II SA/Bd 531/06

II SA/Bd 531/06 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2006-12-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-05-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grażyna Malinowska-Wasik
Grzegorz Saniewski
Małgorzata Włodarska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
art. 109 ust. 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
art. 72 ust. 1 pkt 8
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rozprawie w dniu 12 grudnia 2006r., przy udziale prokuratora Prokuratury Okręgowej w Bydgoszczy Wandy Kłosowskiej, sprawy ze skargi Andrzeja G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] 2006 r., nr [...] Starosta I., działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1, art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zmianami) oraz art. 72 i 73 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2003 r., Nr 58, poz. 515 ze zmianami), po wznowieniu postępowania administracyjnego w sprawie rejestracji pojazdu marki F. nr rej. [...] na rzecz Andrzeja G., uchylił decyzję ostateczną z dnia [...] 2004 r., nr [...] w sprawie rejestracji wymienionego pojazdu i odmówił jego zarejestrowania. W uzasadnieniu organ powołał się na wniesiony w dniu [...] 2005 r. przez Prokuratora Rejonowego w I. sprzeciw (sygn. akt Pa 38/05), dotyczący decyzji ostatecznej z dnia [...] 2004 r. w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu jako zarejestrowanego na podstawie sfałszowanej umowy kupna tego samochodu na terenie Niemiec przez Tadeusza M. Treść· tego sprzeciwu oraz załączonego do niego odpisu aktu oskarżenia z dnia [...] 2005 r., (sygn. akt [...]) i odpisu prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] 2005 r. (sygn. akt [...]), pozwoliły organowi na dokonanie ustaleń, iż przedłożona do rejestracji przedmiotowego pojazdu umowa kupna, została sfałszowana. Nie może ona zatem, zdaniem organu, stanowić dowodu w sprawie orzekania o rejestracji pojazdu na rzecz Andrzeja G. Stwierdzono w związku z tym, że w ten sposób powstała sytuacja, w której w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja o rejestracji pojazdu oparta na sfałszowanym dokumencie i pozostawanie jej w dalszej ważności byłoby niezgodne z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe. Jest to następnie podstawa do uchylenia dotychczasowej decyzji o rejestracji pojazdu i do odmowy ponownej rejestracji.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Andrzej G. odwołał się od niego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji lub o uchylenie jej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Jego zdaniem zaskarżona decyzja nie jest trafna, bowiem Starosta I. niesłusznie przyjął, iż dokumenty na podstawie których dokonano rejestracji samochodu okazały się fałszywe, w oparciu o wniesiony sprzeciw Prokuratora Rejonowego w I., powołującego się na wyrok Sądu Rejonowego w T., z którego nie wynika jednoznacznie, jakie z dokumentów, którymi posługiwał się Tadeusz M. (poprzedni właściciel), były sfałszowane. Podniósł też, że nie można zgodzić się z poglądem, że Tadeusz M. nie był nabywcą wskazanego pojazdu bowiem faktycznie to on podpisał umowę i w świetle przepisów Kodeksu cywilnego był właścicielem w/w pojazdu. W związku z tym, odwołujący się wskazał, że znajdujące się w aktach dokumenty i dowody są wystarczające do rejestracji samochodu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, decyzją z dnia [...] 2006 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania zaistniała przesłanka wznowienia postępowania określona wart. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. i wydania orzeczenia na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., bowiem prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] 2005 r. (sygn. akt [...]), orzeczono o skazaniu Tadeusza M. (strony umowy kupna - sprzedaży) za posługiwanie się sfałszowaną umową kupna - sprzedaży z dnia [...] 2004 r., co spowodowało, że nie mogło dojść do przeniesienia własności samochodu na podstawie tej umowy Andrzejowi G. oraz do jego zarejestrowania. Potwierdzeniem ustalonego w ten sposób stanu faktycznego i prawnego jest dla organu treść sprzeciwu Prokuratora Rejonowego w R. z dnia [...] 2005 r. Ponadto wskazano, że wbrew twierdzeniom strony, bez znaczenia pozostaje czy wnioskodawca ponosi winę za zaistniały stan rzeczy, gdyż nie mogło podlegać to badaniu przez organ I instancji, a także to czy skarżący skutecznie nabył własność przedmiotowego pojazdu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Andrzej G. wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji jako niesłusznych. Przywołując analogiczną argumentację jak w odwołaniu wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby umowa kupna samochodu od Tadeusza M. została sfałszowana. Ponadto podkreślił, że na podstawie przepisów prawa cywilnego nabył własność przedmiotowego samochodu i powinien on zostać zarejestrowany.
W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga podlegała uwzględnieniu, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa procesowego mogącym mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Na wstępie wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Nie może zatem wkraczać w uprawnienia organów administracji orzekając bezpośrednio o prawach obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd nie może także oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy. Oceniając zasadność decyzji w zakresie, w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja uchybia prawu.
Określone wart. 145 § 1 przesłanki zastosowania nadzwyczajnego trybu postępowania jakim jest jego wznowienie określone zostały w sposób enumeratywny i obligatoryjny. Oznacza to, że możliwość wzruszenia decyzji w tym nadzwyczajnym trybie z powodu wystąpienia którejś z istotnych wad postępowania określonych powyższym przepisem, ograniczona jest do wyraźnie wskazanych przypadków bez możliwości zastosowania uznania administracyjnego przy ich stosowaniu. Wznowione postępowanie prowadzi do ponownego rozpatrzenia sprawy celem sprawdzenia, czy którakolwiek z wad postępowania nie wpłynęła na treść rozstrzygnięcia.
W niniejszej sprawie, postanowieniem z [...] 2005 r. doszło do wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie rejestracji pojazdu wobec stwierdzenia przez organy obu instancji, iż zachodzi przesłanka określona wart. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. tj. dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe. Uznano zatem, że dokumenty na podstawie których dokonano rejestracji pojazdu, wymienione wart. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 108 poz. 908; z późno zm.) zostały sfałszowane. Powołując się na sentencję wyroku Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] 2005 r., akt oskarżenia w sprawie [...] oraz sprzeciw Prokuratora Rejonowego w I. organy obu instancji wskazały, iż rejestracji samochodu dokonano w oparciu o sfałszowaną umowę kupna - sprzedaży samochodu marki F.
Niewątpliwie organy administracji są związane treścią prawomocnego wyroku sądu karnego co do faktu popełnienia przestępstwa. Z wyroku z dnia [...] 2005 r. wynika, że Tadeusz M. został skazany za popełnienie czynu z art. 270 § 1 i 272 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553; z późno zm., zwanej "K.k.), polegającego na używaniu jako autentycznych, podrobionych dokumentów rzekomo przez siebie sprowadzonych z zagranicy samochodów (w tym samochodu wskazywanego w przedmiotowej sprawie) wyłudzając w ten sposób poświadczenie nieprawdy przez podstępne wprowadzenie w błąd funkcjonariusza publicznego na zaświadczeniach VAT - 25. Z samej treści wyroku sądu karnego nie wynika jednakże, jakimi konkretnie podrobionymi dokumentami posłużył się Tadeusz M. w celu wyłudzenia poświadczenia nieprawdy na zaświadczeniu VAT - 25, w szczególności z treści wyroku nie wynika, czy przedstawił on w Urzędzie Skarbowym w T. sfałszowaną umowę kupna - sprzedaży pojazdu. Podkreślić należy, że w omawianym wyroku Sądu Rejonowego w T. stwierdzono jedynie, iż zaświadczenie VAT -25 potwierdza nieprawdę.
Należy w tym kontekście zauważyć, że zaświadczenie VAT - 25 jest dokumentem potwierdzającym uiszczenie przez podatnika podatku od towarów i usług z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia środka transportu lub brak obowiązku uiszczenia podatku od towarów i usług z tytułu przywozu nabytego środka transportu z terytorium innego państwa członkowskiego niż terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, który ma być dopuszczony do ruchu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (§ 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie określenia wzoru zaświadczenia potwierdzającego uiszczenie przez podatnika podatku od towarów i usług z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia środka transportu lub brak obowiązku uiszczenia tego podatku z tytułu przywozu środka transportu nabytego z terytorium innego państwa członkowskiego niż terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; Dz. U. Nr 84, poz. 786). Zaświadczenie takie, stosownie do treści art. 105 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535; z późno zm.) wydaje się na wniosek zainteresowanego, który powinien zawierać w szczególności:
dane identyfikujące pojazd;
datę pierwszego dopuszczenia pojazdu do użytku;
przebieg pojazdu;
cenę nabycia pojazdu przez wnioskodawcę;
dane dotyczące podmiotu dokonującego dostawy pojazdu na rzecz wnioskodawcy.
Wynika z tego, że aby uzyskać zaświadczenie VAT-25 wnioskodawca nie musi wykazywać się dowodem własności pojazdu. W celu wykazania okoliczności niezbędnych do wystawienia zaświadczenia, w szczególności ustalenia czy doszło czy też nie do wewnątrzwspólnotowego nabycia towaru, można przedstawić inne dokumenty niż umowę zakupu pojazdu np. fakturę stwierdzającą nabycie pojazdu (por. pkt 3 komentarza do art. 105 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (w:] A. Bartosiewicz, R. Kubacki - "VAT. Komentarz", Zakamycze, 2004). Co więcej w obecnym stanie prawnym w zasadzie nie budzi wątpliwości to, że czynności, które są nieważne na gruncie prawa cywilnego z powodu niezachowania wymaganej formy, mogą podlegać opodatkowaniu. Czynności opodatkowane na gruncie VAT zostały bowiem oderwane od ważności i skuteczności tych czynności na gruncie prawa cywilnego. Decydujące znaczenie zyskuje bowiem nie prawny (na gruncie prawa cywilnego), lecz ekonomiczny aspekt transakcji. Tym samym czynność nieważna na gruncie prawa cywilnego może być uznana za wykonaną skutecznie na gruncie ustawy VAT (por. pkt 17 komentarza do art. 5 (w] ww. "VAT. Komentarz").
W tych okolicznościach trudno uznać za słuszne wywiedzenie wniosku o fałszywości umowy kupna - sprzedaży pojazdu z samego faktu fałszywości zaświadczenia VAT-25.
Stwierdzić wobec tego należy, iż ustalenie przez organy obu instancji, iż rejestracji samochodu dokonano w oparciu o sfałszowaną umowę kupna - sprzedaży dokonało się wskutek niedostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wyrażającego się w niedopełnieniu wynikającego z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
Ocena, iż postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy administracji nie pozwala na ustalenie, że dowód własności pojazdu, na podstawie którego przeprowadzono jego rejestrację, był sfałszowany - powinna pociągnąć za sobą stwierdzenie, że postępowanie zakończone decyzją o rejestracji pojazdu z dnia [...] 2004 r. nie było w rzeczywistości dotknięte wadliwością wskazaną wart. 145 § 1 pkt 6 k.p.a .. Tym niemniej należy zauważyć, że zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908; z późno zm.) rejestracji pojazdu dokonuje się także na podstawie zaświadczenia wydanego przez właściwy organ, potwierdzający:
uiszczenie podatku od towarów i usług od pojazdów sprowadzanych z państw
członkowskich Unii Europejskiej lub
brak obowiązku, o którym mowa w lit. a.
W przepisie tym mowa o zaświadczeniu VAT-25, które w przedmiotowej sprawie - jak wynika wprost z treści wyroku Sądu Rejonowego z [...] 2005 r. - stwierdzało nieprawdę. Brak zgodności treści dokumentu z rzeczywistością powoduje, że mamy do czynienia z dokumentem fałszywym (por. pkt IV ppkt 3 komentarza do art. 145 [w] B. Adamiak, J. Borkowski - "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", 8 wydanie zaktualizowane i rozszerzone, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2006, str. 645).
Tak więc organy mogły stwierdzić istnienie przesłanki wznowienia postępowania wymienionej wart. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., jednakże nie poprzez wskazanie, iż decyzja o rejestracji pojazdu była wydana na podstawie sfałszowanej umowy kupna - sprzedaży, lecz poprzez wskazanie, że decyzja ta została wydania na podstawie fałszywego dowodu w postaci zaświadczenia VAT-25.
Stwierdzenie zaistnienia przesłanki wznowienia postępowania me przesądza jednakże o wyniku wznowionego postępowania. Stosownie bowiem do treści art. 149 § 2 k.p.a., przedmiotem postępowania toczącego się po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania jest:
1) ustalenie, czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte jedną z wadliwości wyliczonych wart. 145 § 1 lub czy występuje przesłanka z art. 145a § 1 oraz - w razie pozytywnego wyniku tych czynności
2) przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia istoty sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem decyzji ostatecznej (por. pkt III ppkt 1 komentarza do art. 149 k.p.a. [w] ww. "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" (00.) str. 677).
Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania co do ww. drugiego przedmiotu tegoż postępowania Starosta Inowrocławski powinien był prowadzić stosując reguły właściwe dla postępowania przed organem pierwszej instancji, a Kolegium Odwoławcze powinno dokonać oceny prawidłowości tego postępowania i prowadzić postępowanie odwoławcze w tym zakresie tak jak przy wydawaniu "pierwotnej" decyzji o rejestracji. Decyzja kończąca postępowanie powinna zapaść w oparciu o aktualny stan prawny i faktyczny (por. ww "(00') Komentarz", str. 679 - 680). Wymagałoby to zatem ponownej weryfikacji dokumentów, które stosownie do art. 72 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym są niezbędne do dokonania rejestracji pojazdu, w szczególności konieczna była ocena, czy skarżący dysponują niewadliwym dowodem własności. Jak wyżej wskazano - oceny takiej nie sposób dokonać jedynie w oparciu o treść wyroku sądu karnego z dnia 25 maja 2005 r., aktu oskarżenia i sprzeciwu Prokuratora. W celu przeprowadzenia postępowania dowodowego zgodnego z regułami Kodeksu postępowania administracyjnego niezbędne było zapoznanie się przez organy z aktami sprawy II K 177/05, załączenie do akt administracyjnych odpisów istotnych dla rozstrzygnięcia dokumentów z tychże akt, a następnie dokonanie oceny, czy zakwestionowanie przez sąd karny legalności owych dokumentów miało znacznie z punktu widzenia przesłanek orzekania o rejestracji pojazdu. Wobec ustalenia, iż przedstawiony dowód w postaci zaświadczenia VAT-25 nie odpowiada prawdzie skarżący jako strony postępowania powinni być także wezwani do przedstawienia zgodnego z prawdą dowodu w postaci zaświadczenia VAT-25. Skarżący, jako "zainteresowani" w rejestracji pojazdu także mogą uzyskać takie zaświadczenie. Należy ponadto wziąć pod uwagę, tak jak już wcześniej podkreślono, iż w obecnym stanie prawnym czynności, które są nieważne na gruncie prawa cywilnego z powodu niezachowania wymaganej formy, mogą podlegać opodatkowaniu. Czynności opodatkowane na gruncie VAT zostały bowiem oderwane od ważności i skuteczności tych czynności na gruncie prawa cywilnego (por. "VAT. Komentarz" cyt. powyżej).
Postępowania odpowiadającego powyższym wymogom organy nie przeprowadziły .
Zauważyć także należy, że w przedmiotowej sprawie postępowanie wznowieniowe toczyło się wskutek sprzeciwu prokuratora. Oznacza to, że organ administracyjny ma w takiej sytuacji w stosunku do prokuratora te same obowiązki, które realizuje w stosunku do stron postępowania. Muszą być zatem prokuratorowi doręczane wszystkie zapadłe w sprawie rozstrzygnięcia, gdyż w przypadku zaniechania tego obowiązku tego rodzaju okoliczność może stanowić przesłankę wznowienia postępowania w trybie przepisu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2004 r., sygn. akt I SA 2719/02, opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 160599). Dowody doręczeń prokuratorowi stosownej korespondencji powinny zostać włączone do akt administracyjnych, tak samo jak dowody doręczeń korespondencji stronom postępowania. W aktach administracyjnych przedstawionych Sądowi znajdują się wprawdzie dowody doręczania korespondencji przez organ I instancji, brak natomiast dowodu doręczenia prokuratorowi rozstrzygnięcia organu II instancji.
Ze względu na powyższe uchybienia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie treścią art. 152 ww. ustawy.