił warunki zabudowy dla ww. inwestycji.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył uczestnik postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpoznając odwołanie, wyjaśniło, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 503, dalej powoływana jako upzp).
Stosownie do treści art. 4 ust. 1 upzp, zasadą jest, że ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie zaś z treścią art. 4 ust. 2 cyt. ustawy, w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy, przy czym lokalizację inwestycji celu publicznego ustala się w drodze decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, natomiast sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy dla innych inwestycji ustala się w drodze decyzji o warunkach zabudowy.
Z treści wniosku wynika, że dotyczy on inwestycji polegającej na budowie systemu instalacji fotowoltaicznęj o mocy do 2,18 MW wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną. Powierzchnia terenu inwestycji to [...] m2.
W tym stanie faktycznym istotne jest ustalenie w pierwszej kolejności tego, czy dla planowanej inwestycji dopuszczalne jest wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, czy też jej lokalizacja możliwa jest jedynie w oparciu o ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W związku z tym wskazać należy, że zgodnie z art. 10 ust. 2a upzp, jeżeli na obszarze gminy przewiduje się wyznaczenie obszarów, na których rozmieszczone będą urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii o mocy zainstalowanej większej niż 500 kW, a także ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w zabudowie oraz zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu, w studium ustala się ich rozmieszczenie, z wyłączeniem:
1) wolnostojących urządzeń fotowoltaicznych, o mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 1000 kW zlokalizowanych na gruntach rolnych stanowiących użytki rolne klas V, VI, VIz i nieużytki - w rozumieniu przepisów wydanych na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne;
2) urządzeń innych niż wolnostojące.
W art. 15 ust. 3 pkt 3a upzp odnoszącym się do obligatoryjnych i fakultatywnych elementów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uregulowano z kolei, że w planie określa się w zależności od potrzeb granice terenów pod budowę urządzeń, o których mowa w art. 10 ust. 2a, oraz granice ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w zabudowie, zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu oraz występowaniem znaczącego oddziaływania tych urządzeń na środowisko.
Teren, na którym planowana jest przedmiotowa inwestycja, nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Ponadto, zgodnie z informacją organu I instancji, w obowiązującym studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, działki, na których planowana jest inwestycja, znajdują się w terenie przeznaczonym na cele rolnicze - grunty rolne. Zatem jednoznaczne jest, że studium nie przewiduje dla omawianego obszaru rozmieszczenia urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 500 kW.
Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego jest aktem polityki przestrzennej gminy i jest uchwalane dla całego obszaru gminy. Ustawodawca pozostawił gminie, jako podstawowej jednostce samorządu terytorialnego, prawo decydowania o rozmieszczeniu urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy zainstalowanej większej niż 500 kW, z wyłączeniami wynikającymi z art. 10 ust 2a, co stanowi wyraz ochrony interesu publicznego (art. 1 ust. 2 pkt 9 upzp). Gmina nie ma zarazem obowiązku wskazywania w studium terenów pod budowę w/wym. urządzeń.
Stosownie zaś do art. 15 ust. 3 pkt 3a upzp, w planie miejscowym granice terenów pod budowę urządzeń, o których mowa w art. 10 ust. 2a, oraz granice ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w zabudowie, zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu oraz występowaniem znaczącego oddziaływania tych urządzeń na środowisko wyznacza się w zależności od potrzeb. Potrzeba taka zachodzi zatem wówczas, gdy gmina (jej organ stanowiący), przejawiając zamiar dopuszczenia lokalizacji tego rodzaju obiektów na swym terenie, już w studium takie tereny przewidziała. Podstawą do wyznaczenia w studium terenów pod takie urządzenia jest powołany wcześniej art. 10 ust. 2a.
Nie ulega więc wątpliwości, że organ uchwałodawczy gminy w ramach studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy może przewidzieć wyznaczenie na terenie gminy obszarów, na których rozmieszczone będą urządzenia wytwarzające energię elektryczną z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 500 kW (czyli m.in. farmy fotowoltaiczne), a także ich strefy ochronne związane z ograniczeniami w zabudowie oraz zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu. Wtedy też powinien w studium ustalić rozmieszczenie takich obszarów. Jeżeli takie obszary zostaną w studium wyznaczone, to wówczas w treści uchwalonego dla tego terenu miejscowego planu zagospodarowania powinny być określone zgodnie z art. 15 ust. 3 pkt 3a upzp granice terenów pod budowę tego typu urządzeń i ich stref ochronnych.
Konsekwencją wyznaczenia na terenie gminy obszarów, na których rozmieszczone będą urządzenia wytwarzające energię elektryczną z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 500 kW, w myśl art. 15 ust. 3 pkt 3a upzp, jest uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i określenie w jego treści granic terenów pod budowę urządzeń, o których mowa w art. 10 ust. 2a, oraz granic ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w zabudowie, zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu oraz występowaniem znaczącego oddziaływania tych urządzeń na środowisko. W ocenie Kolegium powyższe regulacje należy interpretować w ten sposób, że co do zasady określenie sposobu zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w planie miejscowym (art. 4 ust. 1 upzp), co oznacza, że ustawodawca na obszarach pozbawionych planu miejscowego respektuje generalną zasadę wolności zabudowy w granicach określonych przepisami szczególnymi (art. 61 ust. 1 pkt 5 upzp), ale także przepisami samej ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zauważyć przy tym należy, że już z uwagi na planowaną moc urządzeń (do 2,18MW), nie ma możliwości zastosowania wyłączenia zawartego w art. 10 ust. 2a pkt 1 upzp.
Z przyczyn wyżej opisanych, zdaniem Kolegium, nie ma wystarczających podstaw prawnych dla uznania, że dla planowanej inwestycji możliwe jest ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu w oparciu o decyzję o warunkach zabudowy, a dodatkowo - dyspozycję zawartą w art. 61 ust. 3 upzp, który stanowi, że przepisów ust. 1 pkt 1 i 2 nie stosuje się do linii kolejowych, obiektów liniowych i urządzeń infrastruktury technicznej, a także instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii.
Niewątpliwie planowana inwestycja stanowi instalację odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy o odnawialnych źródłach energii. Skoro jednak z woli ustawodawcy lokalizowanie urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 500 kW (z uwzględnieniem wyjątków) wymaga uprzedniego określenia obszarów przeznaczonych na ten cel w studium, a następnie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, to oznacza, że tego rodzaju inwestycje mają istotne znaczenie dla kształtowania lokalnych zasad zagospodarowania przestrzennego, a zwłaszcza ładu przestrzennego w gminie. Nie sposób zatem uznać, że lokalizacja urządzeń, o których mowa w art. 10 ust. 2a upzp, miałaby być możliwa na podstawie art. 61 ust. 3 upzp w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu.
Niezależnie od powyższego Kolegium wskazało, że nawet przy dopuszczeniu możliwości wydania decyzji administracyjnej o warunkach zabudowy dla planowanej inwestycji, to i tak jednym z warunków pozytywnego załatwienia sprawy musiałoby być ustalenie, że w studium zostało przewidziane na tym terenie rozmieszczenie instalacji wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 500 kW (z wyłączeniami), a taka sytuacja w tej sprawie nie zachodzi.
Kolegium odwołało się również do argumentacji zawartej w wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy w sprawie II SA/Bd 138/22 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II OSK 794/16,
Dalej organ odwoławczy wskazał że planowana inwestycja o powierzchni zabudowy do [...] ha i o mocy do 2,18 MW ma cechy zabudowy przemysłowej. Jak wskazano, studium nie przewiduje dla terenu inwestycji innego przeznaczenia niż rolnicze. Funkcja przemysłowa nie występuje też w sąsiedztwie planowanej inwestycji.
Skoro zatem Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy L. nie przewiduje dla terenu inwestycji rozmieszczenia urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy zainstalowanej większej niż 500 kW, ani większej niż 1000 kW w związku z rodzajem użytków rolnych, nie jest możliwe wydanie pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla planowanej inwestycji. Stąd, zaskarżoną decyzję należało uchylić i odmówić ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.
Skargę na ww. decyzję złożyła Skarżąca, wskazując, że w toku postępowania nie stwierdzono konieczności przeprowadzenia dla przedmiotowego przedsięwzięcia oceny oddziaływania na środowisko, a tym samym sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. W związku z powyższym budowa nie będzie wpływała negatywnie na środowisko.
W związku z tym, że inwestycja nie jest objęta zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, instalacje fotowoltaiczne muszą być lokalizowane w drodze wydania decyzji o warunkach zabudowy. Decyzja o warunkach zabudowy nie musi być zgodna z zapisami studium, co oznacza, że lokalizacja instalacji fotowoltaicznej w trybie określonym w przepisie art. 61 upzp możliwa jest także poza obszarami, o których mowa w przepisie art. 10 ust. 2a cyt. ustawy. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych nie jest możliwe wyłączenie w studium możliwości lokalizowania odnawialnych źródeł energii na podstawie decyzji o warunkach zabudowy (wyrok NSA w sprawie II OSK 1004/11).
Decyzja o warunkach zabudowy ma charakter wiążący, co oznacza, że w razie spełnienia przez wnioskodawcę warunków wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt. 1-5 upzp organ zobowiązany jest wydać rozstrzygnięcie zgodne z wnioskiem. Przy czym w przypadku zaliczenia instalacji fotowoltaicznych do urządzeń infrastruktury technicznej (co należy uznać za zasadne w świetle obowiązujących przepisów prawa) zgodnie z art. 61 ust. 3 upzp przepisów ust. 1 pkt 1 i 2 nie stosuje się do linii kolejowych, obiektów liniowych i urządzeń infrastruktury technicznej, a więc zasady dobrego sąsiedztwa oraz wymogu dostępu do drogi publicznej.
Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z art. 9 ust. 4 upzp ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych, jednak stosownie do art. 9 ust. 2 i 5 cyt. ustawy studium nie jest aktem prawa miejscowego, a jedynie opracowaniem zawierającym część tekstową i graficzną, uwzględniającym zasady określone w koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju, ustalenia strategii rozwoju i planu zagospodarowania przestrzennego województwa oraz strategii rozwoju gminy, o ile gmina dysponuje takim opracowaniem. W związku z powyższym studium nie może stanowić podstawy prawnej do wydawania decyzji o warunkach zabudowy. Zgodnie z powyższym, wydanie warunków zabudowy nie musi być zgodne ze studium. Studium spełnia funkcję możliwości przeznaczenia terenu pod dane opracowanie, natomiast nie nakazuje przeznaczenia terenu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga była zasadna.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia dopuszczalności lokalizacji instalacji fotowoltaicznej na terenie, na którym obowiązujące studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego nie przewiduje rozmieszczenia urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii.
Nakreślając ramy prawne sprawy, należy wskazać, że z art. 4 ust. 1 i 2 upzp wynika, iż ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, przy czym:
1) lokalizację inwestycji celu publicznego ustala się w drodze decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego;
2) sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy dla innych inwestycji ustala się w drodze decyzji o warunkach zabudowy.
Z kolei art. 59 ust. 1 upzp stanowi, że zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Zgodnie z art. 61 ust. 1 upzp, wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków:
1) co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu;
2) teren ma dostęp do drogi publicznej;
3) istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem ust. 5, jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego;
4) teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1;
5) decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi.
Dla pozytywnego wydania decyzji o warunkach zabudowy określone w tej normie warunki muszą być spełnione łącznie.
W drodze wyjątku przewidzianego w art. 61 ust. 3 upzp przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 nie stosuje się do linii kolejowych, obiektów liniowych i urządzeń infrastruktury technicznej a także instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii.
W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją dotyczącą określenia sposobu zagospodarowania i warunków zabudowy terenu, dla którego brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Nie jest też sporne, że planowana inwestycja - farma fotowoltaiczna o mocy do 2,18 MW - jest inwestycją, o której mowa w art. 2 pkt 13 ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 1378 ze zm.).
W ocenie Sądu nie był zasadny argument, na który powoływało się SKO, że przedmiotowa inwestycja mogłaby powstać dopiero po ustaleniu jej zgodności ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Z przepisów art. 10 ust. 2 i art. 15 ust. 3 pkt 3a upzp wynika wyłącznie to, że rozmieszczenie urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy zainstalowanej większej niż 100 (obecnie 500) kW, a także ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w zabudowie oraz zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu, musi zostać uwzględnione w studium, aby później ich dopuszczalna lokalizacja została wprowadzona w planie miejscowym, o ile oczywiście taki plan zostanie uchwalony. Przepisy te odnoszą się jednak do tzw. lokalnego porządku planistycznego (studium, plan miejscowy) i zakres ich stosowania jest ograniczony wyłącznie do tych gminnych aktów planistycznych, a nie do decyzji o warunkach zabudowy. Okoliczność, że gmina w studium planuje przeznaczyć dany teren pod określoną zabudowę, nie ma jakiegokolwiek znaczenia dla dopuszczalności wydania warunków zabudowy (zob. wyrok NSA w sprawie II OSK 1580/18), prowadzi zaś do konkluzji, że brak rozmieszczenia w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy zainstalowanej większej niż 500 kW nie wyłącza a priori dopuszczalności ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla takiej inwestycji. Jest to podyktowane tym, że stosownie do art. 9 ust. 4 upzp ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Jeżeli jednak studium nie jest aktem prawa miejscowego, co wynika z art. 9 ust. 5 upzp, to jego zapisy nie są wiążące dla organu na etapie wydawania decyzji o warunkach zabudowy. Z uwagi na powyższe art. 10 ust. 2, jak i art. 15 ust. 3 pkt 3a upzp nie mogą stanowić podstaw normatywnych, które powinny być uwzględniane przy ustalaniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu (zob. wyroki NSA w sprawach: II OSK 2249/22, Lex nr 3508655; II OSK 2130/22, Lex nr 3450760; II OSK 2706/22, Lex nr 3488407; II OSK 2619/22, Lex nr 3501828).
Dodatkowo wskazać należy (za wyrokiem NSA II OSK 1482/21), że nowelizację art. 61 ust. 3 upzp trzeba postrzegać systemowo jako realizację celów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 z 11 grudnia 2018 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych Jednym z celów tej dyrektywy, który został uprzednio również wyrażony w Dyrektywach 2009/28/EC oraz 2001/77/EC, jest zalecenie uproszczenia i skrócenia procedur administracyjnych dotyczących realizacji inwestycji w zakresie odnawialnych źródeł energii. Każdy krok w celu zwiększenia dostępności energii słonecznej ma fundamentalne znaczenie w transformacji polityki energetycznej i zmniejszenia uzależnienia od tradycyjnej energii jak i ochronę klimatu. Wdrożenie technologii fotowoltaiki słonecznej i energii słonecznej termicznej daje szanse przynoszenia obywatelom i przedsiębiorstwom korzyści, tak w zakresie ochrony klimatu, jak i korzyści ekonomiczne. Wykorzystanie energii słonecznej, w połączeniu z efektywnością energetyczną, stanowi sposób na ochronę obywateli i przedsiębiorców przed zmiennością cen paliw kopalnych. Te fundamentalne wartości leżące u podstaw ograniczenia barier w rozwoju instalacji fotowoltaicznych w pełni uzasadniały odejście od zawartej w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. ustawowej zasady kontynuacji, mającej na celu zapewnienie ładu przestrzennego, z której wynikałaby dopuszczalność realizacji takich inwestycji tylko w sąsiedztwie zabudowy przemysłowej. Nie sposób uzasadnić pierwszeństwa zasady kontynuacji przed korzyściami, jakie dla społeczeństwa płyną z energii słonecznej, to jest zwiększeniem bezpieczeństwa energetycznego, stabilnością jej cen oraz korzyściami dla klimatu, takimi jak ograniczenie odpadów, oszczędność paliw kopalnych oraz zmniejszeniem w skali globalnej emisji zanieczyszczeń do atmosfery.
Mając zatem na uwadze wszystkie wskazane powyżej argumenty, Sąd stwierdził, że wydając zaskarżoną decyzję, Kolegium dokonało błędnej wykładni art. 61 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 1 oraz art. art. 10 ust. 2, jak i art. 15 ust. 3 pkt 3a upzp w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej powoływana jako "ppsa"), orzeczono jak w sentencji.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 ppsa
Cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query.
Na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ww. ustawy, akcentując w szczególności realne zagrożenie epidemiologiczne dla zdrowia uczestników postępowania występujące na terenie miasta B., będącego siedzibą tutejszego Sądu, oraz brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z powodów technicznych. W konsekwencji w sprawie wydane zostało zarządzenie z dnia 5.10.2023 r. o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Podkreślić należy, że zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, sąd bowiem w świetle art. 134 § 1 ppsa, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia, orzekając przy tym w składzie trzech sędziów podobnie jak na posiedzeniu jawnym.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ppsa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI