II SA/Bd 530/24

II SA/Bd 530/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-03-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Anna Klotz
Joanna Janiszewska - Ziołek /przewodniczący sprawozdawca/
Mariusz Pawełczak
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 421
art. 13 ust. 5, art. 13a ust. 6
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 marca 2025 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Prezesa [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z [...] kwietnia 2024r. znak [...] (postępowanie [...]) Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] czerwca 2023r. wydana w przedmiocie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko D. ..
Powyższe postanowienie wydane zostało w następujących okolicznościach sprawy.
Wnioskiem z [...] maja 2023r. G. G. (dalej: "Skarżący") zwrócił się o ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy od [...] czerwca 2023r. do [...] maja 2024r. na córkę D. G..
Rozpoznając powyższy wniosek Zakład Ubezpieczeń społecznych wydał decyzję [...] czerwca 2023r. (znak: [...], postępowanie [...]), którą odmówił prawa do świadczenia wychowawczego z uwagi na niezamieszkiwanie wnioskodawcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Decyzja ta została doręczona na adres do doręczeń elektronicznych Skarżącego. Nie została odebrana w terminie 14 dni od daty wpłynięcia korespondencji i została uznana za skutecznie doręczoną [...] lipca 2023r.
G. G. złożył odwołanie od powyższej decyzji [...] sierpnia 2023r., kwestionując prawidłowość ustaleń organu i podnosząc, że Polska jest obecnie jego centrum życiowym.
Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem opisanym na wstępie stwierdzono uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.
Uzasadniając wydane postanowienie, organ wskazał, że zgodnie z zapisami w systemie informatycznym ZUS, wspomagającym obsługę świadczeń dla rodzin, decyzja z [...] czerwca 2023 r. została doręczona skutecznie Skarżącemu [...] lipca 2023 r. w formie elektronicznej na profilu Skarżącego na platformie PUE ZUS. Decyzja ta zawierała pouczenie o przysługującym prawie do wniesienia odwołania w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Termin do wniesienia odwołania upłynął więc z dniem [...] lipca 2023 r. Skarżący odwołanie wniósł zaś za pomocą PUE ZUS [...] sierpnia 2023 r., tj. po upływie terminu.
W skardze skierowanej do tutejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący zakwestionował prawidłowość powyższego rozstrzygnięcia. Przyznał, że do doręczenia decyzji doszło [...] lipca 2023r., wyjaśnił jednak, że nie był świadomy skutków nieodebrania decyzji przesłanej na adres elektroniczny; nie wiedział, że po upływie 14 dni od dnia przesłania decyzji droga elektroniczną na platformie ZUS, decyzja zostanie uznana za skutecznie doręczoną.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został złożony przez Skarżącego, a organ nie sprzeciwił się temu w przewidzianym terminie.
Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 2 pkt 2 w zw. z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że zaskarżone postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych 30 kwietnia 2024 r. jest zgodne z prawem.
Mocą kontrolowanego postanowienia Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził uchybienie przez Skarżącego terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] czerwca 2023 r.
Podstawę prawną wydanego postanowienia stanowił przepis art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Niewątpliwie, zgodnie z treścią art. 127 § 1 k.p.a. stronie przysługuje odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji a stosownie do treści art. 129 § 1 i 2 k.p.a. odwołanie należy wnieść do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżoną decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia danej decyzji stronie.
Tym samym, w razie upływu wskazanego terminu organ odwoławczy jest zobowiązany, w świetle art. 134 k.p.a., do stwierdzenia w drodze postanowienia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
W orzecznictwie sądowym wskazuje się przy tym, że regulacja ustanowiona w art. 134 k.p.a. wyznacza zakres postępowania organu odwoławczego, określanego mianem wstępnego, rozpoczynającego działania organu wyższego stopnia od badania zaistnienia formalnych przesłanek dopuszczalności środka zaskarżenia. Na tym etapie postępowania organ odwoławczy jest obowiązany ocenić, czy dany środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został wniesiony w terminie. Jeżeli czynności postępowania wstępnego ujawnią brak spełnienia formalnych przesłanek odwołania (zażalenia), to obowiązkiem organu jest wydanie postanowienia kończącego ostatecznie postępowanie w sprawie. Akt ten nie tylko kończy etap postępowania wstępnego, lecz jednocześnie całe postępowanie dwuinstancyjne.
Dopiero pozytywny rezultat wskazanych czynności rodzi automatycznie prawo i jednocześnie obowiązek organu odwoławczego zbadania sprawy i jej rozstrzygnięcia. Ten etap nazywany jest w literaturze przedmiotu postępowaniem rozpoznawczym, podczas którego przeprowadzane jest postępowanie wyjaśniające co do merytorycznych aspektów sprawy.
Oznacza to, że jedynie po ustaleniu przez organ wyższego stopnia, że środek zaskarżenia został skutecznie wniesiony, może on badać kwestie materialnoprawne sprawy (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 października 2019 r., sygn. akt II SA/GI 738/19, LEX nr 2748549). Podjęcie przez organ odwoławczy czynności zmierzających do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy każdorazowo poprzedza postępowanie wstępne, w trakcie którego organ ten podejmuje czynności mające na celu ustalenie m.in., czy środek odwoławczy został wniesiony z zachowaniem terminu. Przeprowadzenie tych czynności wstępnych jest obligatoryjne. Ewentualne ustalenie, że odwołanie wniesiono z uchybieniem terminu skutkuje tym, że organ nie rozpoznaje odwołania merytorycznie, nie rozważa argumentacji strony, lecz postanowieniem stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania, zgodnie z art. 134 k.p.a.
W razie przekroczenia terminu organ odwoławczy nie bada zatem odwołania pod kątem merytorycznym, lecz na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania (zażalenia). Stwierdzenie uchybienia terminu nie jest bowiem zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej.
W ocenie Sądu, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo stwierdził, że odwołanie Skarżącego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] czerwca 2023 r. wniesione zostało z uchybieniem terminu.
Z akt sprawy wynika bowiem, że decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] czerwca 2023 r. została przekazana Skarżącemu w formie elektronicznej na profil Skarżącego na platformie PUE ZUS i zawierała pouczenie o przysługującym Skarżącemu prawie wniesienia odwołania w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.
Taki sposób doręczenia wydanej decyzji był zgodny z prawem. Zgodnie bowiem z ustawą z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2024 r., poz. 421) od 1 lutego 2022 r. ZUS przejął obsługę świadczenia wychowawczego, a postępowanie w sprawie tego świadczenia prowadzone jest wyłącznie w formie elektronicznej. Zgodnie z art. 13 ust. 5 tej ustawy wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego składa się do ZUS wyłącznie w formie elektronicznej poprzez, profil na portalu PUE ZUS, system teleinformatyczny banku, spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej albo system teleinformatyczny EMPATIA. Natomiast zgodnie z ust 5a, ustawodawca zobowiązał ZUS, osobie składającej wniosek i załączniki do wniosku w sposób, o którym mowa w ust. 5, która nie posiada profilu informacyjnego PUE ZUS, do założenia tego profilu. Zgodnie zaś z treścią art. 13a ust. 5 ustawy decyzje, postanowienia, zawiadomienia, wezwania, zaświadczenia, informacje i inne pisma w sprawie świadczenia wychowawczego ZUS doręcza osobie ubiegającej się o świadczenie wychowawcze lub osobie pobierającej świadczenie wychowawcze wyłącznie w postaci elektronicznej na jej profilu informacyjnym.
Z kolei z art. 13a ust. 6 wynika, że w przypadku, o którym mowa w ust. 5, decyzje, postanowienia, zawiadomienia, wezwania, zaświadczenia, informacje i inne pisma w sprawie świadczenia wychowawczego uznaje się za doręczone:
1) w momencie ich odbioru przez osobę ubiegającą się o świadczenie wychowawcze lub osobę pobierającą świadczenie wychowawcze na profilu informacyjnym;
2) po upływie 14 dni od dnia umieszczenia decyzji, postanowienia, zawiadomienia, wezwania, zaświadczenia, informacji i innego pisma w sprawie świadczenia wychowawczego na profilu informacyjnym - w przypadku ich nieodebrania.
O powyższych regulacjach Skarżący został poinformowany w pouczeniu do wniosku o świadczenie wychowawcze, który złożył [...] maja 2023r. W pouczeniu tym Skarżący został pouczony również o tym, że decyzje, postanowienia, zawiadomienia, wezwania, zaświadczenia, informacje i inne pisma w sprawie świadczenia wychowawczego ZUS doręcza wyłącznie w postaci elektronicznej na profil klienta na portalu PUE ZUS. Pisma te uznaje się za doręczone w momencie ich odbioru na profilu informacyjnym na portalu PUE ZUS, a w przypadku ich nieodebrania - po upływie 14 dni od dnia ich umieszczenia na profilu informacyjnym na portalu PUE ZUS.
W niniejszej sprawie miała miejsce sytuacja przewidziana w art. 13a ust. 6 pkt 2, jako że Skarżący nie odebrał dokumentu (nie złożył podpisu elektronicznego). Uznano ją za doręczoną [...] lipca 2023r. stosownie do przepisów ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1045 dalej: u.d.e.).
Zgodnie z art. 40 u.d.e., operator wyznaczony w ramach świadczenia publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego wystawia dowody wysłania i dowody otrzymania zgodnie ze standardem, o którym mowa w art. 26a ustawy z dnia 5 września 2016 r. o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej.
W myśl art. 41 ust. 1 u.d.e., dowód otrzymania jest wystawiany po:
1) odebraniu korespondencji przekazanej na adres do doręczeń elektronicznych podmiotu niepublicznego;
2) wpłynięciu korespondencji na adres do doręczeń elektronicznych podmiotu publicznego;
3) upływie 14 dni od dnia wpłynięcia korespondencji przesłanej przez podmiot publiczny na adres do doręczeń elektronicznych podmiotu niepublicznego, jeżeli adresat nie odebrał go przed upływem tego terminu.
Jeśli chodzi o datę doręczenia korespondencji elektronicznej, to zgodnie z art. 42 ust. 1 u.d.e. w przypadku doręczania korespondencji przy wykorzystaniu publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego korespondencja jest doręczona we wskazanej w dowodzie otrzymania chwili:
1) odebrania korespondencji - w przypadku, o którym mowa w art. 41 ust. 1 pkt 1;
2) wpłynięcia korespondencji - w przypadku, o którym mowa w art.
41 ust. 1 pkt 2.
Zgodnie z art. 42 ust. 2 u.d.e., w przypadku, o którym mowa w art. 41 ust. 1 pkt 3, korespondencję uznaje się za doręczoną w dniu następującym po upływie 14 dni od wskazanego w dowodzie otrzymania dnia wpłynięcia korespondencji na adres do doręczeń elektronicznych podmiotu niepublicznego.
Z uwagi na powyższe uregulowania oraz ustalenia faktyczne niekwestionowane przez Skarżącego, zgodzić się należy z dokonaną w kontrolowanym postanowieniu oceną, że wnosząc odwołanie [...] sierpnia 2023 r. Skarżący bezsprzecznie uchybił terminowi do jego wniesienia. Skoro zaś Skarżący złożył odwołanie po upływie terminu do jego wniesienia, to organ nie mógł przystąpić do jego rozpoznania, lecz zobowiązany był stwierdzić uchybienie terminowi do wniesienia odwołania w oparciu o art. 134 k.p.a.
Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 134 k.p.a. Stwierdzenie uchybienia terminu nie zależy więc od swobodnego uznania organu administracji publicznej, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej.
W świetle powyższego zarzuty skargi dotyczące nieprawidłowego przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania zakończonego wydaniem decyzji [...] czerwca 2023r., a także jej merytorycznych podstaw nie mogą być rozpatrywane przez Sąd w niniejszej sprawie albowiem przedmiotem kontroli Sądu jest wyłącznie postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.
Z tych wszystkich względów Sąd, nie dopatrując się jakiegokolwiek naruszenia prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę jako bezzasadną oddalił.